İdare Hukuku 9

1. 657 sayılı Kanun'a göre, ikamet ettiği il sınırları (aynı yer) içerisindeki bir kadroya atanan memur, tebligattan sonra en geç ne zaman göreve başlamalıdır?

• A) Tebliğ tarihini takip eden ilk iş günü ✓
• B) Tebliğ tarihinden 15 gün sonra
• C) Tebliğ tarihinden 30 gün sonra
• D) Tebliğ tarihinden 7 gün sonra
• E) Tebliğ tarihinden 5 gün sonra

Aynı yerdeki bir göreve atanan memur, atama emrinin kendisine tebliğini izleyen iş günü göreve başlamak zorundadır. Başka yerdeki göreve atananlara ise tebliğden itibaren hareket süresi ve yol süresi tanınır. Aynı ilde atamada göreve başlama zamanı tebliği izleyen ilk iş günüdür.

2. Anayasal çerçevede, Türk kamu yönetiminin idari örgütlenmesine yön veren temel teknik ilkeler arasında yer almayan kavram hangisidir?

• A) İdarenin bütünlüğü ilkesi
• B) Yerinden yönetim ilkesi
• C) Merkezden yönetim ilkesi
• D) Valiye tanınan yetki genişliği
• E) Halkın idari kararlara doğrudan katılımı ✓

Türk kamu yönetiminin anayasal örgütlenmesinde merkezden yönetim, yerinden yönetim, yetki genişliği, idarenin bütünlüğü ve kanuni idare gibi ilkeler geçerlidir. Halkın yönetime katılımı demokratik yönetim anlayışının bir unsuru olsa da idari örgütlenmeye hâkim teknik ilkeler arasında sayılmaz. İlk dört kavramdan merkezden yönetim, yerinden yönetim ve yetki genişliği doğrudan idari teşkilat ilkeleridir; halkın katılımı bu sınıflandırmada yer almaz.

3. Memurlara, kendisinin veya çocuğunun evlenmesi ya da birinci derecede yakınlarının ölümü durumlarında talebi üzerine kaç gün ücretli mazeret izni tanınır?

• A) 15 gün
• B) 20 gün
• C) 7 gün ✓
• D) 10 gün
• E) 5 gün

Memura kendisinin veya çocuğunun evlenmesi ya da eşinin, çocuğunun, kendisinin veya eşinin anne, baba ve kardeşinin ölümü hâlinde isteği üzerine yedi gün mazeret izni verilir. Evlilik ve belirtilen yakınların ölümü hâlindeki mazeret izni 7 gündür.

4. 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'na göre, memuriyete başlayan bir kişinin adaylık süresi yasal olarak en az ne kadar olmalıdır?

• A) 3 ay
• B) 9 ay
• C) 6 ay
• D) 1 yıl ✓
• E) 2 yıl

657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'na göre aday olarak atanmış devlet memurunun adaylık süresi bir yıldan az, iki yıldan çok olamaz. Aday memurun bu süre içinde başka kurumlara nakli yapılamaz. Adaylık süresinin alt sınırı bir yıl, üst sınırı iki yıldır.

5. Ülkemizde yeni bir ilin kurulması, sınırlarının veya merkezinin belirlenmesi hangi işlemle gerçekleşir?

• A) Çıkarılacak bir kanunla ✓
• B) İl İdare Kurulu kararıyla
• C) Cumhurbaşkanlığı kararnamesiyle
• D) İçişleri Bakanlığı idari kararıyla
• E) İlgili bakanların imzalayacağı müşterek kararnameyle

İllerin ve ilçelerin kurulması, kaldırılması, merkezlerinin belirtilmesi, adlarının değiştirilmesi ve bir ilçenin başka bir ile bağlanması kanunla gerçekleştirilir. Bu işlemler idari kararla veya Cumhurbaşkanlığı kararnamesiyle yapılamaz. İl kurulması TBMM'nin çıkaracağı kanunu gerektirir.

6. 657 sayılı Kanun'a göre aşağıdakilerden hangisi memurlara uygulanan bir disiplin cezası değildir?

• A) Aylıktan kesme
• B) Uyarma
• C) Görevden uzaklaştırma ✓
• D) Kınama
• E) Kademe ilerlemesinin durdurulması

Memurlara uygulanan disiplin cezaları uyarma, kınama, aylıktan kesme, kademe ilerlemesinin durdurulması ve devlet memurluğundan çıkarmadır. Görevden uzaklaştırma ise soruşturmanın güvenli yürütülmesi veya kamu hizmetinin korunması için alınan geçici bir ihtiyati tedbirdir. Görevden uzaklaştırma ceza değil, tedbirdir.

7. İdarenin çıkardığı tüm yönetmeliklerin sahip olduğu ortak hukuki özellik hangisidir?

• A) Bütün yönetmeliklerin Resmî Gazete'de yayımlanmasının zorunlu olması
• B) Hukuka uygunluk yönünden idari yargı denetimine tabi olmaları ✓
• C) Bağlayıcılık bakımından Anayasa'dan sonra gelen normatif düzenlemeler olmaları
• D) Danıştay incelemesinden geçirilmeleri
• E) Yalnızca Cumhurbaşkanı tarafından çıkarılabilmeleri

Yönetmelikler idari düzenleyici işlemlerdir ve tamamı idari yargının hukuka uygunluk denetimine tabidir. Her yönetmelik Resmî Gazete'de yayımlanmaz veya Danıştay incelemesinden geçmez; ayrıca bakanlıklar ve kamu tüzel kişileri de yönetmelik çıkarabilir. Bütün yönetmeliklerin ortak özelliği idari yargı denetimine açık olmalarıdır.

8. Köy idaresinin, köyün ortak ve zorunlu işlerini yürütmek amacıyla köy sakinlerinin mali güçlerine göre topladığı yerel paraya ne ad verilir?

• A) Mahalli vergi
• B) Hizmet harcı
• C) Şerefiye bedeli
• D) Belediye resmi
• E) Salma ✓

Salma, köyün zorunlu işlerini ve ortak ihtiyaçlarını karşılamak amacıyla köy halkından mali gücü oranında toplanan köye özgü bir mali yükümlülüktür. Köy ihtiyar meclisinin kararı doğrultusunda uygulanır. Köy ihtiyaçları için gelir durumuna göre alınan para salmadır.

9. İdari teşkilat içinde doğrudan hiyerarşik denetime tabi olup, başka idari birimlerin idari vesayet denetimi kapsamı dışında kalan kamu görevlisi hangisidir?

• A) Karayolları Genel Müdürü
• B) İlçe Belediye başkanı
• C) Köy muhtarı
• D) İlçe Kaymakamı ✓
• E) Büyükşehir belediye başkanı

Kaymakam devlet tüzel kişiliği içindeki merkezî idarenin taşra görevlisidir ve üst makamların hiyerarşik denetimine tabidir. Köy, belediye ve diğer ayrı kamu tüzel kişiliğine sahip kuruluşların organları ise kanunun öngördüğü ölçüde idari vesayet denetimine tabi olabilir. Kaymakam ayrı bir kamu tüzel kişisinin organı değil, devlet tüzel kişiliği içindeki hiyerarşik görevlidir.

10. Anayasal çerçevede kuruluş usulleri dikkate alındığında, doğrudan kanunla kurulmayıp kanuni esaslara dayalı olarak idari kararla (Cumhurbaşkanı kararıyla) kurulan birim hangisidir?

• A) Büyükşehir belediyeleri
• B) Mülki birim niteliğindeki İller
• C) İl teşkilatının alt birimi olan İlçeler
• D) Hizmet yönünden yerinden yönetim kurumu olan Üniversiteler
• E) Yerel yönetim birimi olan Belediyeler ✓

İller, ilçeler, büyükşehir belediyeleri ve üniversiteler kanunla kurulur. Belediyeler ise kanunla değil, Cumhurbaşkanı kararıyla kurulur.

11. İdari birimlerin kamu yararını sağlamak adına kullandığı yetkiler arasında yer almayan hukuki araç veya yetki hangisidir?

• A) Kamulaştırma veya satın alma yoluyla mal edinme
• B) Teşkilat yapısını kurma ve örgütlenme
• C) Kurallara uymayanlara idari yaptırım veya ceza uygulama
• D) Hukuki uyuşmazlıkları kesin hükümle çözerek yargılama yapma ✓
• E) Yönetmelik veya kararname gibi düzenleme yapma

İdare düzenleme yapabilir, teşkilatlanabilir, kamu hizmeti için mal edinebilir ve kanunun verdiği sınırlar içinde idari yaptırım uygulayabilir. Yargılama yetkisi ise bağımsız ve tarafsız mahkemelere aittir; idarenin genel yetkileri arasında bulunmaz. İdarenin yaptırım uygulaması idari bir yetkidir; uyuşmazlığı kesin hükümle çözme anlamındaki yargılama bundan farklıdır.

12. Devlet tüzel kişiliği bünyesindeki merkezden yönetim (başkent teşkilatı) kapsamında yer almayan kurumsal yapı veya makam hangisidir?

• A) Cumhurbaşkanlığı Makamı
• B) Müstakil kamu tüzel kişiliğine sahip genel müdürlükler ✓
• C) Cumhurbaşkanı yardımcıları
• D) Bakanlık teşkilatları
• E) Bakan yardımcıları

Cumhurbaşkanı, Cumhurbaşkanı yardımcıları, bakanlıklar ve bakan yardımcıları devlet tüzel kişiliği içindeki merkezî yönetimin başkent teşkilatında yer alır. Ayrı kamu tüzel kişiliğine sahip müdürlükler ise devlet tüzel kişiliğinden ayrı örgütlenir ve hizmet yönünden yerinden yönetim kuruluşları arasında değerlendirilir. Ayrı kamu tüzel kişiliği bulunması, kuruluşu merkezî idarenin hiyerarşisi dışına çıkarır.

13. Yeni bir kamu tüzel kişiliğinin (KTK) kurulması için anayasada öngörülen hukuki yollar hangileridir?

• A) Meclisin çıkaracağı kanunlar
• B) Kanun, kararname veya yönetmeliklerin herhangi biri
• C) Kanun veya Cumhurbaşkanlığı kararnamesi ✓
• D) Bakanlıkların çıkardığı yönetmelikler
• E) Yayımlanacak Cumhurbaşkanlığı kararnameleri

Anayasa'nın 123. maddesine göre kamu tüzel kişiliği ancak kanunla veya Cumhurbaşkanlığı kararnamesiyle kurulur. Yönetmelik, mevcut kanun veya Cumhurbaşkanlığı kararnamesinin uygulanmasını göstermek amacıyla çıkarılır ve kamu tüzel kişiliği kuramaz. Kamu tüzel kişiliğinin kuruluş araçları yalnız I ve II'dir.

14. 657 sayılı Kanun hükümleri uyarınca, devlet memurluğu statüsünün sona ermesine yol açan yasal nedenler hangileridir?

• A) Sadece memuriyetten ölüm sebebiyle ayrılma
• B) Çekilme, bağdaşmazlık, ölüm ve emeklilik durumlarının tamamı ✓
• C) Memuriyetten çekilme (istifa) veya ölüm
• D) Çekilme, bağdaşmazlık ve ölüm durumları
• E) Ölüm ve emeklilik durumları

Memurluk çekilme veya çekilmiş sayılma, memurluk koşullarında eksiklik, bağdaşmazlık, ölüm ve emeklilik gibi nedenlerle sona erebilir. Verilen dört durumun tamamı memuriyet ilişkisinin sonlanmasına yol açar. İstifa, bağdaşmaz görev veya durum, ölüm ve emeklilik memurluğun sona erme nedenleridir.

15. Kamu hizmetlerinin yerinden yönetim esasına göre yürütülmesinin yararları (faydaları) arasında gösterilebilecek durum hangisidir?

• A) Hizmetlerin sunulmasındaki kırtasiyecilik ve bürokrasiyi azaltması ✓
• B) Hizmetlerin ülke genelinde daha planlı, rasyonel ve tek tip yürütülmesini sağlaması
• C) Mali hesapların merkezi denetimini daha kolay hale getirmesi
• D) Ülkede daha güçlü ve merkeziyetçi bir devlet yönetimi tesis etmesi
• E) Bölgeler arasındaki gelişmişlik farklarını eşitleyici etki yapması

Yerinden yönetim, kararların hizmetin görüldüğü yere yakın alınmasını sağlayarak yerel ihtiyaçlara hızlı cevap verilmesine, halkın yönetime katılmasına ve merkezdeki kırtasiyecilik ile bürokrasinin azalmasına katkıda bulunur. Diğer seçeneklerdeki özellikler daha çok merkezden yönetimin yararlarıdır. Kararın merkeze gidip dönmesine gerek kalmaması bürokrasiyi ve zaman kaybını azaltır.