Yasama 4

1. TBMM bünyesindeki siyasi parti gruplarının yapması anayasal olarak yasaklanan işler hangi seçenekte birlikte doğru verilmiştir?

• A) Meclis araştırması açılmasını istemek ve kanun teklif etmek
• B) Meclis komisyonlarına yasa taslakları sunmak
• C) Bütçe komisyonuna üye seçmek ve genel görüşme yapmak
• D) Dokunulmazlığın kaldırılmasını görüşmek ve meclis başkan adayı göstermek ✓
• E) Cumhurbaşkanlığı seçimleri için partiden aday göstermek

Siyasi parti grupları yasama dokunulmazlığı hakkında görüşme yapıp karar alamaz ve TBMM Başkanlığı için aday gösteremez. Cumhurbaşkanlığına ise aday gösterebilir.

2. Milletvekili genel seçimlerinde, bölgelerdeki oylara göre partilerin çıkaracağı milletvekili sayılarını belirlemek amacıyla kullanılan nispi temsil yöntemi hangisidir?

• A) D'Hondt yöntemi ✓
• B) En büyük artık yöntemi
• C) Mutlak çoğunluk yöntemi
• D) En kuvvetli ortalama yöntemi
• E) İki turlu çoğunluk yöntemi

Milletvekili genel seçimlerinde nispi temsil esasına dayalı D'Hondt yöntemi uygulanır.

3. Aşağıdaki kanun tekliflerinden hangisinin, kabul edildikten sonra Cumhurbaşkanı tarafından veto edilerek yeniden görüşülmesi amacıyla TBMM'ye geri gönderilmesi anayasal olarak yasaktır?

• A) Orman suçlarına yönelik kanunlar
• B) Kamu güvenliğine ilişkin kanunlar
• C) Anayasa değişikliğini içeren kanunlar
• D) Genel veya özel af kanunları
• E) Bütçe kanunları ✓

Cumhurbaşkanı bütçe kanunlarını bir daha görüşülmek üzere TBMM'ye geri gönderemez.

4. Yasama dönemi içinde boşalan milletvekillikleri için yapılan 'Ara Seçim' uygulamasına ilişkin aşağıdaki bilgilerden hangisi yanlıştır?

• A) Boşalan üyelik sayısı meclis üye tam sayısının yüzde beşini (30 milletvekili) bulursa, 3 ay içinde ara seçime gidilmesi zorunludur.
• B) TBMM üyeliklerinde ölüm, istifa veya düşürülme nedeniyle boşalma olması halinde yapılır.
• C) Herhangi bir ilin mecliste hiç temsilcisi (milletvekili) kalmazsa ara seçim yapılıp yapılmayacağına TBMM karar verir. ✓
• D) Genel seçimlerin üzerinden 30 az geçmedikçe kural olarak ara seçime gidilemez.
• E) Genel seçimlere bir yıl veya daha az süre kalmışsa kural olarak ara seçim yapılamaz.

Bir ilin veya seçim çevresinin hiç milletvekili kalmaması hâlinde ara seçim zorunludur; TBMM'nin takdir yetkisi yoktur.

5. TBMM Genel Kurulu tarafından alınan 'parlamento kararları' hakkında aşağıdaki bilgilerden hangisi yanlıştır?

• A) Kanun niteliğinde olmayan, Meclisin iç işleyişine veya kararlarına yönelik Genel Kurul işlemleridir.
• B) İçtüzük değişikliği, dokunulmazlığın kaldırılması ve üyeliğin düşmesi gibi istisnai kararlarda yargı yolu açıktır.
• C) Yasama organının aldığı bu kararlar kural olarak Anayasa Mahkemesi'nin yargı denetimine kapalıdır.
• D) Meclis tarafından alınan bu kararlar Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girmektedir.
• E) Yayımlanmaları için Cumhurbaşkanı'nın imzası ve Resmi Gazete'de yayımlatması zorunludur. ✓

Parlamento kararları Cumhurbaşkanı tarafından değil TBMM Başkanı tarafından yayımlanır.

6. Aşağıda belirtilen durumlardan hangisi, milletvekilinin milletvekilliği sıfatının sona ermesine yol açan anayasal nedenlerden biri değildir?

• A) Vekilin TBMM Başkanı olarak seçilmesi ✓
• B) Milletvekilinin görevinden istifa etmesi
• C) Milletvekilinin bir ay içinde beş birleşim günü mazeretsiz devamsızlık yapması
• D) Vekilin Cumhurbaşkanı olarak seçilmesi
• E) Vekilin mahkeme kararıyla kısıtlanması (vesayet altına alınması)

TBMM Başkanı seçilen kişinin milletvekilliği düşmez, devam eder. Diğer durumlarda ise milletvekilliği sona erer.

7. Milletvekillerinin hukuki statüleri, hakları ve görevleri ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

• A) Milletvekilliği göreviyle bağdaşmayan özel veya resmi işleri yürütmeleri yasaktır.
• B) Milletvekilleri yalnızca kendilerini seçen seçim bölgesini veya seçmenleri temsil ederler. ✓
• C) Milletvekilleri görevlerine başlarken TBMM Genel Kurulunda ant içmek zorundadırlar.
• D) Meclis kararı olmadıkça tutuklanamaz veya yargılanamazlar (yasama dokunulmazlığı).
• E) Meclis çalışmalarındaki söz ve oy kullanımları nedeniyle yasama sorumsuzluğuna sahiptirler.

Milletvekilleri anayasa uyarınca sadece seçildikleri bölgeyi değil, bütün milleti temsil ederler.

8. TBMM'ye sunulmuş olan kanun tekliflerinin, sunuldukları yasama dönemi içinde kanunlaşamaması nedeniyle yeni dönemde hükümsüz hale gelmesine hukukta ne ad verilir?

• A) Kanun tasarısı
• B) Yasama feshi
• C) Kanun layihası
• D) Kadük (hükümsüz) olma ✓
• E) Yargısal iptal kararı

Yasama dönemi sona erdiğinde sonuçlandırılamayan kanun teklifleri kadük olur.

9. Mecliste şu an sadece 5 milletvekili ile temsil edilen bir siyasi partinin, yasal olarak kendi parti grubunu kurabilmesi için en az kaç milletvekiline daha ihtiyacı vardır?

• A) 10
• B) 30
• C) 15 ✓
• D) 20
• E) 7

TBMM'de siyasi parti grubu en az 20 milletvekilinden oluşur. Beş milletvekili bulunan B Partisinin 15 milletvekiline daha ihtiyacı vardır.

10. Yasama organının, araya başka hiçbir yürütme veya idare işlemi girmeden, doğrudan ve ilk elden hukuki düzenleme (kanun) yapabilme gücüne anayasa hukukunda ne ad verilir?

• A) Yasamanın sürekliliği ilkesi
• B) Yasamanın asliliği (ilkelliği) ilkesi ✓
• C) Yasamanın devredilmezliği ilkesi
• D) Yasamanın yöntemsel bağımsızlığı ilkesi
• E) Yasamanın genelliği ilkesi

Yasama yetkisinin asliliği (ilk eldenliği), meclisin başka bir makamın iznine, onayına veya ön işlemine gerek duymadan doğrudan kural koyabilme yetkisidir.

11. TBMM Genel Kurulunda yapılan aşağıdaki oylama veya seçimlerin hangisinde anayasal olarak 'gizli oy' kullanılması zorunlu değildir?

• A) TBMM Başkanı seçimi oylaması
• B) Kamu Başdenetçisi seçimi oylaması
• C) Bakan veya yardımcılarının Yüce Divana sevk kararı oylaması
• D) Anayasa değişiklik maddelerinin oylanması
• E) Savaş ilanı verilmesi kararı ✓

Savaş ilanı kararı açık oylama ile gerçekleştirilir. Diğer tüm seçeneklerde gizlilik ilkesi anayasal bir zorunluluktur.

12. 1982 Anayasası'nda yapılan son değişiklikler dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi TBMM Başkanı'nın sahip olduğu anayasal görev veya yetkilerden biri değildir?

• A) Cumhurbaşkanının yokluğunda veya makamın boşalması halinde Cumhurbaşkanına vekâlet etmek ✓
• B) TBMM toplantı günlerini ve gündemini belirlemek
• C) TBMM tüzel kişiliğini yurt içinde ve yurt dışında temsil etmek
• D) Meclis binasının güvenlik, kolluk ve idari yönetim hizmetlerini yönetmek
• E) Cumhurbaşkanının talebiyle veya doğrudan Meclisi olağanüstü toplantıya çağırmak

Mevcut sistem uyarınca, Cumhurbaşkanına vekalet etme görevi Cumhurbaşkanı yardımcısına aittir. TBMM Başkanının Cumhurbaşkanına vekalet etme yetkisi kaldırılmıştır.

13. Aşağıdaki seçeneklerin hangisinde belirtilen kurum ve organların başkanlarının tamamı TBMM Genel Kurulu tarafından yapılan seçimlerle belirlenir?

• A) Anayasa Mahkemesi, Uyuşmazlık Mahkemesi ve Kamu Denetçiliği Kurumu
• B) Sayıştay, TBMM ve Kamu Denetçiliği Kurumu (Kamu Başdenetçisi) ✓
• C) TBMM, Anayasa Mahkemesi ve Uyuşmazlık Mahkemesi
• D) TBMM ve Anayasa Mahkemesi başkanlığı
• E) Sayıştay, TBMM ve Anayasa Mahkemesi

Sayıştay Başkanı, TBMM Başkanı ve Kamu Başdenetçisi TBMM tarafından seçilir. Diğer iki mahkeme kendi başkanlarını seçer.

14. Kanunların Cumhurbaşkanı tarafından incelenmesi, Resmi Gazete'de yayımlanması veya veto edilip meclise geri gönderilmesi süreçleriyle ilgili aşağıdaki bilgilerden hangisi yanlıştır?

• A) Cumhurbaşkanı, meclisten gelen kanunları 15 gün içinde yayımlar.
• B) Uygun görmediği kanunları gerekçesini belirterek 15 gün içinde TBMM'ye geri gönderebilir.
• C) Kanunun kısmen geri gönderilmesi durumunda TBMM sadece geri gönderilen maddeleri görüşebilir.
• D) Geri gönderilen bir kanunun Meclis tarafından aynen kabul edilmesinde herhangi bir özel kabul oy sayısı aranmaz. ✓
• E) Bütçe kanunları Cumhurbaşkanı tarafından Meclise geri gönderilemez.

Geri gönderilen kanunun aynen kabulü için TBMM üye tam sayısının salt çoğunluğu gerekir. Bu nedenle seçeneği yanlıştır.

15. Vatandaşların şikayetlerini inceleyen Kamu Denetçiliği Kurumu (Ombudsmanlık), teşkilat yapısı olarak hangi makama bağlı olarak faaliyet yürütür?

• A) Cumhurbaşkanlığına
• B) Adalet Bakanlığına
• C) TBMM Başkanlığına ✓
• D) Devlet Denetleme Kuruluna
• E) TBMM Genel Kuruluna

Kamu Denetçiliği Kurumu TBMM Başkanlığına bağlı olarak kurulmuştur.