Genel Tekrar Testi - 24

1. Mahkemelerin benzer hukuki uyuşmazlıklarda daha önce vermiş oldukları kararlardan çıkarılan ve kural olarak bağlayıcı olmayan yardımcı kaynak aşağıdakilerden hangisidir?

• A) Doktrin
• B) Kanun
• C) Örf ve Adet
• D) Yargısal İçtihat ✓

2. Türk Medeni Kanunu'nun 1. maddesine göre, bir hakim önüne gelen özel hukuk uyuşmazlığında sırasıyla hangi kaynaklara başvurmak zorundadır?

• A) Örf ve Adet - Yazılı Kaynaklar - Hakimin Hukuk Yaratması
• B) Yazılı Kaynaklar - Örf ve Adet - Hakimin Hukuk Yaratması ✓
• C) Hakimin Hukuk Yaratması - Yazılı Kaynaklar - Örf ve Adet
• D) Yazılı Kaynaklar - Hakimin Hukuk Yaratması - Örf ve Adet

3. Aşağıdakilerden hangisi Türk hukukunun doğrudan bağlayıcı olan 'yazılı' kaynakları arasında yer almaz?

• A) Yönetmelik
• B) Örf ve Adet Hukuku ✓
• C) Kanun
• D) Anayasa

4. Türk Medeni Kanunu'na göre "Nişanlanma, evlenme vaadiyle olur." hükmü, nişanlanmanın ne olduğunu açıklamaktadır. Bu kural, niteliği bakımından aşağıdaki hukuk kurallarından hangisine örnektir?

• A) Emredici hukuk kuralı
• B) Tanımlayıcı hukuk kuralı ✓
• C) Tamamlayıcı hukuk kuralı
• D) Yorumlayıcı hukuk kuralı

5. Merkezi idarenin yerel yönetimler üzerindeki, idari bütünlüğü ve kamu hizmetlerinde birliği sağlama amaçlı yasal denetim yetkisi hangisidir?

• A) Hiyerarşik denetim
• B) İmza yetkisi devri
• C) İdari vesayet denetimi ✓
• D) Yetki genişliği yetkisi
• E) Hukuki yetki devri

İdari‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ vesayet, merkezî idarenin ayrı kamu tüzel kişiliğine sahip yerinden yönetim kuruluşlarının organ ve işlemleri üzerinde kanunun açıkça tanıdığı ölçüde kullandığı denetim yetkisidir. Amaç idarenin bütünlüğünü ve kamu hizmetlerinde uyumu sağlamaktır. Ayrı kamu tüzel kişileri arasındaki kanuna dayalı sınırlı denetim idari vesayettir.

6. Devlet memurlarının sahip olduğu yasal haklar ve güvenceler değerlendirildiğinde, aşağıdakilerden hangisi bu haklar kapsamında değildir?

• A) Mesleki sendikalara üye olma veya sendika kurma hakkı
• B) Hizmet karşılığı düzenli aylık ve ödenek alma hakkı
• C) Kendi isteğiyle memuriyetten çekilme (istifa) hakkı
• D) Kanunda belirtilen süre ve koşullarda yıllık izin kullanma hakkı
• E) Toplu iş sözleşmesi yapma ve greve gitme hakkı ✓

Memurların‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ aylık, izin, güvenlik, emeklilik, çekilme, dava açma ve sendika kurma gibi hakları vardır. Buna karşılık 657 sayılı Kanun uyarınca devlet memurlarının greve karar vermesi, grev düzenlemesi veya greve katılması yasaktır. Sendika hakkı tanınmış olsa da grev hakkı memurlar için kabul edilmemiştir.

7. İdarenin toplumsal çıkarları korumak adına, özel hukuk kişileri karşısında sahip olduğu tek taraflı işlem yapma ve üstünlük yetkilerine ne ad verilir?

• A) Kolluk faaliyetleri
• B) Kamu yararı
• C) Özel güç
• D) Kamu gücü ✓
• E) Kamu hizmeti

Kamu‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ gücü, idarenin kamu yararını gerçekleştirmek amacıyla özel kişiler karşısında sahip olduğu tek yanlı işlem yapma, yaptırım uygulama ve gerektiğinde zor kullanma gibi üstün yetki ve ayrıcalıkların bütünüdür. Bu yetkiler idareyi özel hukuk kişilerinden ayırır. Tanımda özel kişiler karşısındaki üstünlük ve ayrıcalık aranıyorsa kavram kamu gücüdür.

8. Hakkında disiplin soruşturması yürütülen bir memura, savunmasını hazırlayabilmesi için yasal olarak en az kaç gün süre tanınması zorunludur?

• A) 3 gün
• B) 7 gün ✓
• C) 1 gün
• D) 10 gün
• E) 5 gün

Devlet‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ memuru hakkında savunması alınmadan disiplin cezası verilemez. Savunma isteminde memura savunmasını hazırlayabilmesi için en az yedi günlük süre tanınması gerekir. Süresinde savunma yapmayan memur savunma hakkından vazgeçmiş sayılır. Disiplin savunması için asgari süre 7 gündür.

9. İdarenin çıkardığı tüm yönetmeliklerin sahip olduğu ortak hukuki özellik hangisidir?

• A) Bütün yönetmeliklerin Resmî Gazete'de yayımlanmasının zorunlu olması
• B) Hukuka uygunluk yönünden idari yargı denetimine tabi olmaları ✓
• C) Bağlayıcılık bakımından Anayasa'dan sonra gelen normatif düzenlemeler olmaları
• D) Danıştay incelemesinden geçirilmeleri
• E) Yalnızca Cumhurbaşkanı tarafından çıkarılabilmeleri

Yönetmelikler‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ idari düzenleyici işlemlerdir ve tamamı idari yargının hukuka uygunluk denetimine tabidir. Her yönetmelik Resmî Gazete'de yayımlanmaz veya Danıştay incelemesinden geçmez; ayrıca bakanlıklar ve kamu tüzel kişileri de yönetmelik çıkarabilir. Bütün yönetmeliklerin ortak özelliği idari yargı denetimine açık olmalarıdır.

10. İdari birimlerin kamu yararını sağlamak adına kullandığı yetkiler arasında yer almayan hukuki araç veya yetki hangisidir?

• A) Kamulaştırma veya satın alma yoluyla mal edinme
• B) Teşkilat yapısını kurma ve örgütlenme
• C) Kurallara uymayanlara idari yaptırım veya ceza uygulama
• D) Hukuki uyuşmazlıkları kesin hükümle çözerek yargılama yapma ✓
• E) Yönetmelik veya kararname gibi düzenleme yapma

İdare‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ düzenleme yapabilir, teşkilatlanabilir, kamu hizmeti için mal edinebilir ve kanunun verdiği sınırlar içinde idari yaptırım uygulayabilir. Yargılama yetkisi ise bağımsız ve tarafsız mahkemelere aittir; idarenin genel yetkileri arasında bulunmaz. İdarenin yaptırım uygulaması idari bir yetkidir; uyuşmazlığı kesin hükümle çözme anlamındaki yargılama bundan farklıdır.

11. İdarenin kanunların uygulanmasını sağlamak amacıyla genel, soyut, objektif kurallar koyabilme gücüne ne ad verilir?

• A) Kamulaştırma ve mal edinme yetkisi
• B) Olağanüstü hal yetkileri
• C) İdari yaptırım uygulama gücü
• D) Teşkilatlanma/örgütlenme yetkisi
• E) Düzenleme yetkisi ✓

Düzenleme‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ yetkisi, idarenin kanunların ve Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin uygulanmasını sağlamak üzere genel, soyut, objektif ve sürekli kurallar koyabilmesidir. Yönetmelikler idarenin düzenleyici işlemlerinin temel örneklerindendir. Genel ve soyut kural koyma ifadesi düzenleme yetkisini gösterir.

12. İdare hukukunun genel özellikleri dikkate alındığında, aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

• A) Tek bir kod kanunda toplanmış (tedvin edilmiş) bir hukuk dalıdır. ✓
• B) Genel olarak statüsel ve kurallı bir yapıya sahiptir.
• C) Tarihsel olarak genç ve dinamik bir hukuk dalıdır.
• D) Büyük ölçüde mahkemelerin içtihatlarıyla gelişmiş bir yapıdadır.
• E) Özel hukuktan bağımsız kendine has kuralları olan bir daldır.

İdare‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ hukuku genç, bağımsız ve statü hukukuna dayanan bir hukuk dalıdır. Büyük ölçüde mahkeme içtihatlarıyla gelişmiştir ve kamu yararı düşüncesi bu alana egemendir. Ancak kuralları tek bir kanunda toplanmadığından tedvin edilmiş değil, tedvin edilmemiş bir hukuk dalıdır. Tedvin edilmek, kuralların sistemli biçimde tek bir metinde toplanmasıdır; idare hukuku dağınık mevzuata sahiptir.

13. Kamu yönetiminde idari fonksiyonun nitelikleri hakkında verilen aşağıdaki bilgilerden hangisi yanlıştır?

• A) Gerektiğinde tek taraflı iradeye dayalı kamu gücü ayrıcalıkları kullanılır.
• B) Hizmetlerin sunumu ve işlemler sırasında idare ile vatandaşlar tamamen eşit konumdadır. ✓
• C) Süreç olarak teknik ve uzmanlık gerektiren bir niteliğe sahiptir.
• D) Nihai hedefi toplumsal düzeyde kamu yararını gerçekleştirmektir.
• E) Bireylerin başvurusu beklenmeksizin kendiliğinden (re'sen) harekete geçebilir.

İdari‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ fonksiyon kamu hizmetlerini yürütmek ve kamu yararını gerçekleştirmek için kamu gücü kullanılarak yerine getirilir; sürekli ve teknik niteliktedir ve çoğu zaman kendiliğinden harekete geçer. İdare kamu gücü ayrıcalıklarına sahip olduğundan bireyle eşit konumda değildir. Tarafların eşitliği özel hukuka özgüdür; idare hukukunda idarenin üstün yetkileri vardır.

14. Kamu hukukunda idareye tanınan yetkiler ve işlem türleri hakkında aşağıdaki bilgilerden hangisi yanlıştır?

• A) İdare, kamu alacaklarını özel tahsilat kanunları çerçevesinde kendi görevlileri eliyle tahsil edebilir.
• B) İdarenin taşınır ve taşınmaz mal edinmek amacıyla kamulaştırma veya istimval gibi yöntemleri vardır.
• C) İdari makamlar düzenleme yetkisi kapsamında genel, soyut ve sürekli kurallar koyabilir.
• D) Gerektiğinde olağanüstü hal ilan edilmesi, yürütmenin olağanüstü yetkileri kapsamındadır.
• E) İdarenin uygulayabileceği yaptırımlar arasında idari birimlerin doğrudan hapis cezası vermesi de yer alır. ✓

İdare‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ kanunun verdiği yetki çerçevesinde idari para cezası ve faaliyet durdurma gibi idari yaptırımlar uygulayabilir. Ancak kişi özgürlüğünü bağlayıcı hapis cezasına hükmetme yetkisi bağımsız mahkemelere aittir; idari makamlar hapis cezası veremez. İdari yaptırım ile ceza mahkemesinin verebildiği hapis cezası birbirinden farklıdır.

15. İktisadi, ticari, teknik veya bilimsel bazı kamusal görevlerin, merkezi idare teşkilatı dışındaki bağımsız kamu tüzel kişilerince yerine getirilmesi hangisidir?

• A) Yetki genişliği esası
• B) Hizmet yerinden yönetimi (kamu kurumları) ✓
• C) Merkezden yönetim sistemi
• D) Siyasal özerklik/siyasi yerinden yönetim
• E) Hukuki yetki devri

Hizmet‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ yönünden yerinden yönetim, teknik ve uzmanlık gerektiren belirli kamu hizmetlerinin devlet tüzel kişiliği dışında, ayrı kamu tüzel kişiliğine sahip özerk kuruluşlarca yürütülmesidir. Üniversiteler, TRT, SGK ve KİT'ler bu yapıya örnek verilebilir. Örgütlenme coğrafi bölgeye değil belirli bir uzmanlık hizmetine dayanıyorsa hizmet yönünden yerinden yönetimdir.

16. İdarenin toplumsal gereksinimleri karşılamak amacıyla kamu hizmetlerini sunarken kullandığı yasal yöntemler (görülme usulleri) arasında yer almayan kavram hangisidir?

• A) İdari izinle özel kişilere gördürülen ruhsat usulü
• B) Hukuki bir yöntem olmayan ödünç usulü ✓
• C) Tarihsel bir vergi toplama yöntemi olan iltizam usulü
• D) Uzun vadeli sözleşmelerle yürütülen imtiyaz usulü
• E) Hizmetin idarece doğrudan yürütüldüğü emanet usulü

Kamu‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ hizmetleri emanet, müşterek emanet, ruhsat, iltizam ve imtiyaz gibi usullerle gördürülebilir. Ödünç usulü adıyla kabul edilmiş bir kamu hizmeti görme yöntemi bulunmaz. Ödünç, özel hukukta kullanılan bir kavramdır; kamu hizmetinin görülme usullerinden değildir.

17. İdarenin tek taraflı irade açıklamasıyla, ilgilinin rıza veya kabulüne ihtiyaç duymadan hukuki sonuç doğurabilmesi idari işlemlerin hangi niteliğini gösterir?

• A) Büyük ölçüde mahkeme içtihatlarına dayanması
• B) İdare hukukunun dağınık (tedvin edilmemiş) olması
• C) Sürekli gelişen dinamik bir yapıda olması
• D) Statüsel ve kurallı bir yapı sergilemesi
• E) İdari işlemlerin tek taraflı olması ✓

İdari‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ işlemler, idarenin kamu gücüne dayanarak ilgilinin rızasına ihtiyaç duymaksızın tek yanlı irade açıklamasıyla hukuki sonuç doğurabilen işlemleridir. İlgilinin işlemi kabul etmemesi, işlemin kurulmasına tek başına engel olmaz. Karşı tarafın kabulü aranmadan sonuç doğması, idari işlemin tek taraflılığını gösterir.

18. Yasal mevzuatta memurlar lehine veya aleyhine getirilen tüm kuralların ve hakların kendilerine aynen uygulanmasını talep etme hakkı hangisidir?

• A) İsnat ve iftiralara karşı korunma hakkı
• B) Güvenlik hakkı
• C) Uygulamayı isteme hakkı ✓
• D) Müracaat, şikâyet ve dava hakkı
• E) Emeklilik hakkı

Devlet‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ memurları, 657 sayılı Kanun ve bu kanuna dayanılarak yürürlüğe konulan düzenlemelerde kendileri için belirlenen hükümlerin aynen uygulanmasını isteme hakkına sahiptir. Bu güvence 'uygulamayı isteme hakkı' olarak adlandırılır. Yürürlükteki personel hükümlerinin kendisine uygulanmasını talep etme, uygulamayı isteme hakkıdır.

19. Disiplin hukuku kapsamında, aşağıdaki fiillerden hangisi memura kınama cezası verilmesini gerektiren bir durumdur?

• A) Çalıştığı iş arkadaşlarına veya maiyetine hakaret etmek ✓
• B) Yasal olarak belirlenen sürede mal bildiriminde bulunmamak
• C) Hiyerarşik amirine karşı saygısızlık sergilemek
• D) Özürsüz olarak göreve bir veya iki iş günü gelmemek
• E) Görev yerinde işi yavaşlatmak veya topluca bırakmak

İş‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ arkadaşlarına ve maiyetindeki personele kötü muamelede bulunmak veya hakaret etmek kınama cezasını gerektiren fiiller arasındadır. Bir veya iki gün özürsüz göreve gelmemek aylıktan kesme; süresinde mal bildirmemek kademe ilerlemesinin durdurulması gibi daha ağır sonuçlar doğurur. Seçenekler içinde kınama cezasına karşılık gelen fiil iş arkadaşına hakarettir.

20. 657 sayılı Kanun'a tabi memurların yerine getirmesi yasal bir yükümlülük (ödev) olmayan, memurlara tanınan haklar arasında yer alan durum hangisidir?

• A) Sendikal faaliyette bulunmak veya sendikalara üye olmak ✓
• B) Görev yaparken siyasi tarafsızlığı korumak
• C) Anayasa ve yasalara sadakat göstermek
• D) Hukuka uygun biçimde amirin emirlerini yerine getirmek
• E) Belirli dönemlerde mal bildiriminde bulunmak

Sadakat,‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ tarafsızlık, devlete bağlılık, mal bildirimi ve hukuka uygun amir emirlerine uyma memurların ödevleri arasındadır. Sendika kurma, sendikaya üye olma ve mevzuat sınırları içinde sendikal faaliyette bulunma ise memurlara tanınan bir haktır. Sendikal faaliyet ödev değil, kanuni bir haktır.

21. Üniversiteler, Karayolları veya TRT gibi hizmet yerinden yönetim kuruluşlarının nitelikleri hakkında hangisi yanlıştır?

• A) Hukuki yapı olarak kişi topluluğu niteliğindeki kamu tüzel kişileridir. ✓
• B) Belli bir uzmanlık ve teknik hizmet alanında faaliyet yürütürler.
• C) Kendilerine has bağımsız kamu tüzel kişilikleri bulunur.
• D) Mali ve idari yönden özerk bütçeli kuruluşlardır.
• E) Hiyerarşik olarak bir bakanlığın vesayet denetimine tabidirler.

Hizmet‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ yönünden yerinden yönetim kuruluşları belirli bir uzmanlık alanında faaliyet gösteren, ayrı kamu tüzel kişiliğine, mal varlığına ve bütçeye sahip özerk kuruluşlardır. Kural olarak bir hizmete tahsis edilmiş mal topluluğu biçiminde örgütlenirler; kişi topluluğu niteliğinde değildirler. Hizmet kuruluşları mal topluluğudur; kişi topluluğu biçimindeki örgütlenme meslek kuruluşları gibi yapılarda görülür.

22. Bölge adliye mahkemesi ceza veya hukuk dairelerinin bozma dışındaki kararlarına karşı, hukuki denetim yapılması amacıyla Yargıtay'a başvurulmasını sağlayan olağan kanun yoluna ne ad verilir?

• A) İstinaf
• B) İtiraz
• C) Temyiz ✓
• D) Karar düzeltme

Bölge‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ adliye mahkemesi kararlarının Yargıtay tarafından hukuki yönden denetlenmesi sürecine temyiz denir.

23. Bir kişinin bir eşya üzerindeki doğrudan doğruya egemenliğini ve bu egemenlikten doğan haklarını düzenleyen, ayni haklar kavramını merkezine alan Medeni Kanun alt dalı hangisidir?

• A) Borçlar Hukuku
• B) Eşya Hukuku ✓
• C) Miras Hukuku
• D) Kişiler Hukuku

24. Nişanlanma, evlenme, boşanma, velayet, vesayet ve soybağı gibi konuları düzenleyen Türk Medeni Kanunu'nun alt dalı aşağıdakilerden hangisidir?

• A) Kişiler Hukuku
• B) Miras Hukuku
• C) Eşya Hukuku
• D) Aile Hukuku ✓

25. Türk Medeni Kanunu'nun 1. maddesine göre, kanunda ve örf-adet hukukunda uygulanabilir bir hüküm bulamayan hakimin, kendisi kanun koyucu olsaydı nasıl bir kural koyacak idiyse ona göre karar vermesine ne ad verilir?

• A) Hakimin hukuk yaratması ✓
• B) Hakimin takdir yetkisi
• C) Kıyas yoluyla çözüm
• D) Örtülü boşluk doldurma