Genel Tekrar Testi - 36
MS 375 yılında Karadeniz'in kuzeyinden Avrupa'ya doğru başlayan Hun göçü aşağıdaki Türk hükümdarlarından hangisinin öncülüğünde gerçekleşmiştir?
Bu testteki tüm sorular ve cevapları (25 soru)
1. MS 375 yılında Karadeniz'in kuzeyinden Avrupa'ya doğru başlayan Hun göçü aşağıdaki Türk hükümdarlarından hangisinin öncülüğünde gerçekleşmiştir?
- A) Attila
- B) Uldız
- C) Bumin Kağan
- D) Mukan Kağan
- E) Balamir ✓
MS 375'te Avrupa'ya doğru başlayan Hun göçüne Balamir öncülük etmiştir. Soru kökündeki bilgi doğrudan "Balamir" seçeneğiyle ilişkilidir. Diğer seçenekler aynı bağlamı karşılamadığı için doğru cevaba götürmez.
2. Asya Hunlarına ait bir kurganda kılıç, bıçak, mumyalanmış ceset ve at iskeleti bulunmuştur. Buna göre, I. Ahiret inancı vardı. II. Maden işlemesi bilinirdi. III. Çok tanrılı bir inanç sistemi vardı, Yargılarından hangilerine ulaşılabilir?
- A) Yalnız I
- B) Yalnız II
- C) Yalnız III
- D) I ve II ✓
- E) I, II ve III
Kurganda ceset ve at iskeleti ahiret inancını, kılıç ve bıçak ise maden işlemeciliğini gösterir. Çok tanrılı inanç sonucuna ulaşılamaz. Öncüller tek tek değerlendirildiğinde doğru olan ifadeler seçeneklerdeki kombinasyonla karşılaştırılmalıdır. Bu karşılaştırmada "I ve II" seçeneği soru kökündeki bilgiyle uyumlu sonucu verir.
3. Büyük Selçuklularda meliklerin bağımsız hareket etmesini önlemek için hutbe okutma, para bastırma ve dış ilişkilerde serbest davranma yetkileri sınırlandırılmıştır. Bu uygulamanın temel amacı aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Devletin sınırlarını genişletmek
- B) Anadolu'nun Türkleşmesini sağlamak
- C) Dini otoriteyi elinde tutmak
- D) Meliklerin çocuklarını iyi bir devlet adamı olarak yetiştirmek
- E) Merkezi otoriteyi sağlamlaştırmak ✓
Meliklerin hutbe okutma, para bastırma ve bağımsız hareket etme imkanlarının sınırlandırılması merkezi otoriteyi güçlendirme amacına yöneliktir. Soru kökündeki bilgi doğrudan "Merkezi otoriteyi sağlamlaştırmak" seçeneğiyle ilişkilidir. Diğer seçenekler aynı bağlamı karşılamadığı için doğru cevaba götürmez.
4. Türklerin tarih boyunca kullandıkları bazı alfabeler şunlardır: * Göktürk * Uygur * Soğd * Arap * Kiril * Latin Bu durum aşağıdaki hangi yargıyı doğrular?
- A) Tarih boyunca Türkler tüm alfabeleri kullanmışlardır
- B) Türkler kendi alfabelerini oluşturamamışlardır.
- C) Türkler değişik coğrafya ve kültürlerle ilişki kurmuşlardır. ✓
- D) Arap alfabesi Türklerin Araplaşmasını sağlamıştır.
- E) Latin alfabesi Türklerin en uzun süre kullandığı alfabedir
Türkler tarih boyunca göçebe yaşam tarzı, göçler ve fetihler sonucu Orta Asya'dan Avrupa'ya, Ortadoğu'dan Sibirya'ya kadar çok geniş coğrafyalara yayılmışlar; Çin, Sogd, Arap, Fars, Bizans, Rus ve Avrupa kültürleriyle etkileşime girmişlerdir. Bu geniş kültürel ilişkilerin ve coğrafi çeşitliliğin bir sonucu olarak çok farklı alfabeleri benimsemiş ve kullanmışlardır.
5. Aşağıdakilerden hangisi Atatürk Dönemi gelişmesi _değildir_?
- A) Hanedan üyelerinin yurtdışına çıkarılması
- B) İş Bankasının açılması
- C) Kabotaj Kanunun kabul edilmesi
- D) Kayseri Uçak fabrikasının açılması
- E) 24 Kasım'ın Öğretmenler Günü olarak kutlanılması ✓
24 Kasım gününün 'Öğretmenler Günü' olarak kutlanmaya başlanması, Atatürk'ün 100. doğum yılı olan 1981 yılında kararlaştırılmıştır (Mustafa Kemal'e 24 Kasım 1928'de Millet Mektepleri Başöğretmenliği unvanı verilmiş, bunun anısına 1981'den itibaren kutlanmaya başlanmıştır). Dolayısıyla bu gelişme Atatürk dönemi (1919-1938) sınırları içinde yer almaz. Kabotaj Kanunu (1926), Hanedan üyelerinin sürgünü (1924), Kayseri Uçak Fabrikası (1926) ve İş Bankası (1924) ise Atatürk döneminde gerçekleşmiştir.
6. Hükümdarlarına "Ay Tengri" unvanı veren Türk Devleti aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Türgişler
- B) Göktürkler
- C) Uygurlar ✓
- D) Hunlar
- E) Hazarlar
Uygurlar, Bögü Kağan döneminde Maniheizm dinini benimsemişlerdir. Bu dinin kabulüyle birlikte hükümdarlar, ilahi kökenlerini vurgulamak ve dini sembolleri kullanmak amacıyla 'Ay Tengri' ve 'Kün Tengri' (Ay/Güneş Tanrısı) gibi unvanlar taşımaya başlamışlardır. Dolayısıyla doğru cevap Uygurlar'dır (E).
7. Osmanlı Devleti Gerileme Döneminin başarılı ıslahatçılarından biri de Sultan III. Selim’dir. Bu dönemde oluşturulan Nizam-ı Cedit Ordusu, aşağıdaki gelişmelerin hangisinden başarılı bir sonuç alınmasında etkili olmuştur?
- A) Viyana kuşatmasından
- B) İngiltere'nin Mısır'ı İşgal etmesinden
- C) Kutsal İttifak savaşlarından
- D) 1736 - 1739 Osmanlı - Avusturya savaşlarından
- E) Napolyon'un Akka kuşatmasından ✓
Nizam-ı Cedit ordusu Napolyon'un Akka kuşatmasında başarılı savunmaya katkı sağlamıştır. Öncüller tek tek değerlendirildiğinde doğru olan ifadeler seçeneklerdeki kombinasyonla karşılaştırılmalıdır. Bu karşılaştırmada "Napolyon'un Akka kuşatmasından" seçeneği soru kökündeki bilgiyle uyumlu sonucu verir.
8. Halk arasındaki davalara Musevi, Müslüman, Hristiyan ve Şamanistlerden oluşan bir hâkimler kurulunun bakması aşağıdaki devletlerden hangisine ait bir uygulamadır?
- A) Hazarlar ✓
- B) Uygurlar
- C) Türgişler
- D) Hunlar
- E) İskitler
Hazarlar farklı dinlerden toplulukları bir arada yaşatmış ve mahkemelerde farklı inançlardan hakimlere yer vermiştir. Soru kökündeki bilgi doğrudan "Hazarlar" seçeneğiyle ilişkilidir. Diğer seçenekler aynı bağlamı karşılamadığı için doğru cevaba götürmez.
9. I. Kağan yönetme yetkisini kurultaydan alırdı. II. Ülke ikiye ayrılarak yönetilirdi. III. Hükümdar eşleri yönetimde söz sahibi idi. Yukarıdakilerden hangilerinin İslamiyet öncesi Türk devletlerinin yönetim anlayışı ile ilgili doğru bir bilgi olduğu savunulabilir?
- A) Yalnız I
- B) Yalnız II
- C) Yalnız III
- D) II ve III ✓
- E) I, II ve III
İkili yönetim ve hatunun yönetimde söz sahibi olması doğru bilgilerdir. Kağanın yönetme yetkisini kurultaydan değil, kut anlayışından aldığı kabul edilir. Öncüller tek tek değerlendirildiğinde doğru olan ifadeler seçeneklerdeki kombinasyonla karşılaştırılmalıdır. Bu karşılaştırmada "II ve III" seçeneği soru kökündeki bilgiyle uyumlu sonucu verir.
10. İslamiyet öncesi Türk Devletlerinde, yazılı yasalar bulunmamasına rağmen toplum hayatı düzenlidir. Bu durumu sağlayan en önemli faktör aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Veraset sistemi
- B) Kurultay
- C) Töre ✓
- D) Göçebelik
- E) Ahilik teşkilatı
İslamiyet öncesi Türk devletlerinde yazılı hukuk bulunmamasına rağmen, toplum hayatını düzenleyen, nesilden nesile aktarılan, örf, adet ve geleneklerden oluşan yazısız hukuk kurallarına 'Töre' adı verilirdi. Töreye hükümdar dahil herkes uymak zorundaydı, bu yüzden toplum düzenini sağlayan en önemli faktördür.
11. Aşağıdakilerden hangisi Orta Asya Türk devletleri ile ilgili yanlış bir bilgidir?
- A) Hükümdarlar sınırsız yetkiye sahipti. ✓
- B) Devlet meseleleri Kurultay'da görüşülürdü
- C) İkili teşkilat adı verilen federatif yapı görülürdü.
- D) Ülke yönetiminde hatunlar etkiliydi.
- E) Veraset sistemi belirsizdi.
İlk Türk devletlerinde hükümdarlar (kağanlar) sınırsız yetkiye sahip değillerdi. Hükümdarların yetkileri töre adı verilen yazısız hukuk kuralları ve kurultay (toy) meclisinin kararlarıyla sınırlandırılmıştı. Dolayısıyla hükümdarların mutlak/sınırsız yetkileri olduğu tezi yanlıştır. Taht kavgalarına neden olan veraset sisteminin belirsizliği (A), ülkenin doğu-batı olarak yönetildiği federatif ikili teşkilat (B), kurultaya katılıp elçileri kabul edebilen hatunların yönetimdeki etkisi (D) ve devlet işlerinin görüşüldüğü kurultay meclisi (E) İslamiyet öncesi Türk devletlerinin temel özelliklerindendir.
12. Orta Asya'da kurulan, I. Avarlar II. Uygurlar II. Eftalitler Devletlerinden hangileri, hem Asya hem de Avrupa'da hâkimiyet kurmuştur?
- A) Yalnız I ✓
- B) Yalnız II
- C) Yalnız III
- D) I ve II
- E) I, II ve III
Avarlar, Asya'da kurdukları ilk devletin Göktürkler tarafından yıkılmasının ardından batıya göç ederek Orta Avrupa'da (Macaristan merkezli) ikinci bir devlet kurmuşlar ve böylece hem Asya'da hem de Avrupa'da hakimiyet kurmuşlardır. Uygurlar ve Eftalitler (Ak Hunlar) ise sadece Asya topraklarında hüküm sürmüş, Avrupa'ya geçmemişlerdir.
13. Anadolu Selçuklu Dönemi'ne ait mimarî eserler arasında aşağıdakilerden hangisi _gösterilemez_?
- A) Bursa Yeşil Türbe ✓
- B) Konya Taş Mescit
- C) Kayseri Hacı Kılıç Külliyesi
- D) Konya Alâeddin Camii
- E) Kayseri Hunad Hatun Külliyesi
Bursa Yeşil Türbe Osmanlı dönemine aittir; Anadolu Selçuklu mimari eserleri arasında gösterilemez. Soru olumsuz köklü olduğu için seçenekler doğru bilgi aramak yerine aykırı kalan ifadeyi bulma mantığıyla değerlendirilmelidir. Bu nedenle "Bursa Yeşil Türbe" seçeneği diğerlerinden ayrılır ve doğru cevap olur.
14. Aşağıdaki bilgilerden hangileri Göktürklerde ulusçu bir devlet anlayışının bulunduğunu gösterir? I. “Türk” adını devlet adı olarak kullanmaları II. Doğu ve batı olarak iki koldan yönetilmeleri III. Kendilerine özgü yazı kullanmaları IV. Orta Asya’da devlet kurmaları V. Komşu hanedanlarla akrabalık kurmaları
- A) I ve III ✓
- B) II ve III
- C) II ve IV
- D) III ve IV
- E) IV ve V
Türk adını devlet adı olarak kullanmaları ve kendilerine özgü yazıya geçmeleri Göktürklerde ulusçu devlet anlayışını gösterir. Öncüller tek tek değerlendirildiğinde doğru olan ifadeler seçeneklerdeki kombinasyonla karşılaştırılmalıdır. Bu karşılaştırmada "I ve III" seçeneği soru kökündeki bilgiyle uyumlu sonucu verir.
15. Türk devletlerinde hakanın yetkisinin sonsuz ve mutlak olmadığının kanıtı, aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Hakanın törelere uygun seçilmesi
- B) İkili teşkilat yapısının olması
- C) Boy beylerine idari yetki verilmesi
- D) Kurultayın varlığı ✓
- E) Ordunun onluk isteme dayanması
Kurultayın varlığı, hakanın yetkisinin sınırsız olmadığını gösterir. Soru kökündeki bilgi doğrudan "Kurultayın varlığı" seçeneğiyle ilişkilidir. Diğer seçenekler aynı bağlamı karşılamadığı için doğru cevaba götürmez.
16. I. Avarlar II. Uygurlar III. Hazarlar Yukarıdaki Türk devletlerinden hangileri, Rusları ordu düzeni ve devlet örgütlenmesi alanlarında etkilemişlerdir?
- A) Yalnız I
- B) Yalnız II
- C) Yalnız III
- D) I ve III ✓
- E) I, II ve III
Avarlar (I) ve Hazarlar (III) Doğu Avrupa ve Karadeniz'in kuzeyinde hüküm sürerek Rus kabileleriyle yakın ilişkiler kurmuşlardır. Rus prenslikleri, devlet örgütlenmesi, askeri teşkilatlanma ve üniformalar konusunda doğrudan Avarlardan ve Hazarlardan etkilenmişlerdir. Uygurlar (II) ise Orta Asya'da ve Çin civarında kurulduklarından Rusları bu alanlarda etkilememişlerdir.
17. İslamiyet öncesi Türk devletleri, yaşamlarını sanatlarına taşımışlardır. Sanat eserlerini hayvan resimleri ile süslemişlerdir. Hayvan üslubu sanat tarzının ilk örnekleri aşağıdaki Türk devletlerinden hangisinin dönemindedir?
- A) Göktürkler
- B) Uygurlar
- C) Karluklar
- D) İskitler ✓
- E) Hunlar
Hayvan üslubu sanatının ilk örnekleri İskitler döneminde görülür. Soru kökündeki bilgi doğrudan "İskitler" seçeneğiyle ilişkilidir. Diğer seçenekler aynı bağlamı karşılamadığı için doğru cevaba götürmez.
18. Aşağıdakilerden hangisi Osmanlı'da medreseler için yanlış bir bilgidir?
- A) Medreselerde sadece dini dersler okutulur ✓
- B) Medreselerde sadece Müslüman erkek öğrenciler eğitim alır
- C) İlk Osmanlı medresesi Orhan Bey döneminde açılmıştır.
- D) Medreselerin tüm masrafları Vakıflardan karşılanır
- E) İstanbul’daki ilk medrese Sahn-ı Seman Medresesidir.
Klasik dönem Osmanlı medreselerinde sadece tefsir, hadis, fıkıh ve kelam gibi dini (nakli) dersler okutulmaz; bunların yanı sıra matematik, astronomi, tıp, fizik ve felsefe gibi akli (pozitif) bilimler de yoğun bir şekilde müfredatta yer alırdı. Bu yüzden 'sadece dini dersler okutulurdu' ifadesi yanlıştır. İlk medresenin İznik'te Orhan Bey döneminde açılması (A), Fatih döneminde Sahn-ı Seman'ın İstanbul'da kurulması (B), giderlerin vakıf sistemiyle karşılanması (D) ve eğitim alanların Müslüman erkekler olması (E) doğru bilgilerdir.
19. İslamiyet öncesi Türk devletlerinden biri olan Uygurlar 'da; I. Kendilerine ait alfabe kullanmaları II. Orak ve saban kullanmaları III. Çin ile ticaret yapmaları Gelişmelerden hangileri yerleşik hayata geçildiğine kanıt olarak _gösterilemez_?
- A) Yalnız I
- B) Yalnız II
- C) Yalnız III
- D) I ve III ✓
- E) I, II ve III
Uygurlarda; kendilerine özgü alfabe kullanmaları (I) kültürel gelişmişliğin göstergesidir, yerleşik hayata doğrudan kanıt olamaz (göçebeler de alfabe kullanmıştır). Çin ile ticaret yapılması (III) ekonomik faaliyetlerle ilgilidir, göçebeler de ticaret yapabilir. Ancak tarımsal aletler olan orak ve saban kullanılması (II), toprağı işleme ve tarım yapmaya doğrudan kanıttır ki bu da yerleşik hayatın en güçlü göstergesidir. Dolayısıyla yerleşik hayata kanıt gösterilemeyenler I ve III'tür.
20. Aşağıdakilerden hangisi Soğuk Savaş Dönemi'nin özelliklerinden biri _değildir_?
- A) ABD ile Rusya arasında güç mücadelesi olması
- B) Yeni devletlerin ortaya çıkması
- C) ABD'nin Monroe Doktrinini uygulamaya devam etmesi ✓
- D) Bazı devletlerin ikiye ayrılması
- E) İki kutuplu dönem yaşanması
Soğuk Savaş Dönemi'nde ABD, Monroe Doktrini'ndeki yalnızcılık anlayışını terk ederek dünya siyasetinde aktif rol üstlenmiştir. Bu yüzden Monroe Doktrini'ni sürdürmesi bu dönemin özelliği değildir.
21. 1867'de genç yaşta Japonya tahtına geçen Mutsuhito'nun başlattığı reform sürecine verilen isim aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Meiji Restorasyonu ✓
- B) Meternich Planı
- C) Koalisyon Dönemi
- D) Restorasyon Dönemi
- E) Aydınlanma Çağı
Mutsuhito'nun Japonya'da başlattığı modernleşme ve reform süreci Meiji Restorasyonu olarak adlandırılır. Bu süreç Japonya'nın hızlı biçimde güçlenmesini sağlamıştır. Soru kökündeki bilgi doğrudan "Meiji Restorasyonu" seçeneğiyle ilişkilidir. Diğer seçenekler aynı bağlamı karşılamadığı için doğru cevaba götürmez.
22. Tarihte bazı Türk boyları bir çağın açılmasına bir çağın kapanmasına doğrudan veya dolaylı olarak etken olmuşlardır. Aşağıda verilen hangi iki Türk boyunun böyle bir rol aldıkları savunulabilir?
- A) Hunlar - Avarlar
- B) Göktürkler - Macarlar
- C) Oğuzlar-Avarlar
- D) Avarlar - Oğuzlar
- E) Oğuzlar - Hunlar ✓
Hunlar, Kavimler Göçü'nü (375) başlatarak İlk Çağ'ın kapanıp Orta Çağ'ın açılmasına neden olmuşlardır. Oğuzlar (Osmanlı Devleti'nin kurucu boyu) ise İstanbul'un Fethi (1453) ile Orta Çağ'ın kapanıp Yeni Çağ'ın açılmasını sağlamışlardır. Bu iki Türk boyu dünya tarihinde çağ kapatıp çağ açan doğrudan/dolaylı roller oynamıştır.
23. Osmanlı Devleti'nde verdikleri hizmete göre askerlere ve yöneticilere dağıtılan topraklar, I. Geliri sınır korumayla görevli askere ayrılan arazi II. Birinci dereceden devlet memurlarına maaş olarak ayrılan arazi III. Geliri doğrudan doğruya hazineye aktarılan arazi Aşağıdakilerden hangisinde doğru olarak verilmiştir?
- A) Yurtluk - Has - Mukataa ✓
- B) Paşmaklık - Tımar – Ocaklık
- C) Ocaklık - Has - Mukataa
- D) Has - Zeamet - Dirlik
- E) Mukataa - Yurtluk - Ocaklık
Osmanlı toprak sisteminde; geliri sınır boylarını koruyan askerlere ayrılan arazilere 'Yurtluk' (I), geliri yıllık 100.000 akçeden fazla olan ve birinci dereceden devlet memurlarına (sadrazam, vezirler vb.) ayrılan arazilere 'Has' (II) ve geliri doğrudan devlet hazinesine nakit aktarılan arazilere 'Mukataa' (III) denir. Doğru eşleştirme A seçeneğinde verilmiştir.
24. • İlk Türk devlet teşkilatının oluşturulması • Bilinen ilk hükümdarının Teoman olması • Ordunun ilk kez onlu sisteme göre teşkilatlanması Yukarıdaki özellikler aşağıdaki İslamiyet öncesi Türk devletlerinden hangisiyle ilgilidir?
- A) Uygurlar
- B) Hazarlar
- C) Hunlar ✓
- D) Avarlar
- E) Göktürkler
Bilinen ilk hükümdarı Teoman olan, tarihte ilk kez orduyu onlu sisteme göre teşkilatlandıran (Mete Han) ve ilk teşkilatlı Türk devleti olarak kurulan devlet Asya Hun Devleti'dir (B). Göktürkler, Uygurlar, Hazarlar ve Avarlar ise Asya Hun Devleti'nden daha sonra kurulmuşlardır.
25. Aşağıdaki Türk devletlerinden hangisinin diğerlerine göre daha çok hukuk vesikaları bıraktığı söylenebilir?
- A) Uygurlar ✓
- B) Hunlar
- C) Göktürkler
- D) Türgişler
- E) Avarlar
Uygurlar, yerleşik hayata geçmeleriyle birlikte mülkiyet, ticaret, borç, kiralama, evlat edinme ve iş sözleşmeleri gibi hukuki işlemlerini yazılı belgelerle kayıt altına almışlardır. Bu nedenle, göçebe yaşayan diğer İslamiyet öncesi Türk devletlerine göre günümüze çok daha fazla sayıda yazılı hukuk vesikası (belgesi) bırakmışlardır.