Türkiye'nin İklimi ve Bitki Örtüsü 1
Türkiye genelinde kışları soğuk ve kar yağışlı, yazları sıcak geçen Ilıman Karasal (Step) iklim tipi en belirgin olarak hangi bölgelerimizde geniş alan kaplar?
Bu testteki tüm sorular ve cevapları (25 soru)
1. Türkiye genelinde kışları soğuk ve kar yağışlı, yazları sıcak geçen Ilıman Karasal (Step) iklim tipi en belirgin olarak hangi bölgelerimizde geniş alan kaplar?
- A) Güneydoğu Anadolu ve İç Anadolu ✓
- B) Ege ve Marmara Bölgesi
- C) Akdeniz ve Ege Bölgesi
- D) Marmara ve Karadeniz
Ilıman Karasal (Step) iklim ülkemizde en yaygın olarak İç Anadolu ve Güneydoğu Anadolu bölgelerinde görülür. Doğu Anadolu'nun yüksek platolarında ise yükseltiden ötürü Sert Karasal iklim hakimdir.
2. Türkiye'de çay üretiminin neredeyse %100'lük kısmının yapıldığı coğrafi bölge hangisidir?
- A) Doğu Anadolu Bölgesi
- B) Ege Bölgesi
- C) Karadeniz Bölgesi ✓
- D) Akdeniz Bölgesi
Yıl geneline yayılan sürekli nemlilik, bulutluluk oranının yüksekliği ve asidik yıkanmış toprak şartları yalnızca Karadeniz Bölgesi'nde (özellikle Doğu Karadeniz bölümünde) bulunduğundan çay üretimi burada yoğunlaşmıştır.
3. Türkiye'nin fiziki şartları göz önüne alındığında; aşırı engebeli arazi yapısı, dik yamaçlar, yoğun kar yağışı ve sert kış koşulları nedeniyle çığ felaketi riskinin en yüksek olduğu coğrafi bölgemiz hangisidir?
- A) Marmara Bölgesi
- B) Ege Bölgesi
- C) Doğu Anadolu Bölgesi ✓
- D) İç Anadolu Bölgesi
Yüksek rakımlı dağ sıralarına sahip olan ve kış aylarında aşırı kar birikimi yaşanan Doğu Anadolu Bölgesi (özellikle Hakkari, Van ve Bitlis çevreleri), morfolojik yapısı nedeniyle çığ riskinin en yüksek olduğu sahadır.
4. Yaz aylarında Ege Denizi üzerinde kuzey sektörlerden güneye doğru kararlı bir şekilde esen, serinletici etkisiyse bilinen kuru yerel rüzgâra ne ad verilir?
- A) Sirokko
- B) Lodos
- C) Poyraz
- D) Etezyen ✓
Doğu Akdeniz ve Ege Denizi'nde özellikle yaz döneminde kuzeyden esen ticari kökenli yerel rüzgârlara 'Etezyen' denir. Bu rüzgârlar yaz sıcaklarının etkisini hafifleterek serinlik sağlar.
5. Yaz mevsiminde Güneydoğu Anadolu Bölgesi sınırlarına güneydoğu yönünden giriş yapan, Suriye ve Irak çöllerinin sıcak, kuru ve tozlu hava kütlelerini bölgeye taşıyan rüzgâr hangisidir?
- A) İmbat
- B) Meltem
- C) Etezyen
- D) Samyeli ✓
Güneydoğu yönünden esen Samyeli (Keşişleme), çöl sıcaklarını taşıyarak Güneydoğu Anadolu'da buharlaşma şiddetini ve kuraklığı ekstrem düzeylere ulaştırır.
6. Yıl geneline düzenli dağılan yağış rejimi ve yüksek bağıl nem oranları sayesinde, orman alanlarının kapladığı alan ve gürlük bakımından ilk sırada yer alan bölgemiz hangisidir?
- A) İç Anadolu Bölgesi
- B) Doğu Anadolu Bölgesi
- C) Güneydoğu Anadolu Bölgesi
- D) Karadeniz Bölgesi ✓
Karadeniz ikliminin her mevsim nemli ve yağışlı doğası, bitki örtüsünün kesintisiz gür orman kuşaklarından oluşmasını sağlar. Bu sayede ülkemizin kereste ve orman stoğunun en büyük kısmı bu bölgededir.
7. Yaz aylarında bulutluluk oranının en az, gökyüzünün en açık olduğu ve buna bağlı olarak güneşlenme süresinin en yüksek ölçüldüğü bölgemiz hangisidir?
- A) Doğu Anadolu Bölgesi
- B) Karadeniz Bölgesi
- C) Marmara Bölgesi
- D) Güneydoğu Anadolu Bölgesi ✓
Güneydoğu Anadolu Bölgesi, yazın bulutsuz gün sayısının fazlalığı ve güney enlemlerde yer alması sayesinde Türkiye'de yıllık güneşlenme süresi ve güneş enerjisi potansiyeli en yüksek olan alandır.
8. Türkiye'nin İç Anadolu Bölgesi'nde geniş alanlara yayılan doğal ve karakteristik bitki örtüsü aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Maki
- B) Orman
- C) Bozkır ✓
- D) Mera
İç Anadolu Bölgesi'nde ilkbahar yağışlarıyla yeşerip yaz kuraklığıyla sararan kısa boylu ot topluluklarından oluşan bozkır (step) bitki örtüsü egemendir. Bu durum bölgedeki yarı kurak karasal iklimin doğrudan sonucudur.
9. Güneydoğu Anadolu Bölgesi'nin doğal iklim şartları dikkate alındığında, bölge genelinde ekim alanı en geniş olan temel tarım ürünü hangisidir?
- A) Zeytin
- B) Pamuk
- C) Buğday ✓
- D) Pirinç
Güneydoğu Anadolu Bölgesi'nin karasal iklim şartlarına tam uyum sağlayan ve bölge genelinde ekim alanı en geniş olan temel tarım ürünü BUĞDAY'dır. 💡 ÖSYM Püf Noktası (Karıştırılmaması Gereken Bilgi): • İl bazında Türkiye buğday üretim lideri Konya'dır. • Ancak Güneydoğu Anadolu Bölgesi'nin kendi içinde en çok ekilen temel tahıl ürünü yine Buğday'dır.
10. Türkiye'de görülen Karadeniz iklimini, ülkedeki diğer ana iklim tiplerinden ayıran en temel karakteristik gösterge aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Sıcak ve kurak yazlar
- B) Her mevsim yağış alması ✓
- C) Düşük nem oranı
- D) Yazın da bol yağış alması
Karadeniz iklimini diğer iklim rejimlerinden ayıran en belirgin fark, yağışın yıl genelinde düzenli dağılması ve her mevsim nemli geçmesidir. Bu yağış kararlılığı, bölgede gür orman kuşaklarının oluşmasına zemin hazırlar.
11. Akdeniz iklim sahasında asıl orman örtüsünün yok edilmesi sonucu ortaya çıkan maki florası, genel olarak hangi bitki türlerini bünyesinde barındırır?
- A) Ladin ve Sarıçam
- B) Kayın ve Gürgen
- C) Meşe ve Göknar
- D) Defne ve Yabani Zeytin ✓
Kızılçam, Akdeniz ikliminin birincil orman ağacıdır. Maki ise bu ormanların tahrip edildiği alanlarda gelişen ikincil, kısa boylu ve sert yapraklı çalı topluluğudur. Defne, delice (yabani zeytin), mersin, zakkum ve kocayemiş gibi çalılar maki florasına örnektir.
12. Güneydoğu Anadolu Bölgesi'nin yıllık bazda az yağış almasının ve kuraklığın şiddetlenmesinin temel coğrafi gerekçesi hangisidir?
- A) Alçak enlem etkisi
- B) Yüksek dağlar
- C) Denizlere uzaklık ✓
- D) Rüzgarların etkisi
Güneydoğu Anadolu Bölgesi'nin denizel hava kütlelerine kapalı olması (karasallık etkisi) az yağış almasının temel nedenidir. Unutulmamalıdır ki Türkiye'nin en az yağış alan bölgesi İç Anadolu iken; yüksek buharlaşma ve güneyden gelen sıcak rüzgarlar nedeniyle en kurak bölgesi Güneydoğu Anadolu'dur.
13. Marmara Bölgesi'nin morfolojik ve coğrafi yapısı düşünüldüğünde, bölgede görülen iklim tipi hangi iki ana iklim arasında belirgin bir geçiş kuşağı oluşturur?
- A) Karadeniz ve Akdeniz ✓
- B) Akdeniz ve Tundra
- C) Karasal ve Akdeniz
- D) Karadeniz ve Karasal
Marmara Bölgesi, kuzeydeki nemli Karadeniz iklimi ile güneydeki yazları kurak Akdeniz iklimi arasında köprü görevi gören makro bir geçiş iklimine sahiptir. İç kesimlerde ise karasal etkiler hissedilir.
14. Yıllık toplam yağış miktarı ve yağış gün sayısı baz alındığında, Türkiye'nin en fazla yağış bırakan coğrafi bölgesi hangisidir?
- A) İç Anadolu Bölgesi
- B) Ege Bölgesi
- C) Akdeniz Bölgesi
- D) Karadeniz Bölgesi ✓
Dağların kıyıya paralel uzanması ve nemli hava kütlelerinin yamaç boyunca yükselmesi (orografik yağışlar) sebebiyle Karadeniz Bölgesi, özellikle Doğu Karadeniz bölümü, Türkiye'nin en çok yağış alan sahasıdır.
15. Akdeniz Bölgesi'nde yaz mevsiminin aşırı sıcak ve kurak geçmesinin temel meteorolojik nedeni aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Deniz etkisinin olmaması
- B) Bölgenin yükseltisi
- C) Yüksek basınç sistemlerinin etkisi ✓
- D) Okyanus akıntılarının etkisi
- E) Yükselici hava hareketleri
Akdeniz kıyı kuşağı, yaz aylarında Azor Dinamik Yüksek Basınç merkezinin etkisi altına girer. Bu yüksek basınç altındaki alçalıcı hava hareketleri yağış oluşumunu engellediği için yazlar oldukça sıcak ve kurak geçer.
16. Karadeniz Bölgesi'nin kıyı şeridi boyunca orman örtüsünün çok sık, gür ve zengin çeşitliliğe sahip olmasının temel iklimsel dayanağı hangisidir?
- A) Kıyı morfolojisi
- B) Rüzgarların yönü
- C) İklim özellikleri ✓
- D) Yükseklik
Bölgede her mevsim nem oranının yüksek olması ve kurak bir dönemin yaşanmaması, orman ekosisteminin kesintisiz ve gür bir şekilde gelişmesini sağlayan ana iklimsel etkendir.
17. Kıyı Ege bölümünde zeytin bahçelerinin çok geniş alanlarda ekonomik olarak işletilmesinin temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Sulamaya uygun araziler
- B) Yüksek sıcaklıklar
- C) Rüzgarların etkisi
- D) Akdeniz iklimi etkisi ✓
Zeytin, kış ılıklığı isteyen tipik bir Akdeniz iklimi bitkisidir. Ege Bölgesi'nde dağların dik uzanmasıyla Akdeniz iklim etkileri iç kısımlara kadar sokulduğu için zeytin tarımı geniş alanlarda yapılabilir.
18. Doğu Anadolu Bölgesi'nde kış mevsiminin çok ekstrem soğuk, donlu ve uzun süreli yaşanmasında aşağıdakilerden hangisi ortak birer etken olarak gösterilir? I. Deniz etkisinden uzak olması (Karasallık) II. Sibirya kökenli yüksek basınç sistemi III. Ortalama yükseltinin (rakım) fazla olması
- A) Yalnız I
- B) I ve II
- C) I, II ve III ✓
- D) Yalnız III
Doğu Anadolu Bölgesi'nde kış şartlarının bu denli ağır ve uzun geçmesi; denize uzak olmasından (karasallık), kışın bölgeye çöken Sibirya termik yüksek basıncından ve ortalama yükseltinin çok fazla olmasından kaynaklanır. Öncüllerin tamamı bu durumda etkilidir.
19. İç Anadolu Bölgesi'nde yaz aylarında nem azlığı ve yüksek sıcaklıklar nedeniyle en çok hangi klimatolojik sorunla karşılaşılır?
- A) Don olayı
- B) Sel
- C) Kuraklık ✓
- D) Fırtına
İç Anadolu Bölgesi'nde yaz mevsiminde yağışların dip yapması ve buharlaşma şiddetinin tırmanması, tarımı ve su kaynaklarını olumsuz etkileyen meteorolojik kuraklığa yol açar.
20. Yaz aylarındaki aşırı kuraklık ve yüksek sıcaklıklar göz önüne alındığında, Akdeniz Bölgesi'nde risk düzeyi en yüksek olan doğal afet hangisidir?
- A) Tsunami
- B) Orman yangını ✓
- C) Kuraklık
- D) Deprem
Akdeniz ikliminde yazların aşırı kurak geçmesi ve kolay tutuşabilen reçineli kızılçam ormanlarının varlığı, bölgedeki orman yangını riskini zirveye taşımaktadır.
21. Marmara Bölgesi'ndeki yoğun endüstriyel tesislerin ve kontrolsüz şehirleşmenin, bölgenin lokal iklim yapısı üzerindeki en belirgin modifikasyonu hangisidir?
- A) Bölgede soğuma yaratır
- B) Sıcaklık farklarını azaltır
- C) Rüzgar hızını artırır
- D) Hava kirliliğini ve şehir ısı adasını artırır ✓
Bölgedeki yoğun sanayi emisyonları hava kirliliğine; betonlaşma ve asfalt yüzeyler ise şehirlerin kırsal alanlara göre daha sıcak kalmasına, yani 'şehir ısı adası' etkisine sebep olmaktadır.
22. Çay bitkisinin ekolojik istekleri düşünüldüğünde, Doğu Karadeniz'de bu tarımın başarıyla yapılmasını sağlayan birincil atmosferik koşul hangisidir?
- A) Kıyıya paralel dağlar
- B) Rüzgarların etkisi
- C) Toprak türü
- D) Bol yağış alması ✓
Çay bitkisi, yıl boyunca yüksek neme ve düzenli bir sulama rejimine ihtiyaç duyar. Doğu Karadeniz kıyılarının her mevsim bol ve kesintisiz yağış alması bu fizyolojik ihtiyacı doğrudan karşılar.
23. Akdeniz kıyı kuşağında kış aylarında örtü altı tarımın (seracılık) çok yaygın ve düşük maliyetli olarak yapılabilmesinin temel iklimsel sebebi hangisidir?
- A) Sulama imkânlarının artması
- B) Kışların ılık geçmesi ✓
- C) Bölgenin yüksekliği
- D) Rüzgarlara açık olması
Akdeniz Bölgesi'nde kış sıcaklıklarının yüksek olması (kış ılıklığı) ve don olaylarının nadir görülmesi, seraların yapay yollarla ısıtılma ihtiyacını ve maliyetini minimuma indirir.
24. Karadeniz Bölgesi'nin dik yamaç yapısı, killi toprakları ve iklim şartları bir araya geldiğinde bölgede en sık yaşanan jeomorfolojik afet hangisidir?
- A) Volkanik patlama
- B) Heyelan ✓
- C) Deprem
- D) Sel
Aşırı ve ani yağışların killi toprak tabakasını suya doygun hale getirmesi ve yüksek eğim faktörü, Karadeniz Bölgesi'nde kütle hareketlerinin (heyelan/toprak kayması) çok sık yaşanmasına neden olur.
25. Doğu Anadolu'nun Erzurum-Kars gibi yüksek platolarında etkili olan, kış mevsiminin aşırı dondurucu ve uzun, yaz mevsiminin ise kısa ve serin geçtiği iklim tipi hangisidir?
- A) Sert Karasal İklim ✓
- B) Step İklimi
- C) Okyanusal İklim
- D) Karadeniz İklimi
Yüksek rakım ve Sibirya yüksek basıncının etkisiyle Kuzeydoğu Anadolu'da (Erzurum, Kars, Ardahan) kış aylarında sıcaklıkların sıklıkla -30 °C'lerin altına indiği Sert Karasal iklim özellikleri görülür.