Teknoloji ve Dijital Dönüşüm

1. ChatGPT'yi geliştiren şirket hangisidir?

• A) Google DeepMind
• B) Meta AI
• C) OpenAI ✓
• D) Microsoft Research
• E) IBM Watson

ChatGPT, San Francisco merkezli OpenAI şirketi tarafından geliştirilmiş ve Kasım 2022'de kamuoyuyla paylaşılmıştır. Microsoft, OpenAI'ye büyük yatırım yaparak ürünlerini entegre etmiştir.

2. Togg (Türkiye'nin Otomobili) hangi yılda seri üretimine başlamıştır?

• A) 2020
• B) 2021
• C) 2022
• D) 2023 ✓
• E) 2025

Togg, 2023 yılında Bursa Gemlik'teki fabrikasında seri üretime başlamış ve aynı yıl ilk müşterilerine teslim edilmiştir. Türkiye'nin ilk yerli ve milli elektrikli otomobilidir.

3. Bitcoin hangi yılda piyasaya çıkmıştır?

• A) 2005
• B) 2007
• C) 2009 ✓
• D) 2011
• E) 2013

Bitcoin, Satoshi Nakamoto takma adlı kişi/grup tarafından 2009 yılında tanıtılmış; Ocak 2009'da ilk blok (genesis block) üretilmiştir.

4. Avrupa Birliği'nin yapay zekayı kapsamlı biçimde düzenleyen 'AI Act' yasası hangi yılda yürürlüğe girmiştir?

• A) 2021
• B) 2022
• C) 2023
• D) 2024 ✓
• E) 2025

AB'nin Yapay Zeka Yasası (AI Act) 2024 yılında resmi olarak yürürlüğe girmiştir. Dünya tarihinde yapay zekayı bu ölçekte kapsamlı biçimde düzenleyen ilk yasal çerçevedir.

5. Türkiye'nin ilk uzay yolcusu kimdir ve ISS'a hangi yılda gitmiştir?

• A) Selçuk Bayraktar — 2023
• B) Alper Gezeravcı — 2024 ✓
• C) Haluk Bayraktar — 2023
• D) Hasan Doğan — 2022
• E) Türkiye henüz uzay yolcusu göndermemiştir.

Türk astronot Alper Gezeravcı, Ocak 2024'te SpaceX Crew Dragon aracıyla Uluslararası Uzay İstasyonu'na (ISS) gönderilmiş ve yaklaşık 14 gün orada görev yapmıştır.

6. Blok zinciri (blockchain) teknolojisinin temel özelliği nedir?

• A) Merkezi bir sunucu tarafından kontrol edilir.
• B) Verileri değiştirilemez biçimde dağıtık kayıt defterinde saklar. ✓
• C) Yalnızca kripto para işlemlerinde kullanılabilir.
• D) Veriler internet bağlantısı olmadan silinemez.
• E) Her işlem devlet onayına tabidir.

Blok zinciri; verilerin şifrelenerek birbirine bağlı bloklar hâlinde, dağıtık ve değiştirilemez biçimde saklandığı teknolojidir. Kripto para dışında tedarik zinciri, tapu, sağlık ve oy verme sistemlerinde de kullanılır.

7. 5G teknolojisinin 4G'ye kıyasla temel avantajı nedir?

• A) Daha düşük enerji tüketimi ve daha az baz istasyonu ihtiyacı
• B) Çok daha yüksek veri hızı ve düşük gecikme süresi ✓
• C) Yalnızca şehir merkezlerinde kapsama alanı sunabilir.
• D) Yüksek güvenlik nedeniyle şifreleme gerektirmez.
• E) Uluslararası arama ücretlerini ortadan kaldırır.

5G, 4G'ye kıyasla 100 kata kadar daha hızlı veri iletimi ve çok daha düşük gecikme süresi sunar. Bu özellikler otonom araçlar, akıllı fabrikalar (endüstri 4.0) ve uzaktan cerrahi gibi gecikmeye duyarlı uygulamalar için kritiktir.

8. Türkiye'de kripto para kullanımına ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

• A) Türkiye'de kripto para tamamen yasaklanmıştır.
• B) Kripto para alım-satımı serbesttir; ancak mal/hizmet ödemelerinde kullanımı yasaktır. ✓
• C) Türkiye, kripto parayı resmi para birimi olarak kabul etmiştir.
• D) Yalnızca devlet onaylı borsa platformlarında işlem yapılabilir.
• E) Kripto para yatırımcıları vergi ödeme yükümlülüğünden muaftır.

Türkiye'de 2021 yılında yürürlüğe giren düzenlemeyle kripto paraların ödeme aracı olarak kullanılması yasaklandı; ancak borsa platformları üzerinden alım-satım (yatırım amaçlı) yasaldır. 2024'te kripto varlık hizmet sağlayıcılarının lisanslı olması zorunluluğu getirildi.

9. TÜBİTAK BİLGEM Türkiye'de hangi alanda çalışmalar yürütmektedir?

• A) Uzay araştırmaları ve uydu geliştirme
• B) Siber güvenlik ve bilişim teknolojileri araştırmaları ✓
• C) Yerli otomobil geliştirme
• D) Yenilenebilir enerji sistemleri
• E) Nükleer enerji reaktörü tasarımı

TÜBİTAK BİLGEM (Bilişim ve Bilgi Güvenliği İleri Teknolojiler Araştırma Merkezi), siber güvenlik, kriptografi, yazılım geliştirme ve bilgi güvenliği alanlarında Türkiye'nin önde gelen araştırma merkezi olarak faaliyet göstermektedir.

10. Üretken yapay zeka (Generative AI) sistemleri aşağıdakilerden hangisini yapabilir?

• A) Yalnızca metin yorumlayabilir; yeni içerik üretemez.
• B) Fiziksel nesneleri 3D yazıcıyla basabilir.
• C) Metinden görüntü, ses, video ve kod üretebilir. ✓
• D) İnternet erişimi olmadan çalışamaz.
• E) Yalnızca programlama dilleri için kullanılır.

Üretken yapay zeka, metin, görüntü, ses, video ve kod dahil çok sayıda formatta yeni içerik üretebilen yapay zeka sistemlerini kapsar. ChatGPT (metin), DALL-E (görüntü), Sora (video) ve GitHub Copilot (kod) bunların örnekleridir.

11. Türkiye'nin yerli elektrikli otomobili Togg'un açılımı nedir?

• A) Türkiye Otomotiv Girişim Grubu
• B) Türk Otonom Güdümlü Girişim
• C) Türkiye'nin Otomobili Girişim Grubu ✓
• D) Türkiye Ortak Girişim Grubu
• E) Türk Otomasyon ve Güç Grubu

TOGG; Türkiye'nin Otomobili Girişim Grubu'nun kısaltmasıdır. 2017'de kurulan şirket, Türkiye'nin ilk yerli ve milli elektrikli otomobilini üretmektedir.

12. Alper Gezeravcı'nın uzay yolculuğu hakkında aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

• A) 2022 yılında Soyuz roketi ile uzaya gitti.
• B) Ocak 2024'te SpaceX'in Crew Dragon kapsülüyle uzaya giderek ilk Türk astronot oldu. ✓
• C) 2021 yılında ilk Türk uydu fırlatma görevini tamamladı.
• D) NASA'nın astronot programına kabul edilen ilk Türk'tür.
• E) Uzaya giden ilk Müslüman astronottur.

Alper Gezeravcı; 18 Ocak 2024'te SpaceX Falcon 9 roketiyle fırlatılan Crew Dragon kapsülüyle Uluslararası Uzay İstasyonu'na giderek Türkiye'nin ilk astronotu olmuştur.

13. Blockchain teknolojisinin temel özelliği nedir?

• A) Merkezi bir sunucu üzerinde çalışır.
• B) Verilerin dağıtık, şifrelenmiş ve değiştirilemez bir kayıt zincirinde tutulmasıdır. ✓
• C) Yalnızca finans sektöründe kullanılır.
• D) Hız açısından geleneksel veritabanlarından yavaştır ama güvenliği yoktur.
• E) Devletler tarafından kontrol edilen bir sistem gerektirir.

Blockchain (dağıtık defter teknolojisi); verilerin merkezi bir otorite yerine ağdaki tüm katılımcılara dağıtılmış, şifrelenmiş ve birbirine zincirlenmiş bloklar halinde tutulduğu bir teknolojidir.

14. 5G teknolojisinin 4G'ye göre temel avantajı nedir?

• A) Daha az baz istasyonu gerektirir.
• B) Çok daha yüksek veri hızı ve çok daha düşük gecikme süresi sağlar. ✓
• C) Yalnızca akıllı telefonlarda kullanılır.
• D) Kapsama alanı daha geniştir.
• E) Daha az enerji tüketir ve daha ucuzdur.

5G; 4G/LTE'ye kıyasla çok daha yüksek veri hızı (teorik olarak 20 Gbps'e kadar) ve çok daha düşük gecikme süresi (1 ms altı) sunmaktadır. Nesnelerin interneti ve otonom araçlar için kritik öneme sahiptir.

15. TÜBİTAK BİLGEM hangi alanda faaliyet göstermektedir?

• A) Tarım araştırmaları
• B) Bilgi ve iletişim teknolojileri ile siber güvenlik ✓
• C) Uzay bilimleri
• D) Tıp ve ilaç araştırmaları
• E) Enerji sistemleri araştırmaları

TÜBİTAK BİLGEM (Bilişim ve Bilgi Güvenliği İleri Teknolojiler Araştırma Merkezi); bilgi ve iletişim teknolojileri, siber güvenlik ve kriptografi alanlarında araştırma ve geliştirme faaliyetleri yürütmektedir.