Hukukun Temel Kavramları 8

1. Hâkimin önüne gelen bir uyuşmazlığa uygulayacağı yazılı ya da yazısız hiçbir kuralın bulunmaması durumuna ne ad verilir?

• A) Gerçek olmayan kanun boşluğu
• B) Gerçek kanun boşluğu
• C) Hukuk boşluğu ✓
• D) Kural içi boşluk
• E) Kural dışı boşluk

Somut olaya uygulanabilecek hem yazılı hem de yazısız hukuk kuralının bulunmaması hukuk boşluğudur. Yalnızca yazılı hükmün bulunmaması ise gerçek kanun boşluğu olarak adlandırılır.

2. Türk eşya hukukuna göre, bir gayrimenkul (taşınmaz) üzerindeki mülkiyet hakkının kazanılması asıl olarak hangisiyle gerçekleşir?

• A) Satım sözleşmesinin yapılması
• B) Tarafların anlaşması
• C) Satım sözleşmesinin noterte onaylanması
• D) Alım sözleşmesinin yapılması
• E) Tapu siciline tescil ✓

Taşınmaz mülkiyeti kural olarak tapu siciline tescille kazanılır. Satım sözleşmesi tek başına mülkiyeti geçirmez; tescili isteme hakkı doğurur.

3. Yabancı bir ülke vatandaşı ile yapılan hukuki işlemlerden doğan uyuşmazlıklarda ehliyet ve uygulanacak hukukun tespiti hangi hukuk dalının konusudur?

• A) Medeni hukuk
• B) Devletler özel hukuku ✓
• C) Devletler genel hukuku
• D) Borçlar hukuku
• E) Ticaret hukuku

Yabancılık unsuru taşıyan özel hukuk uyuşmazlıklarında hangi ülke hukukunun uygulanacağını kanunlar ihtilafı kuralları belirler. Bu kurallar devletler özel hukukunun kapsamındadır.

4. Kişilerin hukuken hak ve borçların taşıyıcısı (öznesi) olabilme kapasitesini ifade eden ehliyet hangisidir?

• A) Hak ehliyeti ✓
• B) Dava ehliyeti
• C) Fiil ehliyeti
• D) Ceza ehliyeti
• E) Taraf ehliyeti

Haklara ve borçlara sahip olabilme yeteneğine hak ehliyeti denir. Fiil ehliyeti ise kişinin kendi işlemleriyle hak kazanabilmesi ve borç altına girebilmesidir.

5. Bir kişinin zorlama ile senet imzalatmaya mecbur edilmesi ve fiziki zarar görmesi durumunda uygulanacak yaptırımlar hangisinde birlikte verilmiştir?

• A) Nispi butlan ve tazminat
• B) Ceza, tazminat ve nispi butlan ✓
• C) Cebri icra, ceza ve mutlak butlan
• D) İptal ve nispi butlan
• E) Tazminat ve ceza

Zorla senet imzalatılması irade sakatlığı yarattığından işlem nispi butlanla sakattır. Yaralama fiili ceza yaptırımını ve verilen maddi veya manevi zarar nedeniyle tazminat sorumluluğunu doğurur.

6. Türk Medeni Kanunu'nun "Nişanlanma, evlenme vaadiyle olur." şeklindeki 118. maddesi hükmü, aşağıdaki hukuk kurallarından hangisine örnektir?

• A) Emredici
• B) Yorumlayıcı
• C) Tamamlayıcı
• D) Yetki verici
• E) Tanımlayıcı ✓

Bu hüküm nişanlanma kavramının yasal unsurlarını açıklayarak kavramın tanımını yapmaktadır. Bu tür kurallara tanımlayıcı hukuk kuralları denir.

7. Miras hukukunda, miras bırakanın ölümüyle mirasçılarına geçen tüm hak, borç ve hukuki ilişkilerin (aktif ve pasif mal varlığının) tamamına ne ad verilir?

• A) Zilyet
• B) Muris
• C) Tereke ✓
• D) İktisap
• E) Vâris

Miras bırakanın ölüm anında sahip olduğu haklar ve borçlardan oluşan mal varlığı bütününe tereke denir. Muris miras bırakan, vâris ise mirasçıdır.

8. Sözleşme yapılırken bir tarafın tecrübesizliğinden veya zor durumundan faydalanıp edimler arasında açık ve aşırı bir oransızlık yaratılmasını ifade eden irade sakatlığı kavramı hangisidir?

• A) Yokluk
• B) Askıda geçersizlik
• C) Temerrüt
• D) Gabin ✓
• E) Muvazaa

Bir kişinin zor durumundan, düşüncesizliğinden veya deneyimsizliğinden yararlanılarak karşılıklı edimler arasında açık oransızlık yaratılması gabindir.

9. Aşağıdakilerden hangisi hukuk kurallarının genel amaçları arasında sayılamaz?

• A) Toplumsal düzeni sağlamak
• B) Hukuki güvenliği sağlamak
• C) Mutlak eşitliği sağlamak ✓
• D) Dirlik ve esenliği sağlamak
• E) Adaleti gerçekleştirmek

Hukuk; güvenlik, toplumsal düzen, dirlik, esenlik ve adaleti sağlamayı amaçlar. Herkesi her bakımdan aynı hâle getiren mutlak eşitlik ise hukukun amaçları arasında değildir.

10. Sözleşmenin kurulmasından sonra öngörülemeyen olağanüstü durumların ortaya çıkmasıyla edimler dengesinin aşırı bozulması halinde, sözleşmenin yeni koşullara uyarlanmasını öngören ilke hangisidir?

• A) Emprevizyon ilkesi ✓
• B) Kusursuz sorumluluk
• C) İyi niyet kuralı
• D) Ahde vefa ilkesi
• E) Kusurlu sorumluluk

Öngörülemeyen olağanüstü değişiklikler nedeniyle edimin ifası aşırı güçleşirse sözleşmenin yeni koşullara uyarlanması emprevizyon, diğer adıyla öngörülmezlik ilkesine dayanır.

11. Ayırt etme gücüne sahip olmayan tam ehliyetsiz kişilerin bizzat yaptıkları hukuki işlemlerin geçerlilik durumu nedir?

• A) Geçerlidir.
• B) Mutlak butlanla sakattır. ✓
• C) Nispi butlanla sakattır.
• D) İptal yaptırımına tabidir.
• E) Askıda geçersizdir.

Ayırt etme gücü bulunmayan tam ehliyetsizlerin hukuki işlemleri kesin hükümsüzdür ve yasal temsilcinin onayıyla geçerli hâle gelmez.

12. Borçlar Kanunu'na göre, aşağıda verilen durumlardan hangileri borç ilişkisinin doğmasına yol açan kaynaklar arasında yer alır? I. Hukuki işlemler (sözleşmeler) II. Haksız fiiller III. Hukuki fiiller IV. Sebepsiz zenginleşme

• A) Yalnız I
• B) I, II ve III
• C) III ve IV
• D) I, II ve IV ✓
• E) II, III ve IV

Borçların temel kaynakları hukuki işlem, haksız fiil ve sebepsiz zenginleşmedir. Bu nedenle doğru sıralama I, II ve IV'tür.

13. Türk ceza yargılaması ve ceza hukukunun temel evrensel ilkeleri göz önüne alındığında, aşağıdakilerden hangisi bu ilkeler arasında yer almaz?

• A) Akıl hastalığı nedeniyle işlediği fiilin anlam ve sonuçlarını algılayamayan kişiye indirimli ceza verilir. ✓
• B) Ceza ve güvenlik tedbirleri ancak kanunla düzenlenir.
• C) İdare kural olarak kişi özgürlüğünü kısıtlayıcı yaptırım uygulayamaz.
• D) Yalnızca sözleşmeden doğan bir borcun yerine getirilmemesi nedeniyle kimse özgürlüğünden alıkonulamaz.
• E) Ceza sorumluluğu şahsidir.

Akıl hastalığı nedeniyle fiilin hukuki anlam ve sonuçlarını algılayamayan veya davranışlarını yönlendiremeyen kişiye ceza verilmez; güvenlik tedbirine hükmolunabilir. Bu nedenle A seçeneği yanlıştır.

14. Bir hukuki kavramın veya müessesenin ne anlama geldiğini, şartlarını ve unsurları açıklayan kanun kuralları nitelikleri bakımından hangisidir?

• A) Emredici hukuk kuralı
• B) Tamamlayıcı hukuk kuralı
• C) Yorumlayıcı hukuk kuralı
• D) Tanımlayıcı hukuk kuralı ✓
• E) Yetki verici hukuk kuralı

Hüküm, nişanlanma kavramının ne anlama geldiğini açıkladığı için tanımlayıcı hukuk kuralıdır.

15. Aşağıdaki hukuki uyuşmazlık durumlarından hangisi sözleşmenin nispi butlanına (iptal edilebilirliğine) yol açan bir sebep barındırır?

• A) Henüz keşfedilmemiş bir gezegenden arsa satılması
• B) Evlenmeye engel derecede akıl hastası bir kişinin evlenmesi
• C) Evli olmayan çifte birlikte yaşamaları karşılığında kira indirimi yapılması
• D) Evlenmesi yasak derecedeki yakın akrabaların evlenmesi
• E) Buzdolabı siparişi veren kişiye derin dondurucu teslim edilmesi ✓

sipariş edilen malın niteliğinde yanılma irade sakatlığı kapsamında değerlendirilerek nispi butlan örneği kabul edilmiştir. Diğer seçeneklerdeki işlemler kesin hükümsüzlük kapsamında ele alınmıştır.