Genel Tekrar Testi - 26
Aşağıdakilerden hangisi, Selçuklular döneminde faaliyet gösteren Ahilik teşkilatının görevleri arasında _yer almaz_?
Bu testteki tüm sorular ve cevapları (25 soru)
1. Aşağıdakilerden hangisi, Selçuklular döneminde faaliyet gösteren Ahilik teşkilatının görevleri arasında _yer almaz_?
- A) Fiyatları kontrol altında tutmak
- B) Meslek okulları açmak ✓
- C) Üreticiye kredi sağlamak
- D) Üreticiyi denetlemek
- E) Tüketici haklarını korumak
Ahilik teşkilatı, esnaflar arasında dayanışmayı sağlayan, mesleki ahlakı koruyan ve üretimi denetleyen çok yönlü sosyo-ekonomik bir kuruluştur. Teşkilat; malların kalitesini kontrol ederek üreticiyi denetler (A), 'narh sistemi' uygulayarak fiyatları kontrol altında tutar (B), kalitesiz veya hileli mallara karşı tüketici haklarını korur (C) ve esnafa ortak sandıklardan kredi/maddi destek sağlar (D). Ancak Ahilik'te mesleki eğitim, okul çatısı altında değil, işbaşında usta-çırak ilişkisiyle pratik olarak verilirdi. Dolayısıyla klasik anlamda kurumsal 'meslek okulları açmak' (E) Ahiliğin görevlerinden biri değildir.
2. Aşağıdaki yerleşim merkezlerinden hangisinde Anadolu Selçuklu dönemi mimarî eserlere rastlamak mümkün _değildir_?
- A) Antalya
- B) Trabzon ✓
- C) Konya
- D) Nevşehir
- E) İznik
Trabzon'da Anadolu Selçuklu dönemi mimari eserlerine rastlamak beklenmez; bölge uzun süre farklı siyasi yapıların etkisinde kalmıştır. Soru olumsuz köklü olduğu için seçenekler doğru bilgi aramak yerine aykırı kalan ifadeyi bulma mantığıyla değerlendirilmelidir. Bu nedenle "Trabzon" seçeneği diğerlerinden ayrılır ve doğru cevap olur.
3. Aşağıdaki durumların hangisiyle Anadolu Moğol istilasına açık bir hale gelmiştir?
- A) Gaznelilerle Dandanakan Savaşı'nın yapılması
- B) Harzemşahların yıkılması ✓
- C) Anadolu'da güçlü bir otoritenin olmaması
- D) Anadolu'da siyasi birliğin sağlanması
- E) Hıttin Savaşı'nın yapılması
Harzemşahların yıkılması, Anadolu'yu Moğol istilasına karşı daha savunmasız hale getiren gelişmelerden biridir. Soru kökündeki bilgi doğrudan "Harzemşahların yıkılması" seçeneğiyle ilişkilidir. Diğer seçenekler aynı bağlamı karşılamadığı için doğru cevaba götürmez.
4. Türk-İslâm sanatının ünlü mimarî eserlerinden Afganistan'daki "Leşker-i Bazar Sarayı" hangi Türk devleti dönemine aittir?
- A) Delhi Sultanlığı
- B) Timur Devleti
- C) Babürler
- D) Büyük Selçuklular
- E) Gazneliler ✓
Leşker-i Bazar Sarayı Gazneliler dönemine ait önemli Türk-İslam mimari eserlerindendir. Soru kökündeki bilgi doğrudan "Gazneliler" seçeneğiyle ilişkilidir. Diğer seçenekler aynı bağlamı karşılamadığı için doğru cevaba götürmez.
5. Anadolu Selçuklu Devleti’nin ilk denizaşırı seferi aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Trabzon Seferi
- B) Preveze Deniz Seferi
- C) Suğdak Deniz Seferi ✓
- D) Hint Deniz Seferi
- E) İnebahtı Deniz Seferi
Anadolu Selçuklu Devleti'nin ilk denizaşırı seferi Suğdak Seferi'dir. Soru kökündeki bilgi doğrudan "Suğdak Deniz Seferi" seçeneğiyle ilişkilidir. Diğer seçenekler aynı bağlamı karşılamadığı için doğru cevaba götürmez.
6. Karahanlılar İslamiyet’i kabul ettikten sonra da eski Türk devlet geleneğinden bazı unsurları sürdürmüştür. Bu duruma; I. Ülkenin doğu-batı biçiminde iki bölüm halinde yönetilmesi, II. Eğitim faaliyetleri için medreselerin açılması, III. Hükümdarların han, hakan ve kağan gibi unvanlar kullanması Uygulamalarından hangileri örnek gösterilebilir?
- A) Yalnız I
- B) Yalnız II
- C) I ve II
- D) I ve III ✓
- E) II ve III
Karahanlıların Türk kültürünü koruduklarının ve milli benliklerini sürdürdüklerinin kanıtları arasında; ülkeyi eski Türk veraset ve yönetim anlayışı olan ikili teşkilatla (doğu-batı şeklinde) yönetmeleri (I) ve İslamiyet'ten önceki Türk hükümdar unvanları olan han, hakan, kağan gibi unvanları kullanmaya devam etmeleri (III) yer alır. Eğitim ve bilim faaliyetleri için medreseler açmaları (II) ise İslamiyet'i kabul ettikten sonra yerleşik hayat ve İslam medeniyetinin etkisiyle geliştirilen kurumsal bir yapıdır; eski göçebe/geleneksel Türk kültürünün doğrudan korunmasına örnek gösterilemez. Dolayısıyla doğru cevap I ve III'tür.
7. I. İznik II. Konya III. Bursa Yukarıdaki illerden hangilerinin hem Türkiye Selçuklu Devleti'ne hem de Osmanlı Devleti'ne merkezlik yaptığı söylenebilir?
- A) Yalnız I ✓
- B) Yalnız II
- C) Yalnız III
- D) I ve II
- E) I, II ve III
İznik (I); Türkiye Selçuklu Devleti'nin kurucusu Süleyman Şah tarafından başkent yapılmış ve devletin ilk merkezi olmuştur (I. Haçlı Seferi sonrasında başkent Konya'ya taşınmıştır). Osmanlı Devleti'nde ise Orhan Bey döneminde fethedilerek bir süre geçici başkent/idari merkez olarak kullanılmıştır. Konya (II) sadece Türkiye Selçuklu Devleti'ne; Bursa (III) ise sadece Osmanlı Devleti'ne başkentlik yapmıştır. Dolayısıyla ortak merkez olan yalnız İznik'tir.
8. Gazi Mustafa Kemal Paşa'nın, olayları belgelerle ve kendi ağzından anlattığı eseri 'Nutuk' hangi partinin 2. Olağan Kurultayı'nda okunmuştur?
- A) Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası
- B) Serbest Cumhuriyet Fırkası
- C) Cumhuriyet Halk Fırkası ✓
- D) Demokrat Parti
Nutuk, Cumhuriyet Halk Fırkası'nın II. Büyük Kurultayı'nda Atatürk tarafından bizzat okunmuştur.
9. Tarihte bilinen ilk Türk devleti hangisidir?
- A) Göktürk Devleti
- B) Kutluk Devleti
- C) Asya Hun Devleti ✓
- D) Uygur Devleti
Tarihte bilinen ilk Türk devleti Asya Hun Devleti'dir (Büyük Hun Devleti). Kurucusu Teoman'dır. (DİKKAT: Tarihte bilinen ilk Türk TOPLULUĞU İskitler/Sakalar iken, 'Türk' adıyla kurulan ilk Türk DEVLETİ ise Göktürk Devleti'dir. Bu kavramlar sınavlarda sıklıkla karıştırılmaktadır.)
10. Türk adının geçtiği ilk yazılı metinler hangisidir?
- A) Manas Destanı
- B) Orhun Abideleri ✓
- C) Yenisey Yazıtları
- D) Karabalgasun Yazıtları
Orhun Abideleri (Göktürk Yazıtları), Türk adının geçtiği ilk Türkçe yazılı belgelerdir. II. Göktürk Devleti döneminde Bilge Kağan, Kültigin ve Vezir Tonyukuk adına dikilmiştir.
11. Yerleşik hayata geçen ilk Türk devleti hangisidir?
- A) Göktürkler
- B) Uygurlar ✓
- C) Avarlar
- D) Hunlar
Uygurlar, Maniheizm dininin etkisiyle göçebe yaşamı bırakıp yerleşik hayata geçen ilk Türk devletidir. Bu sayede tarım, mimari ve sanatta ileri gitmişlerdir.
12. İstanbul'u kuşatan ilk Türk devleti hangisidir?
- A) Avarlar ✓
- B) Bulgarlar
- C) Peçenekler
- D) Hunlar
Avarlar, 619 ve 626 yıllarında Sasani devletiyle iş birliği yaparak İstanbul'u iki kez kuşatmış ve bu şehri kuşatan ilk Türk devleti olmuşlardır.
13. Kaşgarlı Mahmut tarafından yazılan ve Türkçenin ilk sözlüğü ile ilk haritasını içeren eser hangisidir?
- A) Atabetü'l Hakayık
- B) Divan-ı Lügati't Türk ✓
- C) Kutadgu Bilig
- D) Divan-ı Hikmet
Divan-ı Lügati't Türk (1072-1074), Türkçenin Arapçadan üstün olduğunu göstermek amacıyla yazılmış ilk Türkçe sözlük ve dilbilgisi kitabıdır; ayrıca ilk Türk dünyası haritasını içerir.
14. Şeyh Sait İsyanı'nı bastırmak amacıyla çıkarılan ve hükümete geniş yetkiler veren kanun hangisidir?
- A) Hıyanet-i Vataniye Kanunu
- B) Takrir-i Sükun Kanunu ✓
- C) Teşkilat-ı Esasiye Kanunu
- D) Firariler Kanunu
1925 yılında çıkan Şeyh Sait İsyanı üzerine 'Huzur ve Güvenliği Sağlama' anlamına gelen Takrir-i Sükun Kanunu çıkarılmış ve İstiklal Mahkemeleri yeniden kurulmuştur.
15. 1699 yılında imzalanan Karlofça Antlaşması, hangi askeri gelişmeyle başlayan Kutsal İttifak Savaşları sonucunda imzalanmıştır?
- A) II. Viyana Kuşatması ✓
- B) I. Viyana Kuşatması
- C) Prut Savaşı
- D) Osmanlı-Rus Savaşı
1683 yılındaki II. Viyana Kuşatması'nın başarısızlıkla sonuçlanması üzerine Osmanlı'ya karşı Kutsal İttifak kurulmuş ve 16 yıl süren savaşlar başlamıştır. Bu savaşların sonunda 1699'da Karlofça Antlaşması imzalanmıştır. Doğru cevap A seçeneğidir.
16. Osmanlı Devleti'nde ilk kez modern anlamda denk bütçe hazırlayan devlet adamı aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Köprülü Mehmet Paşa
- B) Tarhuncu Ahmed Paşa ✓
- C) Sokullu Mehmet Paşa
- D) Merzifonlu Kara Mustafa Paşa
Osmanlı Devleti'nde ilk denk bütçeyi XVII. yüzyılda (1652) sadrazamlık yapan Tarhuncu Ahmed Paşa hazırlamıştır. Gelir ve giderleri dengelemeye çalışan Tarhuncu, saray masraflarını kısıp rüşveti önlemeye çalıştığı için çıkar çevrelerinin tepkisini çekmiş ve görevden alınmıştır.
17. Türk adının geçtiği ilk Türkçe yazılı metinler aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Yenisey Yazıtları
- B) Orhun Abideleri ✓
- C) Manas Destanı
- D) Karabalgasun Yazıtları
Orhun Abideleri (Göktürk Yazıtları), 8. yüzyılda dikilmiş olup Türk adının geçtiği ve Türk tarihine ışık tutan ilk yazılı Türkçe belgelerdir.
18. Türk tarihinde yerleşik hayata geçen ilk devlet hangisidir?
- A) Avarlar
- B) Uygurlar ✓
- C) Göktürkler
- D) Asya Hun Devleti
Uygurlar, Maniheizm dinini benimsemeleriyle birlikte göçebe yaşam tarzını bırakıp yerleşik hayata geçen ilk Türk devleti olmuşlardır. Bu durum tarım, mimari ve sanatın gelişmesini sağlamıştır.
19. Türk-İslam edebiyatının ilk eseri kabul edilen 'Kutadgu Bilig' kime aittir?
- A) Edip Ahmet Yükneki
- B) Yusuf Has Hacip ✓
- C) Kaşgarlı Mahmut
- D) Hoca Ahmet Yesevi
Yusuf Has Hacip tarafından 11. yüzyılda yazılan Kutadgu Bilig (Mutluluk Veren Bilgi), Türk-İslam edebiyatının bilinen ilk yazılı eseridir.
20. I. Metehan II. Mukan Kağan III. Kapgan Kağan Yukarıda verilen Türk hükümdarlarından hangileri Orta Asya'daki tüm Türk boylarını bir bayrak altında toplayarak gücüne güç katmıştır?
- A) II ve III
- B) I ve II
- C) I, II ve III ✓
- D) Yalnız I
Asya Hun devleti hükümdarı Metehan, I. Göktürk devleti hükümdarı Mukan Kağan ve II. Göktürk devleti hükümdarı Kapgan Kağan Orta Asya'daki tüm Türk boylarını bir bayrak altında toplayarak gücüne güç katmıştır. Metehan, MÖ 209-174 yılları arasında hüküm sürmüş ve Hun İmparatorluğu'nu güçlendirmiştir. Mukan Kağan, 553-572 yılları arasında I. Göktürk Devleti'ni en güçlü dönemine taşımıştır. Kapgan Kağan, 691-716 yılları arasında II. Göktürk Devleti'ni yeniden canlandırmıştır. Bu üç hükümdar, Türk tarihinin en güçlü liderlerindendir.
21. 1683-1699 tarihleri arasında Osmanlı Kutsal İttifak Savaşları meydana gelmiştir. Bu savaşlar sonucunda 1699 tarihinde Karlofça Antlaşması imzalanmıştır. Yukarıda verilen bilgi doğrultusunda 1699 tarihinde imzalanan Karlofça Antlaşması'nda aşağıdaki devletlerden hangisi yer almayıp bir sene sonra 1700 İstanbul Antlaşmasını imzalamıştır?
- A) Lehistan
- B) Venedik
- C) Avusturya
- D) Rusya ✓
1699 tarihinde Karlofça Antlaşması'nda Avusturya, Lehistan ve Venedik vardır. Ancak Rusya Karlofça'da yoktur. Rusya ile bir sene sonra 1700 İstanbul Antlaşması imzalanmıştır. Karlofça Antlaşması, Osmanlı'nın ilk büyük toprak kaybıdır. İstanbul Antlaşması, Azak Kalesi'nin Rusya'ya verilmesini öngörmüştür.
22. -Oğuzlarla yaptıkları mücadeleden dolayı Dede Korkut Hikayelerine konu oluşturur. -Ruslar ile yaptıkları mücadeleler İgor Destanına konu olmuştur. -Altınorda Devletinin Türkleşmesine sebep olmuşlardır. Bu bilgiler aşağıdaki İslamiyet öncesi Türk devletlerinden hangisine aittir?
- A) Avarlar
- B) Türgeşler
- C) Kıpçaklar ✓
- D) Hazarlar
Kıpçaklar (Kumanlar), Oğuzlarla mücadeleleri Dede Korkut Hikayelerine, Ruslarla mücadeleleri İgor Destanı'na konu olmuştur.
23. Aşağıdakilerden hangisi Büyük Selçuklu Devletine hükümdarlık yapmış kişiler arasında yer almaz?
- A) Kutalmışoğlu Süleyman Şah ✓
- B) Sultan Melikşah
- C) Sultan Alparslan
- D) Sultan Sencer
Kutalmışoğlu Süleyman Şah, Türkiye Selçuklu Devleti'nin kurucusudur, Büyük Selçuklu hükümdarı değildir.
24. Osmanlı Devleti'nin aşağıdaki kazandığı zaferlerden hangisinin yıl dönümü günümüzde 'Donanma Günü' olarak kutlanmaktadır?
- A) Kıbrıs'ın Fethi
- B) Preveze Deniz Savaşı ✓
- C) Trablusgarp Seferi
- D) İnebahtı Deniz Savaşı
Preveze Deniz Savaşı'nın kazanıldığı tarih (27 Eylül 1538), günümüzde Donanma Günü olarak kutlanmaktadır.
25. I. Göktürk Devleti'nin kurucusudur. - Ötüken'i devlet merkezi yapmıştır. -Töles Ayaklanmasını bastırmıştır. Bu bilgiler aşağıdaki Türk hakanlarından hangisine aittir?
- A) Bumin Kağan ✓
- B) Bilge Kağan
- C) Bögü Kağan
- D) Mukan Kağan
I. Göktürk Devleti'nin kurucusu Bumin Kağan'dır. Ötüken'i merkez yapmış ve Töles isyanını bastırmıştır.