Yasama 12

1. 1982 Anayasası hükümleri uyarınca, seçimlerin normal vaktinden önce yenilenmesine (erken seçim yapılmasına) karar verme yetkisi hangi anayasal makamlara tanınmıştır?

• A) TBMM ve Yüksek Seçim Kurulu
• B) TBMM Başkanı ve Cumhurbaşkanı
• C) TBMM Genel Kurulu ve Cumhurbaşkanı ✓
• D) Anayasa Mahkemesi ve TBMM
• E) Yüksek Seçim Kurulu ve Cumhurbaşkanı

Seçimlerin yenilenmesine TBMM veya Cumhurbaşkanı karar verebilir.

2. Milletvekilliğiyle bağdaşmayan işler ve yasaklar dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi milletvekilleri için anayasal bir yasak kapsamında değildir?

• A) Kamu kurumlarının işlerinde hakemlik veya temsilcilik yapmak
• B) Milletvekili unvanını kullanmaksızın kendi serbest mesleğini yapmak ✓
• C) Devlet aleyhine olan davalarda mahkemede avukatlık yapmak
• D) Devlet dairelerinde ve kamu tüzel kişilerinde görev üstlenmek
• E) Ücret karşılığında özel iş takipçiliği veya müşavirlik yapmak

Milletvekili, milletvekili unvanını kullanmamak şartıyla serbest mesleğini icra edebilir ve bireysel işletmesini yönetebilir.

3. Kabul edilen bir kanunun metninde yürürlüğe giriş tarihiyle ilgili herhangi bir özel hüküm veya tarih belirtilmemişse, bu kanun ne zaman yürürlüğe girmiş sayılır?

• A) Resmi Gazete'de yayımlandığı tarihten tam bir yıl sonra
• B) TBMM Genel Kurulunda kabul edildiği gün
• C) Resmi Gazete'de yayımlandığı tarihten 45 gün sonra
• D) Resmi Gazete'de yayımlandığı gün ✓
• E) Resmi Gazete'de yayımlandığı tarihten 15 gün sonra

Kanunlar, metinlerinde yürürlükle ilgili ayrı bir tarih veya süre belirtilmemişse, Resmi Gazete'de yayımlandıkları gün doğrudan yürürlüğe girerler.

4. Milletvekili seçilebilme yeterliliği kriterleri incelendiğinde, aşağıdakilerden hangisi anayasal bir adaylık şartı veya engeli olarak kabul edilmez?

• A) Yükümlü olunan zorunlu askerlik hizmetini fiilen tamamlamış olmak ✓
• B) On sekiz yaşını tamamlamış olmak
• C) Medeni hakları kullanma ehliyetine sahip olmak (kısıtlı olmamak)
• D) Türk vatandaşı olmak
• E) Kamu hizmetlerinden yasaklı bulunmamak

Milletvekili adayı olmak için askerlikle ilişiği bulunmamak yeterlidir; askerlik hizmetinin tamamlanmış olması şart değildir.

5. 1982 Anayasası'na göre, TBMM Genel Kurulunun toplanabilmesi ve anayasal bir karar alabilmesi için gereken asgari toplantı ve karar yeter sayısı kuralı aşağıdakilerden hangisidir?

• A) Üye tam sayısının salt çoğunluğuyla toplanıp kabul oylarının üye tam sayısının beşte birinden az olmaması
• B) Üye tam sayısının üçte biriyle toplanıp üye tam sayısının dörtte birinin bir fazlasıyla karar vermesi
• C) Üye tam sayısının salt çoğunluğuyla toplanıp katılanların salt çoğunluğuyla karar vermesi
• D) Üye tam sayısının en az üçte biriyle toplanıp katılanların salt çoğunluğuyla karar vermesi ✓
• E) Üye tam sayısının üçte biriyle toplanıp üye tam sayısının salt çoğunluğuyla karar vermesi

TBMM, üye tam sayısının en az üçte biriyle (200 milletvekili) toplanır ve başka anayasal hüküm yoksa katılanların salt çoğunluğuyla karar verir. Karar sayısı hiçbir şekilde üye tam sayısının dörtte birinin bir fazlasından (151 kabul) az olamaz.

6. Görüşme prosedürleri ve anayasal güvenceler dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisinin TBMM Genel Kurulunda 'ivedilikle' (hızlı geçişle) görüşülüp kabul edilmesi yasaktır?

• A) Para basılmasına dair yetki veren kanun teklifleri
• B) Genel veya özel af ilan edilmesini içeren kanun teklifleri
• C) Bütçe kanun teklifleri
• D) Milletlerarası antlaşmaların uygun bulunması kanun teklifleri
• E) Anayasa değişikliğini öngören kanun teklifleri ✓

Anayasa değişikliği teklifleri iki kez görüşülür ve görüşmeler arasında en az 48 saat bulunur. Bu nedenle ivedilikle görüşülemez.

7. Meclis Genel Kurulunun gün esasına göre açılan ve kapatılan günlük toplantılarının her birine anayasa hukukunda ne ad verilir?

• A) Yasama yılı
• B) Yasama dönemi
• C) Birleşim ✓
• D) Meclis toplantısı
• E) Oturum

Genel Kurulun günlük toplantılarına birleşim adı verilir. Birleşimin ara verilerek bölünen kısımları ise oturumdur.

8. TBMM Genel Kurulu kararıyla milletvekilliği düşürülen milletvekili veya onun adına bir diğer milletvekili, bu kararın iptali talebiyle kaç gün içinde Anayasa Mahkemesine başvurabilir?

• A) 10 gün
• B) 15 gün
• C) 5 gün
• D) 60 gün
• E) 7 gün ✓

Milletvekilliğinin düşürülmesi kararının iptali için Anayasa Mahkemesine başvuru süresi 7 gündür. Anayasa Mahkemesi de bu başvuruyu 15 gün içinde kesin karara bağlar.

9. Milletvekilinin meclisteki sıfatının sona ermesi ve milletvekilliğinin düşmesi sonuçlarını doğuran durum aşağıdakilerden hangisi?

• A) Milletvekilinin mahkemece kısıtlanması kararının Genel Kurula bildirilmesi ✓
• B) TBMM Genel Kurulu kararıyla yasama dokunulmazlığının kaldırılması
• C) Milletvekilinin üyesi olduğu siyasi partiden istifa etmesi
• D) Bir ay içinde mecliste üç birleşim günü devamsızlık yapması
• E) Eylemleriyle partisinin kapatılmasına yol açması

Kısıtlanmaya ilişkin kesin mahkeme kararının Genel Kurula bildirilmesiyle milletvekilliği düşürülür.

10. TBMM Genel Kurulu'nda gerçekleştirilen açık oturumların tüm konuşmaları ve oylama dökümleri kelimesi kelimesine nerede yayımlanır?

• A) Yasama almanak dergisinde
• B) Meclis Tutanak Dergisi'nde ✓
• C) Meclis yıllık özetlerinde
• D) Meclis günlük zabıtlarında
• E) Meclis genel bülteninde

TBMM Genel Kurulundaki açık görüşmeler Tutanak Dergisi'nde tam olarak yayımlanır.

11. Aşağıdaki kanun türlerinden hangisinde yapılan değişiklikler, yürürlük tarihinden itibaren bir yıl içinde yapılacak seçimlerde uygulanamaz?

• A) Seçim Kanunu ✓
• B) Bütçe Kanunu
• C) Af Kanunu
• D) Kesin Hesap Kanunu
• E) İnkılap Kanunu

Seçim kanunu değişiklikleri yürürlüğe girdikten sonra bir yıl içinde yapılacak seçimlerde uygulanamaz.

12. Yasama yetkisinin sadece meclis eliyle kullanılmasını ve başka bir yürütme ya da idare organına aktarılamayacağını belirten anayasal ilke hangisidir?

• A) Yasamanın genelliği ilkesi
• B) Yasamanın ilkelliği ilkesi
• C) Yasamanın asliliği ilkesi
• D) Yasamanın mutlaklığı ilkesi
• E) Yasamanın devredilmezliği ilkesi ✓

Yasama yetkisinin Meclis dışındaki başka bir merci veya kurula devredilemeyeceğini ifade eden kural yasama yetkisinin devredilmezliğidir.

13. TBMM İçtüzüğü'nün hukuki niteliği, denetimi ve kapsamı ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

• A) Yasama organının yöntemsel bağımsızlık ilkesinin doğrudan bir göstergesidir.
• B) Cumhurbaşkanı, kabul edilen Meclis İçtüzüğü'nü yeniden görüşülmesi için TBMM'ye geri gönderme yetkisine sahiptir. ✓
• C) Hukuki olarak bir kanun değil, parlamento kararı niteliğindedir.
• D) Meclisin çalışma düzenini, oturum kurallarını ve oylama usullerini belirler.
• E) Anayasa Mahkemesi tarafından hem şekil hem de esas yönünden yargısal denetime tabidir.

Meclis İçtüzüğü kanun olmadığı, bir parlamento kararı olduğu için Cumhurbaşkanının bunu geri gönderme (veto) yetkisi bulunmamaktadır.

14. Mevcut sisteme göre, normal şartlar altında Cumhurbaşkanlığı seçimi ile TBMM milletvekili genel seçimleri kaç yılda bir aynı günde gerçekleştirilir?

• A) 6 yıl
• B) 2 yıl
• C) 5 yıl ✓
• D) 3 yıl
• E) 4 yıl

Herhangi bir erken seçim kararı alınmadığı müddetçe, Cumhurbaşkanı ve milletvekili genel seçimleri beş yılda bir eş zamanlı olarak yapılır.

15. Milletvekillerince bakanlara veya cumhurbaşkanı yardımcılarına yöneltilen yazılı soru önergeleri, muhatabı tarafından en geç kaç gün içinde cevaplanmalıdır?

• A) 5 gün
• B) 10 gün
• C) 60 gün
• D) 15 gün ✓
• E) 30 gün

Yazılı sorular en geç on beş gün içinde cevaplandırılır.