İdare Hukuku 12

1. Memurlara, yürüttükleri hizmetlerin karşılığı olarak işgal ettikleri kadroya dayalı biçimde aylık dönemler halinde ödenen temel ücrete ne ad verilir?

• A) Tazminat
• B) Mali tazminat
• C) Bedel zammı
• D) Aylık ✓
• E) Ücret

Aylık, 657 sayılı Kanun'a tabi memurlara hizmetleri karşılığında kadroya dayanılarak ay itibarıyla ödenen paradır. Ücret ve tazminat gibi diğer ödemeler farklı hukuki nedenlere ve hesaplama esaslarına dayanır. Kadroya bağlı ve aylık dönemler hâlinde yapılan temel ödeme aylıktır.

2. Hiyerarşik amirin, astları ve onların işlemleri üzerindeki yetkileri göz önüne alındığında, amire tanınmayan yetki hangisidir?

• A) Astın yaptığı idari işlemleri denetlemek ve değiştirmek
• B) Mevzuata uygun olarak astı görevden uzaklaştırmak
• C) Yasal sınırlar içinde disiplin cezası uygulamak
• D) Astın görev yerini idari gerekliliklerle değiştirmek
• E) Astın yerine geçip onun yetkisindeki işlemi doğrudan yapmak ✓

Hiyerarşik amir astına emir verebilir, astın işlemlerini denetleyebilir, değiştirebilir, kaldırabilir ve kanuni şartlarla disiplin veya görevden uzaklaştırma yetkilerini kullanabilir. Ancak astın görev alanına giren işlemi onun yerine geçerek doğrudan yapamaz. Hiyerarşi denetim ve yönlendirme sağlar fakat amire genel bir ikame yetkisi vermez.

3. Ülkemizde genel idari kolluk kuvvetlerinden biri olarak görev yapan jandarma teşkilatı, kolluk hizmetlerinin yürütülmesi ve hiyerarşik denetimi açısından hangi makama bağlıdır?

• A) Milli Savunma Bakanlığı
• B) Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığı
• C) İçişleri Bakanlığı ✓
• D) Genelkurmay Başkanlığı
• E) Cumhurbaşkanlığı Makamı

Jandarma, emniyet ve asayiş ile kamu düzeninin korunmasına ilişkin kolluk görevlerini Jandarma Genel Komutanlığı bünyesinde yürütür ve İçişleri Bakanlığına bağlıdır. Özellikle polis görev alanı dışındaki yerlerde genel kolluk hizmeti sunar. Jandarmanın genel kolluk bakımından bağlı olduğu makam İçişleri Bakanlığıdır.

4. İdarenin toplumsal gereksinimleri karşılamak amacıyla kamu hizmetlerini sunarken kullandığı yasal yöntemler (görülme usulleri) arasında yer almayan kavram hangisidir?

• A) İdari izinle özel kişilere gördürülen ruhsat usulü
• B) Hukuki bir yöntem olmayan ödünç usulü ✓
• C) Tarihsel bir vergi toplama yöntemi olan iltizam usulü
• D) Uzun vadeli sözleşmelerle yürütülen imtiyaz usulü
• E) Hizmetin idarece doğrudan yürütüldüğü emanet usulü

Kamu hizmetleri emanet, müşterek emanet, ruhsat, iltizam ve imtiyaz gibi usullerle gördürülebilir. Ödünç usulü adıyla kabul edilmiş bir kamu hizmeti görme yöntemi bulunmaz. Ödünç, özel hukukta kullanılan bir kavramdır; kamu hizmetinin görülme usullerinden değildir.

5. İdarenin tek taraflı irade açıklamasıyla, ilgilinin rıza veya kabulüne ihtiyaç duymadan hukuki sonuç doğurabilmesi idari işlemlerin hangi niteliğini gösterir?

• A) Büyük ölçüde mahkeme içtihatlarına dayanması
• B) İdare hukukunun dağınık (tedvin edilmemiş) olması
• C) Sürekli gelişen dinamik bir yapıda olması
• D) Statüsel ve kurallı bir yapı sergilemesi
• E) İdari işlemlerin tek taraflı olması ✓

İdari işlemler, idarenin kamu gücüne dayanarak ilgilinin rızasına ihtiyaç duymaksızın tek yanlı irade açıklamasıyla hukuki sonuç doğurabilen işlemleridir. İlgilinin işlemi kabul etmemesi, işlemin kurulmasına tek başına engel olmaz. Karşı tarafın kabulü aranmadan sonuç doğması, idari işlemin tek taraflılığını gösterir.

6. Ülke içindeki emniyet, asayiş, dirlik ve genel asayişin korunmasını hedefleyen kamusal idari faaliyet hangisidir?

• A) Kamu düzenini sağlayan kolluk faaliyetleri ✓
• B) Milli güvenlik koruma çalışmaları
• C) Toplumsal ihtiyaçları karşılayan genel kamu hizmetleri
• D) Sektörleri destekleyici özendirme faaliyetleri
• E) Kurumların iç işleyişine dair iç düzen faaliyetleri

Kolluk faaliyetleri, kamu düzenini oluşturan güvenlik, esenlik, sağlık ve dirlik gibi değerleri korumaya yönelik idari faaliyetlerdir. İçişleri Bakanlığı, Emniyet Genel Müdürlüğü, Jandarma ve Sahil Güvenlik temel kolluk birimleri arasında yer alır. İç güvenlik, emniyet ve asayiş ifadeleri doğrudan kolluk faaliyetini gösterir.

7. Anayasamızda düzenlenen mahalli idareler (yerel yönetimler) kapsamında yer almayan idari birim hangisidir?

• A) Köy idaresi
• B) Mahalle yönetimi ✓
• C) İlçe belediyesi
• D) İl özel idaresi
• E) Büyükşehir belediyesi

Türkiye'deki mahallî idareler il özel idaresi, belediye ve köydür. Büyükşehir belediyesi de belediyenin özel bir türüdür. Mahalle ise belediye sınırları içinde bulunan, kamu tüzel kişiliği olmayan idari birimdir. Mahallenin ayrı kamu tüzel kişiliği bulunmadığından yerel yönetim sayılmaz.

8. Belediye meclisinin mahalle kurulması veya kaldırılması yönündeki kararının, taşra amiri olan valinin onayına tabi olması hangi denetim yetkisini gösterir?

• A) İdari vesayet denetimi ✓
• B) Yerinden yönetim yetkisi
• C) Merkezden yönetim ilkesi
• D) Yetki genişliği yetkisi
• E) Hiyerarşik denetim

Belediye ayrı kamu tüzel kişiliğine sahip bir mahallî idaredir. Belediye meclisinin kararının merkezî idare görevlisi olan valinin onayına bağlanması, kanunla öngörülmüş bir idari vesayet denetimidir. Ayrı kamu tüzel kişilikleri arasındaki onay denetimi hiyerarşi değil idari vesayettir.

9. Belli bir uzmanlık gerektiren geçici projelerde veya yıllık programlarda sözleşme ile istihdam edilen kamu görevlisi hangisidir?

• A) Kamu işçisi
• B) Aylıklı personel
• C) Devlet memuru
• D) Mesleki geçici personel
• E) Sözleşmeli personel ✓

Sözleşmeli personel, özel bir mesleki bilgi ve uzmanlık gerektiren geçici işlerde sözleşmeyle çalıştırılan kamu görevlisidir. Memurlar asli ve sürekli görevleri genel idare esaslarına göre yürütürken işçiler özel hukuk hükümlerine tabi iş sözleşmesiyle çalışır. Uzmanlık gerektiren proje işi ve sözleşmeyle geçici çalışma, sözleşmeli personeli gösterir.

10. Bireylerin herhangi bir zorlama olmaksızın, kendi özgür iradeleriyle kamu görevine girmesini veya girmemeyi tercih edebilmesini güvenceleyen ilke hangisidir?

• A) Liyakat ilkesi
• B) Eşitlik ilkesi
• C) Hiyerarşi ilkesi
• D) Serbestlik ilkesi ✓
• E) Kariyer ilkesi

Serbestlik ilkesi, kamu hizmetine girmenin kişinin özgür iradesine bağlı olmasını ve hiç kimsenin isteği dışında memur olmaya zorlanamamasını ifade eder. Kamu hizmetine giriş hakkı bulunmakla birlikte bu hakkın kullanılması zorunlu değildir. Kamu görevine gönüllü giriş serbestlik ilkesidir.

11. Genel kolluk teşkilatları arasında yer alan Jandarma Genel Komutanlığı, asayiş ve güvenlik görevleri yönünden hiyerarşik olarak hangi makama bağlıdır?

• A) Millî Savunma Bakanlığı
• B) Cumhurbaşkanlığı Makamı
• C) İçişleri Bakanlığı ✓
• D) Genelkurmay Başkanlığı
• E) Adalet Bakanlığı

Jandarma Genel Komutanlığı, emniyet ve asayiş ile genel kolluk görevleri bakımından İçişleri Bakanlığına bağlıdır. Polis görev alanı dışındaki yerlerde kamu düzenini koruyan genel idari kolluk birimlerinden biridir. Jandarmanın bağlı olduğu bakanlık İçişleri Bakanlığıdır.

12. Toplum açısından hayati önem taşıyan faaliyetlerin, bireysel kazanç amacı güdülmeden ortak çıkarlar doğrultusunda yürütülmesini ifade eden kavram hangisidir?

• A) Kamu hizmeti
• B) Kamu yararı ✓
• C) Kamu gücü
• D) Kolluk faaliyeti
• E) İdari işlem

Kamu yararı, toplum açısından yaşamsal önem taşıyan faaliyetlerin kişisel kazanç amacı yerine toplumun ortak çıkarları gözetilerek yürütülmesini ifade eder. Faaliyetin kâr amacı olmaksızın doğrudan toplumun yararına yürütülmesi kamu yararı ilkesinin bir gereğidir.

13. Görevinden istifa eden bir memurun, yerine atanan kişi veya vekil gelene kadar (en fazla bir ay) görevini bırakamaması kamu hizmetine egemen hangi ilkenin sonucudur?

• A) Eşitlik ilkesi
• B) Nesnellik ilkesi
• C) Değişkenlik (uyarlama) ilkesi
• D) Kesintisiz yürütülmesini öngören süreklilik ve düzenlilik ilkesi ✓
• E) Bedelsizlik ilkesi

Kamu hizmetleri toplumun sürekli ihtiyaçlarını karşıladığı için kesintisiz ve düzenli biçimde yürütülmelidir. Çekilmek isteyen memurun yerine yenisi gelene veya belirli süre dolana kadar göreve devam etmesi, hizmetin kesintiye uğramasını önler. Devir sağlanana kadar göreve devam yükümlülüğü süreklilik ve düzenlilik ilkesinin sonucudur.

14. İl idaresinde valiye tanınan yetki genişliği ilkesi, aşağıdaki idari yapılanma ilkelerinden hangisinin istisnasını oluşturur?

• A) İdarenin bütünlüğü ilkesi
• B) İdarenin kanuniliği ilkesi
• C) Merkezden yönetim (merkeziyetçilik) ilkesi ✓
• D) Yerinden yönetim ilkesi
• E) Hiyerarşik denetim ilkesi

Yetki genişliği, valiye merkeze danışmadan merkez adına karar alma ve uygulama imkânı tanır. Vali yine merkezî idarenin hiyerarşisi içinde kalır; ancak kararların tamamen merkezden alınması kuralı yumuşatıldığı için yetki genişliği merkezden yönetim ilkesinin bir istisnasıdır. Yetki genişliği yerinden yönetim değildir; merkezden yönetimin sakıncalarını azaltan istisnai bir yöntemdir.

15. 1982 Anayasası'nda düzenlenen kamu yönetimi ve idarenin temel esasları hakkında hangisi yanlıştır?

• A) İdarenin görev ve yetkilerini belirleyen kanunlar yürütme organınca çıkarılır. ✓
• B) Kamu teşkilatı kuruluş ve görevleri yönünden bir bütündür.
• C) Teşkilat yapısı merkezden yönetim ve yerinden yönetim esaslarına dayanır.
• D) İdari birimlerin yetki ve görevleri kanunla belirlenir.
• E) İdari organlar kendi eylemlerinden doğan zararları tazmin etmekle yükümlüdür.

İdarenin kuruluş ve görevleriyle bir bütün olması, kanunla düzenlenmesi ve merkezden yönetim ile yerinden yönetim esaslarına dayanması Anayasa'da kabul edilmiştir. İdare kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle de yükümlüdür. Kanunları çıkarma yetkisi yürütmenin değil TBMM'nin, yani yasama organının yetkisidir. Yürütme kanun çıkarmaz; kanun yapma yetkisi TBMM'ye aittir.