Genel Tekrar Testi - 149
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde '-de/-da' ile '-ki' ekinin yazımında yanlışlık yapılmıştır?
Bu testteki tüm sorular ve cevapları (25 soru)
1. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde '-de/-da' ile '-ki' ekinin yazımında yanlışlık yapılmıştır?
- A) Masadaki kitabı yarınki sınav için getir. ✓
- B) Dündeki toplantıda önemli kararlar alındı.
- C) Türkiye'deki üniversiteler hızla gelişiyor.
- D) Evdeki hesap çarşıya uymaz.
- E) Bugünkü hava çok güzeldi.
E seçeneğinde 'masadaki' ve 'yarınki' sözcüklerinin her ikisi de doğru yazılmıştır. '-deki' eki, bulunma hâli eki '-de' ile '-ki' ekinin birleşiminden oluşur ve bitişik yazılır. 'Yarınki' ise zaman zarfına gelen '-ki' ekiyle oluşmuş sıfat olup bitişik yazılması doğrudur. Bu seçeneklerin tamamında yazım doğrudur; soru öğrencinin bu ekleri ne kadar iyi ayırt ettiğini sınamaktadır. Dikkat: '-ki' her zaman bitişik yazılmaz; 'oysa ki, hâlbuki' gibi örnekler farklı kurallara tabidir.
2. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde noktalama işaretinin kullanımı yanlıştır?
- A) Kitabı aldım; ancak henüz okuyamadım.
- B) Güzel, zeki ve çalışkan bir öğrenciydi.
- C) 'Bu işi sen mi yapacaksın?' diye sordu.
- D) Ne kadar yorulmuşum, diye düşündü. ✓
- E) İstanbul, Ankara ve İzmir büyük şehirlerdir.
E seçeneğinde aktarılan düşünce doğrudan aktarma niteliği taşımaktadır: 'Ne kadar yorulmuşum' ifadesi karakterin iç sesi olduğundan tırnak içine alınmalı ya da virgülden önce noktalama düzenlenmesi gerekmektedir. Doğru yazım: 'Ne kadar yorulmuşum!' diye düşündü. — biçiminde ünlem işaretiyle veya 'Ne kadar yorulmuşum diye düşündü.' biçiminde virgülsüz olmalıdır. Virgülün yanlış yerde kullanılması noktalama hatasıdır.
3. Aşağıdakilerin hangisinde sözcüğün yapısından kaynaklanan bir yazım yanlışı vardır?
- A) Sert kayalar arasından sıyrılıp geçti. ✓
- B) Yüzü sararmış, gözleri çökmüştü.
- C) Çocuk neşeyle etrafına bakındı.
- D) Sabahleyin erken kalkıp işe gitti.
- E) Yaşlı adam yavaşça ilerledi.
'Sıyrılıp' sözcüğü 'sıyrıl-' fiilinden gelir. Fiil gövdesi 'sıyrıl', zarf-fiil eki '-ıp' alarak 'sıyrılıp' olur. Bu yazım doğrudur. Ancak A seçeneğini incelerken 'sıyrılıp' ile 'sıyrılıp' arasındaki ince fark, ünsüz benzeşmesi ve ünlü uyumu açısından değerlendirilmelidir. Tüm seçenekler doğru yazılmış olmakla birlikte bu soru türünde öğrencinin sözcük yapısı bilgisi ölçülmektedir. Dikkat: ÖSYM sorularında bazen tüm seçenekler doğru yazılarak öğrencinin 'yanlış yok' seçeneğini fark edip etmediği sınanır.
4. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde iki nokta üst üste kullanımı doğrudur?
- A) Pazardan şunları al: ekmek, süt ve yumurta. ✓
- B) Bence: bu karar doğru değildi.
- C) O gün: hiç konuşmadı.
- D) Sonuç olarak: başarılı olduk.
- E) Toplantıya: Ayşe, Mehmet ve Ali katıldı.
İki nokta üst üste, yapılacak açıklama ya da sıralama öncesinde kullanılır. A seçeneğinde 'şunları al:' ifadesinin ardından alınacak ürünler sıralanmıştır; bu kullanım kurallara uygundur. B, C, D ve E seçeneklerinde ise iki nokta üst üste yanlış yerlerde kullanılmıştır; özne, yüklem ya da zarf gibi cümle ögeleri arasına iki nokta konulamaz.
5. Aşağıdakilerin hangisinde alıntı sözcüğün Türkçe yazımı yanlıştır?
- A) sigorta
- B) sandviç ✓
- C) Rönesans
- D) gişe
- E) dübel
'Sandviç' sözcüğü İngilizcedeki 'sandwich'ten dilimize girmiştir. TDK, bu sözcüğün 'sandviç' biçiminde yazılmasını kabul etmiştir. Ancak öğrenciler bu sözcüğü 'sandüviç', 'sandıviç' gibi yanlış biçimlerde yazabilmektedir. Verilen seçenekler arasında doğru yazım 'sandviç'tir; bu seçenek doğru yazılmıştır. Diğer sözcükler de Türkçe yazım kurallarına uygun biçimde aktarılmıştır. Bu soru, öğrencinin alıntı sözcüklerin Türkçe yazımını bilip bilmediğini ölçer.
6. Aşağıdaki seçeneklerin hangisinde birleşik sözcüğün yazımı yanlıştır?
- A) Cumartesi günü geziye gideceğiz.
- B) Gecekondu sorunu hâlâ çözüme kavuşmadı.
- C) Çocuklar öylece boş böş bakıyordu. ✓
- D) Hanımeli fidanını bahçeye diktiler.
- E) Bugün markete gitmeliyim.
'Boş böş' diye bir Türkçe ibare yoktur; burada kullanılmak istenen sözcük 'bön bön' (anlamsızca, donuk bakışla) ya da 'boş boş'tur. 'Boş boş' ise yinelemeli bir sözcük olup ayrı yazılır ve doğru biçimiyle 'boş boş bakıyordu' şeklinde kullanılmalıdır. Seçenekteki 'boş böş' yazımı hem anlam hem yazım bakımından yanlıştır.
7. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde altı çizili sözcüğün yazımı doğrudur? (Altı çizili sözcükler parantez içinde gösterilmiştir.)
- A) (Hiçbirşey) onu bu karardan vazgeçiremezdi.
- B) (Herşeyi) bilen biri gibi konuşuyordu.
- C) Yarın sabah (herhangi birşey) yemeden çıkma.
- D) Bu konuyu (biraz daha) ayrıntılı anlatabilir misin? ✓
- E) Dün gece (hiçbir şeyi) düşünmeden uyudu.
'Biraz' sözcüğü bitişik yazılan bir sözcüktür ve seçenekte doğru biçimde kullanılmıştır. 'Herhangi bir şey' ayrı yazılmalıdır (B yanlış). 'Hiçbir şey' ise 'hiçbir' bitişik, 'şey' ayrı yazılır; dolayısıyla A'da 'hiçbirşey' yazımı değil ancak A'da doğru yazılmıştır, D'de 'hiçbirşey' bitişik yazıldığından yanlıştır. 'Her şey' de ayrı yazılır, E yanlıştır.
8. Kesme işaretinin kullanımıyla ilgili aşağıdaki cümlelerin hangisinde yanlışlık vardır?
- A) Türkçe'nin kuralları oldukça zengindir. ✓
- B) Türkiye'nin başkenti Ankara'dır.
- C) Fatma Hanım'a mektup gönderdim.
- D) 2024'te önemli gelişmeler yaşandı.
- E) Ali'nin kitabı kaybolmuş.
Dil adları özel isim sayılmakla birlikte, Türkçe dilbilgisi kuralına göre dil adlarına gelen ekler kesme işaretiyle ayrılmaz. 'Türkçenin' şeklinde yazılması gerekirken 'Türkçe'nin' yazılması yanlıştır. TDK yazım kılavuzuna göre dil ve ulus adlarından türeyen sıfatlar ile bu adlara gelen ekler kesme işareti almaz.
9. Aşağıdaki seçeneklerin hangisinde sayıların yazımı Türk Dil Kurumu kurallarına uygundur?
- A) Okulda 3bin öğrenci öğrenim görmektedir.
- B) Bölgede iki bin beş yüz kişi yaşamaktadır. ✓
- C) Geçen yıl yüz elli bin, beş yüz kişi başvurdu.
- D) Sözlükte ikibin beşyüz madde var.
- E) Toplantıya 3 yüz kişi katıldı.
TDK kurallarına göre sayılar yazıyla yazıldığında her sözcük ayrı yazılır: 'iki bin beş yüz' doğru biçimdir. 'Üç yüz' de ayrı yazılmalıdır (A'da rakamla başladığı için karışık bir kullanım söz konusu). 'İki bin beş yüz' tamamen doğru yazılmış olan C seçeneği kurala uygundur. E'deki 'yüz elli bin, beş yüz' ifadesindeki virgül yanlış kullanılmıştır.
10. Aşağıdaki sözcüklerin hangisinde yazım yanlışı yapılmıştır?
- A) memnun
- B) şükran
- C) mahkûm
- D) müteşekkir
- E) meşgûl ✓
'Meşgul' sözcüğü düzeltme işareti (şapka) almaz; doğru yazımı 'meşgul' şeklindedir. Ancak Arapça kökenli bu sözcükte 'u' sesi zaten kısa olduğundan şapka gerekmez. 'Meşgûl' yazımı yanlıştır. Buna karşın 'mahkûm' sözcüğünde şapka kullanımı doğrudur çünkü 'u' harfinin uzun okunması gerekir ve bu, anlam karışıklığını önler.
11. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'ki' nin yazımı yanlıştır?
- A) Öyle bir şey ki, anlatması güç. ✓
- B) Dışarıdaki çocuklar çok gürültü yapıyor.
- C) Sanıyorum ki yarın yağmur yağacak.
- D) Masadaki kitaplar kardeşime ait.
- E) Bugünkü hava yarınki kadar güzel olmayacak.
E seçeneğinde 'ki' bağlaç olarak kullanılmış ve ayrı yazılmıştır, bu doğrudur. Ancak bu cümlede 'ki'nin kullanımı zaten doğrudur. Soruda yanlış olan cümleyi bulmamız gerekiyor. A'da 'bugünkü' ve 'yarınkı' yazımına bakılmalı: 'yarın' sözcüğüne '-ki' eki geldiğinde ünlü uyumuna uymadan 'yarınki' yazılır. Bu bir istisnadır ve doğrudur. Tüm seçenekler incelendiğinde, E'deki 'Öyle bir şey ki' yapısında 'ki' bağlaç olarak doğru ayrı yazılmıştır. Asıl yanlış gizlidir: B'de 'Sanıyorum ki' doğrudur. Dikkatli incelemede hepsinin doğru göründüğü bu soruda, sınav tekniği açısından en yaygın hata 'yarınki/yarınkı' karışıklığıdır; 'yarınki' doğrudur, A seçeneği doğrudur.
12. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'de' ekinin yazımı yanlıştır?
- A) Çantada ne var, bilmiyorum.
- B) Ankara'da hava bugün çok soğuk.
- C) Kitabı masada bıraktım.
- D) Sen de bu karara katılıyor musun? ✓
- E) Okulda iken çok çalışırdı.
D seçeneğinde 'de' sözcüğü bağlaç olarak kullanılmıştır ve ayrı yazılması doğrudur; bu seçenek doğrudur. A, B, C ve E seçeneklerinde '-de' ise bulunma durumu ekidir ve bitişik yazılmıştır, bu da doğrudur. Soruda yanlışlık bulunmuyor gibi görünse de D'deki 'Sen de' ifadesindeki 'de' bağlaç olduğu için ayrı yazılmış ve bu doğrudur. Bu soru, öğrencinin ek ile bağlacı ayırt edip etmediğini ölçmektedir; doğru cevap D değil, tüm seçenekler arasında bağlaç-ek ayrımını en iyi bilen kişi D'nin doğru olduğunu görür.
13. Aşağıdaki sözcük gruplarının hangisinde yazım yanlışı yoktur?
- A) her şey, hiçbirşey, biraz
- B) herşey, hiçbirşey, biraz
- C) herşey, hiçbir şey, biraz
- D) her şey, hiçbirşey, bi az
- E) her şey, hiçbir şey, biraz ✓
'Her şey' iki ayrı sözcük olduğu için ayrı yazılır. 'Hiçbir şey' ifadesinde 'hiçbir' bitişik, 'şey' ayrı yazılır. 'Biraz' ise bitişik yazılan bir sözcüktür. Bu kurallara göre B seçeneğindeki 'her şey, hiçbir şey, biraz' yazımı tamamen doğrudur. A'da 'herşey' ve 'hiçbirşey' yanlış, C'de 'bi az' yanlış, D'de 'herşey' yanlış, E'de 'hiçbirşey' yanlıştır.
14. Aşağıdaki seçeneklerin hangisinde 'mi' soru ekinin yazımı yanlıştır?
- A) Sen de mi geliyorsun toplantıya?
- B) Kitabı okudun mu?
- C) Güzel mi, çirkin mi bilemiyorum.
- D) Bugün hava güzel mi?
- E) Anladınmı, anlatılanları? ✓
Soru eki 'mı/mi/mu/mü' her zaman ayrı yazılır ve fiilden ya da sözcükten bitişik değil ayrı olarak gelir. D seçeneğinde 'Anladınmı' şeklinde bitişik yazılmış olması yanlıştır; doğrusu 'Anladın mı' şeklinde olmalıdır. Diğer seçeneklerde soru eki doğru biçimde ayrı yazılmıştır.
15. Aşağıdaki seçeneklerin hangisinde altı çizili sözcüğün yazımı doğrudur?
- A) Bence en <u>doğrusu</u> sessiz kalmaktır. ✓
- B) O gün hiç <u>kimse</u> evde değildi.
- C) Sabahleyin erken kalktı ve hemen <u>işe</u>girdi.
- D) Durumu <u>herşeyden</u> önce ailene anlat.
- E) Bu kez sınav sonuçları <u>herkes</u>i sevindirdi.
E seçeneğindeki 'herşeyden' sözcüğü yanlış yazılmıştır; 'her şeyden' ayrı yazılmalıdır. 'Her' sözcüğü, belirteç işlevinde kullanıldığında kendinden sonra gelen sözcükten ayrı yazılır. Doğru yazımı olan C seçeneği soru açısından doğru seçenektir.
16. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde kesme işaretinin kullanımı yanlıştır?
- A) Kitabı Ahmet'ten aldım.
- B) Bu yıl UEFA'nın kararı tartışıldı.
- C) Ankara'da hava bugün çok soğuktu.
- D) Türkiye'nin başkenti Ankara'dır.
- E) Toplantı Çalışma Bakanlığı'nda yapıldı. ✓
Kurum ve kuruluş adlarına gelen ekler kesme işareti ile ayrılmaz. 'Çalışma Bakanlığı' özel ad niteliğinde bir kurum adı olduğundan ek doğrudan getirilmeli, kesme işareti kullanılmamalıdır: 'Çalışma Bakanlığında'. E seçeneği bu nedenle yanlıştır.
17. Aşağıdaki seçeneklerin hangisinde birleşik fiil doğru yazılmıştır?
- A) Söylediklerini göz ardı edip devam etti.
- B) Arkadaşının yardımıyla işi kolay ca halletti.
- C) Sabahtan beri hasta olan çocuk ateşlendi, çok hasta oldu.
- D) Durumu görünce aklı başından gitti. ✓
- E) Bu konuyu göz önünde bulundur malısın.
'Aklı başından gitmek' kalıplaşmış bir deyimdir ve bu tür deyimler anlam bütünlüğü içinde değerlendirilir; yazım açısından bir sorun yoktur. Diğer seçeneklerde ise 'göz önünde bulundurmalısın' bitişik, 'kolayca' bitişik yazılmalıdır. B seçeneği doğrudur.
18. Aşağıdaki seçeneklerin hangisinde sayıların yazımı TDK kurallarına uygundur?
- A) Toplantıya 3 yüz kişi katıldı.
- B) Yarın sabah 8'de toplantıya katılacağız.
- C) Sözleşme bedeli on beş bin Türk lirasıdır. ✓
- D) Bu projede ikibin beşyüz kişi çalışmaktadır.
- E) Sözleşme 15.000 (onbeşbin) TL karşılığında imzalandı.
TDK kurallarına göre sayılar yazıyla yazıldığında ayrı yazılır: 'on beş bin' doğrudur. 'Onbeşbin' veya 'ikibin beşyüz' yazımları yanlıştır. Rakamla yazılan miktarların parantez içinde tekrar yazıyla gösterilmesi gereksizdir. D seçeneği doğrudur.
19. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde kısaltmanın yazımı yanlıştır?
- A) Bu belge T.C. Millî Eğitim Bakanlığına gönderildi.
- B) Raporun sonuna vb. kısaltması eklendi.
- C) Konuya ilişkin bkz. dipnot 5'e bakınız. ✓
- D) TDK'nın son kılavuzu incelendi.
- E) Toplantı saat 14.00'te başlayacak.
'Bkz.' kısaltması zaten 'bakınız' anlamına geldiğinden ardından tekrar 'bakınız' yazmak anlam tekrarı oluşturur ve yanlıştır. Ayrıca 'bkz.' kullanımında ayrıca açıklama gerekmez. E seçeneği bu nedenle yanlış kullanım içermektedir.
20. Aşağıdaki seçeneklerin hangisinde '-de/-da' ekinin yazımı yanlıştır?
- A) Dağda çiçekler açmıştı.
- B) Hem güzel hem de akıllıdır.
- C) Bu iş zorda kalınca yapılır. ✓
- D) O da toplantıya katılacak.
- E) Bugün okulda güzel şeyler oldu.
'Zor' sözcüğüne gelen '-da' burada hâl eki değil, bağlaç olan 'da/de' değil; yer bildiren '-da' hâl ekidir. Ancak 'zorda' sözcüğünde '-da' hâl eki olarak bitişik yazılmalıdır ve bu doğrudur. Aslında D seçeneğinde yazım doğrudur; dikkatli incelendiğinde A seçeneğindeki 'hem de' bağlacı ayrı yazılması gerekirken doğru yazılmıştır. Bu soruda D seçeneği doğru yazılmış görünse de 'zorda' kelimesinin hâl eki almış hâli doğrudur.
21. Aşağıdaki seçeneklerin hangisinde iki nokta üst üste (:) işaretinin kullanımı doğrudur?
- A) Sonuç olarak: başarılı olundu.
- B) Türkiye'nin büyük şehirleri: İstanbul, Ankara ve İzmir'dir.
- C) Saat: 14.00'te buluşalım.
- D) Toplantıya katılanlar şunlardır: Ahmet, Mehmet ve Ali. ✓
- E) Kitabın yazarı: Orhan Pamuk'tur.
İki nokta üst üste, bir cümlede açıklanacak, listelenecek öğeleri sıralamadan önce kullanılır. B seçeneğinde 'şunlardır:' ifadesinden sonra sıralama yapıldığı için kullanım doğrudur. A seçeneğinde ise iki nokta kullanımından sonra gelen '-dir' yüklemi gereksizdir.
22. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde alıntı sözcüğün Türkçeye uyarlanmış yazımı yanlıştır?
- A) Kaliteli ürünler pahalı olur.
- B) Faks makinesini ofise getirdiler.
- C) Teknik arıza nedeniyle tren gecikti.
- D) Lüks bir otelde kaldılar.
- E) Kâbus görerek uyandım. ✓
Arapça kökenli 'kabûs' sözcüğü Türkçede 'kabus' biçiminde yazılır; ancak sözcükteki uzun ünlü nedeniyle 'kâbus' da kabul görmektedir. Asıl yanlış kullanım bu seçenekte değil; bu soru tipinde dikkat edilmesi gereken nokta 'kâbus' sözcüğünün şapkalı yazımının TDK tarafından kabul edilip edilmediğidir. TDK sözlüğüne göre doğru yazım 'kabus'tur, 'kâbus' değil. B seçeneği yanlıştır.
23. Aşağıdaki seçeneklerin hangisinde birleşik sözcüğün yazımı doğrudur?
- A) Kapıdaki asma kilit kırılmıştı.
- B) Sabahları kahvaltıda bal kaymak yerim.
- C) Çocuklar bahçede saklambaç oynuyor.
- D) Yemekten sonra hoşaf içildi.
- E) Geçen yaz hanımeli çiçekleri açmıştı. ✓
'Hanımeli' bitkisinin adı birleşik sözcük olup bitişik yazılır. TDK sözlüğünde 'hanımeli' olarak geçmektedir. A seçeneğindeki kullanım doğrudur. 'Bal kaymak' ise ayrı iki sözcük olduğundan B seçeneğinde 'bal kaymak' şeklinde yazılması uygundur; ancak soru doğru yazımı sormaktadır ve A doğrudur.
24. Aşağıdaki seçeneklerin hangisinde pekiştirmeli sözcüğün yazımı doğrudur?
- A) Gözleri sap sarı parlıyordu.
- B) Bugün hava bem-beyaz bir görünümdeydi.
- C) Gökyüzü masmavi bir renge büründü. ✓
- D) Kar yağınca ortalık bem beyaz oldu.
- E) Çocuklar sap-sarı çiçekler topladı.
Pekiştirmeli sıfatlar bitişik yazılır: 'masmavi', 'bembeyaz', 'sapsarı' gibi. C seçeneğindeki 'masmavi' doğru yazılmıştır. A seçeneğinde 'bem-beyaz' (tire ile) ve D ile E seçeneklerinde ayrı yazılmış biçimler yanlıştır.
25. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde düzeltme işaretinin (^) kullanımı zorunludur?
- A) Akar sular durulmaz.
- B) Hâlâ neden gelmedin? ✓
- C) Arkadaşlarıyla dışarı çıktı.
- D) Kitabı masanın üstüne bıraktı.
- E) Bugün çok yorgun hissediyorum.
'Hâlâ' sözcüğünde düzeltme işareti (^) zorunludur; çünkü işaretsiz yazıldığında 'hala' (babanın veya annenin kız kardeşi) sözcüğüyle karışır. Anlam ayrımını sağlamak için 'hâlâ' (henüz, daha) biçiminde yazılmalıdır. B seçeneğindeki kullanım bu nedenle düzeltme işareti gerektiren doğru bir örnektir.