Türkiye'nin İklimi

1. Aşağıdakilerden hangisi Karadeniz ikliminin temel özelliklerinden biridir?

• A) Yazların sıcak ve kurak geçmesi
• B) Yağışların yalnızca kış mevsiminde görülmesi
• C) Her mevsim yağışlı olması ve yıllık sıcaklık farkının az olması ✓
• D) Doğal bitki örtüsünün step olması
• E) Kışların soğuk ve kar yağışlı geçmesi

Karadeniz iklimi, denizin ılımanlaştırıcı etkisi sayesinde her mevsim yağış alır ve yazla kış arasındaki sıcaklık farkı azdır. Yazlar serin, kışlar ılıman geçer; bu da onu Akdeniz ve karasal iklimden ayıran temel özelliktir.

2. Doğu Karadeniz Bölümü'nün Türkiye'nin en fazla yağış alan yeri olmasının temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

• A) Enlem derecesinin düşük olması
• B) Dağların kıyıya paralel uzanması ve nemli hava kütlelerinin yamaçta yükselerek yağışa dönüşmesi ✓
• C) Bölgenin step bitki örtüsüne sahip olması
• D) Bölgenin Ekvator'a yakın olması
• E) Karasallığın fazla olması

Doğu Karadeniz'de dağlar kıyıya paralel ve yüksektir; denizden gelen nemli hava bu dağlara çarparak yamaç boyunca yükselir, soğur ve yoğunlaşarak yamaç (orografik) yağışı oluşturur. Bu nedenle bölge Türkiye'nin en yağışlı yeridir.

3. Akdeniz ikliminin görüldüğü bir yerde aşağıdaki bitki örtüsü tiplerinden hangisinin yaygın olması beklenir?

• A) Step (bozkır)
• B) Tundra
• C) Maki ✓
• D) Karaçam ormanı (yüksek kesim)
• E) Çöl bitkileri

Akdeniz ikliminin yazları sıcak ve kurak geçtiği için bu kuraklığa dayanıklı, sert ve parlak yapraklı çalı topluluğu olan maki yaygın bitki örtüsüdür. Step ise karasal iklim bölgelerinde görülür.

4. Bir yerin denizden uzaklaştıkça yazların daha sıcak, kışların daha soğuk geçmesi ve yıllık sıcaklık farkının artması durumu aşağıdaki kavramlardan hangisiyle açıklanır?

• A) Bakı etkisi
• B) Karasallık ✓
• C) Enlem etkisi
• D) Yükselti etkisi
• E) Basınç etkisi

Karasallık, bir yerin denizden uzaklığına bağlı olarak yazın aşırı ısınması, kışın aşırı soğuması ve günlük-yıllık sıcaklık farkının artması durumudur. Denizler ısınıp soğuması yavaş olduğu için kıyılarda bu fark azdır, iç kesimlerde ise belirgindir.

5. Aynı yükseltideki bir dağın güneye bakan yamacının kuzeye bakan yamacına göre daha sıcak ve kurak olmasının nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

• A) Karasallık
• B) Bakı (güneşe dönük olma durumu) ✓
• C) Enlem farkı
• D) Basınç farkı
• E) Denize uzaklık

Bakı, bir yamacın güneş ışınlarını alma açısına göre güneşli ya da gölgeli kalmasıdır. Kuzey Yarım Küre'de güneye dönük yamaçlar güneş ışınlarını daha dik açıyla aldığı için daha sıcak ve kuru, kuzeye dönük yamaçlar daha serin ve nemli olur.

6. İç Anadolu Bölgesi'nde görülen karasal (step) iklimin özellikleriyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

• A) Yazlar sıcak ve kurak geçer
• B) Kışlar soğuk ve kar yağışlı geçer
• C) Yıllık sıcaklık farkı oldukça fazladır
• D) Doğal bitki örtüsü maki ve kızılçamdır ✓
• E) Yağışlar çoğunlukla ilkbahar mevsiminde görülür

Karasal iklimin doğal bitki örtüsü step (bozkır) adı verilen kısa boylu ot topluluğudur; maki ve kızılçam Akdeniz ikliminin bitki örtüsüdür. Bu nedenle verilen ifade yanlıştır, diğer özellikler karasal iklime uygundur.

7. Yükseköğretim adayı bir öğrenci, yükseltinin sıcaklık üzerindeki etkisini şöyle özetliyor: 'Aynı enlemde bulunsalar bile, yüksekte kalan bir yerleşim yeri alçaktaki bir yerleşim yerine göre daha ......... olur.' Bu cümlede boşluğa aşağıdakilerden hangisi gelmelidir?

• A) sıcak
• B) soğuk ✓
• C) nemli
• D) kurak
• E) rüzgarsız

Yükseklere çıkıldıkça atmosfer kalınlığı ve basıncı azaldığı için sıcaklık genel olarak her 200 metrede yaklaşık 1°C düşer. Bu nedenle yüksek yerler aynı enlemdeki alçak yerlere göre daha soğuk olur.

8. Akdeniz iklim bölgesinde yağışların büyük bölümünün kış mevsiminde düşmesinin temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

• A) Yazın bu bölgede tropikal hava kütlelerinin etkili olması
• B) Kışın bu bölgede cephe sistemlerinin ve düzensiz basınç alanlarının etkili olması, yazın ise subtropikal yüksek basıncın egemen olması ✓
• C) Yazın bölgeye kutup kökenli soğuk havanın gelmesi
• D) Kışın bölgenin dağlarla çevrili olması
• E) Yazın yükseltinin azalması

Akdeniz ikliminde yazın subtropikal yüksek basınç kuşağı bölge üzerine yerleşir ve bu durgun, kuru hava kütlesi yağışı engeller. Kışın ise bu basınç kuşağı güneye çekilir, yerini düzensiz basınç alanlarına ve cephelere bırakır; bu da kış yağışlarına neden olur.

9. Aşağıdaki şehir-iklim eşleştirmelerinden hangisi yanlıştır?

• A) Rize - Karadeniz iklimi
• B) Antalya - Akdeniz iklimi
• C) Sivas - Karasal iklim
• D) Konya - Karasal iklim
• E) Trabzon - Akdeniz iklimi ✓

Trabzon, Karadeniz kıyısında yer aldığı için Karadeniz iklimine sahiptir, Akdeniz iklimine değil. Diğer eşleştirmeler (Rize-Karadeniz, Antalya-Akdeniz, Sivas-Konya-Karasal) coğrafi olarak doğrudur.

10. Bir bölgede sıcaklığı etkileyen faktörler değerlendirilirken aşağıdakilerden hangisi diğerlerinden farklı bir kategoriye (insan kaynaklı değil, doğal/coğrafi) ait değildir; yani hangisi sıcaklığı etkileyen doğal bir faktör değildir?

• A) Enlem
• B) Yükselti
• C) Denize uzaklık
• D) Bakı
• E) Nüfus yoğunluğunun resmi istatistiklerde yayımlanma sıklığı ✓

Enlem, yükselti, denize uzaklık (karasallık) ve bakı; sıcaklığı etkileyen başlıca doğal/coğrafi faktörlerdir. Nüfus istatistiklerinin yayımlanma sıklığı ise iklimle veya sıcaklıkla hiçbir doğal ilişkisi olmayan idari bir kavramdır.

11. Türkiye'de yıl boyu yağış alan bölge hangisidir?

• A) İç Anadolu
• B) Doğu Anadolu
• C) Karadeniz Bölgesi ✓
• D) Ege Bölgesi
• E) Akdeniz Bölgesi

Karadeniz Bölgesi, Karadeniz'den gelen nemli hava kütleleri sayesinde yıl boyu yağış alır.

12. Akdeniz ikliminin en belirgin özelliği nedir?

• A) Yaz yağışlı, kış kurak
• B) Yıl boyu yağışlı
• C) Kış yağışlı, yaz kurak ✓
• D) Yıl boyu kurak
• E) Tüm mevsimlerde eşit yağış

Akdeniz ikliminde yazlar sıcak ve kurak, kışlar ise ılık ve yağışlı geçer.

13. Karasal iklim bölgelerinde kış aylarında genellikle hangi yağış türü görülür?

• A) Yağmur
• B) Kar ✓
• C) Dolu
• D) Sis
• E) Çiy

Karasal iklim bölgelerinde kışlar soğuk ve karlı, yazlar ise sıcak ve kurak geçer.

14. Ege kıyılarında görülen iklim tipi hangisidir?

• A) Karadeniz iklimi
• B) Karasal iklim
• C) Akdeniz iklimi ✓
• D) Tundra iklimi
• E) Muson iklimi

Ege kıyıları Akdeniz iklimine benzer özellikler taşır; yazlar kurak ve sıcak, kışlar ılık ve yağışlıdır.

15. Türkiye'de en az yağış hangi bölgelerde görülür?

• A) Karadeniz Bölgesi
• B) Akdeniz Bölgesi
• C) İç Anadolu ve Güneydoğu Anadolu ✓
• D) Ege Bölgesi
• E) Doğu Anadolu Bölgesi

İç Anadolu ve Güneydoğu Anadolu, denizlere uzak ve dağlarla çevrili olduğundan en az yağış alan bölgelerdir.