Karma Test 17

1. Türkiye Fiziki Haritası incelendiğinde, yer şekillerinin yükselti basamakları aşağıdaki özelliklerden hangisiyle ayırt edilebilmektedir?

• A) Ölçek
• B) Koordinatlar
• C) Renklendirmeler ✓
• D) Şehir Sınırları

Fiziki haritalarda renkler sadece yükselti basamaklarını gösterir. Örneğin yeşil 0-500m, sarı 500-1000m, kahverengi 1500m ve üzerini temsil eder.

2. - İhsan Ketin tarafından tespit edildi. - En şiddetli depremler bu faydadır. - Bingöl Karlıova'dan başlayıp Kuzey Ege'de son bulur. Yukarıda özellikleri verilen fay hattı hangisidir?

• A) Doğu Anadolu Fay Hattı
• B) Kuzey Anadolu Fay Hattı ✓
• C) İç Ege Lokal Faylar
• D) Batı Anadolu Fay Hattı

Kuzey Anadolu Fay Hattı (KAF), Bingöl-Karlıova'dan başlayıp Marmara Denizi üzerinden Kuzey Ege'ye kadar uzanan en aktif fay hattımızdır.

3. Aşağıda verilen kırsal yerleşim türlerinden hangisi yerleşme süreleri bakımından 'geçici' değildir?

• A) Kom
• B) Yayla
• C) Mahalle ✓
• D) Ağıl

Yayla, Kom ve Ağıl hayvancılık faaliyetleri için kullanılan geçici (mevsimlik) yerleşmelerken; Mahalleler yıl boyu kalınan kalıcı yerleşmelerdir.

4. Aşağıdaki enerji kaynaklarından hangisi kendini yenileyen 'temiz/yenilenebilir' enerji kaynakları arasında yer almaz?

• A) Orman (Biyokütle)
• B) Maden Kömürü ✓
• C) Rüzgar
• D) Güneş

Maden kömürü (taş kömürü/linyit) bir fosil yakıttır ve kendini kısa sürede yenileyemez. Rüzgar, güneş ve biyokütle yenilenebilir kaynaklardır.

5. Aşağıda verilen dağlardan hangisi, oluşumu bakımından bir 'antiklinal' (kıvrımlı dağların yüksekte kalan tepe kısmı) örneğidir?

• A) Kaçkar Dağları ✓
• B) Erciyes Dağı
• C) Mandra Dağları
• D) Kaz Dağları

Kaz ve Manda dağları kırıklı (horst), Erciyes volkanik bir dağdır. Kaçkar Dağları ise Alp-Himalaya kıvrım kuşağında yer alan bir antiklinal örneğidir.

6. Malatya-Hekimhan, Sivas-Divriği ve Sakarya-Çamdağı gibi merkezlerde çıkarılan ana maden aşağıdakilerden hangisidir?

• A) Demir ✓
• B) Bor
• C) Krom
• D) Bakır

Hekimhan (Malatya) ve Divriği (Sivas) Türkiye'nin en büyük demir rezervlerine sahip alanlarıdır.

7. Özellikle uçak ve otomobil sanayisinde kullanılan, hafifliğiyle bilinen alüminyumun hammaddesi olan maden hangisidir?

• A) Tungsten
• B) Antimon
• C) Boksit ✓
• D) Krom

Boksit madeni, alüminyum metalinin temel hammaddesidir. Türkiye'de özellikle Seydişehir (Konya) ve Akseki (Antalya) bölgelerinde çıkarılır.

8. Suların toplandığı alanlara havza denir. Aşağıdaki havza eşleştirmelerinden hangi ikisi sularını denize/okyanusa ulaştırabilen 'Açık Havza' özelliğine sahiptir?

• A) Hazar - İç Anadolu
• B) Basra - Karadeniz ✓
• C) İç Anadolu - Göller Yöresi
• D) İç Anadolu - Basra

Basra (Fırat ve Dicle ile okyanusa ulaşır) ve Karadeniz açık havzadır. İç Anadolu, Hazar ve Göller Yöresi ise sularını denize ulaştıramayan kapalı havzalardır.

9. Ülkemizin cari açığının temel sebebi olarak aşağıdaki enerji kaynaklarından hangisinin ithalatı gösterilebilir?

• A) Linyit
• B) Petrol ve Doğalgaz ✓
• C) Su (Hidroelektrik)
• D) Nükleer

Türkiye'nin dış ticaret açığının (cari açık) en büyük sebebi, sanayi ve ulaşımda kullanılan petrol ve doğalgazın büyük oranda dışarıdan ithal edilmesidir.

10. GAP (Güneydoğu Anadolu Projesi) kapsamında inşa edilen barajlar düşünüldüğünde, aşağıdaki barajlardan hangisi bu projenin dışında (daha önce veya farklı amaçla) yapılmıştır?

• A) Birecik
• B) Keban ✓
• C) Ilısu
• D) Atatürk

Keban Barajı, Fırat Nehri üzerinde yer almasına rağmen Doğu Anadolu Bölgesi'nde bulunur ve GAP projesinden çok daha önce enerji üretimi amacıyla inşa edilmiştir. Birecik, Ilısu ve Atatürk barajları ise doğrudan GAP kapsamında inşa edilmiştir.

11. Aşağıda verilen dağlardan hangisi yükseltisinin az olması nedeniyle modern kış turizmi tesisleri ve faaliyetleri için uygun değildir?

• A) Palandöken
• B) Yıldız Dağları ✓
• C) Kartepe
• D) Erciyes

Yıldız Dağları, Marmara Bölgesi'nde yer almasına rağmen yükseltisi (yaklaşık 1000m) diğerleri kadar fazla olmadığı için profesyonel kayak turizmine uygun değildir.

12. Ülkemiz genç oluşumlu araziye sahip olduğundan faylanma ve depremsellik fazladır. Buna göre aşağıda verilen yerlerden hangisinde deprem riski diğerlerine göre daha fazladır?

• A) Antakya Yöresi ✓
• B) Mardin Çevresi
• C) Yıldız Dağları
• D) Taşeli Platosu

Taşeli, Yıldız Dağları ve Mardin çevresi deprem riskinin az olduğu masif/eski arazilerdir. Antakya (Amik Ovası ve çevresi) ise aktif fay hatlarının geçtiği yüksek riskli bir bölgedir.

13. Türkiye’deki nükleer santral projeleri ve bu projeleri üstlenen ya da görüşmeler yürütülen yatırımcı ülke eşleştirmesi hangisinde doğru verilmiştir?

• A) Mersin - Japonya
• B) Mersin - Rusya ✓
• C) Sinop - ABD
• D) Sinop - Fransa

Türkiye'nin ilk nükleer güç santrali olan Mersin Akkuyu projesini Rusya (Rosatom) üstlenmiştir ve yapımı devam etmektedir.

14. Türkiye’nin büyükşehir sayısı zaman geçtikçe artmaktadır ve bu sayı günümüzde 30’dur. Buna göre yapılan düzenleme ile en son kabul edilen “büyükşehir” aşağıdakilerden hangisine aittir?

• A) Aydın
• B) Adana
• C) Mardin
• D) Ordu ✓

Ordu, 2013 yılında yapılan düzenleme ile Türkiye'nin 30. büyükşehri olmuştur.

15. Yukarıda verilen bitki türleri ve en iyi uyum sağladıkları iklim eşleştirmelerinden hangileri doğrudur? I. Sarıçam - Sert Karasal İklim II. Funda – Akdeniz İklimi III. Ladin – Karadeniz İklimi

• A) Yalnız I
• B) I ve III
• C) I, II ve III ✓
• D) I ve II

Sarıçamlar yüksek ve soğuk yerleri (Erzurum-Kars), ladinler nemli Karadeniz iklimini, fundalar (maki elemanı) ise Akdeniz iklimini temsil eder.

16. Aynı boylam üzerinde bulunan Rize ve Bingöl şehirleri için aşağıdakilerden hangisininin aynı olduğu söylenemez?

• A) Saat Dilimleri
• B) Öğle Vakitleri
• C) Yerel Saatleri
• D) Tan ve gurup (Güneşin doğuş-batış) süreleri ✓

Aynı boylamdaki yerlerde yerel saat ve öğle vakti aynıdır. Ancak tan ve gurup süreleri enleme bağlıdır; kutuplara gidildikçe bu süreler uzar. Rize ve Bingöl farklı enlemlerde olduğu için bu süreleri farklıdır.

17. Aşağıda verilen enerji kaynaklarından hangisi “yenilenebilir” değildir?

• A) Dalga
• B) Güneş
• C) Nükleer ✓
• D) Rüzgar

Nükleer enerji, uranyum ve toryum gibi tükenen madenlere dayalı olduğu için yenilenemez enerji kaynağı olarak kabul edilir. Ancak karbon salınımı düşük olduğu için temiz enerji sınıfında değerlendirilebilir.

18. Türkiye kıyı şeridinde gerçek anlamda 'Haliç' tipi kıyıların görülmemesinin temel nedeni nedir?

• A) Okyanuslara kıyımızın olmaması (Gel-git azlığı) ✓
• B) Matematiksel konum (Orta Kuşak)
• C) Buzulların kıyıda etkili olmaması
• D) Dağların doğu-batı uzanışlı olması

Haliçli kıyılar okyanus kıyılarında gel-git genliği yüksek olduğu yerlerde görülür. Türkiye iç denizlere kıyısı olan bir ülke olduğu için gel-git etkisi azdır ve haliç görülmez.

19. Türkiye, yer şekilleri turizminin gelişme potansiyelinin en yüksek olduğu ülkelerden biridir. Buna göre aşağıdakilerden hangisinde mağara-şehir eşleştirmesi yanlış olarak verilmiştir?

• A) Altınbeşik - Antalya
• B) Dim - Antalya
• C) Kaklık - Denizli
• D) Döngel - Ankara ✓

Döngel Mağaraları Ankara'da değil, Kahramanmaraş ilimizde yer almaktadır.

20. Aşağıda verilen göllerden hangisi farklı bir oluşum sonucunda meydana gelmiştir?

• A) Köyceğiz ✓
• B) Tortum
• C) Zinav
• D) Abant

Köyceğiz Gölü bir alüvyal set gölüdür. Zinav, Tortum, Abant ve Borabay gölleri ise heyelan set gölleridir.

21. Akarsuların sert kalkerli arazilerde kademeli olarak derinleşmesi ve yana aşındırmalara bağlı oluşan basamaklı vadilere kanyon vadi denir. Yukarıda verilen bilgilere göre aşağıdakilerden hangisi dünyanın ikinci büyük kanyonudur?

• A) Köprülü Kanyon – Antalya
• B) Saklıkent Kanyonu- Muğla
• C) Valla Kanyonu - Kastamonu
• D) Uşak Ulubey Kanyonu - Uşak ✓

Uşak ilinde bulunan Ulubey Kanyonu, ABD'deki Büyük Kanyon'dan sonra dünyanın en büyük ikinci kanyonu olarak bilinmektedir.

22. Debisi ve düşüş yüksekliği bakımından Türkiye'nin en görkemli ve en büyük şelalesi aşağıdakilerden hangisidir?

• A) Tortum ✓
• B) Manavgat
• C) Düden
• D) Suuçtu

Erzurum'daki Tortum Şelalesi, hem genişliği hem de yaklaşık 48 metrelik düşüş yüksekliği ile Türkiye'nin en büyük şelaleleri arasındadır.

23. Kırsal alanlarda yapı malzemesi olarak 'kerpiç'in (toprak+saman) yoğun olarak kullanıldığı bölge düşünüldüğünde, aşağıdaki şehirlerin hangisinde bu tip evlere daha çok rastlanır?

• A) Muğla
• B) Trabzon
• C) Artvin
• D) Şanlıurfa ✓

Yağışın az, orman örtüsünün zayıf olduğu İç Anadolu ve Güneydoğu Anadolu (Şanlıurfa) bölgelerinde kerpiç meskenler yaygındır.

24. Türkiye'de 'Kıl Keçisi' ve 'Tiftik Keçisi' yetiştiriciliğinde miktar olarak birinci sırada olan şehirlerimiz hangileridir?

• A) Şırnak - Eskişehir
• B) Siirt – Bolu
• C) Antalya - Siirt
• D) Mersin - Ankara ✓

Kıl keçisi en çok Mersin'de (Toroslar), Tiftik keçisi (Ankara keçisi) ise adından da anlaşılacağı üzere Ankara ve çevresinde yetiştirilir.

25. Türkiye’nin mutlak konumu göz önünde bulundurulduğunda, kuzeyden güneye doğru gidildikçe aşağıdakilerden hangisinde artış görülmesi beklenmez?

• A) Yer çekimi kuvveti ✓
• B) Çizgisel hız
• C) Sıcaklık ortalamaları
• D) Buharlaşma miktarı

Dünya'nın şeklinden dolayı yer çekimi kutuplara gidildikçe artar, ekvatora (güneye) gidildikçe azalır. Dolayısıyla kuzeyden güneye gidildikçe yer çekimi artmaz, azalır.