Genel Tekrar Testi - 3
Türk hukuk tarihinde 1876 Kanun-ı Esasi ile birlikte yeni anayasanın da uygulandığı ikili anayasa dönemi hangi anayasanın kabulüyle başlamıştır?
Bu testteki tüm sorular ve cevapları (25 soru)
1. Türk hukuk tarihinde 1876 Kanun-ı Esasi ile birlikte yeni anayasanın da uygulandığı ikili anayasa dönemi hangi anayasanın kabulüyle başlamıştır?
- A) 1876 Kanun-ı Esasi
- B) 1961 Anayasası
- C) 1924 Anayasası
- D) 1982 Anayasası
- E) 1921 Teşkilat-ı Esasiye Kanunu ✓
1921 Anayasası ilan edildiğinde 1876 Kanun-ı Esasi'yi iptal eden genel bir hüküm taşımıyordu. Bu sebeple 1921 tarihli yeni metne aykırı olmayan Kanun-ı Esasi hükümleri de yürürlükte kalmıştır. Bu anayasal ikilik, 1924 Anayasası'nın kabul edilerek eski tüm anayasal metinleri yürürlükten kaldırmasına kadar devam etmiştir.
2. Türk tarihinin ilk yazılı anayasası aşağıdakilerden hangisidir?
- A) 1924 Anayasası
- B) 1921 Anayasası
- C) Islahat Fermanı
- D) Kanun-ı Esasi ✓
- E) Tanzimat Fermanı
Osmanlı döneminde hazırlanan 1876 tarihli Kanun-ı Esasi Türk anayasa tarihinin ilk yazılı anayasası olma vasfına sahiptir. TBMM tarafından kabul edilen 1921 Anayasası ise yeni kurulan Türk devletinin ilk anayasasıdır.
3. TBMM'ye çıkardığı kanunları bağlayıcı şekilde yorumlama (yasama yorumu) yetkisi veren tek anayasamız hangisidir?
- A) 1876 Kanun-ı Esasi
- B) 1961 Anayasası
- C) 1924 Anayasası ✓
- D) 1982 Anayasası
- E) 1921 Anayasası
1924 Anayasası meclisin üstünlüğünü savunan çoğunlukçu bir yapıya sahipti. Bu doğrultuda meclise kanunları bağlayıcı olarak açıklama (yasama yorumu) yetkisi verilmişti. Ancak kuvvetler ayrılığının benimsendiği 1961 ve 1982 anayasalarında, kanunları yorumlama yetkisinin tamamen yargı erkinin görevi olduğu kabul edilerek yasama yorumuna son verilmiştir.
4. Aşağıdakilerden hangisi hem 1961 hem de 1982 anayasalarında ortak olarak düzenlenen kurumlardan biri değildir?
- A) Anayasa Mahkemesi
- B) Atatürk Kültür, Dil ve Tarih Yüksek Kurumu ✓
- C) Sayıştay
- D) Yüksek Seçim Kurulu
- E) Millî Güvenlik Kurulu
1982 Anayasası ile kurulan Atatürk Kültür, Dil ve Tarih Yüksek Kurumu, 1961 Anayasası'nda yer almayan yegane seçenektir. Sayıştay, Anayasa Mahkemesi, YSK ve MGK gibi kurumlar ise hem 1961 hem de 1982 anayasalarında ortak olarak yer alan yapılardır.
5. Osmanlı-Türk anayasa tarihinde temel hak ve özgürlükler ilk kez hangi anayasada yer almıştır?
- A) 1961 Anayasası
- B) 1921 Anayasası
- C) 1924 Anayasası
- D) 1982 Anayasası
- E) 1876 Anayasası ✓
Bireylerin temel hak ve özgürlükleri (tebaanın hakları) ilk kez 1876 tarihli Kanun-ı Esasi'de 'Tebaai Devlet-i Osmaniyenin Hukuku Umumiyesi' başlığı altında anayasal düzende yer bulmuştur.
6. Türk hukuk tarihinde aşağıdaki anayasal gelişmelerin hangisinde halk oylamasına (referanduma) başvurulmamıştır?
- A) 1982 Anayasası'nın yürürlüğe girmesi
- B) 2004 yılındaki anayasa değişiklikleri ✓
- C) 1961 Anayasası'nın yürürlüğe girmesi
- D) 2010 yılındaki anayasa değişiklikleri
- E) 1987 yılında siyasi yasakların kaldırılması
Türk hukuk tarihinde 1961 ve 1982 anayasaları kabul edilirken halkoyuna sunulmuştur. Ayrıca 1987, 1988, 2007, 2010 ve 2017 anayasa değişikliklerinde de referandum yapılmıştır. Buna karşılık, 2004 yılındaki anayasal düzenlemeler doğrudan parlamento kararıyla yürürlüğe girmiş, halk oylaması yapılmamıştır.
7. 1961 Anayasası'nda 1971-1973 değişiklikler içinde, yürütme organını güçlendirme amacı taşıyan düzenlemelerden biri değildir?
- A) Bakanlar Kuruluna kanun hükmünde kararname (KHK) çıkarma yetkisi verilmesi
- B) Üniversite özerkliğinin anayasal düzeyde sınırlandırılması
- C) TRT'nin özerk yapısının sonlandırılması
- D) Anayasa Mahkemesinin anayasa değişikliklerini denetleme yetkisinin yalnızca şekil yönünden sınırlandırılması ✓
- E) Vergi, harç ve benzeri mali yükümlülüklerin oran ve muafiyetlerini belirleme yetkisinin Bakanlar Kuruluna tanınması
Anayasa Mahkemesinin anayasa değişikliklerini yalnızca şekil yönünden incelemesi yürütmeyle değil, yargıyla ilgili bir düzenlemedir.
8. 1961 Anayasası'nın ilk halinde, bir siyasi partinin Millet Meclisinde grup kurabilmesi için asgari üye sayısı kaç olarak belirlenmiştir?
- A) 25
- B) 10 ✓
- C) 20
- D) 15
- E) 30
1961 Anayasası'nda siyasi partilerin parlamento çalışmalarına daha aktif katılması hedeflendiğinden mecliste grup kurabilmek için asgari 10 milletvekili yeterli sayılmıştır. Bu sayı 1982 Anayasası ile 20'ye çıkarılmıştır.
9. Aşağıdakilerden hangisi 1921 Anayasası'nın getirdiği düzenleme ve özelliklerden biri değildir?
- A) Seçimlerin iki yılda bir yapılmasının öngörülmesi
- B) İcra vekillerinin tek tek meclis tarafından seçilmesi
- C) Kuvvetler birliği ilkesinin kabul edilmesi
- D) Karma hükûmet sisteminin benimsenmesi ✓
- E) Anayasal ikilik sürecinin yaşanması
1921 Anayasası meclisin üstünlüğüne dayalı saf 'meclis hükûmeti' modelini benimsemiştir. Karma hükûmet yapısı ise daha sonra 1924 Anayasası ile getirilmiştir.
10. Aşağıdakilerden hangisi ilk kez 1982 Anayasası ile anayasal sistemimize giren bir kurumdur?
- A) Diyanet İşleri Başkanlığı
- B) Anayasa Mahkemesi
- C) Yüksek Seçim Kurulu
- D) Millî Güvenlik Kurulu
- E) Devlet Denetleme Kurulu ✓
Devlet Denetleme Kurulu (DDK), yürütmenin başı olan Cumhurbaşkanlığı makamına bağlı bir denetleme organı olarak ilk kez 1982 Anayasası ile tesis edilmiştir. Diğer seçeneklerde yer alan organlar ise daha eski tarihlerde kurulmuş veya önceki anayasalarda yer almıştır.
11. Hükümdarın yetkilerinin herhangi bir meclis veya anayasal kural ile sınırlandırılmadığı yönetim biçimine ne ad verilir?
- A) Oligarşi
- B) Meşrutiyet
- C) Mutlakiyet ✓
- D) Teokrasi
- E) Federasyon
Devlet iktidarının tek bir kişinin (hükümdar, kral, padişah) elinde toplandığı, bu gücün anayasa veya parlamento gibi kurumlarla kısıtlanmadığı monarşik yönetim modeline mutlakiyet (mutlak monarşi) denir.
12. Aşağıdakilerden hangisi 1924 Anayasası'nda yapılan anayasa değişikliklerinden biri değildir?
- A) 1934 yılında kadınlara milletvekili seçme ve seçilme hakkının verilmesi
- B) 1928 yılında 'Devletin dini İslam'dır' hükmünün anayasadan çıkarılması
- C) 1937 yılında Atatürk ilkelerinin anayasaya eklenmesi
- D) 1928 yılında meclisin şer'i hükümleri yürütme görevinin kaldırılması
- E) 1924 yılında Şeriye ve Evkâf Vekâletinin kaldırılması ✓
3 Mart 1924'te çıkarılan 429 sayılı kanunla Şeriye ve Evkaf Vekaleti kaldırılmıştır. Bu kanuni bir düzenleme olup doğrudan bir anayasa değişikliği niteliği taşımaz. Diğer tüm şıklar (dinin çıkarılması, laiklik ilkesinin eklenmesi, kadın hakları vb.) ise anayasa metninde değişiklik yapan anayasal düzenlemelerdir.
13. Aşağıdakilerden hangisi 1961 Anayasası'nda 1971 ve 1973 yıllarında yapılan anayasa değişiklikleri arasında yer almaz?
- A) Meclisin kanunları bağlayıcı olarak yorumlayabileceğine dair yasama yorumu hükmünün getirilmesi ✓
- B) Temel hak ve hürriyetler için genel sınırlama nedenlerinin getirilmesi
- C) Siyasi parti gruplarının meclis faaliyetleriyle ilgili düzenlemeler yapılması
- D) Devlet memurlarının siyasi partilere ve sendikalara üye olmalarının yasaklanması
- E) Siyasi partilere mali devlet yardımının anayasa hükmü haline getirilmesi
Yasama yorumu uygulaması (meclisin kanunları yorumlaması) Türk anayasa tarihinde yalnızca 1924 Anayasası döneminde mevcuttu. 1961 anayasal düzeninde ve sonrasında yasama yorumuna yer verilmemiştir.
14. 1215 yılında İngiltere'de imzalanan ve kralın yetkilerini sınırlayarak dünyadaki ilk yazılı anayasal belge kabul edilen sözleşme aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Mecelle-i Ahkâm-ı Adliye
- B) Sened-i İttifak
- C) Magna Carta Libertatum ✓
- D) Kanun-ı Esasi
- E) Common Law
1215 yılında İngiltere'de Kral Yurtsuz John ile soylular (baronlar) arasında akdedilen Magna Carta Libertatum, hükümdarın yetkilerini yasal olarak sınırlandırmayan ve kişisel hakları güvence altına alan ilk tarihi anayasal belge niteliğindedir.
15. Farklı görüşlerin temsiline imkan tanıyan, azınlık haklarını koruyan ve 'çoğulcu demokrasi' anlayışını benimseyen ilk anayasamız hangisidir?
- A) 1921 Anayasası
- B) 1924 Anayasası
- C) 1982 Anayasası
- D) 1961 Anayasası ✓
- E) 1876 Kanun-ı Esasi
Azınlıkta kalan veya farklı düşünen siyasi/sosyal grupların haklarını çoğunluğun mutlak iktidarına karşı koruyan 'çoğulcu demokrasi' modeli ilk kez 1961 Anayasası ile Türk anayasa hukukuna dahil edilmiştir.
16. Türk anayasa tarihindeki egemenlik anlayışı ve başlangıç metinleriyle ilgili aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi yanlıştır?
- A) 1982 Anayasası'nda da 1961 Anayasası gibi başlangıç metnine anayasa metninin bir parçası olarak yer verilmiştir.
- B) 1961 Anayasası egemenliğin millet adına kullanılmasında tek yetkili kılınan organ olarak TBMM'yi belirlemiştir. ✓
- C) Türk anayasa tarihinde başlangıç (preamble) metnine ilk kez 1961 Anayasası ile yer verilmiştir.
- D) 1921 ve 1924 anayasalarında egemenliği millet adına kullanmaya yetkili tek organ TBMM olarak düzenlenmiştir.
- E) 1921 Anayasası egemenliğin kayıtsız şartsız millete ait olduğunu kabul eden ilk anayasal metindir.
1961 Anayasası, milli egemenliğin yalnızca meclis (TBMM) tarafından değil, 'yetkili organlar' eliyle de kullanılacağını kabul ederek meclisin egemenliği tek başına temsil ettiği 1921 ve 1924 dönemi meclis üstünlüğü anlayışını sona erdirmiştir. Dolayısıyla ilk seçenekteki ifade hatalıdır.
17. 1961 Anayasası'nın hazırlanış ve kabul edilerek yürürlüğe giriş süreciyle ilgili aşağıdaki bilgilerden hangisi yanlıştır?
- A) Kurucu Meclis, Millî Birlik Komitesi ve Temsilciler Meclisi'nden meydana gelmiştir.
- B) 27 Mayıs 1960 askerî müdahalesiyle Millî Birlik Komitesi iktidarı üstlenmiştir.
- C) Kurucu Meclis tarafından kabul edilen anayasa tasarısı halk oylamasıyla kesinleşmiştir.
- D) Yeni anayasa metninin hazırlanması amacıyla bir Kurucu Meclis oluşturulmuştur.
- E) Temsilciler Meclisi üyeleri doğrudan genel oya dayalı seçimlerle belirlenmiştir. ✓
1961 Anayasası'nı hazırlayan Temsilciler Meclisi üyeleri genel seçimlerle halk tarafından doğrudan seçilmemiştir; çeşitli meslek grupları, partiler ve barolar gibi kurumlar tarafından dolaylı olarak atama ve temsil yöntemiyle belirlenmiştir.
18. Temel hak ve özgürlükleri geniş bir yelpazede düzenleyip bunları güçlü anayasal güvencelere bağlayan ilk anayasamız hangisidir?
- A) 1961 Anayasası ✓
- B) 1924 Anayasası
- C) 1921 Anayasası
- D) 1982 Anayasası
- E) 1876 Kanun-ı Esasi
Hukukumuzda haklar ilk olarak 1876'da anayasaya girse de, hakları ayrıntılı biçimde sınıflandıran, sosyal-ekonomik hakları getiren ve bunları yargısal güvencelere bağlayan ilk modern metin 1961 Anayasası'dır.
19. Çoğunluğun iradesini mutlak üstün kabul eden 'çoğunlukçu demokrasi' anlayışını benimseyen anayasa aşağıdakilerden hangisidir?
- A) 1876 Anayasası
- B) 1961 Anayasası
- C) 1961 Anayasası'nın 1971 değişikliği
- D) 1924 Anayasası ✓
- E) 1921 Anayasası
Meclisin aldığı kararların sorgulanamaz olduğu ve halkın çoğunluğunun iradesini mutlak gören 'çoğunlukçu demokrasi' yaklaşımı 1924 Anayasası'nın temel felsefesini oluşturmaktadır.
20. Yasama ve yürütme yetkilerinin mecliste toplandığı kuvvetler birliği esasına dayalı anayasalar hangileridir? I. 1921 Anayasası II. 1924 Anayasası III. 1961 Anayasası
- A) II ve III
- B) I ve II ✓
- C) Yalnız I
- D) Yalnız II
- E) I ve III
Güçler birliği ilkesi, 1921 Anayasası'nda saf meclis hükûmeti şeklinde; 1924 Anayasası'nda ise 'kuvvetler birliği, görevler ayrılığı' şeklinde uygulanmıştır. Her iki anayasada da yasama ve yürütme yetkileri mecliste toplanmıştır. 1961 Anayasası ile bu uygulamadan vazgeçilerek kuvvetler ayrılığı sistemine geçilmiştir.
21. Türk siyasi tarihinde seçmenlerin anayasa metinlerini veya anayasa değişikliklerini onaylamak için katıldığı halk oylaması (referandum) sayısı kaçtır?
- A) 4
- B) 5
- C) 6
- D) 8
- E) 7 ✓
Türkiye'de doğrudan halkın oy kullandığı anayasal nitelikteki referandumlar sırasıyla 1961 (Anayasa oylaması), 1982 (Anayasa oylaması), 1987 (Siyasi yasaklar), 1988 (Yerel seçim ertelemesi), 2007, 2010 ve 2017 (Anayasa değişiklikleri) yıllarında yapılmıştır. Bu süreçler toplamda 7 referanduma karşılık gelir.
22. Türk anayasa tarihinde çift meclis sisteminin uygulandığı 1876 ve 1961 yıllarında, doğrudan halkın oylarıyla seçilen meclis kanatları sırasıyla aşağıdakilerin hangisinde doğru verilmiştir?
- A) Heyet-i Mebusan - Millet Meclisi ✓
- B) Meclis-i Umumi - Millet Meclisi
- C) Heyet-i Âyan - Millet Meclisi
- D) Heyet-i Mebusan - Cumhuriyet Senatosu
- E) Heyet-i Âyan - Cumhuriyet Senatosu
1876'da yasama meclisinin iki kanatından Heyet-i Mebusan üyeleri halk tarafından (iki dereceli seçimle) belirlenirken, Heyet-i Âyan üyeleri padişah tarafından seçilmekteydi. Benzer şekilde 1961 Anayasası'nda da çift meclis yapısı kurulmuş ve halkın doğrudan seçtiği Millet Meclisi'nin yanında Cumhuriyet Senatosu oluşturulmuştur. Bu doğrultuda doğrudan seçime dayanan kanatlar Heyet-i Mebusan ve Millet Meclisi'dir.
23. 1961 ve 1982 anayasalarını hazırlamak üzere oluşturulan kurucu meclislerin sivil kanatları sırasıyla aşağıdakilerin hangisinde doğru verilmiştir?
- A) Millî Birlik Komitesi - Danışma Meclisi
- B) Millî Birlik Komitesi - Millî Güvenlik Konseyi
- C) Temsilciler Meclisi - Danışma Meclisi ✓
- D) Danışma Meclisi - Temsilciler Meclisi
- E) Temsilciler Meclisi - Millî Güvenlik Konseyi
1960 ve 1980 askeri müdahaleleri sonrası anayasaları hazırlayan kurucu meclisler iki kanatlı olarak kurulmuştur. 1961 sürecindeki sivil kanat 'Temsilciler Meclisi', 1982 sürecindeki sivil kanat ise 'Danışma Meclisi'dir. Askeri kanatları ise sırasıyla Milli Birlik Komitesi ile Milli Güvenlik Konseyi oluşturmuştur.
24. 1982 Anayasası'na göre kişisel verilerin korunmasını isteme hakkı, aşağıdaki temel haklardan hangisinin kapsamında düzenlenmiştir?
- A) Kişi dokunulmazlığı
- B) Kişi hürriyeti ve güvenliği
- C) Düşünce ve kanaat hürriyeti
- D) Özel hayatın gizliliği ✓
- E) Haberleşme hürriyeti
Kişisel verilerin korunmasını isteme hakkı, 1982 Anayasası'nın özel hayatın gizliliğini düzenleyen 20. maddesi altında bir güvence olarak yer almaktadır.
25. 1982 Anayasası'na göre çevreyi geliştirmek, çevre sağlığını korumak ve çevre kirlenmesini önlemek ortaklaşa kimlerin ödevidir?
- A) Sadece belediyelerin
- B) Yalnızca vatandaşların
- C) Devletin ve vatandaşların ✓
- D) Vatandaşların ve yabancıların
- E) Sadece devlet organlarının
Anayasa'nın 56. maddesinde çevreyi korumak ve kirlenmeyi önlemek hem devletin hem de tüm vatandaşların ortak ödevi olarak kabul edilmiştir.