İdare Hukuku 8

1. Taşra teşkilatının mülki idare amirleri olan vali ve kaymakamın ortak yetki ve görevleri arasında yer alan durumlar hangileridir?

• A) Genel emir çıkarma, askeri yardım isteme ve vesayet denetimi yetkileri
• B) Cumhurbaşkanını temsil etme, genel emir çıkarma ve askeri yardım isteme yetkileri
• C) Belirtilen tüm görev ve yetkilerin tamamı
• D) Cumhurbaşkanını temsil etme ve kanunda belirtilen vesayet denetimini kullanma yetkisi ✓
• E) İlçede veya ilde Cumhurbaşkanını temsil etme görevi

Vali ilde, kaymakam ilçede Cumhurbaşkanını temsil eder ve kanunun verdiği durumlarda mahallî idareler üzerinde vesayet yetkisi kullanabilir. Genel emir çıkarma, askerî birliklerden doğrudan yardım isteme ve komşu devletlerin sınır makamlarıyla ilişki kurma yetkileri ise valiye özgüdür. Ortak görevler yalnız I ve IV'tür.

2. Devlet memurlarının sahip olduğu yasal haklar ve güvenceler değerlendirildiğinde, aşağıdakilerden hangisi bu haklar kapsamında değildir?

• A) Mesleki sendikalara üye olma veya sendika kurma hakkı
• B) Hizmet karşılığı düzenli aylık ve ödenek alma hakkı
• C) Kendi isteğiyle memuriyetten çekilme (istifa) hakkı
• D) Kanunda belirtilen süre ve koşullarda yıllık izin kullanma hakkı
• E) Toplu iş sözleşmesi yapma ve greve gitme hakkı ✓

Memurların aylık, izin, güvenlik, emeklilik, çekilme, dava açma ve sendika kurma gibi hakları vardır. Buna karşılık 657 sayılı Kanun uyarınca devlet memurlarının greve karar vermesi, grev düzenlemesi veya greve katılması yasaktır. Sendika hakkı tanınmış olsa da grev hakkı memurlar için kabul edilmemiştir.

3. 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu uyarınca memurluğa girişte aranan genel şartlardan biri olmayan veya yanlış verilen hüküm hangisidir?

• A) Görevin yapılmasına engel teşkil edecek sürekli bir akıl hastalığına sahip olmamak
• B) Taksirli suçlar hariç olmak üzere, kasten işlenen bir suçtan altı ay hapis cezası almış olmak ✓
• C) Genel kural olarak memuriyete giriş için 18 yaşını doldurmuş olmak
• D) Kamu haklarından yasaklı veya mahrum bulunmamak
• E) T.C. vatandaşı olma şartını taşımak

657 sayılı Kanun uyarınca memuriyete girişte Türk vatandaşı olmak, kural olarak on sekiz yaşını tamamlamak, kamu haklarından mahrum bulunmamak ve görevi sürekli yapmaya engel akıl hastalığı bulunmamak gibi şartlar aranır. Kasten işlenen bir suçtan mahkûmiyette genel sınır altı ay değil, bir yıl veya daha fazla hapis cezasıdır; ayrıca bazı katalog suçlar süreye bakılmaksızın engeldir. Seçenekteki altı aylık süre yanlıştır; kanundaki genel ölçüt bir yıl veya daha fazla hapis cezasıdır.

4. İdarenin toplumsal çıkarları korumak adına, özel hukuk kişileri karşısında sahip olduğu tek taraflı işlem yapma ve üstünlük yetkilerine ne ad verilir?

• A) Kolluk faaliyetleri
• B) Kamu yararı
• C) Özel güç
• D) Kamu gücü ✓
• E) Kamu hizmeti

Kamu gücü, idarenin kamu yararını gerçekleştirmek amacıyla özel kişiler karşısında sahip olduğu tek yanlı işlem yapma, yaptırım uygulama ve gerektiğinde zor kullanma gibi üstün yetki ve ayrıcalıkların bütünüdür. Bu yetkiler idareyi özel hukuk kişilerinden ayırır. Tanımda özel kişiler karşısındaki üstünlük ve ayrıcalık aranıyorsa kavram kamu gücüdür.

5. Kamu esenliğini, güvenliğini, genel sağlığı ve ahlakı koruyarak toplumsal dirlik ve düzeni sağlamak amacıyla yürütülen idari faaliyetlere ne ad verilir?

• A) Kamu hizmetleri
• B) Planlama ve koordinasyon
• C) Kolluk faaliyetleri ✓
• D) Milli güvenliğin korunması
• E) İç düzen ve teşkilat faaliyetleri

Kolluk faaliyetleri, güvenlik, dirlik ve esenlik, genel sağlık ve genel ahlak unsurlarından oluşan kamu düzenini korumaya yönelik idari faaliyetlerdir. Amaç bireylerin toplum içinde güvenli ve huzurlu biçimde yaşayabilmesini sağlamaktır. Gündelik kamu düzeninin korunması kolluk faaliyetidir.

6. Yürütme organının idari kanadını oluşturan kamu idaresinin asli görev alanları incelendiğinde, hangisi bu idari görevler arasında yer almaz?

• A) Kamu düzenini korumaya yönelik asayiş ve kolluk faaliyetleri
• B) Sektörleri destekleyici teşvik ve özendirme faaliyetleri
• C) Kurumların iç işleyişine ilişkin öz yönetim/iç düzen faaliyetleri
• D) Kamu kaynaklarının verimli kullanımı için yürütülen planlama faaliyetleri
• E) Kanun yapma ve parlamento kararları alma niteliğindeki yasama faaliyetleri ✓

İdare kolluk, kamu hizmeti, özendirme ve destekleme, planlama, millî güvenlik ve iç düzen faaliyetleri yürütür. Genel, soyut ve asli hukuk kuralları koyma niteliğindeki yasama faaliyeti ise TBMM'ye aittir ve idarenin görevleri arasında değildir. Yasama yetkisi TBMM'nindir; idarenin düzenleme yetkisi yasama faaliyetiyle aynı değildir.

7. Kamu hizmetlerinin sunumuna egemen olan genel ilkeler (süreklilik, tarafsızlık, uyarlama vb.) dikkate alındığında, bu ilkeler arasında yer almayan kavram hangisidir?

• A) Değişkenlik (uyarlama) ilkesi
• B) Hizmetlerin bedelsiz (ücretsiz) olması ilkesi
• C) Seçimlik/isteğe bağlılık ilkesi ✓
• D) Kesintisiz sunulmasını öngören süreklilik ilkesi
• E) Yararlananlar arasında eşitlik sağlayan tarafsızlık ilkesi

Kamu hizmetlerinde süreklilik ve düzenlilik, değişkenlik veya uyarlama, eşitlik, tarafsızlık ve nesnellik gibi ilkeler geçerlidir. Bedelsizlik bazı sınıflandırmalarda kamu hizmetleriyle ilişkilendirilse de tüm hizmetler için mutlak değildir. Seçimlik adıyla bir kamu hizmeti ilkesi bulunmaz. Seçimlik, kamu hizmetlerine hâkim ilkeler arasında yer almaz.

8. İdari faaliyetler arasında doğrudan halka sunulmayıp, idarenin kendi yapısını ve personel düzenini sağlamaya yönelik olan içsel faaliyet hangisidir?

• A) İç düzen/öz yönetim faaliyetleri ✓
• B) Kamu düzenini koruyucu kolluk faaliyetleri
• C) Özendirme ve destekleme çalışmaları
• D) Milli güvenlik faaliyetleri
• E) Kamu hizmeti sunumları

İç düzen veya öz yönetim faaliyetleri, idarenin personel alımı, personelin eğitimi, görevlendirilmesi ve disiplin işlemleri gibi kendi teşkilat yapısına yönelik faaliyetleridir. Bu nedenle doğrudan topluma sunulan bir hizmet niteliğinde değildir. Faaliyet idarenin kendi personeli ve iç işleyişiyle ilgiliyse doğrudan kamuya değil, idarenin kendisine yöneliktir.

9. Bakanlıkların kuruluşu ve teşkilatlanmasının doğrudan Cumhurbaşkanlığı kararnamesiyle yapılması, aşağıdaki idare hukukunun temel ilkelerinden hangisinin istisnasıdır?

• A) Hiyerarşik idare ilkesi
• B) Yerinden yönetim ilkesi
• C) İdarenin kanuniliği (kanuni idare) ilkesi ✓
• D) Merkezden yönetim ilkesi
• E) İdari bütünlük ilkesi

Kanuni idare ilkesi, idarenin kuruluş ve faaliyetlerinin kanuna dayanmasını gerektirir. Anayasa'nın açıkça Cumhurbaşkanlığı kararnamesiyle düzenlenmesine izin verdiği bakanlıkların kuruluşu, görevleri ve teşkilatı bu ilkenin istisnasını oluşturur. Kanun yerine doğrudan Cumhurbaşkanlığı kararnamesiyle düzenleme yapılması, kanuni idare ilkesinin istisnasıdır.

10. Olağanüstü hal, savaş veya afet bölgelerinde görevli bir memurun, yerine atanan kişi göreve başlamadan yerini terk etmesi durumunda uygulanacak yaptırım hangisidir?

• A) Hiçbir surette yeniden memurluğa kabul edilmez. ✓
• B) 1 yıl geçmeden
• C) 3 yıl geçmeden
• D) 6 ay geçmeden
• E) 2 yıl geçmeden

Olağanüstü hâl, seferberlik, savaş veya genel hayata etkili afet durumlarında görevden çekilmek isteyen memur, yerine atanan kişi gelip göreve başlamadan görevini bırakamaz. Bu kurala aykırı ayrılan kişi hiçbir surette yeniden devlet memurluğuna alınmaz. Olağanüstü dönemde devir gerçekleşmeden ayrılmanın yaptırımı süresiz memuriyet yasağıdır.

11. Belediye Kanunu'na göre belediye idaresinin yasal organları aşağıdakilerin hangisinde eksiksiz ve doğru olarak sayılmıştır?

• A) Belediye meclisi, belediye encümeni ve il encümeni
• B) Belediye başkanı, belediye meclisi ve il genel meclisi
• C) Belediye başkanı, il encümeni ve belediye başkan yardımcısı
• D) Belediye başkanı, belediye meclisi ve belediye encümeni ✓
• E) Belediye başkanı, belediye mali işler müdürü ve belediye encümeni

Belediyenin kanuni organları belediye meclisi, belediye encümeni ve belediye başkanıdır. Belediye meclisi temel karar organı, belediye başkanı belediye idaresinin başı ve yürütme organı, encümen ise karar ve yürütme görevleri bulunan organdır. Belediyenin üç organı başkan, meclis ve encümendir.

12. İdari yapılanmada merkezden yönetim ilkesinin sakıncaları arasında gösterilemeyecek olan durum hangisidir?

• A) Üniter devlet yapısını zayıflatarak ülke bütünlüğünü tehlikeye sokması ✓
• B) Karar süreçlerini uzatarak hizmetlerin gecikmesine yol açması
• C) Taşradaki yerel ve özgün ihtiyaçların yeterince anlaşılamaması
• D) Yerel katılımı azalttığı için demokratik temsile tam uymaması
• E) Bürokrasi ve kırtasiyeciliğin artmasına neden olması

Merkezden yönetim bürokrasiyi artırabilir, kararların gecikmesine yol açabilir, yerel ihtiyaçların yeterince dikkate alınmasını engelleyebilir ve halkın yönetime katılımını sınırlandırabilir. Buna karşılık üniter yapıyı ve ülke bütünlüğünü güçlendirmesi merkezden yönetimin yararlarındandır. Ülke bütünlüğünü sarsma tehlikesi merkezden yönetimin değil, aşırı yerinden yönetimin sakıncaları arasında gösterilir.

13. İdari yapılanmada merkezden yönetim (merkeziyetçilik) modelinin yararları arasında gösterilemeyecek olan durum hangisidir?

• A) Kamu görevlilerini yerel nüfuz ve partizan baskılardan koruması
• B) Halkın doğrudan yerel yönetime katılımını artırarak demokratikleşmeyi güçlendirmesi ✓
• C) Ülkede güçlü bir devlet otoritesinin kurulmasını kolaylaştırması
• D) Kamu bütçesinin ve mali denetimin daha kolay yürütülmesi
• E) Kamu hizmetlerinin ülke çapında daha planlı ve rasyonel sunulmasını sağlaması

Merkezden yönetim güçlü devlet otoritesi, kolay mali denetim, ülke çapında planlı hizmet ve kamu görevlilerinin yerel etkilerden korunması gibi yararlar sağlar. Kararların merkezde toplanması halkın yönetime katılımını azalttığından demokratik ilkelere uygunluk merkezden yönetimin yararı sayılmaz. Demokratik katılım bakımından avantajlı olan sistem yerinden yönetimdir.

14. 1982 Anayasası'nın 127. maddesinde tanımlanan yerel yönetimler (mahalli idareler) arasında yer almayan idari birimler hangileridir?

• A) Köyler
• B) İlçeler ve büyükşehir belediyeleri
• C) İller
• D) İller, köyler ve büyükşehir belediyeleri
• E) İller ve ilçeler ✓

Anayasa'nın 127. maddesinde mahallî idareler il özel idaresi, belediye ve köy halkının mahallî müşterek ihtiyaçlarını karşılayan kamu tüzel kişileri olarak düzenlenir. İl ve ilçe ise merkezî idarenin taşra bölümleridir. Büyükşehir belediyesi belediye türü olduğundan mahallî idaredir. İl özel idaresi ile il aynı kavram değildir; il ve ilçe merkezî taşra birimidir.

15. Hakkında disiplin soruşturması yürütülen bir memura, savunmasını hazırlayabilmesi için yasal olarak en az kaç gün süre tanınması zorunludur?

• A) 3 gün
• B) 7 gün ✓
• C) 1 gün
• D) 10 gün
• E) 5 gün

Devlet memuru hakkında savunması alınmadan disiplin cezası verilemez. Savunma isteminde memura savunmasını hazırlayabilmesi için en az yedi günlük süre tanınması gerekir. Süresinde savunma yapmayan memur savunma hakkından vazgeçmiş sayılır. Disiplin savunması için asgari süre 7 gündür.