Genel Tekrar Testi - 161
Aşağıdaki seçeneklerin hangisinde ünlem işareti (!) yanlış ya da gereksiz kullanılmıştır?
Bu testteki tüm sorular ve cevapları (25 soru)
1. Aşağıdaki seçeneklerin hangisinde ünlem işareti (!) yanlış ya da gereksiz kullanılmıştır?
- A) Yangın var! Herkes dışarı çıksın!
- B) Sana kaç kez söyledim! Artık anladın mı!
- C) Ne güzel bir manzara!
- D) Lütfen! Bu konuyu bir daha açmayalım. ✓
- E) Dur, bekle! Beni de al yanına.
D seçeneğinde 'Lütfen!' biçiminde ünlem işareti kullanılmıştır. Ancak 'lütfen' burada bağımsız bir ünlem değil, bir rica ifadesinin zarfıdır; 'Bu konuyu bir daha açmayalım' cümlesinin başına bağlıdır. Ayrı bir cümle gibi ünlemle bitirilmesi ve ardından büyük harfle devam edilmesi yanlıştır. Doğrusu: 'Lütfen, bu konuyu bir daha açmayalım.' biçiminde virgülle bağlanmasıdır. A'da emir ve rica, B'de hayranlık, C'de acil uyarı, E'de kızgınlık ve soru biçiminde kullanımlar işlevine uygundur (E'de soru işareti de olabilir ancak ünlem anlamı baskındır).
2. Aşağıdaki seçeneklerden hangisinde tırnak işaretinin (' ' veya " ") kullanım amacı diğerlerinden farklıdır?
- A) Gazetede 'Ekonomide yeni dönem' başlığı yer aldı.
- B) Öğretmen, 'Yarın sınav var' dedi.
- C) Halk arasında 'baş belası' denen bu bitki aslında şifalıdır. ✓
- D) Röportajda şunları söyledi: 'Bu karar yanlıştır.'
- E) Ahmet, 'Beni bekleyin' diyerek içeri girdi.
A, D ve E seçeneklerinde tırnak işareti, bir kişinin ağzından doğrudan aktarılan sözü (doğrudan alıntı) belirtmek için kullanılmıştır. B seçeneğinde ise bir gazete başlığının olduğu gibi aktarılması için kullanılmıştır; bu da alıntı işlevidir. C seçeneğinde ise tırnak işareti 'baş belası' ifadesini çevrelemektedir; bu ifade ne doğrudan alıntıdır ne de bir başlık. Burada tırnak işareti, sözcüğün ya da ifadenin mecazi, argo ya da özel anlamda kullanıldığını vurgulamak amacıyla kullanılmıştır. Bu işlev diğerlerinden (alıntı/başlık aktarımı) farklıdır ve tırnak işaretinin 'özelleştirme/ironi' işlevini yansıtır.
3. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde birden fazla noktalama yanlışı bir arada bulunmaktadır?
- A) Saat 14.30'da toplantı başlayacak.
- B) 'Hayır' demesini bilmek, güçlü bir karakter işaretidir.
- C) İstanbul, Ankara ve İzmir büyük şehirlerdir.
- D) Öğrenciler çok çalıştı: ve sınavı geçti.
- E) Ali bugün; okula gitmedi, evde ders çalıştı. ✓
A seçeneğinde iki ayrı yanlış bir aradadır. Birincisi: 'Ali bugün' ile devam eden cümlede özne ve zarf arasına, bunu yüklemden ayırır gibi noktalı virgül konulmuştur; oysa bu bölümde noktalı virgülün hiçbir işlevi yoktur. İkincisi: 'okula gitmedi, evde ders çalıştı' kısmı karşıt anlamlı iki yargıyı bir araya getirmektedir ve bu ikili yapının düzgün bağlanması için bağlaç (ama, fakat) ya da noktalı virgül kullanılabilir; ancak buradaki virgül kullanımı, ilk yanlış olan noktalı virgülle birleşince bütün cümlenin noktalama hiyerarşisi bozulmaktadır. B, C, D'de teknik olarak doğru kullanımlar söz konusudur. E'de iki nokta sonrasında 've' bağlacı kullanımı yanlıştır ancak bu tek bir yanlıştır.
4. Aşağıdaki seçeneklerin hangisinde kısa çizgi (-) ile uzun çizginin (—) işlevleri karıştırılmış ya da yanlış uygulanmıştır?
- A) 2020-2023 yılları arasında bu proje yürütüldü.
- B) —Bugün hava çok soğuk, değil mi? —Evet, gerçekten soğuk.
- C) İstanbul-Ankara arası yaklaşık 450 kilometredir.
- D) Araştırmacı—uzun yıllar emek verdiği—projeyi tamamladı. ✓
- E) Türkçe-İngilizce sözlük masanın üzerindeydi.
D seçeneğinde 'araştırmacı—uzun yıllar emek verdiği—projeyi tamamladı' cümlesinde uzun çizgi (—) kullanılmıştır. Türk noktalama kurallarında ara cümle ya da açıklama eki için kısa çizgi (-) kullanılır; uzun çizgi (—) Türkçede diyalog/konuşma başlangıcını belirtmek için kullanılır. Ara düşünce için iki kısa çizgi arasına alınması gerekir: 'araştırmacı -uzun yıllar emek verdiği- projeyi tamamladı'. A ve C'de kısa çizgi aralık/bileşik kelime için doğru; B'de diyalog başlangıcı için uzun çizgi doğru; E'de iki yer adı arasındaki kısa çizgi 'arasındaki mesafe' anlamında doğru kullanılmıştır.
5. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde altı çizili sözcük isim (ad) türündedir? "Güzel bir sabah erkenden kalktım."
- A) erkenden
- B) güzel
- C) kalktım
- D) bir
- E) sabah ✓
'Sabah' sözcüğü varlığı karşılayan, çekim eki almış bir isimdir. 'Güzel' sıfat, 'erkenden' zarf, 'kalktım' fiil, 'bir' ise sıfat görevindedir.
6. Aşağıdaki sözcüklerden hangisi hem isim hem de sıfat olarak kullanılabilir?
- A) koşmak
- B) hızlıca
- C) güzelce
- D) açık ✓
- E) gitmek
'Açık' sözcüğü 'Kapı açık.' cümlesinde isim-sıfat, 'Açık hava.' cümlesinde sıfat olarak kullanılır. 'Koşmak' ve 'gitmek' fiil, 'güzelce' ve 'hızlıca' ise zarftır.
7. Aşağıdaki cümlelerden hangisinde zamir (adıl) kullanılmıştır?
- A) Yeşil elbiseyi çok beğendim.
- B) Güzel bir gün geçirdik.
- C) Kitabı masaya bıraktı.
- D) Bunu sana söylememem gerekirdi. ✓
- E) Hızlı araç kullananlar tehlike yaratır.
'Bunu' sözcüğü, bir ismin yerini tutan gösterme zamiridir. Diğer cümlelerde zamir bulunmamakta; isim, sıfat ve fiil gibi sözcük türleri kullanılmaktadır.
8. Aşağıdaki sözcüklerin hangisi yapım eki almış bir sıfattır?
- A) ve
- B) masa
- C) koştu
- D) yorgun ✓
- E) güzellik
'Yorgun' sözcüğü 'yor' köküne '-gun' yapım eki getirilerek oluşturulmuş bir sıfattır. 'Masa' isim, 'koştu' fiil, 'güzellik' isim (yapım ekiyle türetilmiş), 've' ise bağlaçtır.
9. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde sıfat kullanılmamıştır?
- A) Sarı çiçekler masada duruyordu.
- B) Üç öğrenci sınıfta kaldı.
- C) Küçük çocuk bahçede oynuyor.
- D) Bu kitabı çok sevdim.
- E) Arkadaşım beni bekliyordu. ✓
'Arkadaşım beni bekliyordu.' cümlesinde herhangi bir sıfat bulunmamaktadır. Diğer cümlelerde sırasıyla 'küçük', 'üç', 'bu' ve 'sarı' sıfatları kullanılmıştır.
10. Aşağıdaki sözcüklerden hangisi bağlaç (bağlama edatı) değildir?
- A) ama
- B) için ✓
- C) ve
- D) ancak
- E) fakat
'İçin' sözcüğü bağlaç değil, edat (ilgeç) türündedir. 'Ve', 'ama', 'fakat' ve 'ancak' sözcüklerinin tamamı bağlaç görevinde kullanılır.
11. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde fiilimsi (eylemsi) kullanılmıştır?
- A) Dün çok yorulduk.
- B) O her gün erken kalkar.
- C) Annem yemek yapıyor.
- D) Çocuk bahçede koşuyor.
- E) Okumak insanı geliştirir. ✓
'Okumak' sözcüğü fiil köküne mastar eki '-mak' getirilerek oluşturulmuş bir isim-fiildir (fiilimsi). Diğer cümlelerde çekimli fiiller bulunmakta, fiilimsi kullanılmamaktadır.
12. Aşağıdaki sözcüklerin hangisi zarf (belirteç) türündedir?
- A) o
- B) masa
- C) güzel
- D) sabah
- E) çabuk ✓
'Çabuk' sözcüğü bir eylemin nasıl yapıldığını belirten zarf (durum zarfı) türündedir. 'Güzel' ve 'sabah' isim ya da sıfat, 'masa' isim, 'o' ise zamir olarak kullanılır.
13. Aşağıdaki cümlelerden hangisinde ünlem kullanılmıştır?
- A) Yarın erken kalkmam lazım.
- B) Hava bugün çok güzel.
- C) Yazık, bu kadar emek boşa gitti. ✓
- D) Kitabı okumayı bitirdim.
- E) Seni çok özledim.
'Yazık' sözcüğü bir duygu, acıma veya üzüntü ifade eden ünlem türündedir. Diğer cümlelerde ünlem bulunmamakta; isim, fiil ve sıfat gibi türler kullanılmaktadır.
14. Aşağıdaki sözcüklerden hangisi edat (ilgeç) türündedir?
- A) ben
- B) hızlı
- C) kadar ✓
- D) güzel
- E) koşmak
'Kadar' sözcüğü tek başına anlamı olmayan, isimlerle birlikte kullanılan edat (ilgeç) türündedir. 'Ben' zamir, 'güzel' sıfat, 'koşmak' fiilimsi, 'hızlı' ise sıfat ya da zarftır.
15. Aşağıdaki cümlelerden hangisinde işaret zamiri kullanılmıştır?
- A) Şunu bana verir misin? ✓
- B) Kim bu soruyu çözebilir?
- C) Herkes bu işi yapabilir.
- D) Ben de seninle geleceğim.
- E) Hiçbiri gelmedi.
'Şunu' sözcüğü 'şu' işaret zamirinin belirtme hâlidir ve bir ismin yerini tutmaktadır. 'Bu' cümlesinde sıfat, 'kim' soru zamiri, 'hiçbiri' belgisiz zamir, 'ben' ise kişi zamiridir.
16. Aşağıdaki sözcüklerin hangisi somut isimdir?
- A) sevgi
- B) kalem ✓
- C) mutluluk
- D) düşünce
- E) özgürlük
'Kalem' beş duyu organından biriyle algılanabilen somut bir isimdir. 'Sevgi', 'özgürlük', 'mutluluk' ve 'düşünce' ise duyu organlarıyla algılanamayan soyut isimlerdir.
17. Aşağıdaki cümlelerden hangisinde niteleme sıfatı kullanılmıştır?
- A) O öğrenci çok çalışkandır.
- B) Sararmış yapraklar yere döküldü. ✓
- C) Hangi kitabı okudun?
- D) Bu çanta benim.
- E) Üç elma aldım.
'Sararmış' sözcüğü yaprakların nasıl bir renkte olduğunu belirten niteleme sıfatıdır. 'Bu' ve 'o' işaret sıfatı, 'üç' sayı sıfatı, 'hangi' ise soru sıfatıdır.
18. Aşağıdaki sözcüklerden hangisi türemiş (yapım ekiyle oluşturulmuş) bir isimdir?
- A) öğretmen ✓
- B) taş
- C) su
- D) göz
- E) ev
'Öğretmen' sözcüğü 'öğret-' fiiline '-men' yapım eki getirilerek türetilmiş bir isimdir. 'Ev', 'taş', 'su' ve 'göz' ise yapım eki almamış basit (türenmemiş) isimlerdir.
19. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde zarf (belirteç) kullanılmamıştır?
- A) Güzel bir gün geçirdik. ✓
- B) Sabah erkenden kalktı.
- C) Dün çok yoruldum.
- D) Hiç uyumadım bu gece.
- E) Buraya hızlıca gel.
'Güzel bir gün geçirdik.' cümlesinde 'güzel' sözcüğü ismi niteleyen sıfattır, zarf değildir. Diğer cümlelerde sırasıyla 'dün', 'hızlıca', 'erkenden' ve 'hiç' zarf olarak kullanılmıştır.
20. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde altı çizili sözcük isim (ad) türündedir? "Bugün _pazar_ günü olduğu için dükkanlar kapalıydı."
- A) 'bugün' sözcüğü isimdir.
- B) 'kapalı' sözcüğü isimdir.
- C) 'pazar' sözcüğü isimdir. ✓
- D) 'pazar' sözcüğü sıfattır.
- E) Bu cümlede isim yoktur.
'Pazar' sözcüğü bir günün adını (özel isim) karşılar ve cümlede isim görevindedir. 'Bugün' sözcüğü ise zaman zarfıdır; 'kapalı' ise sıfat görevindedir.
21. Aşağıdaki sözcüklerden hangisi yapım eki almış bir türemiş isimdir?
- A) araba
- B) kalem
- C) kapı
- D) masa
- E) yazı ✓
'Yazı' sözcüğü 'yaz-' fiil köküne isim yapım eki '-ı' getirilerek türetilmiştir; dolayısıyla türemiş bir isimdir. Diğer seçeneklerdeki sözcükler herhangi bir yapım eki almamış basit isimlerdir.
22. "Çocuk, kırmızı balonu hızla koşarak yakaladı." cümlesinde kaç tane sıfat vardır?
- A) 3
- B) 2
- C) Hiç sıfat yoktur.
- D) 1 ✓
- E) 4
Cümlede yalnızca 'kırmızı' sözcüğü 'balon' ismini nitelendiren sıfattır. 'Hızla' sözcüğü zarf, 'koşarak' sözcüğü zarf-fiildir. Dolayısıyla cümlede 1 sıfat bulunmaktadır.
23. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'bir' sözcüğü sayı sıfatı olarak kullanılmıştır?
- A) Onlar bir bütündür artık.
- B) Bir gün mutlaka görüşürüz.
- C) Bir kitap aldım çantama. ✓
- D) Bir de baktım ki kapı açık.
- E) Bu bir kalem değil, kurşun kalemdir.
'Bir kitap aldım' cümlesinde 'bir' sözcüğü 'kitap' isminin önünde gelmiş ve sayısını belirtmiştir; bu nedenle sayı sıfatıdır. Diğer seçeneklerde 'bir' belirsizlik anlamı, zaman anlamı veya farklı görevler üstlenmiştir.
24. Aşağıdaki sözcüklerden hangisi hem isim hem de fiil kökü olarak kullanılabilir?
- A) büyük
- B) yaz ✓
- C) güzel
- D) hızlı
- E) soğuk
'Yaz' sözcüğü hem mevsim adı olarak isim ("Yaz geldi.") hem de 'yazmak' fiilinin emir kipi olarak fiil ("Bunu deftere yaz.") şeklinde kullanılabilir. Bu nedenle hem isim hem fiil köküdür.
25. "O kadar yorulmuştum ki ayağa bile kalkamadım." cümlesinde 'o' sözcüğü hangi sözcük türündedir?
- A) Bağlaç
- B) Zarf ✓
- C) Sıfat
- D) Kişi zamiri
- E) İşaret zamiri
Bu cümlede 'o kadar' kalıbındaki 'o' sözcüğü 'kadar' zarfını pekiştirip derecelendirmek için kullanılmıştır; bu kullanımda 'o' zarf görevini üstlenmektedir. Kişi ya da işaret zamiri değildir.