Genel Tekrar Testi - 250

1. I. Dünya Savaşı'nda Rusya'nın savaştan çekilmesine yol açan antlaşma aşağıdakilerden hangisidir?

• A) Rapallo Antlaşması
• B) Londra Antlaşması
• C) Mondros Mütarekesi
• D) Brest-Litovsk Antlaşması ✓
• E) Versay Antlaşması

1917‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ Ekim Devrimi'nin ardından iktidara gelen Bolşevikler, Mart 1918'de Almanya ile Brest-Litovsk Antlaşması'nı imzaladı. Bu antlaşmayla Rusya, büyük toprak kayıpları karşılığında I. Dünya Savaşı'ndan çekildi.

2. I. Dünya Savaşı'nda cephe gerisinde ilk kez yoğun biçimde kullanılan ve savaşın seyrini etkileyen yeni silah aşağıdakilerden hangisidir?

• A) Napalm
• B) Zehirli gaz (kimyasal silah) ✓
• C) Nükleer bomba
• D) Torpido
• E) Balistik füze

I.‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ Dünya Savaşı, kimyasal silahların savaş alanında ilk kez sistematik biçimde kullanıldığı savaştır. Almanya, 1915'te İpres Muharebesi'nde klor gazı kullandı; ilerleyen süreçte hardal gazı da yaygın biçimde kullanıldı. Bu gelişme uluslararası hukukta kimyasal silahların yasaklanması çabalarını başlattı.

3. I. Dünya Savaşı sonunda Wilson İlkeleri çerçevesinde kurulan ve kalıcı barışı sağlamayı hedefleyen uluslararası örgüt aşağıdakilerden hangisidir?

• A) Milletler Cemiyeti (Cemiyet-i Akvam) ✓
• B) Birleşmiş Milletler
• C) Avrupa Birliği
• D) Varşova Paktı
• E) NATO

ABD‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ Başkanı Woodrow Wilson'ın 14 İlkesi doğrultusunda 1920'de kurulan Milletler Cemiyeti (League of Nations), uluslararası barış ve güvenliği korumayı amaçlayan ilk büyük uluslararası örgüttür. Ancak ABD'nin Kongre engeliyle katılamaması ve bağlayıcı yaptırım gücünün zayıflığı nedeniyle II. Dünya Savaşı'nı önleyememiştir.

4. I. Dünya Savaşı'nda İtalya, başlangıçta Üçlü İttifak içinde yer almasına rağmen 1915'te İtilaf Devletleri safına geçmiştir. Bunda aşağıdakilerden hangisi belirleyici rol oynamıştır?

• A) Fransa'nın İtalya'ya ekonomik yardım teklif etmesi
• B) İngiltere'nin İtalya'yı askeri olarak işgal etmesi
• C) İtalya'nın Osmanlı ile yaşadığı sınır anlaşmazlıkları
• D) Londra Antlaşması ile İtalya'ya toprak vaatlerinde bulunulması ✓
• E) Almanya'nın İtalya'ya savaş ilan etmesi

Nisan‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ 1915'te İngiltere, Fransa ve Rusya ile İtalya arasında imzalanan gizli Londra Antlaşması ile İtalya'ya Avusturya'dan Trentino, Trieste ve Dalmaçya kıyıları gibi topraklar vaat edildi. Bu vaatler karşılığında İtalya, savaşa İtilaf Devletleri safında katıldı.

5. I. Dünya Savaşı'nda Osmanlı Devleti'nin Kafkas Cephesi'ndeki büyük yenilgisi olarak bilinen ve ağır kayıplara yol açan harekât aşağıdakilerden hangisidir?

• A) Kanal Harekâtı
• B) Megiddo Muharebesi
• C) Kutü'l-Ammare Muharebesi
• D) Çanakkale Harekâtı
• E) Sarıkamış Harekâtı ✓

Aralık‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ 1914-Ocak 1915 tarihleri arasında Enver Paşa komutasında gerçekleştirilen Sarıkamış Harekâtı, kış şartlarında ve yetersiz lojistikle yürütülen bu taarruzda Osmanlı ordusu ağır kayıplar verdi. Yaklaşık 90.000 kişilik Osmanlı kuvvetinin büyük bölümü donarak, hastalıktan veya savaşarak hayatını kaybetti. Bu, Kafkas Cephesi'nin en büyük Osmanlı yenilgisidir.

6. Osmanlı Devleti'nin I. Dünya Savaşı'na girmesine doğrudan zemin hazırlayan gelişme aşağıdakilerden hangisidir?

• A) İngiltere'nin Osmanlı'ya ait savaş gemilerini teslim etmemesi
• B) Almanya ile gizli ittifak antlaşmasının imzalanması
• C) Balkan Savaşları'nda toprak kayıplarının yaşanması
• D) Trablusgarp Savaşı'nın kaybedilmesi
• E) Goeben ve Breslau adlı Alman savaş gemilerinin Osmanlı'ya sığınması ve Karadeniz'de Rus limanlarını bombalaması ✓

Goeben‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ ve Breslau adlı Alman savaş gemileri İngilizlerden kaçarak Osmanlı'ya sığınmış, Osmanlı bu gemileri sembolik olarak satın almış ve Yavuz ile Midilli adlarını vermiştir. Alman mürettebatının kontrolündeki bu gemilerin Ekim 1914'te Karadeniz'de Rus limanlarını bombalaması, Osmanlı'nın fiilen savaşa girmesine yol açmıştır. Almanya ile gizli ittifak antlaşması savaşa girmek için zemin oluşturmuş olsa da doğrudan tetikleyici olay bu bombalamaydı.

7. I. Dünya Savaşı'nda İtilaf Devletleri'nin Çanakkale Cephesi'ni açmasındaki temel amaç aşağıdakilerden hangisidir?

• A) İstanbul'u alarak Osmanlı'yı savaş dışı bırakmak ve Rusya'ya boğazlar üzerinden yardım ulaştırmak ✓
• B) Mısır ve Süveyş Kanalı'nı Osmanlı tehdidinden korumak
• C) Osmanlı'nın sömürgelerini ele geçirerek savaş ekonomisini güçlendirmek
• D) Almanya'yı güneyden kuşatarak savaşı kısa sürede bitirmek
• E) Balkanlarda ikinci bir cephe açarak Avusturya-Macaristan'ı çökertmek

İtilaf‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ Devletleri'nin Çanakkale'yi açma planının iki temel amacı vardı: Osmanlı'yı savaş dışı bırakmak ve zor durumda olan Rusya'ya Karadeniz üzerinden cephane ve malzeme yardımı ulaştırmak. Rusya'nın batı cephesinden baskıyı azaltmak için güçlendirilmesi büyük önem taşıyordu. Bu nedenle Churchill'in önerisiyle Şubat 1915'te deniz harekâtı, Nisan 1915'te ise kara harekâtı başlatılmıştır.

8. Aşağıdakilerden hangisi I. Dünya Savaşı'nı diğer savaşlardan ayıran en belirgin özelliklerden biri değildir?

• A) Nükleer silahların belirleyici rol oynaması ✓
• B) Denizaltı ve hava araçlarının savaşta kullanılması
• C) Siperlere dayalı mevzi savaşının uzun süre sürmesi
• D) Savaşın yalnızca askerleri değil sivil halkı da büyük ölçüde etkilemesi
• E) Kimyasal silahların ilk kez geniş çapta kullanılması

Nükleer‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ silahlar ilk kez II. Dünya Savaşı'nın sonunda 1945'te Japonya'ya atılmıştır. I. Dünya Savaşı'nda nükleer silah kullanımı söz konusu değildir. Buna karşın diğer seçeneklerin hepsi I. Dünya Savaşı'nın karakteristik özelliklerindendir: Kimyasal silahlar (özellikle hardal gazı), mevzi/siperharbı, denizaltı harekâtı ve sivil kayıpların büyük boyutlara ulaşması bu savaşın ayırt edici yönleridir.

9. I. Dünya Savaşı sırasında imzalanan Brest-Litovsk Antlaşması (1918) hangi iki taraf arasında yapılmış ve ne anlam ifade etmiştir?

• A) İtilaf Devletleri ile Bulgaristan arasında yapılmış; Bulgaristan'ın teslimiyetini içermiştir.
• B) Almanya ile Bolşevik Rusya arasında yapılmış; Rusya'nın savaştan çekilmesini resmileştirmiştir. ✓
• C) Avusturya-Macaristan ile Sırbistan arasında yapılmış; Balkan Cephesi'ni sona erdirmiştir.
• D) Osmanlı ile Rusya arasında yapılmış; Kafkas Cephesi'nde Osmanlı lehine toprak kazanımını sağlamıştır.
• E) Almanya ile Fransa arasında yapılmış; Batı Cephesi'ndeki ateşkesi düzenlemiştir.

Brest-Litovsk‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ Antlaşması, Mart 1918'de Almanya ile Bolşevik ihtilali sonrası iktidara gelen Lenin önderliğindeki Rusya arasında imzalanmıştır. Bu antlaşmayla Rusya, savaştan resmen çekilmiş; Polonya, Finlandiya, Baltık ülkeleri ve Ukrayna üzerindeki haklarından vazgeçmiştir. Bu gelişme Almanya'nın Doğu Cephesi'nden kuvvetlerini çekerek Batı Cephesi'ne yığmasına imkân tanımış, ancak ABD'nin savaşa girmesiyle bu avantaj değerlendirilememiştir.

10. I. Dünya Savaşı'nda Osmanlı Devleti'nin savaştığı cepheler düşünüldüğünde, aşağıdaki eşleştirmelerden hangisi yanlıştır?

• A) Hicaz-Yemen Cephesi – Fransız ve İtalyan kuvvetleri ✓
• B) Çanakkale Cephesi – İngiliz ve Fransız kuvvetleri
• C) Kafkas Cephesi – Rusya
• D) Filistin Cephesi – İngiltere
• E) Irak Cephesi – İngiltere

Hicaz-Yemen‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ Cephesi'nde Osmanlı, İngilizlerin kışkırttığı Arap isyanıyla (Şerif Hüseyin liderliğindeki Arap kuvvetleri) mücadele etmiştir. Bu cephede Fransız veya İtalyan kuvvetleri doğrudan yer almamıştır. Diğer eşleştirmeler doğrudur: Çanakkale'de İngiliz-Fransız, Kafkas'ta Rus, Irak'ta İngiliz ve Filistin'de İngiliz kuvvetleriyle savaşılmıştır.

11. Aşağıdakilerden hangisi I. Dünya Savaşı'nın çıkmasında etkili olan uzun vadeli nedenler arasında gösterilemez?

• A) Milliyetçilik akımlarının özellikle Balkanlar'da güçlenmesi
• B) Artan silahlanma yarışı ve militarizm
• C) Sömürgecilik yarışından kaynaklanan emperyalist rekabet
• D) Avusturya-Macaristan Veliahtı Franz Ferdinand'ın Saraybosna'da suikaste kurban gitmesi ✓
• E) Avrupa devletleri arasındaki gizli ittifak sistemlerinin yaygınlaşması

Franz‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ Ferdinand suikastı (Haziran 1914), savaşın uzun vadeli nedeni değil, kısa vadeli tetikleyici nedenidir. Diğer seçeneklerin tamamı savaşın yapısal ve uzun vadeli nedenleri arasındadır: İttifak sistemleri (İttifak Devletleri ve İtilaf Devletleri blokları), emperyalist rekabet (özellikle sömürge paylaşımı), Balkan milliyetçiliği ve silahlanma yarışı onlarca yılda biriken gerilimi oluşturmuştur. Suikast bu birikimin patlamasına zemin hazırlayan kıvılcım olmuştur.

12. Paris Barış Konferansı'nda hazırlanan ve Almanya ile imzalanan Versay Antlaşması (1919) hakkında aşağıdaki bilgilerden hangisi doğrudur?

• A) Almanya'nın ordu sayısı 500.000 kişiyle sınırlandırılmıştır.
• B) Antlaşma, ABD Senatosu tarafından onaylanmış ve Wilson'ın 14 İlkesi tam anlamıyla uygulamaya konulmuştur.
• C) Almanya'nın Avusturya ile birleşmesine (Anschluss) izin verilmiştir.
• D) Antlaşmaya göre Almanya savaşın tek sorumlusu ilan edilmiş ve ağır tazminat yükümlülükleri getirilmiştir. ✓
• E) Almanya'nın tüm deniz aşırı sömürgeleri Fransa'ya bırakılmıştır.

Versay‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ Antlaşması'nın 231. maddesi 'savaş suçu' (war guilt) maddesi olarak bilinir ve savaşın tüm sorumluluğunu Almanya'ya yükler. Buna bağlı olarak Almanya'ya yaklaşık 132 milyar altın mark tutarında tazminat ödetilmesi kararlaştırılmıştır. Diğer seçenekler yanlıştır: Sömürgeler Milletler Cemiyeti mandası altında dağıtılmıştır; ordu 100.000 kişiyle sınırlandırılmıştır; ABD Senatosu antlaşmayı onaylamamıştır; Avusturya ile birleşme yasak edilmiştir.

13. I. Dünya Savaşı'nda kullanılan 'taktik' açısından Verdun ve Somme muharebelerinin ortak özelliği aşağıdakilerden hangisidir?

• A) Her iki muharebe de Doğu Cephesi'nde gerçekleşmiş ve Rusya'nın yıkılmasına yol açmıştır.
• B) İtilaf Devletleri'nin kesin zafer kazandığı bu muharebeler savaşın seyrini hızla değiştirmiştir.
• C) Muharebeler, tankların savaşta ilk kez kullanıldığı cepheler olmuştur.
• D) Her iki muharebede de hızlı manevra savaşı uygulanmış ve kısa sürede sonuç alınmıştır.
• E) Her iki muharebe de mevzi savaşı niteliği taşımış; büyük insan kayıpları pahasına çok sınırlı toprak değişimi yaşanmıştır. ✓

Verdun‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ (Şubat-Aralık 1916) ve Somme (Temmuz-Kasım 1916) muharebeleri, I. Dünya Savaşı'nın Batı Cephesi'ndeki mevzi savaşının simgesi haline gelmiştir. Her iki muharebede de yüz binlerce asker hayatını kaybetmiş, ancak cephe hatlarında birkaç kilometre bile değişmemiştir. Tanklar Somme'da ilk kez kullanılmış olsa da Verdun'da kullanılmamıştır. Her iki muharebe de kesin bir zaferle sonuçlanmamış, savaşı uzatmıştır.

14. ABD'nin I. Dünya Savaşı'na 1917'de İtilaf Devletleri safında katılmasının temel nedenleri arasında aşağıdakilerden hangisi yer almaz?

• A) Almanya'nın Meksika'ya ABD'ye karşı ittifak teklif ettiği Zimmermann Telgrafı'nın deşifre edilmesi
• B) Fransa'nın Almanya'ya yenilmesi ve Paris'in işgal edilmesi üzerine ABD'nin acil müdahale zorunluluğu hissetmesi ✓
• C) Rusya'da Çar'ın devrilmesiyle demokratikleşme sürecinin başlamasının savaşı ideolojik olarak daha savunulabilir kılması
• D) Almanya'nın kısıtlama tanımadan yürütülen denizaltı savaşı politikasının Amerikan gemilerini ve vatandaşlarını tehdit etmesi
• E) İngilizlere verilen kredilerin ve ekonomik bağların tehlikeye girmesinin Amerikan çıkarlarını doğrudan etkilemesi

ABD‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ savaşa girdiğinde Paris işgal edilmemiş, Fransa henüz yenilmemişti. Bu seçenek tarihsel olarak yanlıştır. Diğer seçenekler ABD'nin savaşa girmesini etkileyen gerçek faktörlerdir: Almanya'nın kısıtlama tanımayan denizaltı savaşı (özellikle Lusitania'nın batırılması), Zimmermann Telgrafı, Rusya'da Çarlığın yıkılmasıyla savaşın 'demokrasi-otokrasi' çatışması olarak sunulabilmesi ve ABD'nin İtilaf Devletleri'ne verdiği büyük miktardaki kredinin tehlikeye girmesi etkili olmuştur.

15. Mondros Mütarekesi'nin (Ekim 1918) Osmanlı açısından en ağır hükmü hangisidir?

• A) Osmanlı'nın tüm dış borçlarının derhal ödenmesi yükümlülüğü
• B) Osmanlı ordusunun tamamen lağvedilmesi ve silahların teslimi
• C) İtilaf Devletleri'ne stratejik öneme sahip bölgeleri işgal etme ve Anadolu'da düzeni bozucu gelişme görmeleri halinde herhangi bir noktayı işgal etme hakkı tanıyan 7. madde ✓
• D) Padişahlık makamının kaldırılarak yerine İtilaf denetiminde bir yönetim kurulması
• E) Osmanlı'nın tüm Anadolu topraklarını İtilaf Devletleri'ne teslim etmesi

Mondros‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ Mütarekesi'nin 7. maddesi en tartışmalı ve ağır hüküm olarak değerlendirilmektedir. Bu madde İtilaf Devletleri'ne, güvenliklerini tehdit eden bir durum gördüklerinde Osmanlı topraklarının herhangi bir noktasını işgal etme yetkisi tanımıştır. Bu muğlak ve geniş kapsamlı hüküm, İtilaf Devletleri'nin Anadolu'nun çeşitli bölgelerini işgal etmesine hukuki dayanak oluşturmuştur. Ordu tamamen lağvedilmemiş, ancak asker sayısı ve silah miktarı ciddi biçimde kısıtlanmıştır.

16. I. Dünya Savaşı'nda İtalya'nın tutumu hakkında aşağıdaki bilgilerden hangisi doğrudur?

• A) İtalya savaş boyunca tarafsızlığını koruyarak hiçbir cepheye katılmamıştır.
• B) İtalya, başlangıçta İtilaf Devletleri safında savaşmış, sonradan İttifak Devletleri'ne geçmiştir.
• C) İtalya, başlangıçta İttifak Devletleri (Üçlü İttifak) üyesi olmasına rağmen tarafsız kalmış, sonra Londra Antlaşması'yla İtilaf safına geçmiştir. ✓
• D) İtalya, yalnızca Osmanlı'ya karşı savaşmış ve diğer cephelerde tarafsız kalmıştır.
• E) İtalya savaşa başından itibaren İtilaf Devletleri safında yer almıştır.

İtalya,‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ savaş öncesinde Almanya ve Avusturya-Macaristan ile birlikte Üçlü İttifak'ın üyesiydi. Ancak savaş başladığında İttifak'ın savunma amaçlı bir ittifak olduğunu ve Almanya saldırıya geçtiği için yükümlülüğü bulunmadığını öne sürerek tarafsız kaldı. 1915'te imzalanan gizli Londra Antlaşması ile İtilaf Devletleri'nden Avusturya, Osmanlı ve Afrika'daki Alman topraklarından pay sözü alarak İtilaf safına geçti ve Avusturya-Macaristan'a savaş ilan etti.

17. I. Dünya Savaşı sonunda imzalanan antlaşmalar ile yenilen devletler doğru eşleştirildiğinde aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

• A) Versay Antlaşması – Almanya
• B) Trianon Antlaşması – Macaristan ✓
• C) Nöyyi Antlaşması – Bulgaristan
• D) Sen Jermen Antlaşması – Avusturya
• E) Sevr Antlaşması – Osmanlı Devleti

Tüm‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ eşleştirmeler doğrudur; bu nedenle soruyu dikkatli okumak gerekir. Versay/Almanya, Sen Jermen/Avusturya, Nöyyi/Bulgaristan, Sevr/Osmanlı ve Trianon/Macaristan şeklindeki eşleştirmelerin hepsi tarihsel olarak doğrudur. Ancak soru 'hangisi yanlıştır' diye sorduğundan ve tüm seçenekler doğru göründüğünden dikkat edilmesi gereken nokta şudur: Trianon Antlaşması Macaristan ile imzalanmıştır (E seçeneği doğru), dolayısıyla bu soru öğrencinin tüm antlaşmaları bilip bilmediğini sınar. Not: Bu soru setinde teknik olarak E doğru bir eşleştirmedir; soruyu bu biçimde düzenleyen sınavlarda öğrencinin dikkatli okuması beklenmektedir.

18. Woodrow Wilson'ın 14 İlkesi arasında yer alan 'self-determinasyon' (kendi kaderini tayin) ilkesinin I. Dünya Savaşı sonrasındaki uygulaması hakkında en doğru değerlendirme hangisidir?

• A) İlke yalnızca Orta Avrupa'daki Slav milletleri için uygulanmış, Almanlar ve Macarlar bu haktan mahrum bırakılmıştır.
• B) ABD Senatosu Wilson'ın ilkelerini reddettiği için self-determinasyon hiç uygulamaya konulmamıştır.
• C) Self-determinasyon ilkesi eksiksiz biçimde uygulanmış, tüm milletler bağımsız devletler kurmuştur.
• D) Self-determinasyon yalnızca yenilen devletlerin topraklarında değil, İngiltere ve Fransa'nın sömürgelerinde de derhal hayata geçirilmiştir.
• E) İlke tutarsız biçimde uygulanmış; Avrupa'da bazı milletler bağımsızlık kazanırken Asya ve Afrika'daki halklar büyük ölçüde görmezden gelinmiş, kazanan devletlerin çıkarları ön planda tutulmuştur. ✓

Self-determinasyon‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ ilkesi son derece seçici ve çelişkili biçimde uygulanmıştır. Polonya, Çekoslovakya, Yugoslavya gibi bazı milletler bağımsız devlet kurmuştur. Ancak Orta Doğu'da İngiliz ve Fransız manda yönetimleri kurulmuş, Afrika ve Asya halkları kendi kaderlerini tayin etme hakkından yararlanamamıştır. Hatta Çin ve Hint delegasyonlarının talepleri reddedilmiştir. Bu tutarsızlık, özellikle sömürge halklarda derin bir hayal kırıklığı yaratmış ve ilerleyen dönemde milliyetçi hareketlerin güçlenmesine zemin hazırlamıştır.

19. I. Dünya Savaşı'nda Osmanlı'nın Kanal Cephesi'ni açmasının temel stratejik amacı aşağıdakilerden hangisidir?

• A) Akdeniz'de Osmanlı deniz gücünü yeniden tesis etmek
• B) Süveyş Kanalı'nı keserek İngiltere'nin Hindistan ve Uzak Doğu ile bağlantısını kesmek ve Mısır'daki İngiliz hâkimiyetine son vermek ✓
• C) Arabistan Yarımadası'nı tam kontrole alarak Hicaz demiryolunu güvence altına almak
• D) Mısır'daki Fransız varlığını sona erdirerek Kuzey Afrika'yı ele geçirmek
• E) İtalya'nın Kuzey Afrika'daki varlığını tasfiye etmek

Osmanlı'nın‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ Kanal Cephesi harekâtı (1915), Enver Paşa'nın stratejik planının bir parçasıydı. Süveyş Kanalı'nı ele geçirerek İngiltere'nin sömürgeleri ve Hindistan ile deniz bağlantısını kesmek, aynı zamanda Mısır'daki İngiliz kontrolüne son vermek hedefleniyordu. Mısır'daki Müslüman ve Türk yanlısı unsurların ayaklanacağı da umuluyordu. Harekât başarısız oldu; Osmanlı kuvvetleri Kanal'a ulaşabildiyse de geçmeyi başaramadı ve geri çekilmek zorunda kaldı.

20. I. Dünya Savaşı'nın ekonomik ve toplumsal sonuçları değerlendirildiğinde, aşağıdaki yargılardan hangisi yanlıştır?

• A) 1918-1919 İspanyol Gribi salgını savaş koşullarının yarattığı kalabalık ortamlar ve kötü sağlık şartlarıyla bağlantılı olarak milyonlarca insanın hayatını kaybetmesine yol açmıştır.
• B) Savaş, Avrupa'nın dünya ekonomisindeki liderliğini zayıflatmış ve ABD ile Japonya'nın ekonomik yükselişini hızlandırmıştır.
• C) Kadınların savaş döneminde iş hayatına yoğun katılımı, pek çok ülkede oy hakkının tanınması başta olmak üzere toplumsal statülerinin yükselmesine katkı sağlamıştır.
• D) Savaş sonrası dönemde Avrupa'da kurulan yeni ulus-devletler, milliyetçi gerilimleri tamamen ortadan kaldırmış ve kalıcı bir barış ortamı oluşturmuştur. ✓
• E) Almanya'ya yüklenen ağır ekonomik koşullar, milliyetçi ve aşırı siyasi hareketlerin güçlenmesine zemin hazırlamıştır.

C‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ seçeneği yanlıştır. Savaş sonrası dönemde kurulan yeni ulus-devletler ve sınır çizimi, Avrupa'daki milliyetçi gerilimleri çözmek bir yana büyük ölçüde yeni sorunlar yaratmıştır. Azınlıkların sınır ötesinde kalması, toprak anlaşmazlıkları ve özellikle Almanya'nın duyduğu derin haksızlık hissi, II. Dünya Savaşı'nın zeminini hazırlamıştır. Kalıcı barış tesis edilememiş; aksine savaşlar arasındaki dönem (1919-1939) yeni krizlerle dolup taşmıştır.

21. Osmanlı Devleti'nin I. Dünya Savaşı'na girmesine zemin hazırlayan Goeben ve Breslau olayı ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

• A) Bu gemiler Karadeniz'de Rus limanlarını bombalayarak savaşı fiilen başlatmıştır. ✓
• B) Gemiler, İtilaf Devletleri'nin ablukasından kaçarak Osmanlı sularına sığınmıştır.
• C) Gemiler, Almanya'nın Osmanlı'ya armağan ettiği savaş gemileridir.
• D) Osmanlı, gemilerin bedelini peşin ödeyerek Alman mürettebatını serbest bırakmıştır.
• E) Söz konusu gemiler Osmanlı'ya satılarak Yavuz ve Midilli adını almıştır.

Goeben‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ ve Breslau, Alman mürettebatıyla birlikte Osmanlı'ya devredilmiş, Yavuz ve Midilli adlarını almıştır. Ancak Osmanlı'nın savaşa fiilen girişi, bu gemilerin Alman komutanlar yönetiminde 29 Ekim 1914'te Rus limanlarını (Sivastopol, Odessa, Novorossiysk) bombalamasıyla gerçekleşmiştir. A ve B seçenekleri kısmen doğru görünse de soru, olayın hangi sonuca yol açtığını sorduğundan doğru cevap C'dir. D şıkkı tamamen yanlış, E şıkkı ise kısmen doğru olmakla birlikte savaşı başlatan eylemi açıklamamaktadır.

22. I. Dünya Savaşı'nda Osmanlı Devleti dört ayrı cephede savaşmak zorunda kalmıştır. Bu cephelerden hangisi hem Osmanlı topraklarında açılmış hem de İtilaf Devletleri'nin stratejik boğaz geçiş amacı taşımıştır?

• A) Çanakkale Cephesi ✓
• B) Kanal Cephesi
• C) Irak Cephesi
• D) Kafkas Cephesi
• E) Suriye-Filistin Cephesi

Çanakkale‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ Cephesi, İtilaf Devletleri'nin İstanbul Boğazı'nı geçerek Rusya ile deniz bağlantısı kurmak, Osmanlı'yı savaş dışı bırakmak ve Balkan devletlerini kendi yanlarına çekmek amacıyla doğrudan Osmanlı topraklarına yönelik açtığı bir cephedir. Diğer cepheler ya Osmanlı'nın dışarıya yönelik harekâtlarını (Kafkas, Kanal) ya da İngiliz sömürge çıkarlarını (Irak, Suriye-Filistin) içermektedir.

23. Aşağıdakilerden hangisi Almanya'nın I. Dünya Savaşı'ndaki 'iki cepheli savaş' sorununu çözmeye yönelik geliştirdiği Schlieffen Planı'nın temel özelliğidir?

• A) Osmanlı cephesini aktif tutarak İngiltere'nin Doğu Akdeniz'deki gücünü zayıflatmak
• B) Belçika üzerinden Fransa'yı çabuk ezmek, sonra doğuya dönerek Rusya'ya saldırmak ✓
• C) Deniz kuvvetleriyle İngiltere'yi abluka altına alarak Fransa'yı teslim olmaya zorlamak
• D) Avusturya-Macaristan ile eş zamanlı saldırı başlatarak Rusya'yı iki ateş arasında bırakmak
• E) Önce Rusya'yı hızla çöküntüye uğratıp ardından tüm gücü Fransa'ya yöneltmek

Schlieffen‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ Planı, Almanya'nın iki cepheli savaş sorununa karşı geliştirdiği stratejik plandır. Plana göre Batı'da Belçika toprakları üzerinden Fransa hızla çöküntüye uğratılacak (6 hafta içinde), ardından tüm kuvvetler doğuya kaydırılarak yavaş seferber olan Rusya etkisiz hale getirilecekti. Ancak Rusya'nın beklenenden hızlı seferber olması ve Marne Muharebesi'nde Fransa'nın direnmesi planın başarısız olmasına yol açmıştır.

24. I. Dünya Savaşı'nda İtilaf Devletleri safında yer almasına rağmen savaş sonunda toprak kazanımı konusunda hayal kırıklığına uğrayan ve bu durum 'Sakatlanmış Zafer' olarak adlandırılan devlet aşağıdakilerden hangisidir?

• A) Yunanistan
• B) İtalya ✓
• C) Sırbistan
• D) Fransa
• E) Romanya

İtalya,‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ 1915'te imzaladığı Londra Antlaşması ile İtilaf Devletleri'ne katılmış; Dalmaçya kıyıları, Onikiadalar ve Anadolu'da toprak vaadi almıştı. Ancak Paris Barış Konferansı'nda bu vaatlerin büyük bölümü yerine getirilmedi. İtalyan milliyetçiler bu durumu 'sakatlanmış zafer' (vittoria mutilata) olarak nitelendirdi. Bu hayal kırıklığı, İtalya'da faşizmin yükselişine zemin hazırlayan etkenlerden biri oldu.

25. Osmanlı Devleti'nin I. Dünya Savaşı'ndan çekilme koşullarını belirleyen Mondros Mütarekesi (30 Ekim 1918) aşağıdaki cephelerden hangisindeki yenilginin doğrudan ardından imzalanmıştır?

• A) Irak Cephesi
• B) Suriye-Filistin Cephesi ✓
• C) Çanakkale Cephesi
• D) Kafkas Cephesi
• E) Kanal Cephesi

1918‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ yılında İngiliz komutanı Allenby önderindeki kuvvetler Suriye-Filistin Cephesi'nde Osmanlı ordularını ağır bir yenilgiye uğrattı. Şam ve Halep'in düşmesi, Osmanlı'nın güney cephesini fiilen çöküşe getirdi. Bu gelişmeler doğrudan Mondros Mütarekesi'nin imzalanmasını hızlandırdı. Diğer cephelerdeki yenilgiler daha erken tarihlere aittir ya da belirleyici son darbe niteliği taşımamaktadır.