Karma Test 15

1. Türkiye'de dördüncü jeolojik zamanda (Kuvaterner) buzulların etkili olduğu dağlarda buzul aşınım ve birikim şekillerine rastlanmaktadır. Buna göre hangisinde bu şekillerin görülmesi beklenmez?

• A) Yıldız Dağları ✓
• B) Kaçkar Dağları
• C) Erciyes Dağı
• D) Bolkar Dağları

Yıldız Dağları'nın yükseltisi (yaklaşık 1000m) buzul oluşumu için yeterli yüksekliğe ulaşamadığından burada buzul şekilleri görülmez.

2. Türkiye’nin koordinat sistemi düşünüldüğünde aşağıdakilerden hangisi ülkemizin yer tespitinde kullanılamaz?

• A) 26 Doğu Boylamı
• B) 21 Doğu Boylamı ✓
• C) 36 Kuzey Enlemi
• D) 42 Kuzey Enlemi

Türkiye 26-45 Doğu boylamları ile 36-42 Kuzey enlemleri arasında yer alır. 21 Doğu boylamı Türkiye sınırları dışında kalmaktadır.

3. Hatay'dan yola çıkarak kıyı şeridini takip eden ve Samsun'a ulaşan bir gözlemci, varış noktasında (Samsun) başlangıç noktasına (Hatay) göre aşağıdakilerden hangisini gözlemleyemez?

• A) Denizdeki tuzluluk oranında azalma
• B) 21 Haziran tarihinde gündüz süresinin en uzun olması
• C) Kıyıda hissedilen sıcaklık düşüşü
• D) Varılan deniz kıyısında Hatay’dan fazla buharlaşma ✓

Samsun, Hatay'a göre daha kuzeyde yer aldığından güneş ışınlarının geliş açısı daha dardır. Bu enlem etkisine bağlı olarak Samsun'da sıcaklıklar, deniz tuzu oranı ve buharlaşma miktarı Hatay'a göre daha azdır. Dolayısıyla Samsun'da Hatay'dan daha fazla buharlaşma olması gözlenemez.

4. Aşağıda verilen akarsulardan hangisi sularını denizlere ulaştıramayan 'kapalı havza' (Hazar Denizi'ne dökülen) özelliğine sahiptir?

• A) Kızılırmak
• B) Kura ✓
• C) Dicle
• D) Fırat

Aras ve Kura nehirleri sularını Hazar Denizi'ne (bir göl özelliği taşıyan kapalı havza) boşaltırlar.

5. Ülkemizin toprak türleri ile ilgili aşağıda verilen bilgilerden hangisi yanlıştır?

• A) Podzol topraklar Karadeniz'in batısındaki yüksek kesimlerde görülür.
• B) Alüvyal topraklar, delta ovalarında görülen taşınmış topraklardır.
• C) Çernozyomlar humus zenginliği nedeniyle 'kara topraklar' olarak bilinir.
• D) Redzina toprakları ülkemizde görülmeyen topraklardandır. ✓

Redzina (Rendzina) toprakları, Türkiye'de karstik araziler ve yumuşak kireç taşları üzerinde görülen intrazonal toprak türlerinden biridir.

6. Ovacık (Tunceli), Cerattepe (Artvin), Mastra (Gümüşhane) ve İliç (Erzincan) gibi merkezlerde zengin yatakları bulunan maden hangisidir?

• A) Demir
• B) Krom
• C) Bakır
• D) Altın ✓

Bu merkezlerin tamamı Türkiye'deki en önemli altın çıkarım ve işletme sahaları arasındayer almaktadır.

7. Aşağıda verilen yer şekillerden hangisinin Türkiye’de görülmesi mümkün değildir?

• A) Barkan ✓
• B) Birikinti Konisi
• C) Çentik Vadi
• D) Irmak Adası

Barkanlar (hilal şeklindeki kumullar) çöl bölgelerinde görülür. Türkiye'de gerçek anlamda çöl bulunmadığı için barkan oluşumu görülmez.

8. Ege Bölgesi'nin sınırlarının diğer bölgelere göre daha iç kısımlara kadar sokulması (iklim ve ulaşım açısından), bölgedeki dağların hangi özelliği ile açıklanabilir?

• A) Yükselti Değerleri
• B) Kıyı Çizgisine Uzanışı ✓
• C) Bakı Koşulları
• D) Jeolojik Dönemi

Ege Bölgesi'nde dağlar kıyıya dik uzandığı için deniz etkisi iç kesimlere kolayca girebilmekte ve bu durum bölge sınırlarının genişlemesine neden olmaktadır.

9. UNESCO Dünya Miras Listesi, insanlığın ortak mirası olan kültürel ve doğal varlıkları korumayı amaçlar. Aşağıdakilerden hangisi bu listede yer almaz?

• A) Artvin - Camili ✓
• B) Divriği Ulu Cami
• C) Efes Antik Kenti
• D) Nemrut Dağı

Artvin-Camili yöresi UNESCO'nun 'Biyosfer Rezervi' listesindedir, 'Dünya Miras Listesi'nde yer almaz.

10. Ülkemizde yağış getirmesi sebebiyle yöre halkı tarafından “gözü yaşlı” olarak nitelendirilen rüzgar ile Doğu Karadeniz'de sıcaklığı artırarak turunçgil yetişmesine olanak sağlayan rüzgar sırasıyla hangisidir?

• A) Lodos - Fön ✓
• B) Etezyen - Lodos
• C) Poyraz - Karayel
• D) Mistral - Yıldız

Lodos rüzgarı denizden nem getirdiği için 'gözü yaşlı' olarak bilinir. Fön (Föhn) rüzgarı ise ısıtıcı etkisiyle Rize çevresinde turunçgil tarımına imkan tanır.

11. Türkiye'nin kış turizmi merkezleri ile ilgili aşağıdaki eşleştirmelerden hangisi yanlıştır?

• A) Kastamonu - Ilgaz
• B) Kars - Kartalkaya ✓
• C) Isparta - Davraz
• D) Erzurum - Palandöken

Kartalkaya kayak merkezi Kars'ta değil, Bolu ilimizde yer almaktadır. Kars'taki ünlü kayak merkezi Sarıkamış'tır.

12. Türkiye'de relikt (kalıntı) ve endemik bitki türlerinin en fazla Toros Dağları'nda yayılış göstermesinin temel sebebi aşağıdakilerden hangisidir?

• A) Yaz kuraklığının çok belirgin olması
• B) Dağların korunaklı ve farklı iklim özelliklerine sahip sahalar oluşturması ✓
• C) Biyoteknoloji çalışmalarının bu bölgede yoğunlaşması
• D) Zirvelerde kalıcı karların bulunması

Dağlık bölgeler, geçmiş jeolojik dönemlerdeki iklim değişikliklerinden kaçan bitki türleri için korunaklı sığınma alanları (refujyum) oluşturur.

13. Aşağıdakilerden hangisi Türkiye’nin uluslararası arenada jeopolitik önemini artıran bir unsur olarak nitelendirilemez?

• A) Karasal iklimin iç ve doğu bölgelerde yaygın olması ✓
• B) İstanbul ve Çanakkale boğazlarına sahip olması
• C) Üç tarafı denizlerle çevrili bir yarımada olması
• D) Asya ve Avrupa kıtalarını birbirine bağlayan bir konumda olması

Karasal iklimin yaygın olması bir iklim özelliğidir ve ülkenin stratejik veya jeopolitik önemini artıran bir faktör değildir.

14. Artvin-Cerattepe'de çıkarılması planlanan ve çevre tartışmalarıyla gündeme gelen maden rezervi aşağıdakilerden hangisidir?

• A) Altın ✓
• B) Bakır
• C) Krom
• D) Kükürt

Cerattepe mevkiinde özellikle altın ve bakır rezervleri bulunmakta olup, işletilmesi süreci kamuoyunda geniş tartışmalara yol açmıştır.

15. Aşağıdakilerden hangisi Türkiye'nin 'masif' (eski, sert ve oturmuş) arazilerinden biri değildir?

• A) Saruhan Masifi
• B) Anamur Masifi
• C) Posof Yöresi ✓
• D) Devrekani Masifi

Türkiye'deki başlıca masifler; Yıldız Dağları, Kastamonu-Devrekani, Kırşehir, Menteşe, Bitlis, Mardin ve Anamur çevresindeki eski kütlelerdir. Posof ise tazesir bir yapıdadır.

16. Aşağıdakilerden hangisinin transit ticarete katkısı yoktur?

• A) Irak - Habur
• B) İran - Gürbulak
• C) Ermenistan - Akyaka ✓
• D) Yunanistan – İpsala

Ermenistan sınırı (Akyaka) siyasi nedenlerle kapalı olduğu için transit ticarete bir katkısı bulunmamaktadır.

17. Aşağıdaki göllerin kimyasal su yapısı (tuzluluk/acı/soda) incelendiğinde hangisi bir tatlı su gölü karakteri sergiler?

• A) Tuz Gölü
• B) Van Gölü
• C) Akyayan Gölü ✓
• D) Burdur Gölü

Van (sodalı), Burdur (acılı) ve Tuz Gölü (tuzlu) iken Akyayan gibi lagünler/kıyı set gölleri denize bağlantısı olan veya taze su girişiyle daha az mineralli sulara sahiptir.

18. Türkiye'nin ilk tabiat koruma alanı olan 'Hacıosman Ormanı' ve dünyaca ünlü 'Örümcek Ormanı' sırasıyla hangi şehirlerimizde yer alır?

• A) Çankırı - Çorum
• B) Samsun - Gümüşhane ✓
• C) Trabzon - Bayburt
• D) Rize - Ankara

Hacıosman Ormanı Samsun'da (Çarşamba), Örümcek Ormanları ise içindeki devasa ladin ve göknar ağaçlarıyla Gümüşhane'de (Kürtün) yer almaktadır.

19. İskenderun’da demir ve taşkömürü rezervi bulunmamasına rağmen devasa bir demir-çelik sanayisinin kurulmasındaki temel etken hangisidir?

• A) Ulaşım ve Liman Olanakları ✓
• B) Toprak Türünün Uygunluğu
• C) Yerşekillerinin Uygunluğu
• D) Su Kaynaklarının Bolluğu

İskenderun'da demir-çelik sanayisinin kurulması tamamen 'Ulaşım' (Liman) faktörüyle ilgilidir; kömür ve maden dışarıdan liman yoluyla kolayca getirilebilir.

20. İstanbul'da Kazlıçeşme ve Göztepe arasını birleştiren, deniz tabanının altından geçen ikinci tüp geçit projesinin ismi nedir?

• A) Marmaray
• B) Yavuz Sultan Selim Köprüsü
• C) Osmangazi Köprüsü
• D) Avrasya Tüneli ✓

Avrasya Tüneli, Boğaz'ın altından geçen sadece hafif araçların (otomobiller) kullanımına açık olan tüp geçit projesidir.

21. Türkiye’nin sınır komşuları düşünüldüğünde, en uzun ve en kısa kara sınırına sahip olduğumuz ülkeler aşağıdakilerin hangisinde sırasıyla doğru verilmiştir?

• A) Irak - Nahçıvan
• B) Suriye - Yunanistan
• C) Suriye - Nahçıvan ✓
• D) İran - Nahçıvan

Türkiye'nin en uzun kara sınırı Suriye (911 km), en kısa kara sınırı ise Azerbaycan'a bağlı Nahçıvan Özerk Cumhuriyeti (18 km) iledir.

22. Türkiye’nin büyük bir bölümü 3. ve 4. Jeolojik zamanda meydana gelmiştir. Dolayısıyla genç yapılı bir araziye sahiptir ancak bazı kesimler bu genellemenin dışına çıkabilmektedir. Buna göre “masif” (eski ve sert) olarak nitelendirilen arazi yapısı aşağıdakilerin hangisinde görülebilmesi mümkündür?

• A) Ankara
• B) Trabzon
• C) Erzurum
• D) Bitlis ✓

Türkiye'deki başlıca masif araziler; Yıldız Dağları, Menteşe, Saruhan-Menteşe, Kırşehir, Kastamonu-Devrekani, Mardin ve Bitlis masifleridir.

23. Bir araştırma grubu Artvin-Yusufeli’den başlayıp Erzurum ve Tunceli güzergahı üzerinden İzmir’e kadar uzanan bir arazi çalışması yapmıştır. Bu güzergah boyunca aşağıdakilerden hangisini görmeleri mümkün olmamıştır?

• A) Haymana Platosu
• B) Munzur Dağları
• C) Taşeli Platosu ✓
• D) Gediz Irmağı

Güzergah Doğu Anadolu'dan İç Anadolu'nun kuzeyi ve Ege'ye uzanmaktadır. Taşeli Platosu ise Akdeniz Bölgesi'nde (Antalya-Mersin arası) yer aldığı için bu rota üzerinde görülmez.

24. Muğla-Fethiye'de yamaç paraşütü yapan bir turist, gündüz vadiden dağa, akşam ise dağdan vadiye doğru esen rüzgarlardan faydalanır. Bu durum hangi rüzgar tipiyle açıklanır?

• A) Batı Rüzgarları
• B) Poyraz ve Karayel
• C) Vadi ve Dağ Meltemleri ✓
• D) Deniz ve Kara Meltemleri

Gün içindeki sıcaklık ve basınç farkına bağlı olarak vadi ile dağ arasında esen yerel rüzgarlara meltem rüzgarları denir.

25. Şavşat-Karagöl çevresi ile Batı Karadeniz'in (Bolu, Zonguldak) yüksek ve nemli kesimlerinde görülen, iğne yapraklı ormanlar altında oluşan toprak türü hangisidir?

• A) Kahverengi Orman
• B) Çernozyom
• C) Alüvyal
• D) Podzol ✓

Podzol topraklar, soğuk ve nemli bölgelerde iğne yapraklı ormanlar altında (özellikle Batı Karadeniz'de) oluşan yıkanmış topraklardır.