Yasama 5

1. TBMM Genel Kurulu kararıyla yasama dokunulmazlığı kaldırılan bir milletvekili, bu kararın iptali talebiyle hangi mahkemeye başvurabilir?

• A) Danıştay Başkanlığına
• B) Anayasa Mahkemesine ✓
• C) Bölge İdare Mahkemesine
• D) Ankara İdare Mahkemesine
• E) Uyuşmazlık Mahkemesine

Yasama dokunulmazlığının kaldırılması kararına karşı 7 gün içinde iptal istemiyle Anayasa Mahkemesine başvurulabilir.

2. Anayasa'da düzenlenen milletvekili seçilebilme kriterleri hakkında aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

• A) Terör eylemlerine karışma veya bu eylemleri övme suçundan mahkum olmamak gerekir.
• B) Hileli iflas, kaçakçılık ve ihaleye fesat karıştırma suçlarından mahkum olmamak gerekir.
• C) Devlet sırlarını sızdırma veya ifşa etme suçlarından mahkum olmamak gerekir.
• D) Taksirli bir suçtan ötürü bir yıl veya daha fazla ceza almamış olmak gerekir. ✓
• E) Eğitim düzeyi olarak en az ilkokul diplomasına sahip olmak gerekir.

Kasıtlı suçlar dışında kalan taksirli suçlardan alınan cezalar, süresi ne kadar olursa olsun milletvekili seçilmeye engel oluşturmaz.

3. TBMM'deki boşalan milletvekillikleri için yapılan ara seçimler hakkında verilen aşağıdaki bilgilerden hangisi yanlıştır?

• A) Ara seçime gidilmesine meclis kararıyla TBMM veya yürütmenin başı olarak Cumhurbaşkanı karar verebilir. ✓
• B) Milletvekili genel seçimlerine bir yıl veya daha az süre kalmışsa ara seçim yapılamaz.
• C) Milletvekili genel seçimlerinin üzerinden 30 ay geçmedikçe kural olarak ara seçime gidilemez.
• D) Kural olarak bir yasama dönemi içinde sadece bir defaya mahsus ara seçim yapılabilir.
• E) TBMM milletvekilliği üyeliklerinde ölüm, istifa gibi nedenlerle boşalma olduğunda gerçekleştirilir.

Ara seçime karar verme yetkisi yalnızca TBMM'ye aittir; Cumhurbaşkanı ara seçim kararı veremez.

4. Aşağıdaki durumlardan hangisinde, bir milletvekilinin milletvekilliği sıfatının sona ermesi doğrudan bir 'mahkeme kararı' veya ilamı neticesinde gerçekleşir?

• A) Milletvekilinin bağdaşmayan bir işi sürdürmekte ısrar etmesi
• B) Meclis çalışmalarına izinsiz ve özürsüz olarak devamsızlık yapılması
• C) Milletvekili hakkında gaiplik kararı verilmesi
• D) Milletvekilinin Cumhurbaşkanı yardımcısı olarak atanması
• E) Milletvekilinin kısıtlanması (vesayet altına alınması) kararı ✓

Milletvekilinin kısıtlanması (kısıtlılık kararı) mahkeme tarafından verilir ve bu karar meclise bildirildiğinde üyelik doğrudan sona erer. Diğer durumlar ise TBMM kararı veya kendiliğinden düşme nedenleridir.

5. Seçimlerin düzenli yapılması ve denetiminden sorumlu Yüksek Seçim Kurulu'nun (YSK) anayasal görevleri incelendiğinde, aşağıdakilerden hangisi bu kurulun görevleri arasında yer almaz?

• A) Seçim şikayetleri ve yolsuzluk iddialarını inceleyip kesin karara bağlamak
• B) Seçilen TBMM milletvekillerinin seçim tutanaklarını kabul etmek
• C) Cumhurbaşkanlığı seçimi kazanma tutanaklarını onaylayıp kabul etmek
• D) Kesin ceza hükmü giyen bir milletvekilinin üyeliğini düşürmek ✓
• E) Seçimlerin düzen içinde dürüstçe yapılmasını sevk ve idare etmek

Kesin hüküm giyme nedeniyle milletvekilliği, mahkeme kararının TBMM Genel Kuruluna bildirilmesiyle düşer; bu konuda Yüksek Seçim Kurulu karar vermez.

6. Milletvekillerinin meclis çalışmalarındaki faaliyetlerini hukuki ve cezai takibattan koruyan 'yasama sorumsuzluğu' güvencesi, aşağıdaki eylemlerden hangisi için geçerli değildir ve cezai sorumluluk doğurur?

• A) Genel Kurul salonunda diğer milletvekillerine fiili ve fiziksel saldırıda bulunma ✓
• B) Meclis soruşturması oylamasında kullanılan oy
• C) Genel oylamada sunulan kabul veya ret oyu
• D) Meclis kürsüsünde kanun teklifleri üzerine yapılan konuşma
• E) Meclis komisyon çalışmalarında ifade edilen şahsi düşünce ve görüşler

Yasama sorumsuzluğu oy, söz ve düşünce açıklamalarını korur; fiziksel eylemler bu kapsamda değildir.

7. Cumhurbaşkanı yardımcıları ve kabine bakanlarının görevlerine ilişkin suç iddialarını inceleyen ve Yüce Divan süreciyle sonuçlanan meclis denetim mekanizması hangisidir?

• A) Gensoru denetim mekanizması
• B) Yazılı soru önergesi
• C) Meclis soruşturması süreci ✓
• D) Mecliste genel görüşme
• E) Meclis araştırması komisyonu

Bakanların ve Cumhurbaşkanı yardımcılarının cezai sorumluluklarının soruşturulması Meclis soruşturması aracılığıyla yürütülür.

8. 1982 Anayasası'na göre, ülkemizde doğrudan kanun teklif etme yetkisine sahip olan makamlar aşağıdakilerin hangisinde birlikte verilmiştir?

• A) Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanlar
• B) Cumhurbaşkanı ve milletvekilleri
• C) Bakanlar ve milletvekilleri
• D) Cumhurbaşkanı ve bakanlar
• E) Milletvekilleri ve milletvekili sıfatıyla TBMM Başkanı ✓

Türkiye'de kanun teklif etme yetkisi sadece milletvekillerine aittir. TBMM Başkanı da bir milletvekili olduğundan kanun teklifi verebilir; Cumhurbaşkanı veya bakanların kanun teklif etme yetkisi yoktur.

9. Aşağıdakilerden hangisi, doğrudan doğruya ve sadece TBMM'nin sahip olduğu anayasal görev veya yetkilerden biri değildir?

• A) Genel veya özel af ilan edilmesini kararlaştırmak
• B) Piyasaya sürülecek madeni ve kağıt paraları doğrudan basmak ✓
• C) Milletlerarası antlaşmaların onaylanmasını kanunla uygun bulmak
• D) Uluslararası hukuka uygun olarak savaş ilan edilmesine karar vermek
• E) TBMM Genel Kurulu bünyesinde meclis başkanını seçmek

TBMM parayı doğrudan basmaz; para basılmasına karar verme yetkisine sahiptir. Paranın basılması yürütme organı gözetiminde Merkez Bankası aracılığıyla yapılır.

10. Cumhurbaşkanı tarafından meclis seçimlerinin yenilenmesine (erken seçime) karar verilmesi halinde, yenileme seçimi hangi tarihte gerçekleştirilir?

• A) Kararın Resmi Gazete'de yayımlanmasını izleyen 120. günde
• B) Kararın Resmi Gazete'de yayımlanmasını izleyen 45. günde
• C) Karar tarihinden itibaren 30 gün sonraki ilk pazar günü
• D) Kararın Resmi Gazete'de yayımlanmasını izleyen 90. günde
• E) Karar tarihini izleyen 60. günü takip eden ilk pazar günü ✓

Seçimlerin yenilenmesi kararı alındığında seçim, kararın verildiği günden sonra gelen altmışıncı günü takip eden ilk pazar günü yapılır.

11. TBMM bünyesinde yer alan aşağıdaki meclis görevlilerinden hangisi, Başkanlık Divanı'nı oluşturan asli (seçilmiş) üyeler arasında yer almaz?

• A) İdare amirleri
• B) Meclis başkan vekilleri
• C) TBMM Genel Sekreteri ✓
• D) TBMM Başkanı
• E) Kâtip üyeler

TBMM Başkanlık Divanı; Başkan, başkan vekilleri, kâtip üyeler ve idare amirlerinden oluşur. TBMM Genel Sekreteri Divanda yer almaz.

12. Bir milletvekilinin Genel Kurul kürsüsünde dile getirdiği ağır hakaretlerin ardından, meclis binası dışında ağır cezayı gerektiren bir suçüstü halinde başka bir kişiyi öldürmesi durumunda hukuksal durum ne olur?

• A) Ağır cezalık suçüstü durumu söz konusu olduğundan, TBMM kararı aranmaksızın gözaltına alınabilir, sorgulanabilir ve yargılanabilir. ✓
• B) Kürsüdeki sözleri nedeniyle hakaret suçundan yargılanıp cezalandırılabilir.
• C) Soruşturma işlemi başlatılabilir ancak vekil hiçbir şekilde gözaltına alınamaz veya tutuklanamaz.
• D) Kürsüdeki hakaret suçundan yargılanabilmek için milletvekillik sıfatının sona ermesi yeterlidir.
• E) Kişiyi öldürme suçundan yargılanabilmesi için mutlaka TBMM'nin dokunulmazlığını kaldırma kararı alması gerekir.

Kürsüdeki sözler yasama sorumsuzluğu kapsamındadır ve korunur. Ancak ağır cezayı gerektiren suçüstü hali yasama dokunulmazlığının doğrudan bir istisnasıdır; bu durumda TBMM kararına ihtiyaç duyulmadan doğrudan yargılama yapılabilir.

13. Mecliste görev yapan milletvekilleri arasından seçilmesi veya görevlendirilmesi yasal olarak mümkün olmayan unvan hangisidir?

• A) TBMM Başkanı
• B) TBMM Genel Sekreteri ✓
• C) Milli Savunma Bakanı
• D) Cumhurbaşkanı yardımcısı
• E) Meclis başkan vekilleri

TBMM Genel Sekreteri milletvekilleri arasından seçilen bir siyasi görevli değil, atanan bir kamu görevlisidir.

14. TBMM Başkanı seçilmesi süreci ve uygulanan oylama kuralları ile ilgili aşağıdaki bilgilerden hangisi yanlıştır?

• A) Birinci tur oylamada üye tam sayısının üçte iki çoğunluğu aranır.
• B) Üçüncü tur oylamada üye tam sayısının salt çoğunluğu aranır.
• C) İkinci tur oylamada üye tam sayısının üçte iki çoğunluğu aranır.
• D) Oylamalar Genel Kurulda açık oy yöntemiyle gerçekleştirilir. ✓
• E) En fazla dört oylama (tur) yapılarak süreç tamamlanır.

TBMM Başkanı seçimi açık değil, gizli oyla yapılır.

15. Bir milletvekilinin Meclis çalışmalarını boykot etmesi veya devamsızlık yapması nedeniyle milletvekilliğinin düşürülebilmesi için gereken asgari devamsızlık şartı nedir?

• A) Bir yasama yılında toplamda on birleşim gününe katılmamış olması
• B) Bir yasama yılında toplamda beş birleşim gününe katılmamış olması
• C) Bir ay içinde toplam beş birleşim günü süresince izinsiz ve özürsüz olarak çalışmalara katılmaması ✓
• D) Beş yıllık yasama dönemi boyunca beş kez devamsızlık yapılması
• E) Bir takvim yılı içinde geçerli mazereti olmadan üç birleşime katılmamış olması

Bir milletvekilinin, bir ay içinde toplamda 5 birleşim günü boyunca hiçbir geçerli mazereti veya izni olmadan çalışmalara katılmadığı tespit edilirse, TBMM Genel Kurulunun kararı ile milletvekilliği düşürülebilir.