Genel Tekrar Testi - 61
Aşağıdaki sanayi tesisi-kuruluş yeri eşleştirmelerinden hangisinde ham madde kaynağına yakınlık temel kuruluş etkeni olmamıştır?
Bu testteki tüm sorular ve cevapları (25 soru)
1. Aşağıdaki sanayi tesisi-kuruluş yeri eşleştirmelerinden hangisinde ham madde kaynağına yakınlık temel kuruluş etkeni olmamıştır?
- A) Denizli - Dokuma
- B) Elazığ - Ferrokrom
- C) İskenderun - Demir-çelik ✓
- D) Seydişehir - Alüminyum
- E) Konya - Şeker
İskenderun demir-çelik tesislerinin kuruluşunda maden yataklarına yakınlıktan çok liman ve ulaşım olanakları etkili olmuştur. Demir cevheriyle taş kömürü deniz yoluyla tesise taşınabilmektedir.
2. Kara yolu taşımacılığının Türkiye'de diğer ulaşım türlerinden daha yaygın kullanılmasının başlıca nedeni nedir?
- A) İl ve ilçelerin tamamına ulaşabilen esnek bir ağ sunması ✓
- B) Taşıma kapasitesinin diğer sistemlerden yüksek olması
- C) Diğer ulaşım sistemlerinin her zaman daha pahalı olması
- D) Dinlenme tesislerinin fazla olması
- E) Yatırımların yalnızca kara yollarına yapılması
Kara yolları kapıdan kapıya taşımaya elverişlidir ve yerleşmelerin büyük çoğunluğuna ulaşabilen esnek bir ağ sunar. Yaygınlığının temelinde bu güzergâh ve erişim avantajı bulunur.
3. Kuzey Yarım Küre'de hangi tarih aralığında gündüzler gecelerden hâlâ kısa olduğu hâlde giderek uzamaktadır?
- A) 25-30 Eylül
- B) 25-30 Mart
- C) 10-15 Temmuz
- D) 10-15 Nisan
- E) 1-5 Ocak ✓
Kuzey Yarım Küre'de gündüz süreleri 21 Aralık ile 21 Haziran arasında uzar. Gündüzün geceden kısa olduğu dönem 23 Eylül-21 Mart arasıdır. Bu iki koşul 1-5 Ocak günlerinde aynı anda görülür.
4. Çatalca-Kocaeli Bölümü, Türkiye'de sanayi tesislerinin ve enerji tüketiminin en yoğun olduğu alanlardan biridir. Aşağıdakilerden hangisinin bu bölümün sanayi merkezi olmasındaki etkisi daha azdır?
- A) Köklü bir sermaye birikimine ve finansal altyapıya sahip olması
- B) Hinterlandı geniş önemli limanlara sahip olması
- C) Enerji üretim santrallerinin büyük kısmını barındırması ✓
- D) Nitelikli iş gücü ve geniş bir tüketici pazarı sunması
- E) Önemli kara ve demiryolu ağlarının kavşağında bulunması
Geniş limanlar, gelişmiş kara ve demir yolları, sermaye birikimi, nitelikli iş gücü ve büyük pazar sanayiyi destekler. Bölgede enerji tüketimi çok yüksektir; ancak Türkiye'deki enerji santrallerinin büyük kısmı burada toplanmamıştır. Bu nedenle enerji üretim tesislerinin varlığı daha az etkilidir.
5. Aşağıdaki kentlerden hangisinin limanı Türkiye'nin yüksek işlem hacmine sahip başlıca limanları arasında değildir?
- A) Sinop ✓
- B) İzmir
- C) Trabzon
- D) İskenderun
- E) Samsun
Sinop'ta doğal bir liman bulunmasına rağmen gerisindeki dağlık arazi kara ulaşımını zorlaştırır ve hinterlandı sınırlar. Bu nedenle limanın işlem hacmi diğer seçeneklerdeki merkezlerden daha düşüktür.
6. Kayseri'de bulunan, tatlı ve tuzlu su ortamlarını birlikte barındıran; sazlıklarıyla zengin kuş varlığına sahip sulak alan hangisidir?
- A) Sultan Sazlığı ✓
- B) Seyfe Gölü
- C) Manyas Gölü
- D) Avlan Gölü
- E) Kızören Obruğu
Erciyes Dağı'nın güneyindeki Sultan Sazlığı, Kayseri'nin önemli sulak alanlarındandır. Tatlı ve tuzlu su ekosistemleri çok sayıda kuş türü için uygun yaşam ortamı oluşturur.
7. Türkiye, bugünkü matematik konumu olan 36°-42° Kuzey enlemleri yerine 36°-42° Güney enlemlerinde bulunsaydı; I. Ekvator'a kuş uçumu uzaklığı II. En uzun gündüzün yaşandığı tarih III. Kuzeyden esen rüzgârların sıcaklığa etkisi IV. Doğusu ile batısı arasındaki yerel saat farkı özelliklerinden hangilerinin değişmemesi beklenirdi?
- A) I ve II
- B) I ve IV ✓
- C) II ve III
- D) III ve IV
- E) I, II ve IV
Türkiye 36°-42° Güney enlemlerinde bulunsaydı Ekvator'a açısal uzaklığı değişmeyeceği için kuş uçumu uzaklığı aynı kalırdı (I). Boylam değerleri değişmediğinden doğu ile batı arasındaki 76 dakikalık yerel saat farkı da korunurdu (IV). Güney Yarım Küre'ye geçildiğinde en uzun gündüz 21 Aralık'ta yaşanır (II); Ekvator kuzeyde kalacağı için kuzeyden gelen rüzgârlar da ısıtıcı etki yapardı (III).
8. Aşağıdakilerden hangisi jeotermal sıcak su kaynaklarının kullanım alanları arasında bulunmaz?
- A) Sağlık turizmi
- B) Seraların ısıtılması
- C) Konutların ısıtılması
- D) Çimento kurutma işlemleri
- E) Ulaşım hizmetleri ✓
Jeotermal sulardan konut ve sera ısıtmasında, sağlık turizminde ve bazı sanayi kurutma işlemlerinde yararlanılır. Ulaşım hizmetleri bu kaynakların doğrudan kullanım alanı değildir.
9. 2018'de ulaşıma açılarak İzmir-Manisa arasındaki yolculuk süresini kısaltan tünelin adı nedir?
- A) Karabet Tüneli
- B) Gülek Tüneli
- C) Çubuk Tüneli
- D) Ovit Tüneli
- E) Sabuncubeli Tüneli ✓
Sabuncubeli Tüneli, aynı adlı geçitte ulaşımı kolaylaştırarak İzmir ile Manisa arasındaki yolculuğu hızlandırmıştır. Tünel 2018 yılında hizmete girmiştir.
10. Deniz turizmi, kış turizmi ve rafting etkinliklerinin birlikte geliştiği şehir aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Samsun
- B) Bursa
- C) Kayseri
- D) İzmir
- E) Antalya ✓
Antalya kıyılarında deniz turizmi, Saklıkent çevresinde kış sporları ve Köprüçay gibi akarsularda rafting gelişmiştir. Bu turizm çeşitliliği ilin doğal ve özel konum özellikleriyle ilgilidir.
11. Türkiye'nin mutlak konumu göz önüne alındığında; I. kuzeybatı yönünden esen Karayel, II. Rize çevresine doğru alçalan Föhn, III. güney yönünden esen Kıble rüzgârlarından hangileri, geldiği yönün etkisiyle sıcaklığı yükseltir?
- A) Yalnız I
- B) I ve II
- C) Yalnız II
- D) I ve III
- E) Yalnız III ✓
Kuzey Yarım Küre'deki Türkiye'de güneyden gelen Kıble sıcaklığı yükseltirken kuzeybatıdan esen Karayel sıcaklığı düşürür. Föhnün ısıtıcı etkisi yönünden değil, havanın yamaç boyunca alçalırken ısınmasından kaynaklanır. Bu nedenle yalnız III doğrudur.
12. GAP kapsamında sulanan alanlarda yanlış sulama yöntemlerinin ortaya çıkardığı başlıca çevre sorunu hangisidir?
- A) Yer altı su seviyesinin düşmesi
- B) Toprağın tuzlanması ✓
- C) Obrukların oluşması
- D) Bataklık alanların genişlemesi
- E) Gübre kullanımının artması
Aşırı ve hatalı sulama taban suyu düzeyini yükseltir; suda çözünmüş tuzlar buharlaşma sonucunda yüzeyde birikir. Böylece toprağın verimini azaltan tuzlanma sorunu ortaya çıkar.
13. Aşağıdaki bitkilerden hangisi bozkır topluluğunun üyeleri arasında yer almaz?
- A) Yavşan otu
- B) Menengiç ✓
- C) Üzerlik
- D) Geven
- E) Peygamber çiçeği
Geven, üzerlik, yavşan otu ve peygamber çiçeği tipik bozkır bitkileridir. Menengiç ise Akdeniz iklim sahalarında görülen maki topluluğuna dahildir.
14. Dalgaların taşıdığı kum ve çakılların sığ bir koyun önünü kapatmasıyla kıyı set gölleri, yani lagünler oluşur. Aşağıdaki göllerden hangisi bu yolla meydana gelmiştir?
- A) Büyükçekmece Gölü ✓
- B) Nemrut Gölü
- C) Bafa (Çamiçi) Gölü
- D) Tortum Gölü
- E) Salda Gölü
Büyükçekmece, kıyıdaki bir koyun önünün dalga ve akıntıların taşıdığı malzemelerle kapanması sonucu oluşmuş lagündür. Nemrut volkanik, Salda karstik, Tortum heyelan set ve Bafa alüvyal set gölüdür.
15. Türkiye'nin kara sınır kapıları ile açıldıkları ülkeler arasında yapılan aşağıdaki eşleştirmelerden hangisi yanlıştır?
- A) Habur - İran ✓
- B) Gürbulak - İran
- C) Dereköy - Bulgaristan
- D) Dilucu - Azerbaycan
- E) Sarp - Gürcistan
Gürbulak İran'a, Dereköy Bulgaristan'a, Dilucu Nahçıvan üzerinden Azerbaycan'a ve Sarp Gürcistan'a açılır. Şırnak'taki Habur Sınır Kapısı ise İran'a değil Irak'a geçiş sağlar.
16. Beypazarı ile Sandıklı'da ortak olarak gelişen turizm faaliyeti hangisidir?
- A) Kültür turizmi
- B) Kış turizmi
- C) İnanç turizmi
- D) Rafting turizmi
- E) Sağlık turizmi ✓
Beypazarı ve Sandıklı sıcak su kaynaklarıyla kaplıcaları sayesinde tanınır. Bu kaynakların değerlendirilmesi her iki merkezde de termal sağlık turizmini geliştirmiştir.
17. Aşağıdaki topraklardan hangisinde horizon adı verilen katmanlar belirgin biçimde gelişmemiştir?
- A) Terra rossa
- B) Çernezyom
- C) Alüvyal toprak ✓
- D) Podzol
- E) Kestane renkli bozkır toprağı
Akarsuların taşıdığı malzemeleri biriktirmesiyle oluşan alüvyal topraklar gençtir. Bulundukları yerde uzun süreli bir gelişim geçirmedikleri için belirgin horizonlara sahip değildir.
18. Türkiye arazisinin yakın jeolojik zamanda toptan yükseldiğine; I. Akarsuların denge profiline ulaşmamış olması II. Akarsu havzalarının genellikle açık havza özelliği göstermesi III. Ülke genelinde peneplen (yontukdüz) arazilerin yüksekte kalması durumlarından hangileri kanıt gösterilebilir?
- A) Yalnız I
- B) Yalnız II
- C) I ve II
- D) I ve III ✓
- E) II ve III
Toptan yükselme akarsu yataklarının eğimini artırarak denge profiline ulaşmalarını geciktirmiş, eski aşınım yüzeylerini yüksek platolar hâline getirmiştir. Havzaların açık veya kapalı olması ise yükselmenin doğrudan kanıtı değildir. I ve III doğrudur.
19. Türkiye'deki demir-çelik tesislerinin kuruluş yerinde ham madde, enerji ve ulaşım koşulları etkili olmuştur. Buna göre; I. Sivas - Divriği, II. Zonguldak - Ereğli, III. Hatay - İskenderun tesislerinden hangilerinde ham maddeye veya enerji kaynağına yakınlık belirleyicidir?
- A) Yalnız I
- B) Yalnız II
- C) I ve II ✓
- D) I ve III
- E) II ve III
Divriği tesisi demir yataklarına, Ereğli tesisi ise Zonguldak taş kömürüne yakınlık nedeniyle kurulmuştur. İskenderun'da demir ve taş kömürü çıkarılmaz; tesisin yer seçiminde liman ve ulaşım olanakları belirleyicidir. Bu nedenle I ve II doğrudur.
20. Erozyon, toprağın üst bölümünün taşınması; heyelan ise toprak ve kaya tabakalarının kütle hâlinde kaymasıdır. Buna göre aşağıdakilerden hangisi erozyonu azaltırken heyelanı önlemede yeterli değildir?
- A) Yamaçlarda dengeleri bozacak plansız yapılaşmaların engellenmesi
- B) Eğimli yamaçların ağaçlandırılarak bitki örtüsünün gürleştirilmesi ✓
- C) Yamaçlardaki suların drenaj kanallarıyla bölgeden uzaklaştırılması
- D) Yol yapım çalışmalarında yamaç dengesinin korunması
- E) Yamaçların eteklerine sağlam istinat duvarları inşa edilmesi
Bitki örtüsü, toprağın üst kısmını tutarak erozyonu azaltan en etkili önlemlerden biridir. Heyelan ise alt tabakaların eğim yönünde kütle hâlinde kaymasıdır; bu nedenle bitki örtüsü tek başına yeterli olmaz. Ormanların gür olduğu Karadeniz'de heyelanın yaygın görülmesi bunun göstergesidir. İstinat duvarları, drenaj kanalları ve yamaç dengesinin korunması heyelana karşı daha etkili önlemlerdir.
21. 1998 yılında faaliyete geçen ve Türkiye'nin şebekeye bağlı ilk rüzgâr enerji santrallerinden sayılan tesis hangi merkezde kurulmuştur?
- A) Alaçatı ✓
- B) Çatalca
- C) Osmaniye
- D) Aydın
- E) Orhaneli
İzmir'in Çeşme ilçesindeki Alaçatı'da kurulan tesis, 1998'de üretime başlayarak Türkiye'nin ilk şebeke bağlantılı rüzgâr santralleri arasında yer almıştır.
22. Şeker pancarı hasattan kısa süre sonra işlenmelidir; bu nedenle fabrikalar üretim alanlarına yakın kurulur. Aşağıdaki illerden hangisinde şeker fabrikası bulunması beklenmez?
- A) Uşak
- B) Kayseri
- C) Eskişehir
- D) Antalya ✓
- E) Konya
Konya, Kayseri, Uşak ve Eskişehir'de şeker pancarı üretimi yaygın olduğu için fabrikalar da ham maddeye yakın kurulmuştur. Antalya'da çiftçiler seracılık ve turunçgil gibi getirisi daha yüksek ürünlere yönelir. Şeker pancarı üretimi sınırlı kaldığından şeker fabrikası beklenmez.
23. Türkiye'de oluşturulan serbest bölgelerin temel kuruluş amaçları arasında aşağıdakilerden hangisi yer almaz?
- A) İç ticarete canlılık kazandırmak ✓
- B) Üretimi teşvik etmek
- C) İhracatı artırmak
- D) Teknoloji girişini hızlandırmak
- E) Yabancı yatırımcıyı ülkeye çekmek
Serbest bölgeler üretim ve ihracatı geliştirmek, yabancı yatırım çekmek ve teknoloji transferini hızlandırmak için kurulur. Dış ticarete yönelik bu bölgelerin başlıca amacı iç ticareti canlandırmak değildir.
24. Dünya'nın günlük hareketine bağlı bazı özellikler enleme göre değişirken bazıları değişmez. I. Çizgisel hız kuzeye gidildikçe artar. II. Açısal hız her enlemde aynıdır. III. Grup ve tan süresi güneye gidildikçe uzar. Türkiye'nin mutlak konumu dikkate alındığında yukarıdaki ifadelerden hangileri doğrudur?
- A) Yalnız I
- B) Yalnız II ✓
- C) I ve II
- D) I ve III
- E) II ve III
Ekvator'dan kutuplara gidildikçe paralellerin çevresi küçüldüğünden çizgisel hız azalır; bu nedenle I yanlıştır. Grup ve tan süresi kuzeye doğru uzadığı için III de yanlıştır. Dünya bütün enlemlerde 24 saatte 360° döndüğünden açısal hız değişmez ve yalnız II doğrudur.
25. Heyelan tehlikesini azaltmak amacıyla; I. yamaçta biriken suyu drenaj kanallarıyla uzaklaştırmak, II. istinat duvarları inşa etmek, III. risk taşıyan alanlarda yerleşime izin vermemek önlemlerinden hangileri alınabilir?
- A) Yalnız I
- B) I ve II
- C) Yalnız II
- D) I, II ve III ✓
- E) I ve III
Drenaj zeminin suyla ağırlaşmasını önler, istinat duvarları yamacı destekler, riskli sahaların yerleşime kapatılması da can ve mal kaybını sınırlar. Bu nedenle üç uygulama da heyelana karşı etkili bir önlemdir.