Yasama 14

1. TBMM'nin af ilan etme yetkisiyle ilgili anayasal sınırlar dikkate alındığında, aşağıdaki suç türlerinden hangisi hiçbir şekilde af kapsamına alınamaz?

• A) Yurt dışına kaçakçılık yapılması ve gümrük kaçakçılığı suçları
• B) Anayasal düzeni ortadan kaldırmaya teşebbüs suçları
• C) Ormanları yakmak, daraltmak veya yok etmek amacıyla işlenen suçlar ✓
• D) Devletin birliğine ve bütünlüğüne karşı işlenen terör suçları
• E) Anayasa'nın 14. maddesindeki hakların kötüye kullanılması suçları

Ormanları yakmak, yok etmek veya daraltmak amacıyla işlenen suçlar genel ve özel af kapsamına alınamaz.

2. Meclis İçtüzüğü hükümleri uyarınca, ara verme (çalışmaları erteleme) süresi tek seferde en fazla kaç gün olabilir?

• A) 30 gün
• B) 5 gün
• C) 10 gün
• D) 20 gün
• E) 15 gün ✓

Ara verme, TBMM'nin çalışmalarını on beş günü geçmemek üzere ertelemesidir.

3. Yürürlükteki temel haklara ilişkin bir uluslararası antlaşma ile ulusal bir kanun çatıştığında, anayasal kural gereği hangisi üstün tutulur ve uygulanır?

• A) Ulusal kanun hükümleri öncelikli uygulanır.
• B) Milletlerarası antlaşma hükümleri esas alınır. ✓
• C) Uyuşmazlık konusunda Anayasa Mahkemesi karar verir.
• D) Sorunun çözümü için Cumhurbaşkanı hakemlik yapar.
• E) Konuyu çözmek üzere Uyuşmazlık Mahkemesi toplanır.

Temel hak ve özgürlüklere ilişkin usulüne göre yürürlüğe konulmuş milletlerarası antlaşmalarla kanunların çatışması hâlinde milletlerarası antlaşma hükümleri esas alınır.

4. Seçimlerin ardından meclisin açıldığı ilk gün, yeni Meclis Başkanı seçilene kadar meclis oturumunu yöneten 'Geçici Başkanlık' vazifesi kime verilir?

• A) Seçilen milletvekilleri arasındaki en yaşlı vekile ✓
• B) Meclis Genel Kurulu tarafından seçilen geçici vekile
• C) En çok yasama dönemi geçirmiş olan milletvekiline
• D) Vazifesi başında olan TBMM Genel Sekreterine
• E) Mecliste en çok milletvekili bulunduran parti liderine

TBMM Başkanı seçilinceye kadar en yaşlı milletvekili geçici başkanlık görevini yürütür.

5. Milletvekilllerine tanınan 'yasama dokunulmazlığı' koruması ve bu korumanın kaldırılması usulüyle ilgili aşağıdaki bilgilerden hangisi yanlıştır?

• A) Dokunulmazlığın meclis kararıyla kaldırılması yetkisi sadece TBMM Genel Kuruluna aittir.
• B) Vekil hakkında ceza davası açılmasına veya tutuklanmasına karşı geçici bir koruma sağlar.
• C) Siyasi parti grupları dokunulmazlığın kaldırılması hakkında grup kararı alabilir veya görüşme yapabilir. ✓
• D) Kural olarak milletvekilliği sıfatı devam ettiği sürece koruyucu etkiye sahiptir.
• E) Dokunulmazlığın Meclis tarafından kaldırılması milletvekilinin vekillik sıfatını sona erdirmez.

Siyasi parti gruplarında yasama dokunulmazlığının kaldırılmasıyla ilgili görüşme yapılamaz ve karar alınamaz.

6. TBMM Genel Kurulu tarafından kabul edilerek yasalaşan kanunları resmi olarak Resmi Gazete'de yayımlatarak ilan eden makam hangisidir?

• A) Cumhurbaşkanı ✓
• B) İçişleri Bakanı
• C) Cumhurbaşkanı yardımcısı
• D) TBMM Başkanı
• E) Adalet Bakanı

TBMM tarafından kabul edilen kanunları Cumhurbaşkanı on beş gün içinde Resmî Gazete'de yayımlar veya geri gönderir.

7. Seçilerek milletvekili sıfatı kazanan kişilerin, meclis çalışmalarına katılabilmeleri ve yasama yetkilerini fiilen kullanabilmeleri için hangisini yapmaları şarttır?

• A) Yasama dokunulmazlığından yararlandıklarını gösteren belgeyi ibraz etmeleri
• B) En az bir kez meclis komisyon toplantılarına izleyici olarak katılmaları
• C) TBMM Başkanlığı makamına bireysel olarak görev başlama dilekçesi sunmaları
• D) Anayasa'nın ilgili maddesinde belirtilen yemin metnini kürsüde okuyarak ant içmeleri ✓
• E) Mecliste grubu bulunan herhangi bir siyasi partiye üyelik kaydı yaptırmaları

Milletvekillerinin görev ve yetkilerini kullanmaya başlayabilmeleri için Anayasa'nın 81. maddesindeki metne göre ant içmeleri gerekir.

8. Milletlerarası antlaşmaların onaylanabilmesi için bu süreci bir yasa çıkararak uygun bulma yetkisi kime aittir?

• A) Cumhurbaşkanlığına
• B) Türkiye Büyük Millet Meclisine ✓
• C) Anayasa Mahkemesine
• D) Cumhurbaşkanı yardımcılığına
• E) İçişleri Bakanlığına

Milletlerarası antlaşmaların onaylanması, kural olarak TBMM'nin onaylamayı bir kanunla uygun bulmasına bağlıdır.

9. TBMM tatildeyken veya çalışmalara ara vermiş durumdayken, Meclisi başka hiçbir merciye sormadan doğrudan ve re'sen toplantıya çağrıma yetkisine kim sahiptir?

• A) Cumhurbaşkanı yardımcısı
• B) Ana muhalefet partisi meclis grubu
• C) TBMM üyelerinin en az beşte biri
• D) TBMM Başkanı ✓
• E) İçişleri Bakanı

TBMM Başkanı ve Cumhurbaşkanı Meclisi doğrudan toplantıya çağırabilir. Milletvekillerinin beşte biri ise çağrıyı doğrudan yapamaz, Meclis Başkanından çağrı yapılmasını talep ederler.

10. Milletvekilliği sıfatının sona ermesine yol açan aşağıdaki durumların hangisinde, düşme kararına karşı ilgililer tarafından Anayasa Mahkemesi'ne doğrudan iptal davası açılması mümkündür?

• A) Bağdaşmayan görevi sürdürmekte ısrar etmesi nedeniyle TBMM Genel Kurulu kararıyla üyeliğinin düşürülmesi ✓
• B) Milletvekilinin mahkemece vesayet altına alınarak kısıtlanması kararı
• C) Milletvekilinin Cumhurbaşkanı yardımcısı veya bakan olarak atanması
• D) Seçilmeye engel bir suçtan ötürü mahkemece verilen kesin hükmün Genel Kurula bildirilmesi
• E) Milletvekili hakkında yetkili mahkemece gaiplik kararı verilmesi

Bağdaşmayan görevi sürdürmekte ısrar nedeniyle üyeliğin TBMM kararıyla düşürülmesine karşı yedi gün içinde Anayasa Mahkemesine başvurulabilir.

11. Aşağıda sayılan anayasal yetkilerden hangisi TBMM'nin görevleri arasında yer almaz?

• A) Sayıştay Başkanı'nı ve üyelerini seçmek
• B) Meclis İçtüzüğü hazırlamak ve değiştirmek
• C) Cumhurbaşkanı tarafından alınan olağanüstü hâl kararlarını onaylamak veya uzatmak
• D) Anayasa Mahkemesi'nin tüm üyelerini belirlemek ve seçmek ✓
• E) Genel veya özel af ilan edilmesine karar vermek

Anayasa Mahkemesinin bütün üyelerini TBMM seçmez; TBMM yalnızca üç üyeyi seçer.

12. TBMM'nin denetim yetkisini kullandığı yöntemlerin hangilerinde konuyu incelemek amacıyla milletvekillerinden oluşan özel bir komisyon kurulması anayasal zorunluluktur?

• A) Genel görüşme ve meclis araştırması süreçlerinde
• B) Sadece genel görüşme sürecinde
• C) Genel görüşme ve yazılı soru süreçlerinde
• D) Genel görüşme, meclis araştırması ve meclis soruşturması süreçlerinde
• E) Meclis araştırması ve meclis soruşturması süreçlerinde ✓

Meclis araştırması ve Meclis soruşturması süreçlerinde konuyu detaylıca incelemek amacıyla meclis bünyesinde özel komisyonlar teşkil edilir.

13. Türkiye'de yürürlükte olan hükümet sistemine göre, aşağıdaki görevlilerden hangisinin yasama organına doğrudan kanun teklifi sunma yetkisi bulunmamaktadır?

• A) TBMM Başkanı
• B) Kabinede görevli bir bakan ✓
• C) Meclis kâtip üyeleri
• D) Herhangi bir milletvekili
• E) Meclis başkan vekilleri

Bakanlar kurulu veya bakanların kanun teklifi verme yetkisi yoktur; çünkü bakanlar meclis dışından atanmakta ve yasama yetkisine sahip olmamaktadır. TBMM Başkanı ve Meclis başkanlık divanı üyeleri ise milletvekili sıfatlarıyla teklif sunabilir.

14. TBMM'nin bilgi edinme ve denetim yollarından biri olan 'Meclis Soruşturması' hakkında aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

• A) Soruşturma açılması talebi üye tam sayısının salt çoğunluğunun önergesiyle sunulur.
• B) Soruşturma açılması kararı üye tam sayısının beşte üçünün gizli oyuyla alınır.
• C) Yüce Divana sevk edilen bakan veya Cumhurbaşkanı yardımcısının görevi sevk edildiği an kendiliğinden düşer. ✓
• D) Bakan veya yardımcıların cezai sorumluluğunu belirlemeye yönelik bir denetim yoludur.
• E) Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanların görevleriyle ilgili suç iddiaları için istenir.

Yüce Divana sevk edilen bakan veya Cumhurbaşkanı yardımcısının görevi sevk anında değil, ancak Yüce Divan tarafından seçilmeye engel bir suçtan mahkûm edilmesi halinde sona erer.

15. TBMM Başkanı seçimi sürecinde, adayların gerekli çoğunluğu sağlayamaması durumunda en fazla kaçıncı tur oylama yapılarak başkan kesin olarak seçilir?

• A) 1
• B) 5
• C) 3
• D) 2
• E) 4 ✓

TBMM Başkanı seçimi en fazla dört turda tamamlanır. İlk iki turda beşte üç (360), üçüncü turda salt çoğunluk (301) aranır; dördüncü turda ise en çok oyu alan aday seçilir.