Genel Tekrar Testi - 54

1. Osmanlı Devleti'nde ilk kez Batı tarzında askeri ıslahatlar yapan, aslen Fransız olan Comte de Bonneval'i (Humbaracı Ahmet Paşa) görevlendirerek Hendesehane'yi açan padişah aşağıdakilerden hangisidir?

• A) I. Mahmut ✓
• B) III. Mustafa
• C) I. Abdülhamit
• D) III. Selim

2. Aşağıdakilerden hangisi III. Mustafa dönemi ıslahat ve gelişmelerinden biri değildir?

• A) Sürat Topçuları Ocağı'nın kurulması
• B) Esham sisteminin (iç borçlanma) temellerinin atılması
• C) Tersane Hendesehanesi'nin açılması
• D) İlk resmi devlet matbaasının (Matbaa-i Amire) kurulması ✓

3. Osmanlı Devleti'nde 18. yüzyıl (Gerileme Dönemi) ıslahatlarının genel özellikleri arasında aşağıdakilerden hangisi yer almaz?

• A) Batı'nın üstünlüğünün kabul edilmesi
• B) Islahatların şahıslara bağlı kalması, devlet politikası haline gelememesi
• C) İlk kez halk hareketleri ve halkın talepleri doğrultusunda yapılması ✓
• D) Askeri alandaki yeniliklerin ağırlıkta olması

4. Aşağıdakilerden hangisi III. Selim döneminde gerçekleştirilen Nizam-ı Cedit ıslahatlarından biri değildir?

• A) İrad-ı Cedit hazinesinin kurulması
• B) İlk daimi elçiliklerin açılması
• C) Hendesehane'nin ilk kez kurulması ✓
• D) Yerli malı kullanımının teşvik edilmesi

5. Osmanlı Devleti'nde ilk kez planlı ve programlı ıslahatlar yapmak amacıyla yerli ve yabancı uzmanlara layihalar (raporlar) hazırlatan padişah aşağıdakilerden hangisidir?

• A) II. Mahmut
• B) I. Abdülhamit
• C) III. Selim ✓
• D) III. Mustafa

6. II. Bayezid Dönemi'nde yaşanan Cem Sultan Olayı'nın Osmanlı Devleti üzerindeki en belirgin olumsuz etkisi aşağıdakilerden hangisidir?

• A) Devşirme sisteminin tamamen bozulması
• B) Batı yönündeki fetih hareketlerinin duraklaması ✓
• C) Anadolu Türk siyasi birliğinin kesin olarak dağılması
• D) Celali İsyanları'nın başlamasına neden olması

7. I. II. Mehmet II. II. Selim III. II. Osman (Genç) IV. II. Süleyman Yukarıdakilerden hangileri Osmanlı Devleti'nde "Duraklama Dönemi" padişahları arasında _yer almaz_?

• A) Yalnız I
• B) Yalnız II
• C) I ve II ✓
• D) III ve IV
• E) I, II ve IV

II.‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ Mehmet (Fatih) ve II. Selim, Osmanlı Devleti'nin Yükselme Dönemi padişahlarıdır. II. Osman (Genç) ve II. Süleyman (1687-1691 yılları arasında hüküm sürmüş 20. Osmanlı padişahıdır, Kanuni Sultan Süleyman ise I. Süleyman'dır) ise Duraklama Dönemi padişahlarıdır. Soru kökünde duraklama dönemi padişahları arasında 'yer almayanlar' sorulduğu için doğru cevap I ve II (C seçeneği) olur.

8. Aşağıdakilerden hangisi XVIII. yüzyılda yapılan askerî ıslahatlardan birisi _değildir_?

• A) Sürat Topçuları Ocağı
• B) İstihkâm Ocağı
• C) Mühendishane-i Berri Hümayun
• D) Hendesehane
• E) Tulumbacılar Ocağı ✓

Tulumbacılar‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ Ocağı itfaiye teşkilatıdır; XVIII. yüzyıl askeri ıslahatlarından biri değildir. Soru olumsuz köklü olduğu için seçenekler doğru bilgi aramak yerine aykırı kalan ifadeyi bulma mantığıyla değerlendirilmelidir. Bu nedenle "Tulumbacılar Ocağı" seçeneği diğerlerinden ayrılır ve doğru cevap olur.

9. Osmanlı tebaası Ermenilerin yaşadığı bölgelerde ıslahat yapılacak maddesi ilk kez aşağıdaki uluslararası antlaşmaların hangisiyle resmen kabul edilmiştir?

• A) Berlin Antlaşması ✓
• B) Pasorofça Antlaşması
• C) Paris Antlaşması
• D) Ayestefanos Antlaşması
• E) Atina Antlaşması

Ermeni‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ meselesini ilk kez uluslararası bir platforma taşıyan ve Osmanlı Devleti'nin Ermenilerin yaşadığı vilayetlerde (Vilayet-i Sitte) ıslahat yapmasını şart koşan antlaşma, 1878 tarihli Berlin Antlaşması'dır (61. madde). (Daha önce Ayestefanos'ta yer alsa da bu antlaşma fiilen yürürlüğe girmemiştir, bu nedenle resmi başlangıç Berlin Antlaşması'dır).

10. Aşağıdakilerden hangisi Osmanlı Devleti'nin duraklama dönemine girmesinde etkili _olmamıştır_?

• A) Coğrafi keşiflerin olumsuz etkisi
• B) Merkezi otoritenin zayıflaması
• C) Sanayi İnkılabının olumsuz etkisi ✓
• D) Ordunun bozulması
• E) Devletin doğal sınırlara ulaşması

Osmanlı‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ Devleti Duraklama Dönemi'ne XVII. yüzyılda (1600'ler) girmiştir. Ancak Avrupa'da makineleşmeyi ve sanayileşmeyi başlatan Sanayi İnkılabı XVIII. yüzyılın ikinci yarısında (1750'lerden sonra) İngiltere'de ortaya çıkmıştır. Dolayısıyla Sanayi İnkılabı'nın olumsuz etkileri Osmanlı'nın duraklamaya girmesinde (XVII. yüzyıl başında) etkili olamaz; bu etki daha çok Dağılma Dönemi'nde (XIX. yy) hissedilmiştir. Coğrafi keşifler (B), doğal sınırlara ulaşılması (C), merkezi otoritenin zayıflaması (D) ve ordunun bozulması (E) ise duraklamanın temel nedenleridir.

11. XVII. yüzyılda ıslahatların ağırlıklı olarak askerî ve malî alanda yoğunlaşması, I. batının askeri teknolojisinden faydalanma arzusu II. saray masraflarının artması III. Savaşlarda alınan yenilgilerin artması Durumlarından hangilerinin etkili olduğu savunulabilir?

• A) Yalnız III
• B) I ve II
• C) I ve III
• D) II ve III ✓
• E) I, II ve III

XVII.‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ yüzyılda ıslahatların askerî ve malî alanda yoğunlaşmasında saray masraflarının artması ve savaş yenilgileri etkili olmuştur. Öncüller tek tek değerlendirildiğinde doğru olan ifadeler seçeneklerdeki kombinasyonla karşılaştırılmalıdır. Bu karşılaştırmada "II ve III" seçeneği soru kökündeki bilgiyle uyumlu sonucu verir.

12. Osmanlı Devleti'nin duraklama dönemine girmesinde etkili olan; I. Doğal sınırlara ulaşması II. Eğitimde yozlaşmanın yaşanması III. Ordu ve donanmanın bozulması IV. Ticaret yolarının değişmesi Gelişmelerinden hangilerinin dış nedenler arasında olduğu savunulabilir?

• A) Yalnız I
• B) II ve III
• C) I ve IV ✓
• D) I, II ve IV
• E) I, III ve IV

Doğal‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ sınırlara ulaşılması ve ticaret yollarının değişmesi duraklamanın dış nedenleri arasında sayılır. Öncüller tek tek değerlendirildiğinde doğru olan ifadeler seçeneklerdeki kombinasyonla karşılaştırılmalıdır. Bu karşılaştırmada "I ve IV" seçeneği soru kökündeki bilgiyle uyumlu sonucu verir.

13. Aşağıdakilerden hangisinin II. Mahmut döneminde yönetim alanında yapılan ıslahatlardan biri olduğu _söylenemez_?

• A) Muhtarlıklar kurulması
• B) Mekteb-i Harbiye’nin açılması ✓
• C) Memurlara maaş bağlanması
• D) Divan teşkilatı kaldırılması
• E) Tımar sistemi kaldırılması

II.‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ Mahmut döneminde yönetim/idari alanda; Divan-ı Hümayun kaldırılarak yerine nazırlıklar kurulmuş (A), güvenliği ve nüfus kontrolünü sağlamak için muhtarlıklar oluşturulmuş (B), tımar sistemi kaldırılarak memurlar merkezden atanan maaşlı görevliler haline getirilmiş (D, E) ve memurlara maaş bağlanmıştır. Mekteb-i Harbiye'nin açılması (C) ise subay yetiştirmek amacıyla gerçekleştirilmiş doğrudan askeri alandaki bir ıslahattır; yönetim (idari) alanındaki bir ıslahat olarak sınıflandırılamaz.

14. XVII. yüzyılda, sorunlara çözüm bulmak için yapılan ıslahatların genel özellikleri arasında aşağıdakilerden hangisi _yer almaz_?

• A) Islahatçıların hayatıyla sınırlıdır.
• B) Askerî alanda yoğunlaşmıştır.
• C) Avrupa örnek alınarak yapılmıştır ✓
• D) Sorunların gerçek nedeni sorgulanmamıştır.
• E) Baskı ve şiddet politikaları yöntem olarak benimsenmiştir.

XVII.‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ yüzyıl ıslahatlarında Avrupa örnek alınmamıştır; daha çok eski düzeni canlandırma ve baskı yöntemleri öne çıkmıştır. Soru olumsuz köklü olduğu için seçenekler doğru bilgi aramak yerine aykırı kalan ifadeyi bulma mantığıyla değerlendirilmelidir. Bu nedenle "Avrupa örnek alınarak yapılmıştır" seçeneği diğerlerinden ayrılır ve doğru cevap olur.

15. II. Mahmut döneminde Avrupa'ya öğrenci gönderilmesi; I. Avrupa'daki gelişmelerin takip edilmesine II. Köklü ıslahat çalışmalarının yapılmasına III. Azınlık isyanlarının sona ermesine Gelişmelerinden hangisinin yaşanmasına ortam hazırlamıştır?

• A) Yalnız I
• B) I ve II ✓
• C) I ve III
• D) II ve III
• E) I, II ve III

II.‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ Mahmut döneminde Avrupa'ya gönderilen öğrenciler, Avrupa'daki bilimsel, edebi, askeri ve siyasi gelişmeleri takip etmiş (I) ve yurda döndüklerinde Jön Türkler (Genç Osmanlılar) hareketini kurarak Tanzimat dönemi ve sonrasındaki köklü ıslahat çalışmalarına (II) öncülük etmişlerdir. Ancak bu durum azınlık isyanlarının sona ermesini (III) sağlamamış, aksine milliyetçilik düşünceleri imparatorluk genelinde yayılmaya devam etmiştir. Dolayısıyla doğru cevap I ve II'dir.

16. Osmanlı Devletindeki; I. Şehzadelerin sancağa yönetici olarak gönderilmesi, II. Beşik ulemalığı sisteminin uygulanması, III. ıslahatların yapılmasında Batılı uzmanlardan yararlanılması Gelişmelerden hangileri pozitif bilimlere verilen önemin azalmasına neden olmuştur?

• A) Yalnız I
• B) Yalnız II ✓
• C) Yalnız III
• D) I ve II
• E) II ve III

Beşik‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ Ulemalığı (II), din adamları veya alimlerin çocuklarının daha doğduklarında alim/müderris kabul edilmesi sistemidir. Bu sistem liyakati tamamen yok etmiş, medreselerde pozitif (akli) bilimlerin ders müfredatından çıkarılmasına ve eğitim kalitesinin çökerek pozitif bilimlere verilen önemin azalmasına neden olmuştur. Şehzadelerin sancağa gönderilmesi yönetim tecrübesiyle ilgilidir (I). Batılı uzmanlardan yararlanılması ise modernleşme adımıdır (III).

17. Aşağıdakilerden hangisi XVIII. yy ıslahatları için _söylenemez_?

• A) Askeri alanda yoğunlaşmıştır
• B) Avrupa ilk kez örnek alınmıştır
• C) Islahatlar kişilere bağlı kalmıştır.
• D) Lale devrinde askeri ıslahat yapılmamıştır
• E) Azınlık isyanlarını önleme amacı taşır ✓

XVIII.‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ yüzyılda (1700'lerde) henüz Fransız İhtilali'nin (1789) getirdiği milliyetçilik akımı ve buna bağlı azınlık isyanları Osmanlı Devleti'nde başlamamıştı. Dolayısıyla bu yüzyıl ıslahatlarının 'azınlık isyanlarını önlemek' (B) gibi bir amacı yoktur. Azınlık isyanlarını önleme ve milliyetçilik etkisini kırma gayesi XIX. yüzyıl (Dağılma dönemi) ıslahatlarının temel özelliğidir. XVIII. yy'da askeri ıslahatlara öncelik verilmiş (A), Lale Devri askeri ıslahat içermemiş (D), Avrupa örnek alınmış (C) ve ıslahatlar padişah/sadrazamlar gibi kişilerin ömrüyle sınırlı kalmıştır (E).

18. XIX. yüzyılda gerçekleştirilen ıslahat çalışmalarıyla Osmanlı Devleti'nin aşağıdakilerden hangisini amaçladığı _söylenemez_?

• A) Sosyal Devlet anlayışını yerleştirmek
• B) Ulusçuluk düşüncesini geliştirmek ✓
• C) Toprak bütünlüğünü korumak
• D) Devletin siyasi etkinliğini arttırmak
• E) Monarşik gücün etkisini azaltmak

XIX.‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ yüzyılda Osmanlı Devleti, dağılmayı önlemek amacıyla Osmanlıcılık fikrini savunmuş ve azınlık isyanlarını engelleyerek toprak bütünlüğünü korumaya çalışmıştır (A). Sosyal devlet anlayışını yerleştirmek (C - Darülaceze, Hilal-i Ahmer gibi sosyal kurumlar kurulması), devletin siyasi gücünü/etkinliğini korumak (B) ve padişahın mutlak yetkilerini sınırlandırarak meşruti yönetime geçmek (E) bu dönemdeki hedeflerdendir. Ancak imparatorluğun parçalanmasına yol açan ve azınlık isyanlarının temelinde yatan 'Ulusçuluk (milliyetçilik) düşüncesini geliştirmek' (D) Osmanlı Devleti'nin amaçları arasında kesinlikle yer alamaz; aksine ulusçuluk akımının yıkıcı etkilerini yok etmeye çalışmıştır.

19. I. Avrupa'nın örnek alınması II. Kişisel kalması III. Milliyetçilik akımına karşı yapılması Yukarıdakilerden hangileri Osmanlı Devleti'nde XVII. ve XVIII. yy. ıslahatlarının ortak özellikleri arasında yer alır?

• A) Yalnız I
• B) Yalnız II ✓
• C) Yalnız III
• D) I ve II
• E) I, II ve III

Osmanlı‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ Devleti'nde; XVII. yüzyıl ıslahatlarında Avrupa örnek alınmamış (yükselme dönemi örnek alınmıştır), ancak XVIII. yüzyıl ıslahatlarında Avrupa ilk kez örnek alınmıştır (I ortak değildir). XVII. ve XVIII. yüzyıl ıslahatları genel olarak padişah ve devlet adamlarının çabalarıyla kişisel kalmış, halka indirgenememiş ve bir devlet politikası haline gelememiştir (II ortaktır). Milliyetçilik akımı (1789 Fransız İhtilali sonrası) Osmanlı'yı XIX. yüzyılda etkilemiştir; dolayısıyla XVII. ve XVIII. yüzyıl ıslahatlarının milliyetçilik akımına karşı yapılması (III) ortak özellik değildir. Bu nedenle ortak olan yalnız II'dir.

20. I. Ulufe alım satımı yasaklandı. II. Cülus bahşişi kaldırıldı. III. Kaime-i Mutebere basıldı. Yukarıdakilerden hangileri I. Abdülhamit döneminde yapılan ıslahatlar arasında yer almaktadır?

• A) Yalnız I
• B) Yalnız II
• C) I ve II ✓
• D) I ve III
• E) I, II ve III

I.‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ Abdülhamit döneminde ulufe alım satımı yasaklanmış ve cülus bahşişi kaldırılmıştır. Kaime-i Mutebere ise daha sonraki dönemle ilgilidir. Öncüller tek tek değerlendirildiğinde doğru olan ifadeler seçeneklerdeki kombinasyonla karşılaştırılmalıdır. Bu karşılaştırmada "I ve II" seçeneği soru kökündeki bilgiyle uyumlu sonucu verir.

21. Osmanlı Devleti'nde XVII. yüzyılda Duraklama Dönemine girilmesi, I. hazine gelirleri, II. ordunun savaş gücü, III. iç ayaklanmalar Durumlarından hangilerinde azalmalara neden olmuştur?

• A) Yalnız I
• B) Yalnız II
• C) I ve II ✓
• D) II ve III
• E) I, II ve III

Duraklama‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ Dönemi'ne girilmesi; savaşların uzaması, ticaret yollarının yön değiştirmesi ve tımar sisteminin bozulması nedeniyle hazine gelirlerinde (I) ve askeri disiplinsizlikler/teknolojik geri kalmışlık nedeniyle ordunun savaş gücünde (II) azalmaya neden olmuştur. Ancak bu dönemde iç ayaklanmalar (Celali ve Yeniçeri isyanları) azalmamış, aksine büyük oranda artmıştır (III). Dolayısıyla I ve II'de azalma yaşanmıştır.

22. Osmanlı Devleti'nin gerileme döneminde gerçekleştirmek istediği Batı tarzı ıslahatlara ve modernleşmeye karşı çıkan gruplar aşağıdakilerden hangisinde doğru olarak verilmiştir?

• A) Âyanlar - Müderrisler
• B) Esnaf-Çiftçiler
• C) Din âlimleri - Yeniçeriler ✓
• D) Köylüler-Mültezimler
• E) Azınlıklar-Bürokratlar

Osmanlı‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ Devleti'nde XVIII. yüzyıldan itibaren yapılan batı tarzı ıslahatlara (örneğin Nizam-ı Cedit ordusunun kurulması, modern okulların açılması vb.) çıkarlarını kaybetme korkusu yaşayan Yeniçeriler ve yenilikleri dini değerlere aykırı bulan muhafazakar din uleması (şeriat kisvesi altında bazı din alimleri) karşı çıkmış, isyanlar (örneğin Kabakçı Mustafa İsyanı) çıkararak bu ıslahatları engellemeye çalışmiştir.

23. XIX. yüzyıl Osmanlı ıslahatlarında bazı demokratikleşme adımları atılmış olsa da padişah otoritesi güçlü biçimde korunmuştur. Bu duruma; I. Tanzimat Fermanı’nda padişahın yasalara uyacağına dair söz vermesi II. Kanun-i Esasi’de Meclisi açma ve kapatma yetkisinin padişaha verilmesi III. Padişahın sürgün yetkisine sahip olması Gelişmelerinden hangisi örnek _gösterilemez_?

• A) Yalnız I ✓
• B) Yalnız II
• C) Yalnız III
• D) I ve II
• E) II ve III

Padişahın‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ Tanzimat Fermanı'nda 'kendi gücünün de üzerinde kanun gücü olduğunu' kabul etmesi ve yasalara uyacağına yemin etmesi (I), padişah otoritesini kısıtlayan ve kanun üstünlüğünü (hukukun üstünlüğünü) getiren demokratik bir gelişmedir. Dolayısıyla bu durum, 'her gücün üzerinde padişah otoritesinin varlığına' örnek gösterilemez (aksine padişah otoritesini sınırlar). Öte yandan Kanun-i Esasi'deki meclisi kapatma yetkisi (II) ve padişahın kişileri sürgüne gönderme yetkisi (III) anayasaya rağmen padişahın mutlak otoritesini koruduğunu gösteren antidemokratik uygulamalardır. Bu nedenle I. madde örnek gösterilemez.

24. Aşağıdakilerden hangisi III. Selim Döneminde yapılan ıslahatlardan biri _değildir_?

• A) Mülkiye Mektebi'nin açılması ✓
• B) Meşveret Meclisi'nin oluşturulması
• C) Askeri okullarda Fransızcanın zorunlu ders kabul edilmesi
• D) Avrupa başkentlerinde sürekli elçiliklerin açılması
• E) Devlet matbaasının kurulması

Mülkiye‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ Mektebi III. Selim döneminde açılmamıştır. Bu nedenle III. Selim ıslahatları arasında gösterilemez. Soru olumsuz köklü olduğu için seçenekler doğru bilgi aramak yerine aykırı kalan ifadeyi bulma mantığıyla değerlendirilmelidir. Bu nedenle "Mülkiye Mektebi'nin açılması" seçeneği diğerlerinden ayrılır ve doğru cevap olur.

25. • Mülkiye Mektebini kurdu. • Kaime-i Nakdiye adıyla ilk kâğıt parayı bastırdı. • Il Genel Meclislerini kurdu. Yukarıdaki ıslahatları gerçekleştiren Osmanlı padişahı aşağıdakilerden hangisidir?

• A) Abdülmecit ✓
• B) II. Abdülhamit
• C) Abdülaziz
• D) II. Mahmut
• E) III. Selim

Mülkiye‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ Mektebi (1859 - Abdülmecit dönemi), Kaime-i Nakdiye-i Mutebere adıyla ilk kağıt para (1840 - Abdülmecit dönemi) ve il genel meclislerinin temeli olan taşradaki yerel idari meclislerin kuruluşu Abdülmecit dönemi gelişmeleridir. Dolayısıyla bu ıslahatları gerçekleştiren padişah Sultan Abdülmecit'tir (C).