Yasama 6

1. 1982 Anayasası hükümleri uyarınca, seçimlerin normal vaktinden önce yenilenmesine (erken seçim yapılmasına) karar verme yetkisi hangi anayasal makamlara tanınmıştır?

• A) TBMM ve Yüksek Seçim Kurulu
• B) TBMM Başkanı ve Cumhurbaşkanı
• C) TBMM Genel Kurulu ve Cumhurbaşkanı ✓
• D) Anayasa Mahkemesi ve TBMM
• E) Yüksek Seçim Kurulu ve Cumhurbaşkanı

Seçimlerin yenilenmesine TBMM veya Cumhurbaşkanı karar verebilir.

2. Bütçe Kanun Teklifi'nin meclise sunulması, görüşülmesi ve yasalaşması süreciyle ilgili aşağıdaki bilgilerden hangisi yanlıştır?

• A) Bütçe teklifini mali yılbaşından en az 75 gün önce Meclis üye tam sayısının üçte birinin imzasıyla milletvekilleri sunar. ✓
• B) Meclis Bütçe Komisyonu bütçe tasarısını 55 gün içinde görüşüp karara bağlar.
• C) Bütçe Komisyonu üye sayısı anayasaya göre 30 milletvekilinden oluşur.
• D) Bütçe Kanunu'nun anayasaya aykırılığı iddiasıyla Anayasa Mahkemesi'nde iptal davası açılabilir.
• E) Bütçe ile ilgili konular olağan dönem Cumhurbaşkanlığı kararnameleriyle düzenlenemez.

Bütçe kanun teklifini mali yılbaşından en az 75 gün önce Cumhurbaşkanı TBMM'ye sunar.

3. Yasama dokunulmazlığı güvencesine sahip bir milletvekili hakkında, meclis tarafından dokunulmazlığın kaldırılması yönünde bir karar alınmadığı sürece aşağıdaki adli işlemlerden hangisi yapılabilir?

• A) Milletvekilinin ceza mahkemesinde yargılanması
• B) Vekil hakkında tutuklama kararı verilmesi
• C) Vekilin kolluk tarafından gözaltında tutulması
• D) Vekil hakkında adli soruşturma başlatılması ✓
• E) Vekilin şüpheli sıfatıyla sorguya çekilmesi

Dokunulmazlık tutulma, sorgulanma, tutuklanma ve yargılanmaya engeldir; milletvekili hakkında soruşturma yürütülebilir.

4. TBMM'deki boşalan milletvekillikleri için yapılan ara seçimler hakkında verilen aşağıdaki bilgilerden hangisi yanlıştır?

• A) TBMM milletvekilliği üyeliklerinde ölüm, istifa gibi nedenlerle boşalma olduğunda gerçekleştirilir.
• B) Kural olarak bir yasama dönemi içinde sadece bir defaya mahsus ara seçim yapılabilir.
• C) Ara seçime gidilmesine meclis kararıyla TBMM veya yürütmenin başı olarak Cumhurbaşkanı karar verebilir. ✓
• D) Milletvekili genel seçimlerinin üzerinden 30 ay geçmedikçe kural olarak ara seçime gidilemez.
• E) Milletvekili genel seçimlerine bir yıl veya daha az süre kalmışsa ara seçim yapılamaz.

Ara seçime karar verme yetkisi yalnızca TBMM'ye aittir; Cumhurbaşkanı ara seçim kararı veremez.

5. Aşağıdaki seçeneklerin hangisinde belirtilen kurum ve organların başkanlarının tamamı TBMM Genel Kurulu tarafından yapılan seçimlerle belirlenir?

• A) Sayıştay, TBMM ve Kamu Denetçiliği Kurumu (Kamu Başdenetçisi) ✓
• B) Sayıştay, TBMM ve Anayasa Mahkemesi
• C) Anayasa Mahkemesi, Uyuşmazlık Mahkemesi ve Kamu Denetçiliği Kurumu
• D) TBMM ve Anayasa Mahkemesi başkanlığı
• E) TBMM, Anayasa Mahkemesi ve Uyuşmazlık Mahkemesi

Sayıştay Başkanı, TBMM Başkanı ve Kamu Başdenetçisi TBMM tarafından seçilir. Diğer iki mahkeme kendi başkanlarını seçer.

6. TBMM'nin Cumhurbaşkanı onayına (veto yetkisine) tabi olmaksızın doğrudan yürürlüğe koyduğu 'parlamento kararları' kapsamında gerçekleştirdiği işlemler hangileridir?

• A) Meclis İçtüzüğü'nün hazırlanıp yürürlüğe konulması kararı
• B) Seçimlerin yenilenmesi kararı ile milletlerarası antlaşmaların uygun bulunması
• C) Savaş hali ilan edilmesi veya Türk Silahlı Kuvvetleri'nin kullanılması kararı
• D) Seçimlerin yenilenmesine karar verilmesi, savaş ilanı ve Meclis İçtüzüğü yapılması ✓
• E) Savaş ilanı kararı, içtüzük yapılması ve antlaşmaların onaylanmasının uygun bulunması

Seçimlerin yenilenmesi, savaş ilanı ve İçtüzük parlamento kararıdır. Milletlerarası anlaşmalar kanunla uygun bulunur.

7. Yüksek Seçim Kurulu'nun (YSK) yapısı, görevleri ve kararlarının denetimi ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

• A) Seçimlerin adil bir şekilde yönetimini ve denetimini yürütür.
• B) Milletvekili seçilenlerin seçim tutanaklarını (mazbatalarını) kabul eder.
• C) Toplam 7 asıl ve 4 yedek üyeden müteşekkildir.
• D) Kurul kararlarına karşı başka hiçbir yargı organına veya idari mercie başvurulamaz.
• E) YSK üyelerinin tamamı Cumhurbaşkanı tarafından doğrudan atanır. ✓

YSK üyeleri Yargıtay ve Danıştay genel kurullarınca seçilir; Cumhurbaşkanı tarafından seçilmez.

8. TBMM Genel Kurulu'nun belirli bir günde, resmi çağrı veya içtüzük gereği açtığı günlük toplantılerin her birine ne ad verilir?

• A) Grup toplantısı
• B) Oturum
• C) Yasama yılı
• D) Yasama dönemi
• E) Birleşim ✓

TBMM'nin belirli bir günde açılan toplantısı birleşim; birleşimin ara ile bölünen kısımları oturumdur.

9. Cumhurbaşkanı seçilen kişiye göreve başlamadan önce verilen ve seçildiğini resmi olarak belgeleyen seçim mazbatasını (tutanak) düzenleyen yetkili kurum hangisidir?

• A) TBMM Başkanlığı
• B) İl Seçim Kurulu
• C) Danıştay Başkanlığı
• D) Yüksek Seçim Kurulu ✓
• E) Cumhurbaşkanlığı İdari İşler Başkanlığı

Cumhurbaşkanı seçim tutanağını, diğer adıyla mazbatayı Yüksek Seçim Kurulu düzenler.

10. TBMM Genel Kurulu tarafından alınan 'parlamento kararları' hakkında aşağıdaki bilgilerden hangisi yanlıştır?

• A) Kanun niteliğinde olmayan, Meclisin iç işleyişine veya kararlarına yönelik Genel Kurul işlemleridir.
• B) Yasama organının aldığı bu kararlar kural olarak Anayasa Mahkemesi'nin yargı denetimine kapalıdır.
• C) Meclis tarafından alınan bu kararlar Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girmektedir.
• D) Yayımlanmaları için Cumhurbaşkanı'nın imzası ve Resmi Gazete'de yayımlatması zorunludur. ✓
• E) İçtüzük değişikliği, dokunulmazlığın kaldırılması ve üyeliğin düşmesi gibi istisnai kararlarda yargı yolu açıktır.

Parlamento kararları Cumhurbaşkanı tarafından değil TBMM Başkanı tarafından yayımlanır.

11. Anayasa'nın 169. maddesindeki kesin yasak gereğince, TBMM Genel Kurulu aşağıdaki suç türlerinden hangisi için genel veya özel af kanunu çıkaramaz?

• A) Devlete karşı işlenen siyasi suçlar
• B) Zimmet ve rüşvet gibi yolsuzluk suçları
• C) Orman yakma ve orman sınırlarını daraltma suçları ✓
• D) Vatana ihanet kapsamındaki suçlar
• E) Askeri ceza kanununa tabi suçlar

Orman suçları için genel veya özel af çıkarılamaz.

12. Anayasal seçilme yeterliliği kurallarına göre, aşağıdaki kişilerden hangisinin milletvekilliği veya Cumhurbaşkanlığı adaylığı için yasal engeli bulunmaktadır?

• A) Terör örgütü üyeliği iddiasıyla hakkında dava açılan ve tutuklu yargılanan kişi
• B) Sağlık sorunları nedeniyle muafiyet alarak askerlik ödevini yapmamış kişi
• C) Lisansüstü veya doktora eğitimi nedeniyle askerlik yükümlülüğü tecil edilmiş kişi
• D) Hileli (dolanlı) iflas suçundan mahkemelerce 10 ay hapis cezasına çarptırılmış kişi ✓
• E) Taksirli bir trafik kazasından dolayı 15 ay hapis cezası almış kişi

Dolanlı iflas seçilmeye engel suçlardandır ve affa uğrasa dahi engel oluşturur.

13. TBMM tatilde veya ara vermedeyken, Meclisi hiçbir aracı makam veya oylama olmaksızın 'doğrudan' olağanüstü toplantıya çağrıma yetkisine sahip olan ikili hangisidir?

• A) TBMM Başkanı ve meclis siyasi parti grupları
• B) Cumhurbaşkanı, TBMM Başkanı ve meclis siyasi parti grupları
• C) Cumhurbaşkanı, TBMM Başkanı ve 120 milletvekilinin tamamı
• D) Cumhurbaşkanı ve TBMM Başkanı ✓
• E) TBMM Başkanı ve en az 120 milletvekilinin yazılı başvurusu

Cumhurbaşkanının çağrısı üzerine veya TBMM Başkanının doğrudan çağrısıyla Meclis toplanır.

14. Aşağıdaki kanun türlerinden hangisinde yapılan değişiklikler, yürürlük tarihinden itibaren bir yıl içinde yapılacak seçimlerde uygulanamaz?

• A) Af Kanunu
• B) Bütçe Kanunu
• C) İnkılap Kanunu
• D) Seçim Kanunu ✓
• E) Kesin Hesap Kanunu

Seçim kanunu değişiklikleri yürürlüğe girdikten sonra bir yıl içinde yapılacak seçimlerde uygulanamaz.

15. Cumhurbaşkanı tarafından meclis seçimlerinin yenilenmesine (erken seçime) karar verilmesi halinde, yenileme seçimi hangi tarihte gerçekleştirilir?

• A) Karar tarihinden itibaren 30 gün sonraki ilk pazar günü
• B) Kararın Resmi Gazete'de yayımlanmasını izleyen 45. günde
• C) Karar tarihini izleyen 60. günü takip eden ilk pazar günü ✓
• D) Kararın Resmi Gazete'de yayımlanmasını izleyen 90. günde
• E) Kararın Resmi Gazete'de yayımlanmasını izleyen 120. günde

Seçimlerin yenilenmesi kararı alındığında seçim, kararın verildiği günden sonra gelen altmışıncı günü takip eden ilk pazar günü yapılır.