Genel Tekrar Testi - 6
Türkiye Turizm Stratejisi kapsamında Sapanca, Mudurnu ve Beypazarı hangi turizm gelişim koridoru içinde ele alınmıştır?
Bu testteki tüm sorular ve cevapları (25 soru)
1. Türkiye Turizm Stratejisi kapsamında Sapanca, Mudurnu ve Beypazarı hangi turizm gelişim koridoru içinde ele alınmıştır?
- A) İpek Yolu Turizm Koridoru ✓
- B) Zeytin Koridoru
- C) İnanç Turizmi Koridoru
- D) Trakya Kültür Koridoru
- E) Batı Karadeniz Kıyı Koridoru
Tarihî güzergâhları ve geleneksel kent dokularıyla tanınan Sapanca, Mudurnu ve Beypazarı, İpek Yolu Turizm Koridoru içinde değerlendirilmiştir.
2. Rüzgârların şekillendirici etkisi kurak, gevşek topraklı ve seyrek bitki örtülü alanlarda artar. Buna göre; I. Konya Karapınar çevresi, II. Doğu Karadeniz kıyı kuşağı, III. Güneydoğu Anadolu'nun güneyi yörelerinden hangilerinde rüzgâr şekilleri daha yaygındır?
- A) Yalnız I
- B) Yalnız II
- C) I ve II
- D) I ve III ✓
- E) II ve III
Karapınar çevresi ile Güneydoğu Anadolu'nun güneyinde kuraklık ve seyrek bitki örtüsü rüzgâr aşındırmasını artırır. Doğu Karadeniz'de ise bol yağış ve gür ormanlar yüzeyi korur. Bu nedenle I ve III doğrudur.
3. Türkiye'nin okyanusa kıyısı olmamasına rağmen Marmara ve Ege kıyılarında geçmişte tsunami yaşandığı belirlenmiştir. Bu durumun oluşmasında hangi özellik doğrudan etkilidir?
- A) Deniz tabanlarında sismik hareketliliğin yüksek olması ✓
- B) Boğazlar aracılığıyla farklı denizlerin birbirine bağlanması
- C) Kıyı gerisindeki dağların denize paralel uzanması
- D) Akarsuların taşıdığı alüvyonların kıyı derinliğini azaltması
- E) Kıyı çizgisi boyunca şiddetli lodos fırtınalarının görülmesi
Tsunamiler iç denizlerde de oluşabilir. Marmara ve Ege tabanındaki aktif fayların kırılması deniz tabanını aniden hareket ettirerek büyük dalgalar oluşturur. Bu nedenle temel etken fırtına değil, deniz altı depremleri ve tektonik hareketliliktir.
4. Örtü altı tarımda (seracılıkta) en önemli maliyetlerden biri kış aylarındaki ısıtma gideridir. Bu nedenle kışların ılık ve güneşli gün sayısının fazla olduğu yerlerde seracılık daha ekonomiktir. Buna göre; I. Antalya Bölümü, II. Doğu Karadeniz kıyıları, III. Kıyı Ege Bölümü yörelerinden hangileri seracılık için daha elverişli koşullara sahiptir?
- A) Yalnız I
- B) Yalnız II
- C) I ve II
- D) I ve III ✓
- E) II ve III
Antalya ve Kıyı Ege'de kışların ılık geçmesi, seraların ısıtma giderlerini azaltır. Bulutluluğun görece az ve güneşlenme süresinin uzun olması da üretimi destekler. Doğu Karadeniz kıyılarında kış sıcaklıkları çok düşük olmasa da yıl boyu yağış ve bulutluluğun fazla olması güneşlenme süresini sınırlar. Bu nedenle seracılık açısından I ve III daha elverişlidir.
5. Volkanik sahalarda gaz basıncına bağlı patlamalarla meydana gelen, belirgin lav çıkışının olmadığı maar çukurlarına Türkiye'den hangi örnek verilebilir?
- A) Meke Gölü ✓
- B) Marmara Gölü
- C) Burdur Gölü
- D) Erçek Gölü
- E) Van Gölü
Konya'nın Karapınar ilçesinde bulunan Meke Gölü, volkanik patlama çukurunda gelişmiş önemli bir maar örneğidir. Su seviyesindeki güncel değişimler gölün oluşum türünü değiştirmez.
6. İstanbul ve Çanakkale boğazlarında yüzey ve dipte zıt yönlü akıntılar görülür. Bu akıntılarla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?
- A) Alt akıntının oluşmasında suların tuzluluk farkı etkilidir.
- B) Karadeniz'in su seviyesi yüzey akıntısını oluşturur.
- C) Akıntılar deniz canlılarının göç yollarını etkiler.
- D) Yüzey akıntısı Karadeniz'den Marmara'ya doğru ilerler.
- E) Alt akıntının yönü Karadeniz'den Ege'ye doğrudur. ✓
Karadeniz'in su seviyesi daha yüksek olduğu için yüzey akıntısı Karadeniz'den Marmara ve Ege yönüne ilerler. Daha tuzlu ve yoğun Akdeniz suyu ise dipten ters yönde, Karadeniz'e doğru hareket eder. Bu nedenle alt akıntının Karadeniz'den Ege'ye gittiği ifadesi yanlıştır.
7. Türkiye'deki güneşlenme süreleri hakkında verilen bilgilerden hangisi doğru değildir?
- A) Bulutluluk arttıkça güneşlenme süresi genellikle azalır.
- B) Türkiye'de güneşlenme süresinin en düşük olduğu alan Erzurum-Kars çevresidir. ✓
- C) Güneydoğu Anadolu, güneşlenme süresinin yüksek olduğu alanlardandır.
- D) Doğu Karadeniz kıyıları bulutluluk nedeniyle düşük güneşlenme süresine sahiptir.
- E) Güneşlenme süresi güney ve iç kesimlerde genellikle daha yüksektir.
Türkiye'de güneşlenme süresinin en az olduğu yerler, yoğun ve sürekli bulutluluğun görüldüğü Doğu Karadeniz kıyılarıdır. Erzurum-Kars çevresinde kış uzun sürse de bulutluluk bu kıyılar kadar devamlı değildir.
8. 2013-2017 dönemini kapsayan TRAGEP kapsamında sulama sorunlarının azaltılması hedeflenen bölge hangisidir?
- A) Doğu Anadolu
- B) İç Anadolu
- C) Trakya ✓
- D) Güneydoğu Anadolu
- E) Doğu Karadeniz
TRAGEP, Trakya Gelişim Projesi'nin kısaltmasıdır. 2013-2017 dönemini kapsayan proje; sulama, içme suyu, atık su arıtma, dere ıslahı ve ağaçlandırma gibi çalışmalarla Trakya'nın kalkınma sorunlarına çözüm üretmek amacıyla hazırlanmıştır.
9. Güneş enerjisi potansiyeli bulutluluk ve güneşlenme süresine bağlıdır. Buna göre; I. Güneydoğu Anadolu II. Doğu Karadeniz III. Akdeniz bölgelerinden hangilerinde elektrik üretme potansiyeli daha yüksektir?
- A) Yalnız I
- B) Yalnız II
- C) I ve II
- D) I ve III ✓
- E) II ve III
Güneydoğu Anadolu uzun güneşlenme süresiyle (I), Akdeniz ise belirgin yaz kuraklığıyla (III) yüksek güneş enerjisi potansiyeline sahiptir. Doğu Karadeniz'de yıl boyu yağış ve bulutluluk fazla olduğundan potansiyel düşüktür (II). Bu nedenle I ve III doğrudur.
10. Jeolojik süreçte Karadeniz ve Akdeniz havzaları çökerken Anadolu'nun geniş bir alan hâlinde yükselmesi aşağıdaki kavramlardan hangisiyle açıklanır?
- A) Orojenez
- B) Regresyon
- C) İzostatik denge
- D) Epirojenez ✓
- E) Transgresyon
Yer kabuğunun geniş alanlarda yavaşça yükselmesi veya çökmesine epirojenez denir. Anadolu'nun aşınarak hafiflemesiyle yükselmesi, çevredeki deniz tabanlarının tortullarla ağırlaşıp çökmesi bu harekete örnektir. İzostatik denge ise sürecin temelindeki ağırlık dengesidir.
11. İstanbul ve Çanakkale boğazları, Karadeniz ile Akdeniz havzaları arasında su alışverişi sağlar. Karadeniz'den Marmara Denizi'ne doğru sürekli yüzey akıntısı oluşmasının temel nedeni hangisidir?
- A) Karadeniz'in tuzluluk oranının Akdeniz'e göre daha düşük olması
- B) Boğazların derinlik ve genişliklerinin birbirinden farklı yapı göstermesi
- C) Karadeniz'de kıta sahanlığının dar, kıyı derinliğinin fazla olması
- D) Karadeniz'in su seviyesinin Marmara Denizi'nden daha yüksek olması ✓
- E) Ege ve Akdeniz kıyılarında buharlaşma şiddetinin çok yüksek olması
Karadeniz, bol yağış ve büyük akarsularla beslendiği için yoğun bir tatlı su girdisine sahiptir. Bu durum su seviyesini Marmara ve Ege'ye göre yükseltir. Oluşan seviye farkı, yüzey sularının boğazlardan Marmara'ya doğru akmasına yol açar. Tuzluluk ve yoğunluk farkı ise ters yönde ilerleyen alt akıntının oluşmasında etkilidir.
12. Karbonatlı ve sülfatlı kayaçların yer altı sularınca çözünmesiyle mağara, obruk ve düden gibi şekiller oluşur. Bu yer şekillerinin aşağıdaki yörelerden hangisinde daha yaygın olması beklenir?
- A) Ergene Havzası
- B) Yukarı Murat - Van Bölümü
- C) Çatalca - Kocaeli Bölümü
- D) Doğu Karadeniz Bölümü
- E) Teke ve Taşeli Yöreleri ✓
Kalker, jips ve kaya tuzunun çözünmesi karstik topoğrafyayı oluşturur. Mağara, obruk, lapya, dolin ve polyeler bu sürecin ürünüdür. Türkiye'de kalın kalker tabakaları Toroslar ile Teke ve Taşeli platolarında yaygın olduğundan karstik şekiller burada daha fazladır.
13. Türkiye'deki doğal gaz kaynakları ve doğal gazın kullanımıyla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?
- A) Tüketimin çok büyük bir kısmı ithalatla karşılanır.
- B) Uluslararası enerji taşımacılığında önemli bir transit ülkedir.
- C) Elektrik üretim santralleri deniz ulaşımı olan kıyılarda toplanmıştır. ✓
- D) Kırklareli ve Düzce çevresinde çıkarımı yapılmaktadır.
- E) Karadeniz açıklarında yeni rezerv keşifleri yapılmıştır.
Doğal gaz, diğer fosil yakıtlara göre daha az çevre kirliliği oluşturur. Türkiye'de Hamitabat ve Akçakoca'da çıkarılmasına rağmen tüketimin büyük bölümü ithalatla karşılanır. Boru hatlarıyla taşınabildiği için doğal gaz santrallerinin kıyıda kurulması gerekmez. Ovaakça ve Polatlı'da tüketim merkezlerine, Hamitabat'ta ise kaynağa yakınlık kuruluş yerini etkilemiştir.
14. Başta Toroslar olmak üzere Akdeniz ile Orta Karadeniz'in yüksek kesimlerinde, Yörük ve Türkmenlerin mevsimlik olarak kurduğu çadır topluluklarından oluşan geçici köy altı yerleşmesi hangisidir?
- A) Ağıl
- B) Oba ✓
- C) Dam
- D) Kom
- E) Yayla
Obalar, özellikle Toroslar ve Orta Karadeniz'deki Canik Dağları çevresinde Yörük ve Türkmenlerin hayvancılık amacıyla kullandığı mevsimlik barınma alanlarıdır. Aileler sürüleriyle yüksek kesimlere çıkar ve kolay taşınabilen çadırlar kurar. Doğu Anadolu'daki kom ve Ege'deki dam yerleşmelerinden farklı olarak oba, çadır kültürüyle ve göçebe hayvancılıkla özdeşleşmiştir.
15. Tarıma dayalı sanayi tesisleri çoğunlukla ham maddenin yoğun üretildiği alanlarda kurulur. Zeytin üretiminde Aydın'ı İzmir ve Manisa izlediğine göre zeytinyağı fabrikaları hangi bölümde daha çok yoğunlaşır?
- A) Erzurum-Kars Bölümü
- B) Doğu Karadeniz Bölümü
- C) Orta Kızılırmak Bölümü
- D) Yukarı Fırat Bölümü
- E) Asıl Ege Bölümü ✓
Aydın, İzmir ve Manisa Asıl Ege Bölümü'nde yer alır ve zeytin üretiminde öne çıkar. Bu nedenle taşıma maliyetini azaltmak isteyen zeytinyağı tesisleri ham maddeye yakın olarak Asıl Ege'de yoğunlaşır.
16. Yerel rüzgârlar, geldikleri yön ve oluşum biçimlerine göre sıcaklığı farklı şekilde etkiler. Aşağıdaki bilgilerden hangisi Türkiye'deki yerel rüzgârlarla ilgili yanlıştır?
- A) Fön, dağ yamaçlarından inerken ulaştığı yörede sıcaklığı düşürür. ✓
- B) Karayel, kışın Balkanlar üzerinden gelerek sıcaklıkları düşürür.
- C) İmbat, yaz aylarında Ege kıyılarında serinletici etki yapar.
- D) Samyeli, Güneydoğu Anadolu'da tarım ürünlerini erken olgunlaştırır.
- E) Lodos, kış aylarında iç kesimlerde kar erimelerine yol açar.
Karayel kuzeyden geldiği için soğutur; lodos ve samyeli sıcaklığı artırır. İmbat ise yazın Ege kıyılarını serinletir. Dağ yamacından alçalan fön rüzgârı basınç artışıyla ısındığından ulaştığı yerde sıcaklığı düşürmez, yükseltir.
17. Verilen göç örneklerinden hangisi devamlılık süresi yönüyle diğerlerinden ayrılır?
- A) Güneydoğu Anadolu'dan fındık ve çay hasadı için Karadeniz'e gidilmesi
- B) Tarım işçilerinin hasat döneminde Çukurova'ya gitmesi
- C) İç bölgelerden İzmit-İstanbul sanayi kuşağına yerleşilmesi ✓
- D) Yaz döneminde turizm amacıyla Muğla'ya yapılan göçler
- E) Akdeniz Bölgesi'nde yazın yaylalara çıkılması
Tarım işçiliği, turizm ve yaylacılığa bağlı hareketler belirli dönemlerde gerçekleşen mevsimlik göçlerdir. Sanayi merkezlerine çalışmak ve yerleşmek amacıyla yönelen göç ise çoğunlukla süreklidir.
18. Doğu Anadolu'daki kırsal yerleşmelerin ortalama yükseltisi Ege ve Marmara'dakilerden çok daha fazladır. Bu durum bölgelerin hangi özelliğiyle doğrudan ilişkilidir?
- A) Arazinin genel yükselti ortalamasının fazla olması ✓
- B) İklimin karasallık şiddetinin yüksek olması
- C) Doğal bitki örtüsünün çayır ve bozkır olması
- D) Tarım alanlarının dar ve parçalı olması
- E) Kış aylarındaki donlu gün sayısının fazla olması
Türkiye'de yükselti genel olarak batıdan doğuya artar. Ege ve Marmara'daki ovalar deniz seviyesine yakınken Doğu Anadolu'nun ortalama yükseltisi yaklaşık 2000 metreye ulaşır. Bu nedenle kırsal yerleşmeler daha yüksektedir. Karasallık ve donlu gün sayısı bunun nedeni değil sonucudur.
19. Doğu Anadolu'nun yüksek ve engebeli bir yapıya sahip olması ve bölgede güçlü depremlerin görülmesi, temelde hangi tektonik hareketle açıklanır?
- A) Anadolu levhasının batıya doğru kayması
- B) Avrasya levhasının kuzeye doğru hareket etmesi
- C) Afrika levhasının kuzeydoğu yönünde ilerlemesi
- D) Egeid karasının çökerek deniz sularına karışması
- E) Arabistan levhasının kuzeye doğru hareket etmesi ✓
Arabistan levhasının kuzeye ilerleyerek Anadolu'yu Avrasya levhasına doğru sıkıştırması, Doğu Anadolu'da yükselme ve kırılmalara yol açar. Bölgenin yüksekliği ve aktif fayları bu sıkışmanın sonucudur; Anadolu levhasının batıya kayması ise aynı sürecin ortaya çıkardığı bir harekettir.
20. Güncel verilere göre kütlü pamuk üretiminde Güneydoğu Anadolu ilk sıradadır. Geçmişte Ege ve Akdeniz öndeyken bu sıralamanın değişmesinde en etkili gelişme hangisidir?
- A) Çukurova'da sanayileşme sonucu tarım alanlarının hızla daralması
- B) Ege Bölgesi'nde pamuk tarımını destekleyen alüvyal toprakların azalması
- C) Güneydoğu Anadolu'da tarımda makineleşmenin daha erken tamamlanması
- D) Güneydoğu Anadolu'da yaz sıcaklıklarının Ege'den daha düşük seyretmesi
- E) GAP ile birlikte bölgedeki sulama olanaklarının büyük ölçüde artması ✓
Pamuk gelişme döneminde su, olgunlaşma döneminde yüksek sıcaklık ister. Güneydoğu Anadolu'da geçmişte sulama yetersizliği üretimi sınırlıyordu. GAP barajları ve sulama kanallarıyla su sorununun azalması, yüksek yaz sıcaklıklarıyla birleşince bölgeyi pamuk üretiminde öne çıkarmıştır.
21. Türkiye'nin güneş enerjisi potansiyeli yüksek olmakla birlikte santral verimi iklim ve yer şekillerine göre değişir. Güneş enerjisi santralleriyle ilgili aşağıdaki yargılardan hangisi yanlıştır?
- A) Ege kıyılarında dağların uzanış yönü güneş panellerinin verimini düşürür. ✓
- B) Güneş panellerinin üzerinin tozla kaplanması santrallerin enerji verimliliğini düşürür.
- C) Doğu Karadeniz kıyıları, bulutluluk oranının yüksek olması nedeniyle verimsizdir.
- D) Güneydoğu Anadolu, güneşlenme süresinin uzunluğuyla yüksek potansiyele sahiptir.
- E) İç Anadolu'daki geniş düzlükler devasa santral kurulumunu kolaylaştırır.
Güneş santralleri uzun güneşlenme süresi ve düşük bulutluluk ister. Güneydoğu ve İç Anadolu bu açıdan elverişliyken Doğu Karadeniz'in bulutlu yapısı verimi sınırlar. Panellerin tozlanması da üretimi azaltır. Ege'de dağların denize dik uzanmasının panel verimini doğrudan düşüren bir etkisi yoktur.
22. Türkiye'yi çevreleyen denizlerin tuzluluk, sıcaklık ve ekolojik özellikleri enlem ile özel konuma göre değişir. Denizlerimizle ilgili aşağıdaki bilgilerden hangisi yanlıştır?
- A) Karadeniz'in tuzluluk oranı Akdeniz'den daha düşüktür.
- B) Akdeniz kıyılarında deniz turizmi süresi Karadeniz'den uzundur.
- C) Ege Denizi'nde kıta sahanlığı Karadeniz'e göre daha geniştir.
- D) Marmara Denizi, iki farklı denizin özelliklerini yansıtan geçiş alanıdır.
- E) Karadeniz'de deniz canlısı tür çeşitliliği Akdeniz'den daha fazladır. ✓
Karadeniz bol yağış ve akarsu girdisi nedeniyle en düşük tuzluluğa sahip denizimizdir. Plankton zenginliği balık miktarını artırır; ancak yaklaşık 200 metrenin altında oksijensiz ve zehirli gazlı ortam canlı yaşamını sınırlar. Akdeniz'in tuzluluğu daha yüksek olsa da tür çeşitliliği daha fazladır.
23. Türkiye'de aşağıdaki bölgelerden hangisinde lös toprakları yaygındır?
- A) Doğu Anadolu Bölgesi
- B) İç Anadolu Bölgesi (Konya Ovası) ✓
- C) Ege Bölgesi
- D) Marmara Bölgesi
- E) Akdeniz Bölgesi
Lös toprakları, rüzgarların taşıdığı ince malzemenin birikmesiyle oluşur. Türkiye'de en yaygın olduğu yer Konya Ovası'dır.[reference:6]
24. Aşağıdaki Türkiye bölgelerinden hangisinde, rüzgar aşındırma şekilleri en yaygındır?
- A) Doğu Anadolu Bölgesi
- B) İç Anadolu Bölgesi (Konya-Tuz Gölü çevresi) ✓
- C) Ege Bölgesi
- D) Marmara Bölgesi
- E) Akdeniz Bölgesi
Konya-Tuz Gölü çevresi ve Iğdır gibi kurak bölgelerde rüzgar aşındırma şekilleri (mantar kaya, şahit kaya, rüzgar gülü) yaygındır.[reference:13]
25. Türkiye'deki akarsuların rejimleri ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?
- A) Karadeniz akarsuları, yağış rejimine bağlı olarak düzenli akışa sahiptir.
- B) Akdeniz akarsuları, kış ve ilkbaharda taşkın, yazın kuraklık gösterir.
- C) İç Anadolu akarsuları, kar erimeleriyle bahar aylarında yüksek debilidir. ✓
- D) Doğu Anadolu akarsuları, kar erimeleriyle ilkbaharda taşkın yapar.
- E) Ege akarsuları, kış ve ilkbaharda düzenli, yazın ise kuruma eğilimindedir.
İç Anadolu akarsuları (ör. Kızılırmak, Sakarya) kar erimelerinden etkilenir, ancak yağış azlığı nedeniyle debileri düşüktür ve rejimleri düzensizdir. Diğer seçenekler bölgesel akarsu rejimlerini doğru tanımlar.