Genel Tekrar Testi - 66

1. Kanun hükmünde kararname (KHK) ile Cumhurbaşkanlığı kararnamesi arasındaki en temel farklardan biri aşağıdakilerden hangisidir?

• A) KHK'lar Anayasa Mahkemesi denetimine tabi değildi; Cumhurbaşkanlığı kararnameleri ise tabidir
• B) Cumhurbaşkanlığı kararnameleri temel hakları düzenleyebilirken KHK'lar düzenleyemezdi
• C) KHK'lar TBMM'nin yetki kanununa dayanarak çıkarılırdı; Cumhurbaşkanlığı kararnameleri ise doğrudan Anayasa'dan doğan bir yetkiyle çıkarılır ✓
• D) KHK'lar yalnızca olağanüstü dönemlerde çıkarılabilirken Cumhurbaşkanlığı kararnameleri her zaman çıkarılabilir
• E) İki düzenleme arasında hukuki açıdan hiçbir fark yoktur

Eski‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ parlamenter sistemde KHK'lar TBMM'nin bir yetki kanunuyla verdiği yetkiye dayanarak Bakanlar Kurulu tarafından çıkarılırdı. 2017 anayasa değişiklikleriyle birlikte gelen Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi'nde ise Cumhurbaşkanlığı kararnameleri doğrudan Anayasa'nın 104. maddesinden kaynaklanan bir yetkiyle, yetki kanununa gerek duyulmaksızın çıkarılır. Her iki düzenleme de Anayasa Mahkemesi denetimine tabidir.

2. Milletvekilliği düşmesine neden olan durumlar arasında hangisi Anayasa'da açıkça yer almaz?

• A) Devlet ihalelerine katılmak
• B) Seçilmeye engel bir suçtan kesinleşmiş mahkûmiyet kararı
• C) Bağlı olduğu siyasi partinin kapatılması nedeniyle üyeliğin sona ermesi ✓
• D) İstifa
• E) Milletvekilliğiyle bağdaşmayan bir görev veya hizmeti sürdürmekte ısrar etmek

Anayasa'nın‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ 84. maddesi milletvekilliğinin düşmesi hallerini saymaktadır: istifa, milletvekilliğiyle bağdaşmayan görevde ısrar, devlet ihalelerine katılmak, seçilmeye engel suçtan kesinleşmiş hüküm ve yasama dokunulmazlığının kaldırılarak kesinleşen mahkûmiyet bunlar arasındadır. Partinin kapatılması tek başına milletvekilliğini düşürmez; partiden ihraç ya da kapatma kararı otomatik olarak milletvekilliğini sona erdirmez.

3. TBMM'de bütçe kanunu görüşmeleri sürecinde aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

• A) Bütçe tasarısı Cumhurbaşkanı tarafından hazırlanır ve doğrudan Genel Kurul'a sunulur
• B) Bütçe tasarısı TBMM'de reddedilirse bir önceki yılın bütçesi yeni bir kanun çıkarılmaksızın uygulamaya devam eder
• C) Bütçe kanunu Cumhurbaşkanı tarafından geri gönderilebilir
• D) TBMM, bütçe tasarısında gider artırıcı veya gelir azaltıcı değişiklik yapma yetkisine sahiptir
• E) Bütçe tasarısı mali yılbaşından en az yetmiş beş gün önce TBMM'ye sunulur ve Plan ve Bütçe Komisyonu'nda görüşülür ✓

Anayasa'nın‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ 161. ve 162. maddelerine göre bütçe tasarısı en geç mali yılbaşından yetmiş beş gün önce TBMM'ye sunulur ve Plan ve Bütçe Komisyonu'nda görüşülür. Milletvekilleri gider artırıcı veya gelir azaltıcı öneride bulunamazlar (A seçeneği yanlış; bütçeyi Cumhurbaşkanlığı hazırlar ama Plan ve Bütçe Komisyonu'na gönderilir). Bütçe kanunu geri gönderilemez. Bütçe kanunu yeni yılın başına kadar çıkarılamazsa geçici bütçe yapılır, otomatik devam söz konusu değildir.

4. Aşağıdaki yasama işlemlerinden hangisi Anayasa Mahkemesi'nin denetimine tabi değildir?

• A) Kanun hükmünde kararnameler
• B) Uluslararası antlaşmalar ✓
• C) Olağan kanunlar
• D) Cumhurbaşkanlığı kararnameleri
• E) İç tüzük

Anayasa'nın‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ 90. maddesine göre usulüne göre yürürlüğe girmiş uluslararası antlaşmalar hakkında Anayasa Mahkemesi'ne iptal başvurusunda bulunulamaz. Bu antlaşmalar Anayasa denetimine tabi tutulmaz. Kanunlar, iç tüzük, Cumhurbaşkanlığı kararnameleri ve KHK'lar ise Anayasa Mahkemesi'nin denetim alanı içindedir.

5. Yasama sorumsuzluğu ile yasama dokunulmazlığı arasındaki fark aşağıdaki seçeneklerden hangisinde doğru biçimde ifade edilmiştir?

• A) Yasama sorumsuzluğu milletvekilliği sona erince de devam eder; dokunulmazlık ise sona erer
• B) İkisi de yalnızca ceza hukukuna yönelik güvencelerdir ve hukuki davalar için geçerli değildir
• C) Yasama sorumsuzluğu milletvekilinin yasama faaliyetleri sırasındaki oy ve sözleri nedeniyle hiçbir şekilde sorumlu tutulamamasını ifade eder; dokunulmazlık ise görev süresince dokunulamaz olduğunu fakat TBMM kararıyla kaldırılabileceğini gösterir ✓
• D) Yasama dokunulmazlığı kaldırılamaz; yalnızca yasama sorumsuzluğu TBMM kararıyla sona erdirilebilir
• E) Yasama sorumsuzluğu geçici bir koruma sağlarken dokunulmazlık kalıcıdır

Anayasa'nın‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ 83. maddesi iki ayrı güvence öngörür: Yasama sorumsuzluğu (mutlak güvence) milletvekilleri oyları ve sözleri nedeniyle hiçbir hukuki ya da cezai yaptırımla karşılaşamaz, bu güvence milletvekilliği sona erse de sürer. Yasama dokunulmazlığı ise görece bir güvence olup TBMM üye tam sayısının salt çoğunluğuyla kaldırılabilir; yalnızca görev süresi boyunca geçerlidir.

6. TBMM, 100 milletvekilinin yazılı talebi üzerine Meclis soruşturması açılmasına karar verirse bu soruşturma hangi organı doğrudan etkileyebilir?

• A) Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı
• B) Milletvekilleri
• C) Danıştay üyeleri
• D) Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanlar ✓
• E) Cumhurbaşkanı

Anayasa'nın‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ 106. maddesine göre meclis soruşturması yalnızca Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanlar hakkında açılabilir. Soruşturma sonucunda TBMM, üye tam sayısının beşte üç çoğunluğuyla ilgili kişileri Yüce Divan'a (Anayasa Mahkemesi) sevk edebilir. Cumhurbaşkanı'nın görevle ilgili suçları için farklı bir meclis soruşturması prosedürü öngörülmüştür (2/3 çoğunluk).

7. 1982 Anayasası'na göre TBMM'nin olağanüstü toplantıya çağrılmasına ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

• A) TBMM Başkanı, TBMM'yi olağanüstü toplantıya çağırabilir.
• B) Bakanlar Kurulu kararıyla da TBMM olağanüstü toplantıya çağrılabilir. ✓
• C) Olağanüstü toplantıda yalnızca toplantıyı gerektiren konu görüşülür.
• D) Üyelerin salt çoğunluğunun yazılı talebi üzerine TBMM olağanüstü toplanır.
• E) Cumhurbaşkanı, TBMM'yi olağanüstü toplantıya çağırabilir.

2017‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ anayasa değişiklikleriyle Bakanlar Kurulu kaldırılmıştır. Bunun yanı sıra anayasada TBMM'yi olağanüstü toplantıya çağırma yetkisi Cumhurbaşkanı, TBMM Başkanı ve üyelerin salt çoğunluğunun yazılı talebiyle sınırlandırılmıştır. Bakanlar Kurulu böyle bir yetkiye zaten sahip olmamıştır; dolayısıyla E seçeneği hem kurumsal hem de yetkisel açıdan yanlış bir ifadedir.

8. Türkiye Büyük Millet Meclisi'nde bir kanun teklifinin 'reddi' ile 'kadük olması' arasındaki temel fark nedir?

• A) Reddedilen teklif bir yıl, kadük olan teklif iki yıl boyunca yeniden verilemez.
• B) Her ikisi de aynı hukuki sonucu doğurur; ayrım yalnızca prosedüreldir.
• C) Ret, genel kurulun oylamasıyla gerçekleşirken kadük olma, yasama döneminin sona ermesiyle oluşur. ✓
• D) Kadük olan teklifler arşivden silinirken reddedilen teklifler dokümante edilmeye devam eder.
• E) Reddedilen teklif Anayasa Mahkemesi'ne taşınabilirken kadük olan teklif taşınamaz.

Ret,‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ komisyon veya genel kurul aşamasında yapılan oylama sonucunda teklifin kabul edilmemesidir; aktif bir karar sürecinin ürünüdür. Kadük olma ise yasama dönemi sona erdiğinde veya TBMM seçime gidildiğinde komisyonda ya da genel kurul gündeminde bekleyen tekliflerin herhangi bir oylama yapılmaksızın hükümsüz sayılmasıdır. Yeni yasama döneminde söz konusu teklifler yeniden verilmek zorundadır. Bu ayrım salt usule ilişkin değil, hukuki sonuç bakımından da önemlidir.

9. Anayasanın 90. maddesi uyarınca usulüne göre yürürlüğe konulan milletlerarası antlaşmalar hakkında aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

• A) Milletlerarası antlaşmalar, anayasa normunun da üzerinde bir hiyerarşik konuma sahiptir.
• B) Tüm milletlerarası antlaşmalar, Anayasa Mahkemesi denetimine tabidir.
• C) Temel hak ve özgürlüklere ilişkin antlaşmalar ile kanunların çatışması hâlinde antlaşma hükümleri esas alınır. ✓
• D) Milletlerarası antlaşmaların onaylanması için her durumda TBMM'nin üçte iki çoğunluğu aranır.
• E) Antlaşmalar, Cumhurbaşkanı tarafından tek başına onaylanıp yürürlüğe konulabilir.

Anayasa'nın‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ 90. maddesine 2004 yılında eklenen fıkrayla, temel hak ve özgürlüklere ilişkin milletlerarası antlaşmalarla kanunların aynı konuda farklı hükümler içermesi durumunda milletlerarası antlaşma hükümleri esas alınır. Bu hüküm sayesinde söz konusu antlaşmalar kanun üstü bir konuma çıkarılmıştır. Ancak antlaşmalar Anayasa'nın üzerinde değildir ve tamamı Anayasa Mahkemesi denetimine tabi tutulmaz. Olağan antlaşmalarda basit çoğunluk yeterliyken bazı özel durumlarda nitelikli çoğunluk aranmaktadır.

10. TBMM İçtüzüğü'ne göre genel görüşme ile meclis araştırması arasındaki temel ayrım nedir?

• A) Genel görüşme, toplumu ve devleti ilgilendiren belli bir konunun genel kurulda tartışılmasıyken meclis araştırması, belirli bir konuda bilgi edinmek amacıyla yapılan incelemedir. ✓
• B) Genel görüşme sonunda mutlaka bir karar alınırken meclis araştırması sonunda rapor düzenlenmez.
• C) Genel görüşme bir komisyon marifetiyle yürütülürken meclis araştırması genel kurulda açık oturumla gerçekleştirilir.
• D) Meclis araştırması yalnızca muhalefet partileri tarafından açılabilirken genel görüşme iktidar partisi tarafından açılabilir.
• E) Her ikisi de aynı prosedüre tabi olup yalnızca adları farklıdır.

Genel‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ görüşme, toplumu ve devlet faaliyetlerini ilgilendiren belli bir konunun TBMM genel kurulunda görüşülmesidir; herhangi bir komisyon kurulmaz ve sonunda bağlayıcı bir karar alınmaz. Meclis araştırması ise belirli bir konuda bilgi edinmek amacıyla kurulan bir komisyonun sistematik inceleme yaparak rapor hazırlaması sürecidir. İkisi arasındaki temel fark hem yöntem hem de amaç bakımından belirgindir. Her ikisini de iktidar ve muhalefet grupları talep edebilir.

11. Aşağıdaki anayasa değişikliği senaryolarından hangisi, 1982 Anayasası'nın öngördüğü prosedür açısından doğru bir süreç tanımlamaktadır?

• A) Anayasa değişiklikleri için her durumda 400 kabul oyu ve ardından zorunlu halkoylaması şarttır.
• B) 400 ile 360 arasında kalan kabul oyuyla geçen değişikliği Cumhurbaşkanı halkoyuna sunabilir. ✓
• C) 360 milletvekilinin kabul oyuyla kabul edilen değişikliği Cumhurbaşkanı doğrudan yürürlüğe koyabilir.
• D) 400 milletvekilinin kabul oyuyla kesinleşen değişiklik, halkoyuna sunulmak zorundadır.
• E) 330 kabul oyuyla geçen bir değişiklik, Anayasa Mahkemesi onayından sonra yürürlüğe girer.

1982‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ Anayasası'na göre anayasa değişikliği teklifleri TBMM üye tam sayısının en az beşte üçü (360 oy) ile kabul edilmelidir. 360-400 oy aralığında kabul edilen değişikliği Cumhurbaşkanı halkoyuna sunabilir veya bir kez daha görüşülmek üzere Meclis'e iade edebilir ya da yayımlar. 400 veya daha fazla oyla (üçte iki) kabul edilen değişikliği ise Cumhurbaşkanı halkoyuna sunabilir ya da doğrudan yayımlayabilir; zorunlu halkoylaması yoktur. Dolayısıyla C seçeneği doğru prosedürü tanımlamaktadır.

12. Türkiye Büyük Millet Meclisi'nin denetim işlevleri arasında yer alan 'gensoru' ile 'güvensizlik oyu' arasındaki ilişki 2017 anayasa değişikliklerinden sonra nasıl şekillenmiştir?

• A) Gensoru yalnızca bakanlar için geçerliyken güvensizlik oyu yalnızca Cumhurbaşkanı için öngörülmüştür.
• B) Gensoru kaldırılmış, güvensizlik oyu yeni bir biçimde düzenlenmiştir.
• C) Hem gensoru hem de güvensizlik oyu, parlamenter sistemin sona ermesiyle birlikte anayasal dayanağını yitirmiştir. ✓
• D) Her iki mekanizma da korunmuş, sadece uygulama usulü değiştirilmiştir.
• E) Güvensizlik oyu kaldırılmış, gensoru ise daha güçlü bir mekanizma olarak düzenlenmiştir.

2017‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ anayasa değişiklikleriyle Türkiye hükümet sistemi parlamenter sistemden cumhurbaşkanlığı hükümet sistemine geçmiştir. Bu değişiklikle Bakanlar Kurulu kaldırıldığından, Bakanlar Kurulu'na yönelik siyasi denetim araçları olan gensoru ve güvensizlik oyu da anayasal dayanağını yitirmiştir. Mevcut sistemde bakanlar Cumhurbaşkanı tarafından atanıp görevden alındığından, Meclis'in gensoru ve güvensizlik oyuyla yürütmeyi denetleme mekanizması işlevsiz kalmış ve anayasal metinden çıkarılmıştır.

13. TBMM Başkanlık Divanı'nın oluşumuna ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

• A) Başkanlık Divanı, genel kurulun salt çoğunluğuyla seçilir ve tüm üyeler eşit yetkiye sahiptir.
• B) Başkanlık Divanı'nda muhalefet partilerinin temsili anayasal güvence altındadır.
• C) TBMM Başkanı, divan üyelerini tek başına atar.
• D) Başkanlık Divanı üyeleri, yasama dönemi boyunca değiştirilemez.
• E) Başkanlık Divanı, başkan, başkanvekilleri, idare amirleri ve katiplerden oluşur ve üyeler grupların güçleri oranında belirlenir. ✓

Anayasa'nın‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ 94. maddesi ve İçtüzük uyarınca Başkanlık Divanı; TBMM Başkanı, başkanvekilleri, idare amirleri ve katiplerden oluşur. Divan üyeleri, TBMM'de grubu bulunan siyasi partilerin üye sayısı oranında belirlenir; bu sayede siyasi grupların temsilini sağlamak amaçlanır. Başkan tek başına atama yapamaz ve divan üyelerinin güçleri farklılaşabilir. İlk iki yasama yılı için ayrı, son üç yıl için ayrı seçim yapılır.

14. Bir milletvekilinin yasama sorumsuzluğundan yararlanabilmesi için hangi koşulların bir arada bulunması zorunludur?

• A) Milletvekili grubunun onayı ve TBMM Başkanlığı'nın tescili gerekmektedir.
• B) Söz konusu eylem yasama görevi kapsamında olmalı ve milletvekili bu eylemden vazgeçmemiş olmalıdır.
• C) Milletvekilinin göreve başlama tarihinden itibaren en az bir yıl geçmiş olması şartı aranır.
• D) Eylem yasama görevi sırasında oy, düşünce veya beyan şeklinde tezahür etmiş olmalı ve bu nitelik dışarıda da korunmalıdır. ✓
• E) Milletvekilinin eylemi Meclis'te gerçekleşmiş olmalı ve TBMM bu dokunulmazlığı kaldırmamış olmalıdır.

Anayasa'nın‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ 83. maddesine göre yasama sorumsuzluğu, milletvekillerinin yasama faaliyetleri kapsamında kullandıkları oylar ile yaptıkları açıklamalar bakımından geçerlidir. Bu koruma, milletvekili sıfatı sona erse dahi sürmekte; yani söz konusu eylemler hiçbir zaman yargılamaya konu olamayacaktır. Yasama sorumsuzluğu mutlak nitelikte olup TBMM kararıyla kaldırılamaz. Yasama dokunulmazlığından farklı olarak bu ayrıcalık, belirli bir onay mekanizmasına veya süre koşuluna bağlı değildir.

15. Aşağıdaki durumlardan hangisinde TBMM, seçimlerin yenilenmesine karar veremez?

• A) Meclis'in kendi seçimlerini yenilemek için üye tam sayısının beşte üçüyle karar alması hâlinde
• B) Cumhurbaşkanı seçiminde iki tur sonunda kazanan çıkmaması hâlinde ✓
• C) Cumhurbaşkanlığı seçimi ile aynı anda yapılması gereken ancak yapılamayan TBMM seçimleri hâlinde
• D) Seçim döneminin dolmasından önce Cumhurbaşkanı ile Meclis'in birlikte karar alması hâlinde
• E) Cumhurbaşkanının TBMM seçimlerini yenileme kararı alması hâlinde

2017‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ anayasa değişiklikleri kapsamında düzenlenen Anayasa'nın 116. maddesine göre Cumhurbaşkanı seçiminde ikinci turda da gerekli çoğunluğun sağlanamaması, TBMM seçimlerinin yenilenmesini gerektirmez; bu durumda en fazla oy alan iki aday arasında üçüncü tur yapılır. TBMM seçimlerinin yenilenmesi ise ya Meclis'in kendi kararıyla (beşte üç çoğunluk) ya da Cumhurbaşkanının bu yönde karar almasıyla gerçekleşebilir ve her iki durumda da Cumhurbaşkanlığı seçimi eş zamanlı yapılır.

16. Kanun hükmünde kararname (KHK) ile cumhurbaşkanlığı kararnamesi arasındaki en temel anayasal fark aşağıdakilerden hangisidir?

• A) KHK'lar Anayasa Mahkemesi denetimine tabi değilken cumhurbaşkanlığı kararnameleri tabidir.
• B) Her iki düzenleme arasında işlevsel açıdan fark yoktur; yalnızca adlandırma değişmiştir.
• C) Cumhurbaşkanlığı kararnameleri temel hakları düzenleyebilirken KHK'lar düzenleyemez.
• D) KHK'lar yürürlüğe girdiğinde Resmi Gazete'de yayımlanmaz, cumhurbaşkanlığı kararnameleri yayımlanır.
• E) KHK'lar TBMM'nin yetki devriyle çıkarılırken cumhurbaşkanlığı kararnameleri böyle bir yetkiye dayanmaksızın doğrudan anayasadan kaynaklanan bir yetkiyle çıkarılır. ✓

Parlamenter‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ sistemde çıkarılan KHK'lar, TBMM'nin çıkardığı bir yetki kanununa dayanmaktaydı; bu nedenle KHK çıkarma yetkisi dolaylı ve türev bir yetkiydi. 2017'de kurulan cumhurbaşkanlığı hükümet sisteminde ise cumhurbaşkanlığı kararnameleri, doğrudan Anayasa'nın 104. maddesinden kaynaklanan asli bir yetki temelinde çıkarılmaktadır; herhangi bir yetki kanununa gerek yoktur. Her iki düzenleme de Anayasa Mahkemesi denetimine tabidir. Bununla birlikte cumhurbaşkanlığı kararnameleri, kanunla düzenlenen konularda ya da temel haklar alanında işlem yapamaz.

17. Türkiye Büyük Millet Meclisi'nde 'iç tüzük' değişikliğinin kabulü için gereken çoğunluk ve bu değişikliklerin yargısal denetimi hakkında hangisi doğrudur?

• A) İçtüzük değişiklikleri üye tam sayısının salt çoğunluğuyla kabul edilir ve Anayasa Mahkemesi denetimine tabi değildir.
• B) İçtüzük değişiklikleri üye tam sayısının beşte üçü ile kabul edilir ve Danıştay tarafından denetlenir.
• C) İçtüzük değişiklikleri beşte üç çoğunlukla kabul edilir ve Cumhurbaşkanı'nın onayına tabidir.
• D) İçtüzük değişiklikleri üye tam sayısının salt çoğunluğuyla kabul edilir ve Anayasa Mahkemesi'ne iptal davası açılabilir. ✓
• E) İçtüzük değişiklikleri üçte iki çoğunlukla kabul edilir ve yalnızca şekil yönünden denetlenir.

Anayasa'nın‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ 95. maddesine göre TBMM İçtüzüğü, üye tam sayısının salt çoğunluğuyla (301 oy) kabul edilir. İçtüzük değişiklikleri, kanun niteliğinde olmamakla birlikte Anayasa'nın 85. maddesi kapsamında Anayasa Mahkemesi'nin denetimine tabidir. Anayasa Mahkemesi içtüzük hükümlerini hem şekil hem de esas yönünden inceleyebilir. Cumhurbaşkanı'nın onayı aranmaz; Danıştay'ın herhangi bir denetim yetkisi de söz konusu değildir.

18. Bir milletvekilinin partisinden istifa etmesi ya da partisinden ihraç edilmesi durumunda milletvekilliği sıfatına ne olur?

• A) TBMM Genel Kurulu üçte iki çoğunlukla milletvekilliğini düşürebilir.
• B) Milletvekilliği Yüksek Seçim Kurulu kararıyla sona erdirilebilir.
• C) Milletvekilliği sıfatı, partiden ayrılmayla birlikte kendiliğinden sona erer.
• D) Milletvekilliği sıfatı devam eder; ancak ayrılan milletvekili bağımsız olarak görevini sürdürür. ✓
• E) Anayasa Mahkemesi, partiden ayrılan milletvekilinin sıfatını sonlandırma yetkisine sahiptir.

Türk‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ anayasa hukukunda milletvekilleri, partilerden bağımsız olarak seçmenler tarafından seçilmektedir. Bu nedenle bir milletvekilinin partisinden istifası ya da ihraç edilmesi, milletvekilliği sıfatını sona erdirmez. Söz konusu milletvekili bağımsız olarak ya da başka bir partiye geçerek görevini sürdürebilir. Milletvekilliğinin düşürülmesi yalnızca Anayasa'da öngörülen sınırlı hâllerde (örneğin yasama dokunulmazlığının kaldırılmasına bağlı olmayan istifa, kesinleşmiş mahkumiyet vb.) mümkündür ve bu kararı TBMM Genel Kurulu alır.

19. Aşağıdaki bütçe sürecine ilişkin ifadelerden hangisi 1982 Anayasası ile örtüşmemektedir?

• A) Milletvekilleri, bütçe görüşmelerinde gider artırıcı veya gelirleri azaltıcı tekliflerde bulunamaz.
• B) TBMM, bütçeyi mali yılın başına kadar kabul etmezse bir önceki yıl bütçesi geçici bütçe olarak uygulanır. ✓
• C) Bütçe kanun tasarısını görüşmek üzere kurulan Plan ve Bütçe Komisyonu'nda iktidara yakın üyeler çoğunluğu oluşturur.
• D) Kesin hesap kanunu tasarıları, Sayıştay'ın görüşleriyle birlikte TBMM'ye sunulur.
• E) Merkezi yönetim bütçe kanunu tasarısı, mali yılbaşından en az yetmiş beş gün önce TBMM'ye sunulur.

Anayasa'nın‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ 162. maddesine göre bütçe kanun tasarısı mali yılın başına kadar TBMM tarafından kabul edilmezse, yeni bütçe kabul edilinceye kadar bir önceki yılın bütçesi yeniden değerleme oranında artırılarak uygulanır; salt bir önceki yılın bütçesinin aynen uygulanması söz konusu değildir. Bu nedenle B seçeneği anayasal gerçeklikle örtüşmemektedir. Plan ve Bütçe Komisyonu gerçekten iktidara yakın üye çoğunluğuna sahip olacak biçimde oluşturulmakta; milletvekilleri de gider artırıcı teklifler sunamaktadır.

20. Aşağıdaki durumların hangisinde TBMM üyesi hakkında Anayasa Mahkemesi'nde dava açılabilir?

• A) Milletvekilinin Meclis çalışmalarında defalarca devamsızlık yapması
• B) Milletvekilinin başka bir siyasi partiye geçmesi
• C) Milletvekilinin yasama sorumsuzluğu kapsamındaki beyanları nedeniyle
• D) Milletvekilinin yasama dokunulmazlığına rağmen Meclis kararıyla dokunulmazlığı kaldırılan suç isnadı ✓
• E) Milletvekilinin kendi partisinin grup kararına aykırı oy kullanması

Anayasa'nın‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ 83. maddesi uyarınca yasama dokunulmazlığı, TBMM'nin kararıyla kaldırılabilir. Dokunulmazlığı kaldırılan milletvekili hakkında bu kararın ardından yargısal süreç başlatılabilir; milletvekili aynı zamanda kaldırma kararının iptali için Anayasa Mahkemesi'ne başvurabilir. Devamsızlık, parti değişikliği veya grup kararına aykırı oy kullanma, milletvekilliği sıfatını sona erdirmez ve bunlar için Anayasa Mahkemesi'nde dava açılamaz. Yasama sorumsuzluğu kapsamındaki beyanlar ise mutlak koruma altında olup hiçbir yargısal denetime tabi tutulamaz.

21. Türkiye Büyük Millet Meclisi'nin bir uluslararası antlaşmayı onaylaması ile bir kanunu yürürlüğe koyması arasındaki prosedürel farklılık aşağıdakilerden hangisinde doğru biçimde ifade edilmiştir?

• A) Uluslararası antlaşmalar üçte iki çoğunlukla onaylanırken kanunlar salt çoğunlukla kabul edilir.
• B) Uluslararası antlaşmaların onaylanması bir uygun bulma kanunuyla gerçekleşir ve antlaşma metninde değişiklik yapılamaz; kanunlarda ise komisyon ve genel kurul aşamalarında değişiklik yapılabilir. ✓
• C) Uluslararası antlaşmaları yalnızca Cumhurbaşkanı onaylayabilir; TBMM'nin bu süreçte rolü yoktur.
• D) Uluslararası antlaşmalar için her durumda halkoylaması gerekirken kanunlar için gerekmez.
• E) Uluslararası antlaşmalar, kanun gibi TBMM İçtüzüğü'ne göre üç okuma usulüne tabidir.

Uluslararası‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ antlaşmalar, Anayasa'nın 90. maddesi uyarınca bir 'uygun bulma kanunu' çıkarılarak TBMM tarafından onaylanır. Bu süreçte TBMM, antlaşma metnine herhangi bir değişiklik yapamaz; antlaşmayı bütünüyle kabul ya da reddeder. Kanun yapım sürecinde ise hem komisyon hem de genel kurul aşamasında maddeler üzerinde değişiklik önergesi verilebilir, eklemeler veya çıkarmalar yapılabilir. Olağan antlaşmalarda salt çoğunluk yeterliyken bazı özel durumlarda (toprak bütünlüğüne ilişkin antlaşmalar gibi) farklı çoğunluklar aranabilir.

22. 1982 Anayasası'na göre, TBMM'nin olağanüstü toplantıya çağrılması usulüyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

• A) Cumhurbaşkanı, TBMM'yi olağanüstü toplantıya çağırabilir.
• B) Olağanüstü toplantıda gündem, toplantıyı talep eden organ ya da milletvekilleri tarafından belirlenir ve yalnızca bu gündem görüşülür.
• C) Meclis olağanüstü toplantıya çağrıldığında, Meclis Başkanı bu çağrıyı reddedebilir. ✓
• D) TBMM Başkanı, TBMM'yi olağanüstü toplantıya çağırabilir.
• E) Üye tamsayısının en az beşte biri oranındaki milletvekillerinin yazılı istemiyle TBMM olağanüstü toplanır.

Anayasa‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ m.93'e göre TBMM; Cumhurbaşkanı, TBMM Başkanı veya üye tamsayısının en az beşte birinin yazılı istemiyle olağanüstü toplantıya çağrılabilir. Bu çağrı yapıldığında Meclis Başkanı'nın bunu reddetme yetkisi yoktur; çağrı koşulları gerçekleşmişse Meclis toplanmak zorundadır. Bu nedenle E seçeneği yanlıştır.

23. Bir milletvekilinin yasama dokunulmazlığı kapsamı ve kaldırılması prosedürü açısından aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

• A) Anayasa Mahkemesi kararıyla yasama dokunulmazlığı kaldırılabilir.
• B) Yasama dokunulmazlığı, seçimden önce ya da sonra işlenen suçlar için milletvekili hakkındaki kovuşturma ve tutuklamayı engeller; TBMM kararıyla kaldırılabilir. ✓
• C) Yasama sokunulmazlığının kaldırılması, ancak üye tamsayısının salt çoğunluğuyla değil, beşte üç çoğunlukla mümkündür.
• D) Yasama dokunulmazlığı, milletvekilinin göreviyle ilgili ya da ilgisiz her türlü eylem ve söylemini kapsar; kaldırılması mümkün değildir.
• E) Yasama dokunulmazlığı sadece ceza kovuşturmalarını değil aynı zamanda hukuk davalarını da kapsar ve bu nedenle milletvekilleri hukuk mahkemelerinde de yargılanamaz.

Anayasa‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ m.83'e göre yasama dokunulmazlığı, seçimden önce veya sonra işlenen suçlardan dolayı milletvekilinin sorgulanmasını, tutuklanmasını, gözaltına alınmasını ve yargılanmasını engeller; ancak TBMM'nin üye tamsayısının salt çoğunluğuyla alacağı kararla kaldırılabilir. Hukuk davaları bu güvence kapsamında değildir. Dolayısıyla C doğrudur.

24. Anayasa'nın 87. maddesinde TBMM'nin görev ve yetkileri sayılmıştır. Aşağıdakilerden hangisi bu maddede açıkça düzenlenen yetkiler arasında yer ALMAZ?

• A) Cumhurbaşkanı kararnamelerini onaylamak ✓
• B) Savaş ilanına karar vermek
• C) Kanun koymak, değiştirmek ve kaldırmak
• D) Para basılmasına karar vermek
• E) Bütçe ve kesin hesap kanun tekliflerini görüşmek ve kabul etmek

Anayasa‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ m.87'de TBMM'nin görev ve yetkileri; kanun yapmak, bütçeyi kabul etmek, para basılmasına karar vermek, savaş ilanı ve silahlı kuvvet kullanılmasına izin vermek gibi yetkiler sayılmıştır. 'Cumhurbaşkanı kararnamelerini onaylamak' böyle bir düzenleme değildir; aksine Cumhurbaşkanı kararnameleri kanunların aksine TBMM onayına tabi değildir ve TBMM ancak aynı konuyu kanunla düzenleyerek kararnameyi geçersiz kılabilir.

25. TBMM İçtüzüğü'ne aykırı bir Meclis kararına karşı aşağıdaki hangi yola başvurulabilir?

• A) Danıştay'da iptal davası açılabilir.
• B) Cumhurbaşkanı, söz konusu kararı veto ederek Meclis'e iade edebilir.
• C) Anayasa Mahkemesi'nde bireysel başvuru yoluyla iptal istenebilir.
• D) TBMM İçtüzüğü'ne aykırılık tek başına bir yargısal denetim nedeni oluşturmaz; Meclis kararları yargısal denetime tabi değildir. ✓
• E) Anayasa Mahkemesi'nde soyut norm denetimi yoluyla iptali istenebilir.

Anayasa‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ Mahkemesi içtihadına ve Anayasa m.148'e göre Meclis kararları kural olarak yargısal denetime tabi değildir. İçtüzük Anayasa Mahkemesi'nde denetlenebilir olmakla birlikte, İçtüzük'e aykırı bir Meclis kararı için doğrudan yargı yolu kapalıdır. Cumhurbaşkanı'nın veto yetkisi ise sadece kanunlar için söz konusudur. Bu nedenle D seçeneği doğrudur.