Yasama 13

1. Bir milletvekili hakkında sağlanan yasama dokunulmazlığı güvencesini kaldırma (son verme) yetkisi hangi organa aittir?

• A) Türkiye Büyük Millet Meclisine ✓
• B) Anayasa Mahkemesi Başkanlığına
• C) Yargıtay Ceza Genel Kuruluna
• D) Sayıştay Denetim Komisyonuna
• E) Danıştay İdari İşler Kuruluna

Milletvekilinin yasama dokunulmazlığını kaldırma yetkisi TBMM'ye aittir.

2. Anayasal seçilme yeterliliği kurallarına göre, aşağıdaki kişilerden hangisinin milletvekilliği veya Cumhurbaşkanlığı adaylığı için yasal engeli bulunmaktadır?

• A) Lisansüstü veya doktora eğitimi nedeniyle askerlik yükümlülüğü tecil edilmiş kişi
• B) Terör örgütü üyeliği iddiasıyla hakkında dava açılan ve tutuklu yargılanan kişi
• C) Taksirli bir trafik kazasından dolayı 15 ay hapis cezası almış kişi
• D) Hileli (dolanlı) iflas suçundan mahkemelerce 10 ay hapis cezasına çarptırılmış kişi ✓
• E) Sağlık sorunları nedeniyle muafiyet alarak askerlik ödevini yapmamış kişi

Dolanlı iflas seçilmeye engel suçlardandır ve affa uğrasa dahi engel oluşturur.

3. Kabine bakanlarından birinin, görevi esnasında işlediği iddia edilen cezai suçlardan ötürü Yüce Divan'da yargılanabilmesi amacıyla mecliste açılması gereken denetim süreci hangisidir?

• A) Genel görüşme oturumu
• B) Yazılı soru önergesi
• C) Meclis araştırması komisyonu
• D) Gensoru denetim yolu
• E) Meclis soruşturması komisyonu ✓

Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanların görevleriyle ilgili cezai sorumluluklarının araştırılması ve Yüce Divana sevk süreci Meclis soruşturması yoluyla yürütülür.

4. Yürürlükte olan anayasal sistemimize göre, aşağıdakilerden hangisi TBMM'nin yürütmeyi denetleme ve bilgi edinme yöntemlerinden biri değildir?

• A) Meclis araştırması komisyonu kurulması
• B) Gensoru önergesi verilmesi ✓
• C) Meclis soruşturması açılması
• D) Yazılı soru önergesi verilmesi
• E) Genel görüşme açılması

Hükümetin meclis tarafından düşürülmesini sağlayan gensoru mekanizması, 2017 yılındaki anayasa değişiklikleriyle sistemden tamamen çıkarılmıştır.

5. Genel Kurul katılımı ne kadar az olursa olsun, TBMM'nin bir kanun veya parlamento kararını kabul edebilmesi için gereken en az kabul oyu (karar yetersiz sayısı sınırı) kaçtır?

• A) 139
• B) 120
• C) 151 ✓
• D) 301
• E) 200

Karar yeter sayısı kural olarak toplantıya katılanların salt çoğunluğudur; ancak hiçbir durumda üye tam sayısının dörtte birinin bir fazlasından, yani 151'den az olamaz.

6. TBMM tatilde veya ara vermedeyken, Meclisi hiçbir aracı makam veya oylama olmaksızın 'doğrudan' olağanüstü toplantıya çağrıma yetkisine sahip olan ikili hangisidir?

• A) TBMM Başkanı ve meclis siyasi parti grupları
• B) Cumhurbaşkanı, TBMM Başkanı ve meclis siyasi parti grupları
• C) TBMM Başkanı ve en az 120 milletvekilinin yazılı başvurusu
• D) Cumhurbaşkanı ve TBMM Başkanı ✓
• E) Cumhurbaşkanı, TBMM Başkanı ve 120 milletvekilinin tamamı

Cumhurbaşkanının çağrısı üzerine veya TBMM Başkanının doğrudan çağrısıyla Meclis toplanır.

7. Meclis soruşturması sonucunda Yüce Divan'a sevk edilen bir bakanın hukuki ve görevsel durumu ile ilgili aşağıdaki bilgilerden hangisi yanlıştır?

• A) Bakanın Yüce Divan'a sevk edilebilmesi için en az 400 milletvekilinin oyu aranır.
• B) Bakanın görevi, genel kurulun Yüce Divan'a sevk kararı aldığı an doğrudan sona erer. ✓
• C) Yüce Divan yargılaması normal şartlarda 3 ayda tamamlanır, gerekirse 3 ay ek süre verilir.
• D) Soruşturma açılmasına genel kurulda en az 360 milletvekilinin oyuyla karar verilir.
• E) Soruşturma açılması süreci en az 301 milletvekilinin yazılı teklifiyle başlar.

Yüce Divana sevk edilmek tek başına bakanlık görevini sona erdirmez. Görev, Yüce Divanda seçilmeye engel bir suçtan mahkûmiyet hâlinde sona erer.

8. Meclisin bir yasama yılı boyunca kullanabileceği toplam anayasal tatil süresi en fazla ne kadardır?

• A) 3 ay ✓
• B) 6 ay
• C) 1 ay
• D) 10 gün
• E) 2 ay

TBMM bir yasama yılında en çok üç ay tatil yapabilir.

9. TBMM'nin yasama yılı içindeki tatil, ara verme ve toplanma düzeniyle ilgili aşağıdaki bilgilerden hangisi yanlıştır?

• A) TBMM herhangi bir çağrıya gerek duymadan her yıl 1 Ekim günü kendiliğinden toplanır.
• B) Meclis bir yasama yılı içinde toplamda en fazla 3 ay tatil yapabilir.
• C) Meclis çalışmalarına her defasında en fazla 15 günü geçmemek üzere ara verilebilir.
• D) TBMM, bir yasama yılı içerisinde meclis çalışmalarına en fazla bir defa ara verme kararı alabilir. ✓
• E) Cumhurbaşkanı veya TBMM Başkanı meclisi olağanüstü toplantıya çağırabilir.

Anayasada meclisin bir yasama yılında kaç kez ara verebileceğine dair herhangi bir sınırlama bulunmamaktadır; sadece her ara vermenin süresinin en fazla 15 gün olabileceği kuralı vardır.

10. TBMM'nin her yıl 1 Ekim tarihinde başlayıp bir sonraki yılın 30 Eylül tarihine kadar sürdürdüğü yıllık çalışma dönemine ne ad verilir?

• A) Yasama yılı ✓
• B) Birleşim
• C) Yasama dönemi
• D) Siyasi parti grup toplantısı
• E) Oturum

1 Ekim'de başlayıp bir sonraki yılın 30 Eylül tarihine kadar geçen çalışma süresi 'yasama yılı' olarak tanımlanır.

11. Belirli bir toplumsal veya kamusal konuda bilgi edinmek, inceleme yapmak amacıyla TBMM bünyesinde özel bir komisyon kurulması suretiyle işletilen denetim mekanizması hangisidir?

• A) Gensoru süreci
• B) Yazılı soru önergesi
• C) Genel görüşme süreci
• D) Meclis soruşturması
• E) Meclis araştırması ✓

Belirli bir konuda bilgi edinmek amacıyla komisyon kurulup inceleme yapılması Meclis araştırmasıdır.

12. TBMM, yargı bağımsızlığını sağlamak amacıyla aşağıdaki yüksek kurullardan hangisinin bazı üyelerini seçmekle yetkilendirilmiştir?

• A) Uyuşmazlık Mahkemesi üyelerini
• B) Hâkimler ve Savcılar Kurulunu (HSK) ✓
• C) Danıştay daire başkanları ve üyelerini
• D) Yüksek Seçim Kurulunu (YSK)
• E) Yargıtay daire başkanları ve üyelerini

TBMM, Hâkimler ve Savcılar Kurulunun yedi üyesini seçer.

13. Yasama organının bir çalışma yılı (yasama yılı) içerisinde kullanabileceği anayasal azami tatil süresi ne kadardır?

• A) 1 ay
• B) 70 gün
• C) 3 ay ✓
• D) 2 ay
• E) 45 gün

TBMM bir yasama yılı içinde en fazla üç ay tatil yapabilir.

14. Cumhurbaşkanı yardımcısı veya bir bakanın, görevleriyle ilgili bir suçtan dolayı Yüce Divana sevk edilebilmesi için TBMM Genel Kurulunda yapılması gereken oylamada aranan asgari karar yeter sayısı hangisidir?

• A) Üye tam sayısının üçte bir çoğunluğu (200 milletvekili)
• B) Oylamaya katılan milletvekillerinin salt çoğunluğu
• C) Üye tam sayısının salt çoğunluğu (301 milletvekili)
• D) Üye tam sayısının beşte üç çoğunluğu (360 milletvekili)
• E) Üye tam sayısının üçte iki çoğunluğu (400 milletvekili) ✓

Yüce Divana sevk kararı TBMM üye tam sayısının üçte ikisinin gizli oyuyla alınabilir.

15. Milletvekillerine sağlanan yasama dokunulmazlığı kuralının, anayasada açıkça düzenlenen iki temel istisnası aşağıdakilerin hangisinde birlikte verilmiştir?

• A) Devamsızlık durumları ile asliye ceza mahkemesindeki ceza davaları
• B) Ağır cezayı gerektiren her türlü suçüstü adli vakaları
• C) Ağır cezalık suçüstü ile seçim öncesi başlanan anayasanın 14. maddesindeki suçlar ✓
• D) Devletin egemenliğine ve güvenliğine karşı işlenen terör eylemleri
• E) Seçim öncesi soruşturulan tüm suçlar ile asliye cezalık durumlar

Ağır cezayı gerektiren suçüstü halleri ile seçimden önce soruşturulmasına başlanmış devletin birliği ve bütünlüğüne (Anayasa 14) aykırı suçlar dokunulmazlık kapsamı dışındadır.