Genel Tekrar Testi - 34

1. Modern tesislerde yapılan kümes hayvancılığı iklimden ve doğal çevreden büyük ölçüde bağımsızdır. Buna göre kümes hayvancılığının dağılışıyla ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

• A) Yaz yağışlarının gür çayırlar oluşturduğu yörelerde et verimi en yüksek seviyededir. ✓
• B) Manisa, Balıkesir ve Bolu gibi merkezlerde oldukça gelişmiştir.
• C) Pazarlama ve ulaşım maliyetlerini düşürmek yer seçiminde temel hedeftir.
• D) Tesislerin kuruluş yerinde tüketim merkezlerine yakınlık belirleyicidir.
• E) Üretim miktarında yıllara göre iklim kaynaklı dalgalanmalar oldukça azdır.

Kümes‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ hayvancılığı kapalı tesislerde yem ve suyla yürütüldüğünden bitki örtüsü, yağış ve doğal otlaklara bağlı değildir. Yer seçiminde temel unsur et ve yumurtanın tüketiciye hızla ulaştırılmasıdır. Bu nedenle büyük pazarlara ve ulaşım ağlarına yakın Manisa, Balıkesir ve Bolu gibi alanlarda gelişmiştir.

2. Türkiye'nin Orta Kuşak'ta bulunması iklim özellikleri üzerinde etkilidir. I. Batı rüzgarlarının etkili olması, II. Akdeniz iklim kuşağında bulunması, III. Yıl içinde gölge yönünün değişmemesi. Bu özelliklerden hangileri doğrudan Orta Kuşak'ta yer almanın sonucudur?

• A) Yalnız I
• B) Yalnız II
• C) I ve II ✓
• D) I ve III
• E) I, II ve III

Orta‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ Kuşak'ta sürekli batı rüzgârları etkilidir ve Akdeniz iklimi bu kuşakta görülür. Gölge yönünün yıl boyunca değişmemesi ise Türkiye'nin Yengeç Dönencesi'nin kuzeyinde, yani dönenceler dışında bulunmasıyla ilgilidir. Bu nedenle I ve II doğrudur.

3. Türkiye'de yaz sıcaklık ortalamalarının en yüksek olduğu alanlar, Güneydoğu Anadolu Bölgesi'nin güney kesimleridir. Bu durum üzerinde etkili olan temel faktörler aşağıdakilerin hangisinde birlikte verilmiştir?

• A) Bitki örtüsü ve nemlilik
• B) Enlem ve karasallık ✓
• C) Yükselti ve bakı
• D) Denizellik ve rüzgâr yönü
• E) Boylam ve okyanus akıntıları

Güneydoğu‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ Anadolu'nun Türkiye'nin güneyinde bulunması, güneş ışınlarını daha büyük açıyla almasını sağlar; bu, enlem etkisidir. Bölgenin aynı enlemdeki Akdeniz kıyılarından daha sıcak olmasında ise deniz etkisine kapalı olması, yani karasallık belirleyicidir. Düşük nem ve güneyden gelen sıcak hava da yaz sıcaklıklarını artırır. Dolayısıyla temel etkenler enlem ve karasallıktır.

4. Türkiye'deki sıcaklık dağılışını enlem, yükselti, denizellik ve karasallık birlikte etkiler. Aşağıdaki durumlardan hangisi enlem etkisine ters düşen bir örnektir?

• A) Toroslar'ın güneye bakan yamaçlarında karların erken erimesi
• B) Kış aylarında Kuzeydoğu Anadolu'da donlu gün sayısının fazla olması
• C) Yaz aylarında en yüksek sıcaklıkların Güneydoğu'da ölçülmesi
• D) Kışın Samsun'un ortalama sıcaklığının Ankara'dan yüksek olması ✓
• E) Ege kıyılarında kuzeye gidildikçe deniz suyu sıcaklığının azalması

Enleme‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ göre daha güneydeki Ankara'nın daha sıcak olması beklenir. Ancak Samsun, Karadeniz'in ılımanlaştırıcı etkisiyle kışın Ankara'dan daha sıcaktır. Bu durum denizellik ve karasallığın enlem etkisine üstün gelmesine örnektir.

5. Erzurum-Kars Platosu, lav örtülerinin yaygın olduğu ve yükseltinin 2000 metreyi aştığı bir alandır. Plato hakkında; I. Yaz yağışları gür çayırları geliştirmiştir. II. Verimli çernezyomlara rağmen iklim tarımı sınırlar. III. Karstik erime çukurları yerleşme alanlarını daraltır. yargılarından hangilerine ulaşılabilir?

• A) Yalnız I
• B) Yalnız II
• C) I ve II ✓
• D) I ve III
• E) II ve III

Erzurum-Kars,‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ yüksek bir lav platosudur. Yaz yağışları gür çayırları geliştirerek büyükbaş hayvancılığı destekler (I). Çernezyomlar verimli olsa da düşük sıcaklıklar tarımı sınırlar (II). Karstik erime çukurları ise volkanik değil kalkerli arazilerde oluşur; III yanlıştır.

6. Tarımsal ham madde kullandığı için Türkiye'de yıllık üretimi iklim koşullarındaki değişimden en fazla etkilenen sanayi kolu hangisidir?

• A) Cam
• B) Kimya
• C) Çimento
• D) Seramik
• E) Gıda ✓

Gıda‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ sanayisinin büyük bölümü tarım ürünlerini ham madde olarak değerlendirir. Tarımsal üretim iklim şartlarına göre değiştiğinden gıda sanayisinin yıllık üretim miktarı da dalgalanabilir.

7. Maksimum nem, havanın belirli bir sıcaklıkta taşıyabileceği en fazla su buharıdır ve sıcaklık arttıkça yükselir. Temmuz ayında aşağıdaki yörelerin hangisinde maksimum nem yüksek, bağıl nem ise düşük olur?

• A) Çatalca - Kocaeli Bölümü
• B) Şanlıurfa ve çevresi ✓
• C) Menteşe Yöresi
• D) Erzurum - Kars Platosu
• E) Doğu Karadeniz kıyıları

Şanlıurfa‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ çevresinde yaz sıcaklıkları çok yüksek olduğundan havanın nem taşıma kapasitesi büyüktür. Ancak su kaynakları ve havadaki gerçek nem miktarı sınırlı kaldığı için bu kapasitenin az bir bölümü dolar; dolayısıyla bağıl nem düşüktür.

8. Karstik kaynakların özellikleriyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğru değildir?

• A) Karstik arazide suyu yer altına götüren kanallara subatan denir.
• B) Suları, geçtikleri kalkerli tabakalar nedeniyle kireçli olabilir.
• C) Türkiye'de Akdeniz Bölgesi'nde yaygındır.
• D) Volkanik arazilerin karakteristik kaynaklarıdır. ✓
• E) Debileri mevsimlere göre değişebilir.

Karstik‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ kaynaklar kalker, jips ve kaya tuzu gibi suda çözünebilen kayaçların yaygın olduğu sahalarda oluşur. Volkanik araziler bu kaynakların karakteristik oluşum alanı değildir.

9. Akdeniz'deki Teke ve Taşeli platoları, iklim elverişli olmasına rağmen Türkiye'nin seyrek nüfuslu alanlarındandır. Bu durum platoların hangi özelliğiyle açıklanır?

• A) Yıllık yağış miktarının ülke ortalamasının altında kalması
• B) Karstik arazi yapısı ve yer şekillerinin engebeli olması ✓
• C) Yaz kuraklığının tarımsal üretimi sınırlandırması
• D) Orman örtüsünün gür ve tahrip edilmemiş olması
• E) Volkanik tüf örtüsünün tarım alanlarını daraltması

Teke‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ ve Taşeli kalkerli, karstik ve engebeli platolardır. Sular yer altına sızdığı için yüzey suyu azdır; lapya ve kanyonlarla parçalanmış arazi tarımı ve ulaşımı güçleştirir. Nüfusun seyrekliği iklimden çok bu jeolojik ve topoğrafik koşullara bağlıdır.

10. Kırsal konutların pencereleri Erzurum'da küçük, Antalya'da ise daha büyük yapılmaktadır. Bu farklılığın temelinde hangi koşul bulunur?

• A) Rüzgâr yönü
• B) Bakı koşulları
• C) Yağış miktarı
• D) Yer altı suyu seviyesi
• E) Sıcaklık koşulları ✓

Erzurum'un‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ çok soğuk kışlarında ısı kaybını azaltmak amacıyla pencereler küçük tutulur. Antalya'nın daha ılık ve sıcak iklimi ise büyük pencereli konutların yapılmasına uygundur.

11. Türkiye'de bazı tarım ürünleri, genel iklim koşullarında yetişmesi beklenmeyen dar alanlarda özel iklim özellikleri sayesinde üretilebilmektedir. Aşağıdaki yöre ve ürün eşleştirmelerinden hangisi bu duruma örnektir?

• A) Iğdır - Pamuk ✓
• B) Edirne - Çeltik
• C) Şanlıurfa - Pamuk
• D) Rize - Fındık
• E) Aydın - İncir

Mikroklima,‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ çevresinden farklı özellik gösteren dar iklim alanıdır. Iğdır Ovası, Doğu Anadolu'nun soğuk yapısına rağmen dağlarla çevrili korunaklı bir çukurda bulunduğundan yazın fazla ısınır ve pamuk yetişebilir. Şanlıurfa'da pamuk, Aydın'da incir ve Rize'de fındık bölgenin genel iklimine uygundur. Edirne'deki çeltik üretiminde ise sulama olanakları belirleyicidir.

12. Türkiye'de en geniş alanda ılıman karasal, diğer adıyla step iklimi görülür. Bu iklimin genel özellikleriyle ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

• A) Kış aylarında kar yağışı ve don olayları sıklıkla yaşanır.
• B) Tarımsal üretimde iklim koşullarına bağlı dalgalanmalar belirgindir.
• C) Doğal bitki örtüsü ilkbahar yağışlarıyla yeşeren kısa boylu otlardır.
• D) Yıllık ve günlük sıcaklık farkları kıyı bölgelerine göre daha yüksektir.
• E) Kayaçlarda kimyasal çözünme şiddeti, fiziksel ufalanmadan daha fazladır. ✓

Step‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ ikliminde nem az, günlük ve yıllık sıcaklık farkları yüksektir. Bu koşullar kayaçlarda fiziksel ufalanmayı artırırken kimyasal çözünmeyi sınırlar. İlkbaharda yeşeren bozkırlar yaygındır ve yağış değişimleri tarımsal üretimi etkiler.

13. Türkiye'deki iklim ve yer şekli çeşitliliği, endemik bitki türlerinin sayısını artırmıştır. Aşağıdaki yörelerden hangisi endemik bitki çeşitliliğinin yoğunlaştığı alanlardan biri değildir?

• A) Batı Toroslar
• B) Göller Yöresi
• C) Menteşe Yöresi
• D) Ergene Havzası ✓
• E) Kaz Dağları

Batı‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ Toroslar, Göller ve Menteşe yöreleri ile Kaz Dağları; engebeli yapı ve yerel iklim farklılıkları nedeniyle endemik türler bakımından zengindir. Ergene Havzası'nın düz ve sade yüzeyi ise bu çeşitliliği sınırlar.

14. Yatak eğiminin az, vadi tabanının geniş olduğu alanlarda aşırı yağış ve kar erimeleri taşkın riskini artırır. Aşağıdaki akarsulardan hangisinin taşkın potansiyeli daha yüksektir?

• A) Göksu Nehri
• B) Manavgat Nehri
• C) Meriç Nehri ✓
• D) Çoruh Nehri
• E) Zap Suyu

Çoruh‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ ve Zap Suyu yüksek eğimli, dar ve derin vadilerde aktığından yatak dışına taşmaları görece zordur. Meriç ise düz bir arazide ve geniş tabanlı vadide akar. İlkbaharda kar erimeleri ve şiddetli yağışlarla debisi yükseldiğinde geniş tarım alanlarında taşkın oluşturabilir.

15. Yarı kurak iklime uyum sağlayan bu hayvan, tekstilde kullanılan değerli yünüyle tanınır. En çok Ankara çevresinde, ayrıca Siirt'te yetiştirilir. Özellikleri verilen hayvan türü aşağıdakilerden hangisidir?

• A) Dağlıç koyunu
• B) Kıl keçisi
• C) Karaman koyunu
• D) Tiftik keçisi ✓
• E) Merinos koyunu

Ankara‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ keçisi olarak da bilinen tiftik keçisi, yarı kurak bozkır koşullarına uyumludur. Moher adı verilen değerli lifi tekstil sanayisinde kullanılır. Ankara ve Siirt çevresi önemli yetiştirme alanlarıdır.

16. Erzincan'ın ocak ayı sıcaklık ortalamasının Giresun'dan düşük olmasını aşağıdaki faktörlerden hangisi açıklamaz?

• A) Nemlilik
• B) Denizellik
• C) Enlem ✓
• D) Yükselti
• E) Karasallık

Erzincan'ın‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ yüksek ve karasal olması kış sıcaklıklarını düşürürken Giresun'da denizellik ile nemlilik ısı kaybını sınırlar. Erzincan daha güneyde yer aldığından iki kent arasındaki fark enlemle açıklanamaz.

17. Ege Bölgesi'nde dağların kıyıya dik uzanması ve arazinin kırıklı olması, çok sayıda coğrafi özellik üzerinde etkili olmuştur. Aşağıdakilerden hangisi bu yapının sonuçlarından biri değildir?

• A) Akarsu ağızlarında haliç tipi kıyıların yaygınlaşması ✓
• B) Kıyı ile iç kesimler arası ulaşımın kolay sağlanması
• C) Kıta sahanlığının geniş ve sığ bir özellikte olması
• D) Kıyı şeridinde girinti ve çıkıntının fazla olması
• E) Denizel iklimin iç kesimlere kadar sokulabilmesi

Dağların‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ kıyıya dik uzanması deniz etkisinin iç kesimlere ulaşmasını ve doğu-batı yönlü ulaşımı kolaylaştırır. Kıyı çizgisi girintili çıkıntılı, kıta sahanlığı geniştir ve deltalar gelişmiştir. Haliç oluşumu için güçlü gelgit gerekir; Ege kıyılarında haliçler yaygın değildir.

18. Türkiye'de yağış miktarı fazla olan sahalar çoğunlukla yoğun nüfuslanmıştır. Aşağıdaki illerden hangisi bu genel durumun dışında kalır?

• A) Mersin
• B) Kırklareli ✓
• C) İstanbul
• D) Antalya
• E) Samsun

Kırklareli'nin‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ Yıldız Dağları kesimi bol yağış alır. Buna rağmen engebeli arazi, ulaşımın sınırlı olması ve ana ulaşım güzergâhlarına uzaklık nüfus yoğunluğunu düşürür.

19. Aşağıdakilerden hangisi, Türkiye'de iklim tiplerinin dağılışında en belirleyici faktördür?

• A) Enlem ✓
• B) Boylam
• C) Yükselti
• D) Denize göre konum
• E) Rüzgarlar

Türkiye'de‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ iklim tiplerinin dağılışında en belirleyici faktör enlemdir (matematik konum). Ancak yükselti, denize göre konum ve rüzgarlar da etkilidir.

20. Türkiye'de iklim tiplerinin dağılışında yükseltinin etkisi ile ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

• A) Yükselti arttıkça sıcaklık azalır, yağış miktarı artar.
• B) Yükselti, Karadeniz kıyılarında yağış artışına neden olur.
• C) Yükselti, Akdeniz kıyılarında yaz kuraklığını şiddetlendirir. ✓
• D) Yükselti, İç Anadolu'da karasal iklim özelliklerini belirler.
• E) Yükselti, Doğu Anadolu'da yüksek dağ iklimi oluşturur.

Yükselti,‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ Akdeniz'de yaz kuraklığını şiddetlendirmez; aksine, yükseltiyle birlikte yağış artabilir. Yaz kuraklığı daha çok enlem ve yaz muson etkisiyle ilgilidir.

21. Türkiye'de iklim tipleri ile bitki örtüsü arasındaki ilişki düşünüldüğünde, aşağıdaki eşleştirmelerden hangisi doğrudur?

• A) Karadeniz iklimi - Maki
• B) Akdeniz iklimi - Orman
• C) Karasal iklim - Step ✓
• D) Akdeniz iklimi - Orman
• E) Karadeniz iklimi - Step

İç‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ Anadolu'nun karasal ikliminde step (bozkır) bitki örtüsü yaygındır. Karadeniz'de orman, Akdeniz'de maki ve orman bulunur.

22. Türkiye'de aşağıdaki rüzgar çeşitlerinden hangisi, Karadeniz Bölgesi'nde yağış getiren rüzgardır?

• A) Poyraz
• B) Lodos ✓
• C) Kara yel
• D) Yıldız
• E) Samyeli

Lodos,‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ Karadeniz Bölgesi'nde yağış getiren rüzgardır. Poyraz soğuk, Yıldız soğuk, Kara yel soğuk, Samyeli sıcak ve kuru rüzgardır.

23. Türkiye'de aşağıdaki toprak tiplerinden hangisi, Akdeniz Bölgesi'nde yaygındır?

• A) Podzol
• B) Laterit
• C) Terra rossa ✓
• D) Kestane rengi topraklar
• E) Kahverengi orman toprakları

Terra‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ rossa (kırmızı Akdeniz toprakları), Akdeniz Bölgesi'nde kireçtaşı araziler üzerinde gelişen toprak tipidir.

24. Türkiye'deki karstik şekillerin oluşumunda aşağıdaki faktörlerden hangisi en etkilidir?

• A) Kayaç türü (kireçtaşı) ve iklim (bol yağış) ✓
• B) Kayaç türü (granit) ve yüksek sıcaklık
• C) Kayaç türü (kumtaşı) ve kurak iklim
• D) Kayaç türü (bazalt) ve buzul etkisi
• E) Kayaç türü (mermer) ve rüzgar aşındırması

Karstik‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ şekiller, kireçtaşı (kalker) gibi eriyebilen kayaçların bol yağış ve yeraltı sularıyla erimesiyle oluşur. Toros Dağları bu özelliklerin en yaygın olduğu bölgedir.

25. Türkiye'de aşağıdaki iklim tiplerinden hangisi, en geniş alana yayılım gösterir?

• A) Akdeniz iklimi
• B) Karadeniz iklimi
• C) Karasal (İç Anadolu) iklimi ✓
• D) Doğu Anadolu iklimi
• E) Marmara (geçiş) iklimi

İç‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ Anadolu iklimi (karasal), Türkiye'de en geniş alana yayılım gösterir. İç Anadolu, Doğu Anadolu'nun batısı ve Trakya'nın iç kesimlerinde görülür.