Genel Tekrar Testi - 49

1. Soğuk su içti.

• A) A) Gerçek ✓
• B) B) Mecaz
• C) C) Terim
• D) D) Soyut

Sıcaklık‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ anlamındadır.

2. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'parlamak' sözcüğü mecaz anlamda kullanılmıştır?

• A) Güneş gözlerimi kamaştırarak parlıyordu.
• B) Temizlikten sonra evin yerleri parlıyordu.
• C) Bu başarısıyla bir anda parlayan bir yıldız oldu. ✓
• D) Altın kolyesi boynunda ışıl ışıl parlıyordu.

'Bir‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ anda parlayan yıldız' ifadesinde 'parlamak', 'ün kazanmak, şöhret olmak' anlamında (mecaz) kullanılmıştır. Diğer seçenekler fiziksel bir ışık yansıtma (gerçek) anlamındadır.

3. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'ağır' sözcüğü mecaz anlamda kullanılmamıştır?

• A) Bu ağır sözleri duymak beni çok kırdı.
• B) Babasının vefatıyla omuzlarına ağır bir sorumluluk binmişti.
• C) Pazardan aldığım çantalar çok ağırdı, zor taşıdım. ✓
• D) Ne kadar ağır bir insan, hiç şaka yapmıyor.

'Ağır‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ söz' (incitici), 'ağır sorumluluk' (zor) ve 'ağır insan' (ciddi/vakarlı) ifadeleri mecaz anlamlıdır. 'Pazardan aldığım çantalar çok ağırdı...' cümlesinde ise 'ağır' sözcüğü 'tartıda çok çeken' anlamında, yani gerçek (temel) anlamıyla kullanılmıştır.

4. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'kırılmak' sözcüğü gerçek anlamıyla kullanılmıştır?

• A) Arkadaşının sözleri onu çok kırmıştı.
• B) Hastalık yüzünden vücudu kırılıyordu.
• C) Düşen vazo, yere çarpınca kırıldı. ✓
• D) Fiyatları biraz daha kırmasını istedik.

'Vazonun‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ kırılması' fiziksel bir parçalanma eylemidir, temel (gerçek) anlamdır. Diğer seçeneklerde 'incinmek/gücenmek', 'halsiz düşmek' veya 'fiyat indirmek' gibi mecaz anlamlar vardır.

5. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde _ad aktarması_ (mecazımürsel) vardır?

• A) Bütün sınıf pikniğe gitmek için hazırlanıyordu. ✓
• B) Aslan gibi güçlü bir çocuktu.
• C) Dalgalar kıyıya vuruyordu.
• D) Sobayı yakınca oda hemen ısındı.

'Bütün‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ sınıf pikniğe gitmek için hazırlanıyordu.' cümlesinde 'sınıf' sözcüğü, yer (mekân) adı olmasına rağmen içindeki insanları (öğrencileri) kastetmek için kullanılmıştır. Bu, 'iç-dış' ilişkisiyle ad aktarmasıdır.

6. Aşağıdaki atasözlerinin hangisinde _mecaz anlam_ yoktur?

• A) Güneş balçıkla sıvanmaz.
• B) Ayağını yorganına göre uzat.
• C) Yazın gölge kovan, kışın aç kalır. ✓
• D) Taşı delen suyun sürekliliğidir.

_Yazın‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ gölge kovan, kışın aç kalır._ atasözü, çalışkanlık ve tembelliğin sonuçlarını direkt olarak ifade ettiği için (çalışmazsan aç kalırsın) mecaz anlam taşımaz, _gerçek anlamlıdır_.

7. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'yanmak' sözcüğü _farklı bir anlamda_ (mecaz) kullanılmıştır?

• A) Pişmanlıktan içi yanıyordu adeta. ✓
• B) Sobadaki odunlar çıtır çıtır yanıyordu.
• C) Güneşte fazla kalınca teni yanmış.
• D) Dikkatsizlik yüzünden orman yandı.

'Pişmanlıktan‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ içi yanıyordu adeta.' cümlesinde 'yanmak' sözcüğü 'çok üzülmek, acı çekmek' anlamında mecazen kullanılmıştır. Diğer seçeneklerde alev almak veya ısı etkisiyle zarar görmek gibi gerçek anlamlarında kullanılmıştır.

8. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde _ad aktarması (mecaz-ı mürsel)_ vardır?

• A) Bütün gün başımı dinledim.
• B) Sobayı yaktıktan sonra ısındık. ✓
• C) Oyunun perdesi kapandı.
• D) Pencereyi açınca odaya hava doldu.

_'Sobayı‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ yaktıktan sonra ısındık.'_ cümlesinde _soba_ sözcüğü aslında sobanın içindeki _yakıtı/ateşi_ kastetmektedir. Bu, iç-dış ilişkisiyle kurulan bir _ad aktarmasıdır_.

9. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'soğuk' sözcüğü mecaz anlamda kullanılmıştır?

• A) Soğuk sudan içince boğazı şişti.
• B) Kışın bu oda çok soğuk oluyor.
• C) Dışarıda soğuk bir rüzgar esiyor.
• D) Bize karşı çok soğuk davrandı. ✓

'Soğuk‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ davranmak' ifadesinde soğuk sözcüğü; ilgisiz, sevgisiz veya samimiyetsiz anlamında mecaz olarak kullanılmıştır.

10. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde altı çizili sözcük, mecaz anlamda kullanılmamıştır?

• A) Yarına kalmayı önemseyen bir sanatçı, topluma _ayna tutmakla_ yetinmemelidir.
• B) _Doğa sevgisi_, en uç noktasına ulaşmış büyük bir tutkudur bu şairde. ✓
• C) Durmadan _iğneli sözler_ söylüyor, bizi kızdırmaktan zevk alıyor sanki.
• D) Hiç değişmeyecek bu adam, elli yaşına geldi ama hâlâ _çocuk_.

Altı‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ çizili olması beklenen 'Doğa' sözcüğü temel (gerçek) anlamıyla kullanılmıştır. Diğer şıklardaki ifadeler ('ayna tutmak', 'iğneli sözler', 'çocuk') mecaz anlam taşır.

11. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde altı çizili sözcük mecaz anlamdadır?

• A) **Boş** sözlere karnım tok. ✓
• B) **Boş** kutuyu çöpe attı.
• C) **Boş** bardakları topladı.
• D) **Boş** ev kiraladık.

Doğru‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ cevap A seçeneğidir. Metnin anlam bütünlüğü ve iletisi göz önüne alındığında, 'Boş söz' anlamsız, değersiz söz manasında mecazdır. Diğerleri gerçek anlamdır. Bu doğrultuda paragrafta veya cümlede vurgulanan temel düşünceyi doğrudan yansıtan seçenek doğru cevaptır.

12. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde mecaz anlamlı bir sözcük vardır?

• A) Bu davranışın beni kırdı. ✓
• B) Cam bardak kırıldı.
• C) Ağacın dalı kırıldı.
• D) Oyuncak araba kırıldı.

Doğru‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ cevap A seçeneğidir. Metnin anlam bütünlüğü ve iletisi göz önüne alındığında, 'Kırdı' sözcüğü 'üzmek, gücendirmek' anlamında mecazdır. Bu doğrultuda paragrafta veya cümlede vurgulanan temel düşünceyi doğrudan yansıtan seçenek doğru cevaptır.

13. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'kan' sözcüğü mecaz anlamda kullanılmıştır?

• A) Yaralının kanı durdurulamadı.
• B) Kan tahlili sonuçları yarın çıkacak.
• C) Bu yazarın kaleminden kan damlıyor. ✓
• D) Damarlarımızda asil bir kan dolaşıyor.

C‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ seçeneğindeki 'kaleminden kan damlamak' ifadesi, yazarın eserlerinde çok acı, vahşet veya şiddet dolu olayları anlattığını ya da çok sert bir üslubu olduğunu belirtmek için kullanılan mecazlı bir söyleyiştir. Diğer seçeneklerde 'kan' biyolojik anlamıyla kullanılmıştır.

14. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'mecaz-ı mürsel' (ad aktarması) vardır?

• A) Tabağını bitir. ✓
• B) Kalemi kırıldı.
• C) Gözleri doldu.
• D) Hava karardı.

Doğru‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ cevap A seçeneğidir. Sorunun doğru cevabına ve çözüm mantığına bakıldığında, Tabak değil, içindeki yemek kastedilmiştir. Bu kural ve açıklamalar, ALES/KPSS Türkçe sınavındaki benzer soru tiplerini çözebilmek için temel bir rehber niteliğindedir.

15. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'mecaz anlamlı' bir sözcük kullanılmıştır?

• A) Soğuk davranışlarıyla herkesi üzdü. ✓
• B) Hava bugün çok soğuk.
• C) Soğuk su içme.
• D) Buz gibi bir ayran içtik.

Doğru‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ cevap A seçeneğidir. Metnin anlam bütünlüğü ve iletisi göz önüne alındığında, 'Soğuk davranış', ilgisiz ve sevimsiz anlamında mecazdır. Bu doğrultuda paragrafta veya cümlede vurgulanan temel düşünceyi doğrudan yansıtan seçenek doğru cevaptır.

16. Bu parçada altı çizili sözle ('sözcüklerin tozunu almak') anlatılmak istenen aşağıdakilerden hangisidir? 'Usta yazar, eserlerinde **sözcüklerin tozunu alarak** onları okuyucuya sunar; böylece dilin paslanmış kapılarını ardına kadar açar.'

• A) Eski sözcükleri gün yüzüne çıkarmak.
• B) Sözcükleri, bilinen anlamlarının dışında, yeni ve taze bir kullanımla sunmak. ✓
• C) Sözcükleri gerçek anlamlarıyla kullanmak.
• D) Yabancı kökenli sözcükleri ayıklamak.

Tozunu‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ almak, bir şeyi temizleyip parlatmaktır. Mecazen, sözcükleri kalıplaşmış, eskimiş kullanımlarından kurtarıp onlara canlılık kazandırmak kastedilmiştir.

17. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'ad aktarması' (mecaz-ı mürsel) yön-ülke ilişkisiyle kurulmuştur?

• A) Batı, bu teknolojik gelişmelere sessiz kalmadı. ✓
• B) Ankara, yeni kararları onayladı.
• C) Tabağını bitirmeden kalkma.
• D) Bereket yağıyordu gökyüzünden.

'Batı'‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ sözcüğü yön anlamından çıkarak o yöndeki 'ülkeler/medeniyetler' yerine kullanılmıştır.

18. Aşağıdaki atasözlerinden hangisinde _mecazlı_ bir anlatım yoktur?

• A) Ayağını yorganına göre uzat.
• B) Damlaya damlaya göl olur.
• C) Bugünün işini yarına bırakma. ✓
• D) Ateş olmayan yerden duman çıkmaz.

'Bugünün‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ işini yarına bırakma.' atasözü, ne söylüyorsa onu kasteder (gerçek anlamlıdır) ve tembelliğe karşı bir öğüt verir. Diğer seçenekler mecazlıdır: 'Ayağını yorganına göre uzat' (dengine göre harca), 'Damlaya damlaya göl olur' (küçük birikimler büyür), 'Ateş olmayan yerden duman çıkmaz' (her söylentinin bir temeli vardır).

19. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'yansıma' sözcük mecaz anlamda kullanılmıştır?

• A) Müdür bugün gürledi. ✓
• B) Su şırıl şırıl akıyor.
• C) Kapı gıcırdadı.
• D) Kuşlar ötüşüyor.

'Gürlemek'‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ ses bildiren yansımadır, ancak 'kızmak/bağırmak' anlamında mecazlaşmıştır. Kuş ötmesi yansıma değildir.

20. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'sıcak' sözcüğü mecaz anlamda kullanılmıştır?

• A) Bugün hava her zamankinden daha sıcak.
• B) Bizi kapıda çok sıcak karşıladılar. ✓
• C) Çorba çok sıcak olduğu için içemedim.
• D) Sıcak havalarda bol su içmeliyiz.

'Sıcak‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ karşılamak' ifadesinde 'sıcak' sözcüğü, 'samimi, içten' anlamında (mecaz) kullanılmıştır. Diğer seçeneklerde ısı ile ilgili (gerçek) anlamdadır.

21. Aşağıdaki kelimelerden hangisi hem _gerçek hem mecaz anlamda_ kullanılabilir?

• A) Gözlük
• B) Taş
• C) Yıldız ✓
• D) Uçak

_Yıldız_‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ kelimesi hem gökyüzündeki gök cismi (gerçek) hem de çok başarılı, ünlü kişi (mecaz) anlamında kullanılabilir.

22. 'Bu işin üstesinden gelmek için biraz daha pişmesi lazım.' cümlesindeki 'pişmek' sözcüğü hangi anlamda kullanılmıştır?

• A) Gerçek Anlam
• B) Mecaz Anlam ✓
• C) Terim Anlam
• D) Yan Anlam

Bu‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ cümlede 'pişmek' kelimesi, bir yemeğin ateşte hazırlanması olan gerçek anlamından tamamen uzaklaşarak 'deneyim kazanmak, olgunlaşmak' anlamında kullanılmıştır. Bu, mecaz anlamdır.

23. 'Ateş, düştüğü yeri yakar.' atasözündeki söz sanatı hangisidir?

• A) Benzetme
• B) Kişileştirme
• C) Mecaz-ı Mürsel (Ad Aktarması) ✓
• D) Tezat

Bu‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ atasözünde 'ateş' kelimesiyle 'acı, felaket, üzüntü' kastedilmiştir. Bir sözcüğün benzetme amacı güdülmeden başka bir sözcük yerine kullanılmasına ad aktarması (mecaz-ı mürsel) denir.

24. Aşağıdakilerin hangisinde “ad aktarması (mecaz-ı mürsel)” vardır?

• A) Sınıf bugün çok neşeliydi.
• B) Okul, bu yıl şampiyon oldu. ✓
• C) Kalemim yazmıyor.
• D) Güneş, toprağı gülümsetti.

“Okul‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ şampiyon oldu.” derken kast edilen “okulun takımı/öğrencileri”dir. Bütün-parça, yer–kurum ilişkisiyle bir adın yerine başka bir adın kullanılması ad aktarmasıdır. A’da somut anlam, C’de gerçek anlam, D’de kişileştirme vardır.

25. Aşağıdaki cümlelerin hangisi hem gerçek anlamıyla hem de mecazlı bir öğüt olarak yorumlanabilir?

• A) Dikenine katlanmadan gülü koparamazsın. ✓
• B) Yaşam ağacına tutunurken dikkatsiz davranırsan hemen düşersin.
• C) Söz okunu dostuna değil, düşmanına yöneltmelisin.
• D) Kötü haber çabuk yayılır, iyi haber ağır ilerler.
• E) Bir sözü akıl terazisinde tartmadan ortaya koyma.

A‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ seçeneği gerçek anlamda, gül toplarken dikene katlanmak gerektiğini anlatır. Aynı cümle mecaz olarak da güzel bir sonuca ulaşmak için zorluğa katlanmak gerektiği anlamına gelir. Diğer seçenekler ağırlıklı olarak mecazlı anlatıma dayanır. Doğru cevap A seçeneğidir.