Karma Test 12

1. Ülkemizde görülen maden ve enerji kaynaklarından hangisi 1. Jeolojik zamanda meydana gelmiştir?

• A) Taş Kömürü ✓
• B) Linyit
• C) Petrol
• D) Doğalgaz

Taş kömürü 1. Jeolojik (Paleozoik) zamanda oluşmuştur. Linyit, petrol, tuz ve doğalgaz ise 3. Jeolojik (Tersiyer) zamanda oluşmuştur.

2. Termik santrallerde kullanılan kaynaklar farklılık gösterebilir. Linyit ile çalışan Soma ve Tunçbilek santralleri ile kıyaslandığında; Zonguldak'taki hangi santral yakıt türü bakımından (Taşkömürü) farklıdır?

• A) Soma
• B) Afşin
• C) Tunçbilek
• D) Çatalağzı ✓

Zonguldak'taki Çatalağzı Termik Santrali yakıt olarak taşkömürü kullanırken; Soma, Tunçbilek ve Afşin-Elbistan santralleri linyit yakıtlıdır.

3. - Ro-Ro taşımacılığında ön plandadır. - İran transit ticaretinde kilit noktadadır. - Limana demiryolu bağlantısı yoktur. - Zigana ve Kop geçitleri hinterlandı için kritiktir. Yukarıda özellikleri belirtilen liman hangisidir?

• A) İskenderun
• B) Samsun
• C) Trabzon ✓
• D) Mersin

Trabzon Limanı, İran transit ticaretinin (TIR taşımacılığı) en önemli kapısıdır ve Doğu Karadeniz dağları nedeniyle demiryolu bağlantısı bulunmamaktadır.

4. I. Harşit Deresi II. Fırat Nehri III. Filyos Çayı IV. Küçük Menderes Yukarıda verilen akarsulardan hangileri Karadeniz rejimine daha yakın, yani 'yıl boyunca daha dengeli' su taşır?

• A) I ve III ✓
• B) II ve IV
• C) I ve II
• D) III ve IV

Harşit ve Filyos çayları Karadeniz Bölgesi'nde yer aldığı için yağış rejimi daha düzenlidir. Fırat ve Küçük Menderes ise belirgin kurak dönemlere sahiptir.

5. Türkiye’de görülen nüfus özellikleri aşağıdakilerden hangisinde yanlış olarak verilmiştir?

• A) Sanayi sebebiyle Marmara bölgesi en fazla göç alan yerdir.
• B) Ülkemizin nüfusu genelde kıyı kesimlerde toplanmıştır.
• C) Kuraklık sebebiyle Tuz Gölü çevresi az nüfuslanmıştır.
• D) Türkiye’de ilk nüfus sayımı II. Mahmut zamanında yapılmıştır. ✓

Osmanlı döneminde 1831'de II. Mahmut tarafından sayım yapılmış olsa da, Türkiye Cumhuriyeti'ndeki ilk modern ve kapsamlı nüfus sayımı 1927 yılında yapılmıştır.

6. Haziran 2019’da Trabzon’un Araklı ilçesinde aşırı yağışlar sonucu meydana gelen, can ve mal kayıplarına yol açmasının yanı sıra büyük bir toprak kaymasını da tetikleyen doğal afet aşağıdakilerden hangisidir?

• A) Sel ve heyelan ✓
• B) Orman yangını
• C) Deprem ve çığ
• D) Kuraklık

Haziran 2019'da Trabzon'un Araklı ilçesinde meydana gelen felaket, aşırı ve şiddetli yağışların hidrolojik olarak akarsu yataklarını taşırması (sel) ve aynı zamanda suya doygun hale gelen dik yamaçlardaki kütlenin hareket etmesi (heyelan) ile oluşmuştur. Coğrafya literatüründe ve ÖSYM'nin afet yönetimi sorularında bu iki durum birbirini tetikleyen bir bütün olarak 'Sel ve heyelan' şeklinde ele alınmaktadır.

7. Aşağıda verilen yer şekillerinden hangisi dalga biriktirmesi sonucunda oluşmuştur?

• A) Peri Bacaları
• B) Obruk
• C) Delta Ovası
• D) Tombolo ✓

Tombolo (Kapıdağ Yarımadası gibi), bir adanın kıyı kordonu ile karaya bağlanması sonucu oluşan bir dalga birikim şeklidir.

8. Şiddetli sel sularının bitki örtüsünden yoksun ve tüf gibi dirençsiz arazileri aşındırmasıyla oluşan girintili çıkıntılı topoğrafyaya kırgıbayır (badlands) denir. Buna göre hangisinde bu yapının görülmesi beklenmez?

• A) Nevşehir
• B) Giresun ✓
• C) Ankara
• D) Konya

Kırgıbayır oluşumu için kurak iklim ve bitki örtüsü zayıflığı gerekir. Giresun çok yağışlı ve gür ormanlık olduğu için burada kırgıbayır oluşumu beklenmez.

9. Türkiye'nin bugünkü coğrafi görünümünü kazanmasında etkili olan; Egeid Karası'nın çökerek Ege Denizi'nin oluşması ile İstanbul ve Çanakkale boğazlarının açılarak Karadeniz'in deniz haline gelmesi olayları aşağıdaki jeolojik zamanların hangisinde gerçekleşmiştir?

• A) I. Jeolojik Zaman (Paleozoik)
• B) II. Jeolojik Zaman (Mesozoik)
• C) III. Jeolojik Zaman (Tersiyer)
• D) IV. Jeolojik Zaman (Kuvaterner) ✓

Türkiye arazisi büyük ölçüde III. Jeolojik Zaman'da (Tersiyer) oluşmuştur (Alp-Himalaya kıvrım sistemi, linyit yatakları vb.). Ancak Ege Denizi'nin oluşumu, İstanbul ve Çanakkale boğazlarının açılarak akarsu vadisinden denize dönüşmesi ve Anadolu'nun bugünkü güncel görünümünü alması tamamen IV. Jeolojik Zaman'da (Kuvaterner) gerçekleşmiştir.

10. Türkiye'de hem taş kömürü hem de linyit, bor ve tuz yataklarının bir arada bulunması neyin göstergesidir?

• A) Farklı jeolojik zamanlarda oluşmuş arazilerin bir arada bulunduğunun ✓
• B) İklim koşullarının maden oluşumunu tetiklediğinin
• C) Arazinin tamamen geniş ve düzlüklerden oluştuğunun
• D) Ülkemizde hiçbir zaman buzul dönemi yaşanmadığının

Taş kömürü 1. zaman, linyit/bor/tuz ise 3. zaman ürünüdür. Bunların varlığı Türkiye'nin jeolojik yaşının karmaşık ve çeşitli olduğunu kanıtlar.

11. Aşağıda verilen kırsal yerleşmelerden hangisi hayvancılık faaliyetleri için kullanılan karakteristik bir 'geçici' yerleşmedir?

• A) Ağıl ✓
• B) Mahalle
• C) Divan
• D) Çiftlik

Ağıl, genellikle küçükbaş hayvanların gece barınması için taş veya çalılarla çevrilmiş, mevsimlik kullanılan geçici bir yerleşmedir.

12. Türkiye'de dağlık ve engebeli arazi yapısı nedeniyle ulaşımı sağlamak için tünellerden faydalanılır. Buna göre hangisinde tünel-şehir eşleştirmesi yanlıştır?

• A) Bolu Tüneli - Bolu
• B) Nefise Akçelik Tüneli - Ordu
• C) Cankurtaran Tüneli - Zonguldak ✓
• D) Salmankaş Tüneli - Trabzon

Cankurtaran Tüneli Artvin'de (Hopa-Borçka arasında) yer almaktadır, Zonguldak'ta değil.

13. Zinav Gölü (Heyelan Set) ve Aygır Gölü (Volkanik); I. Elmalı Gölü II. Kestel Gölü III. Suğla Gölü göllerinden hangileriyle oluşum kökeni bakımından farklı bir grupta yer alır?

• A) I ve II
• B) Yalnız I
• C) I, II ve III ✓
• D) Yalnız II

Elmalı, Kestel ve Suğla gölleri Batı Toroslar'daki karstik çukurluklarda oluşan göllerdir. Zinav ve Aygır gölleri ise set ve volkanik kökenlidir.

14. Karadeniz bölgesinde eğim, yağış ve killi yapının etkisiyle yaygın olarak meydana gelen ve can-mal kaybına neden olabilen doğal afet hangisidir?

• A) Volkanizma
• B) Kasırga
• C) Heyelan ✓
• D) Erozyon

Karadeniz'de bol yağış ve killi toprak yapısı nedeniyle en sık görülen doğal afet heyelandır.

15. Türkiye'nin en uzun akarsuyu olan ve tamamen ülke sınırları içerisinde doğup denize dökülen nehir aşağıdakilerden hangisidir?

• A) Aras
• B) Fırat
• C) Kızılırmak ✓
• D) Kura

Fırat Türkiye'nin en uzun nehridir ancak sınır dışına dökülür. Sınırlarımız içerisinde kalan en uzun akarsu ise Kızılırmak'tır.

16. Aşağıdaki şehirlerden hangisi Türkiye'nin otomotiv montaj ve üretim sanayisi bakımından diğerlerine göre daha az gelişmiştir?

• A) Sakarya
• B) Bursa
• C) İzmir
• D) Samsun ✓

Bursa, İzmir, Sakarya ve Adana otomobil fabrikalarına ev sahipliği yaparken; Samsun bu sektördeki büyük üretim tesisleri açısından geridedir.

17. Bazı sınır kapılarımızda demiryolu geçişi de bulunmaktadır. Aşağıdaki sınır kapılarından hangisinde demiryolu bağlantısı yoktur?

• A) Kapıköy
• B) Kapıkule
• C) Uzunköprü
• D) Sarp ✓

Gürcistan sınırındaki Sarp Sınır Kapısı'nda sadece karayolu geçişi vardır, demiryolu bağlantısı bulunmamaktadır.

18. Aşağıda verilen akarsu ve oluşturduğu delta ovası eşleştirmelerinden hangisi yanlıştır?

• A) Silifke Ovası - Göksu
• B) Bafra Ovası - Yeşilırmak ✓
• C) Selçuk Ovası – Küçük Menderes
• D) Dikili Ovası - Bakırçay

Bafra Ovası'nı Kızılırmak, Çarşamba Ovası'nı ise Yeşilırmak oluşturmaktadır.

19. Sınır kapılarımızla ilgili verilen; I. Doğuda en işlek sınır kapımız Habur'dur. II. Batıda en işlek sınır kapımız Kapıkule'dir. III. Sarp Sınır Kapısı'nda sadece demiryolu ticareti gelişmiştir. bilgilerinden hangileri doğrudur?

• A) Yalnız I
• B) Yalnız II
• C) I ve II ✓
• D) I ve III

Habur (Irak) ve Kapıkule (Bulgaristan) en işlek kara sınır kapılarımızdır. Sarp Sınır Kapısı'nda ise demiryolu bağlantısı bulunmamaktadır.

20. Aşağıda verilen bitki topluluklarından hangisi Türkiye'deki İç Anadolu gibi step (bozkır) alanlarına ve karasal iklim bölgesine uyum sağlamıştır?

• A) Maki
• B) Çoban Yastığı ✓
• C) Ladin
• D) Kızılçam

Çoban yastığı, geven, üzerlik otu gibi bitkiler karasal iklimin hüküm sürdüğü bozkır (step) bölgelerinin karakteristik türleridir.

21. Aşağıda verilen şehirlerden hangisinde otomotiv montaj ve üretim sanayisi (fabrikası) bulunmamaktadır?

• A) Sakarya
• B) Trabzon ✓
• C) Bursa
• D) Adana

Bursa, İstanbul, Kocaeli, Sakarya ve Adana gibi şehirler otomotiv montaj ve üretim fabrikalarına ev sahipliği yaparken; Trabzon'da otomotiv montaj/üretim fabrikası bulunmamaktadır.

22. Hayvancılık faaliyetleriyle ilgili verilen aşağıdaki bilgilerden hangisi yanlıştır?

• A) Mera hayvancılığında birim hayvandan alınan verim en yüksektir. ✓
• B) Ahır hayvancılığı büyük şehirlerin çevresinde gelişmiştir.
• C) Ahır hayvancılığında verim iklimden etkilenmez.
• D) Mera hayvancılığında iklime bağlılık çok fazladır.

Birim hayvandan alınan verimin en yüksek olduğu yöntem, modern şartlarda yapılan ahır (besi) hayvancılığıdır. Mera hayvancılığında verim düşüktür ve iklime bağlıdır.

23. Aşağıdakilerden hangisi Türkiye jeopolitiğinin değişen unsurlarından biri değildir?

• A) Sermaye
• B) Su Koşulları ✓
• C) İstihdam
• D) Teknoloji

Jeopolitiğin değişmeyen unsurları; coğrafi konum, yer şekilleri, iklim ve su koşullarıdır. İstihdam, sermaye ve teknoloji ise zamanla değişebilen unsurlardır.

24. Artvin il sınırları içerisinde zengin yatakları bulunan ve çıkarımı yapılan maden ikilisi hangisidir?

• A) Altın - Bakır ✓
• B) Altın - Demir
• C) Krom - Bakır
• D) Çinko - Kurşun

Artvin (Murgul) bakır çıkarımında; Artvin (Cerattepe) ise hem bakır hem de altın yataklarıyla ünlüdür.

25. Türkiye’de yetiştirilen tarım ürünleri göz önünde bulundurulduğunda hangisi 'baklagiller' grubunda yer almaz?

• A) Soya Fasulyesi
• B) Mercimek
• C) Nohut
• D) Soğan ✓

Nohut, mercimek ve soya fasulyesi baklagillerdendir ancak soğan yumrulu bir sebze türüdür.