Genel Tekrar Testi - 132
İran'da bulunan Safevî Devleti'nin, Anadolu'yu ele geçirme amacıyla yaydığı Şiî propagandasının bir sonucu olarak, Il. Bayezid döneminde ortaya çıkan ayaklanma aşağıdakilerden hangisidir?
Bu testteki tüm sorular ve cevapları (25 soru)
1. İran'da bulunan Safevî Devleti'nin, Anadolu'yu ele geçirme amacıyla yaydığı Şiî propagandasının bir sonucu olarak, Il. Bayezid döneminde ortaya çıkan ayaklanma aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Kalenderoğlu
- B) Şeyh Bedreddin
- C) Baba İshak
- D) Buçuktepe
- E) Şahkulu ✓
Safevi etkisiyle II. Bayezid döneminde çıkan ayaklanma Şahkulu Ayaklanması'dır. Soru kökündeki bilgi doğrudan "Şahkulu" seçeneğiyle ilişkilidir. Diğer seçenekler aynı bağlamı karşılamadığı için doğru cevaba götürmez.
2. Mısır'da kurulan ilk Türk-İslam devleti olan Tolunoğulları, kurdukları 'Maristan' adı verilen hastanelerde din ve ırk ayrımı gözetmeksizin herkese ücretsiz sağlık hizmeti sunmuşlardır. Ayrıca hastanede yatan hastaların ilaçları da devlet tarafından karşılanmıştır. Bu durum Tolunoğulları Devleti'nde aşağıdakilerden hangisinin önemsendiğinin doğrudan bir göstergesidir?
- A) Teokratik devlet anlayışının
- B) Sosyal devlet anlayışının ✓
- C) Gaza ve cihad politikasının
- D) Federal yönetim yapısının
- E) Merkeziyetçi monarşinin
Tolunoğulları'nın Maristan adı verilen hastanelerde din ve mezhep ayrımı yapmadan ücretsiz tedavi ve ilaç hizmeti sunması, halkın refahını ve sağlığını gözeten sosyal devlet anlayışının en belirgin örneğidir.
3. Aşağıdakilerden hangisi I.Meşrutiyet dönemi için _söylenemez_?
- A) Halk kısıtlıda olsa yönetime katılmıştır
- B) Ayan meclisi üyelerini padişah seçer
- C) Kanun teklifi için padişah onayı zorunludur
- D) Hükümet meclise karşı sorumludur ✓
- E) Padişahın meclisi açma kapatma yetkisi vardır
1876 Kanun-i Esasi'nin ilk ilan edildiği şekliyle (I. Meşrutiyet dönemi), hükümet (Heyet-i Vükela) meclise (Mebuslar Meclisi'ne) karşı değil, doğrudan Padişaha karşı sorumluydu. Hükümetin meclise karşı sorumlu hale gelmesi, ancak II. Meşrutiyet döneminde, 1909 yılında yapılan anayasa değişiklikleriyle gerçekleşmiştir. Dolayısıyla I. Meşrutiyet döneminde hükümetin meclise karşı sorumlu olduğu söylenemez.
4. Osmanlı Devleti'nde eyalet askerlerinin en kalabalık grubunu oluşturan, devlete hiçbir maddi yük getirmeyen ve tamamen tımar sahiplerinin yetiştirmekle yükümlü olduğu cebelü adı verilen atlı askerlerden oluşan askeri sınıf aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Yeniçeriler
- B) Lağımcılar
- C) Tımarlı Sipahiler ✓
- D) Humbaracılar
- E) Akıncılar
Tımarlı Sipahiler, Osmanlı toprak sistemi (dirlik/tımar) çerçevesinde yetiştirilen, devlete doğrudan hazine yükü getirmeyen en kalabalık taşra ordusudur ve cebelü adı verilen atlı askerlerden oluşur.
5. Osmanlı Devleti'nde devlet memurlarının, askerlerin veya hizmetlilerin görevlerindeki başarıları karşılığında padişahın onayıyla verilen, geliri doğrudan devlet memurunun rütbesine göre ayrılan toprak sistemi (dirlik) içerisinde, geliri en yüksek olan ve padişah, şehzade, vezir gibi üst düzey devlet adamlarına tahsis edilen arazi türü hangisidir?
- A) Has ✓
- B) Zeamet
- C) Tımar
- D) Mukataa
- E) Paşmaklık
Dirlik arazileri gelirlerine göre Has, Zeamet ve Tımar olarak üçe ayrılır. Yıllık geliri 100.000 akçenin üzerinde olan ve padişah, vezir, divan üyeleri gibi üst düzey devlet adamlarına verilen araziler Has arazidir.
6. Aşağıdakilerden hangisi ile İngiltere Osmanlı'nın toprak bütünlüğünü koruma politikasından vazgeçmiştir?
- A) 1838 Balta Limanı Ticaret Sözleşmesi
- B) 1841 Londra Konferansı
- C) 1878 Halepa Fermanı
- D) 1856 Paris Antlaşması
- E) 93 Harbi ✓
İngiltere, 19. yüzyıl boyunca Rusya'nın Akdeniz'e inmesini engellemek için Osmanlı Devleti'nin toprak bütünlüğünü savunma politikası izlemiştir. Ancak 1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı (93 Harbi) sonrasında Osmanlı'nın aldığı ağır yenilgi ve ardından imzalanan Ayastefanos/Berlin antlaşmaları sürecinde İngiltere, Kıbrıs'ın üs olarak kendisine verilmesi karşılığında bu politikasından vazgeçtiğini göstermiş ve Osmanlı topraklarının paylaşılması/korunmaması stratejisine yönelmiştir.
7. Orta Asya’da kurulan ilk Türk devletlerinde siyasi teşkilatlanma çoğu zaman boy birlikleri etrafında şekillenmiştir. Toplumsal yapı ise oguş yani aileden başlayarak urug, boy, budun ve il basamaklarıyla birbirine bağlı bir düzen oluşturmuştur. Bu yapı, devletin farklı boyların bir araya gelmesiyle oluştuğunu göstermektedir. Buna göre Türklerde aşağıdakilerden hangisinin varlığından söz edilebilir?
- A) Güçlü bir merkezî otorite
- B) Federatif devlet yapısı ✓
- C) Zayıf millet bilinci
- D) Sosyal sınıflaşma
- E) Mutlak monarşik yönetim biçimi
Boyların bir araya gelerek siyasi birlik oluşturması federatif özellikler gösterir. Bu durum mutlak merkeziyetçi yapıdan çok boy birliklerine dayalı bir teşkilatlanmaya işaret eder.
8. Aşağıdakilerden hangisi Yumuşama dönemi mimarlarıdır?
- A) Carter – Stalin
- B) Nixon - Brejnev
- C) Truman - Malenkov
- D) Ayukı - Çerlenko
- E) Kennedy – Kruşçev ✓
1962 Küba Füze Krizi'nden sonra dünyayı nükleer savaşın eşiğinden kurtaran, ardından doğrudan iletişim hattı kurarak nükleer silahların sınırlandırılması sürecini ve Yumuşama (Detant) Dönemi'ni başlatan liderler ABD Başkanı John F. Kennedy ve SSCB lideri Nikita Kruşçev'dir.
9. Aşağıdakilerden hangisi ile Arap - İsrail savaşları bitmiştir?
- A) Otonomi Antlaşması
- B) Taşkent Deklarasyonu
- C) Oslo Antlaşması
- D) Camp David Antlaşması ✓
- E) Panmunjom Antlaşması
1978 yılında ABD Başkanı Jimmy Carter'ın arabuluculuğunda Mısır Cumhurbaşkanı Enver Sedat ile İsrail Başbakanı Menahem Begin arasında imzalanan Camp David Antlaşması (C) ile Mısır ile İsrail arasındaki savaş durumu sona ermiş ve Mısır, İsrail'i resmen tanıyan ilk Arap devleti olmuştur. Bu anlaşma genel hatlarıyla büyük çaplı Arap-İsrail savaşlarını bitiren diplomatik gelişmedir.
10. Aşağıdaki kavram ve açıklamalarıyla ilgili eşleştirmelerden hangisi _yanlıştır_?
- A) Ehl-i Hibre: Ürün kalitesi ve fiyatı hakkındaki bilirkişi
- B) Bac: Pazardaki esnaftan alınan alım -satım vergisi
- C) Mültezim: Saliyanesiz eyaletlerde vergi toplayan görevli ✓
- D) Nakkaş: Minyatür sanatçılarına verilen isim
- E) Mukataa: Geliri doğrudan hazineye giden toprak
Osmanlı'da Mültezim, saliyaneli (yıllıklı/tımar uygulanmayan ve vergisi nakit toplanan) eyaletlerdeki devlet gelirlerini iltizam sistemiyle toplama hakkını satın alan kişidir. Saliyanesiz (yıllıksız/tımar uygulanan) eyaletlerde vergi toplama işi ise esasen Tımar sahipleri (Tımarlı Sipahiler) tarafından yerine getirilirdi. Dolayısıyla A seçeneğindeki mültezim tanımı yanlıştır.
11. Çatalhöyük kazılarında farklı yapı kalıntıları, gömütler, duvarlara yerleştirilmiş hayvan başları ve boynuzlar ile dokuma örneklerine ait izler bulunmuştur. Bazı yapılarda seki düzenlemeleri ve bu sekilerle bağlantılı hayvan kalıntıları da ortaya çıkarılmıştır. Bu buluntular, burada yaşayan insanların belirli bir yerleşim düzeni kurduğunu ve çevrelerindeki hayvanlarla ilişkili sembolik ya da günlük uygulamalara sahip olduğunu göstermektedir. Bu bilgilere göre Çatalhöyük’teki yaşamla ilgili; I. Yerleşik hayata geçilmiştir. II. Küçükbaş hayvancılık gelişmiştir. III. Avcı ve toplayıcı hayat tamamen terk edilmiştir. Yargılarından hangilerine ulaşılabilir?
- A) Yalnız I ✓
- B) Yalnız II
- C) Yalnız III
- D) II ve III
- E) I, II ve III
Kazılarda yapı, seki ve gömüt gibi unsurların bulunması yerleşik hayatı gösterir. Yaban koyunu boynuzu hayvancılığın geliştiğini ya da avcı-toplayıcı hayatın tamamen bittiğini kesin olarak kanıtlamaz.
12. İslamiyet öncesi Türk devletlerinin kısa sürede yıkıldıkları görülmüştür. Aşağıdakilerden hangisi İslamiyet öncesi Türk devletlerinin kısa ömürlü olmasının nedenleri arasında _gösterilemez_?
- A) Ülkenin hanedanın ortak malı olması
- B) Ordu millet anlayışı ✓
- C) Veraset sistemleri
- D) İkili yönetim anlayışı
- E) Boylar federasyonu halinde örgütlenmeleri
Ordu-millet anlayışı devletleri kısa ömürlü yapan bir neden değil, askeri gücü artıran bir özelliktir. Soru olumsuz köklü olduğu için seçenekler doğru bilgi aramak yerine aykırı kalan ifadeyi bulma mantığıyla değerlendirilmelidir. Bu nedenle "Ordu millet anlayışı" seçeneği diğerlerinden ayrılır ve doğru cevap olur.
13. I.Balkan Savaşı, hangi devletin Osmanlı Devleti'ne saldırmasıyla başlamıştır?
- A) Yunanistan
- B) Romanya
- C) Bulgaristan
- D) Karadağ ✓
- E) Sırbistan
I. Balkan Savaşı, Karadağ'ın Osmanlı Devleti'ne saldırmasıyla başlamıştır. Ardından diğer Balkan devletleri savaşa katılmıştır. Öncüller tek tek değerlendirildiğinde doğru olan ifadeler seçeneklerdeki kombinasyonla karşılaştırılmalıdır. Bu karşılaştırmada "Karadağ" seçeneği soru kökündeki bilgiyle uyumlu sonucu verir.
14. Mustafa Kemal'in "Paşalar Komplosu" olarak nitelendirdiği gelişme aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Terakkiperver Cumhuriyet Fırkasının kurulması ✓
- B) Nasturi ayaklanmasının çıkması
- C) Şeyh Sait isyanının çıkması
- D) İzmir Suikast girişimin yapılması
- E) Serbest Cumhuriyet Fırkasının kurulması
Mustafa Kemal Atatürk, Nutuk'ta Kurtuluş Savaşı'ndaki yakın silah arkadaşları olan paşaların (Kazım Karabekir, Rauf Orbay, Ali Fuat Cebesoy, Refet Bele, Adnan Adıvar vb.) ordudan istifa ederek muhalif bir parti olan Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası'nı (1924) kurmalarını cumhuriyete ve devrimlere yönelik bir engelleme girişimi, yani 'Paşalar Komplosu' olarak nitelendirmiştir.
15. 1924 Anayasası'nda yapılan 1928 değişikliği ile I. devletin herhangi bir din karşısında tarafsızlığının sağlanması II. kadınlara siyasi haklar verilmesi III. milletvekillerinin göreve başlarken yaptıkları yeminin şeklinin değiştirilmesi, Konularından hangileriyle düzenlemeler yapılmıştır?
- A) Yalnız I
- B) Yalnız II
- C) I ve II
- D) I ve III ✓
- E) II ve III
1928 anayasa değişikliği ile 'Devletin dini İslam'dır' ibaresi çıkarılarak devletin dinler karşısında tarafsızlığı pekiştirilmiş (I) ve milletvekillerinin 'Vallahi' şeklinde dini yemin etmesi yerine 'Namusum ve şerefim üzerine' şeklinde laik yemin etmesi kuralı getirilmiştir (III). Kadınlara siyasi haklar verilmesi ise 1930 ve 1934 yıllarındaki anayasa değişiklikleriyle gerçekleşmiştir (II).
16. Aşağıdakilerden hangisinin yeni Türk Devletinin milli eğitim politikalarından biri olduğu _savunulamaz_?
- A) Çağdaş bir eğitim sisteminin oluşturulması
- B) Eğitimde yaşanan ikiliğin sona erdirilmesi
- C) Eğitimde dinle ilgili derslere ağırlık verilmesi ✓
- D) Halkın eğitim seviyesinin yükseltilmesi
- E) Eğitimde modern yöntemler kullanılması
Yeni Türk Devleti'nin milli eğitim politikası; laiklik, bilimsellik, karma eğitim ve ulusallık temelleri üzerine kurulmuştur. Tevhid-i Tedrisat Kanunu ile eğitim birleştirilmiş (B), modern yöntemler benimsenmiş (D) ve çağdaş bir yapı oluşturulmuştur (A). Ancak 'dinle ilgili derslere ağırlık verilmesi' gibi din odaklı bir politika milli eğitimin ana hedeflerinden biri olarak savunulamaz.
17. Osmanlı malî yapılanmasının önemli bir unsuru olan salyanesiz eyaletlerin özelliklerine dair verilen bilgilerden hangisi doğru _değildir_?
- A) Bu eyaletlerde tımar sistemi uygulanmıştır
- B) Topraklar gelirine göre kısımlara ayrılmıştır.
- C) Yöneticileri merkezden atanmıştır
- D) Genellikle merkeze yakın konumda olan eyaletlerdir
- E) Topraklarının gelirleri doğrudan Hazine-i Amire ‘ye aktarılmıştır ✓
Salyanesiz eyaletlerde gelirler doğrudan hazineye aktarılmaz; tımar sistemiyle yerel hizmet ve askeri yükümlülüklere ayrılır. Soru olumsuz köklü olduğu için seçenekler doğru bilgi aramak yerine aykırı kalan ifadeyi bulma mantığıyla değerlendirilmelidir. Bu nedenle "Topraklarının gelirleri doğrudan Hazine-i Amire ‘ye aktarılmıştır" seçeneği diğerlerinden ayrılır ve doğru cevap olur.
18. Aşağıdakilerden hangisi Anadolu’da kurulan Müdafaa-i Hukuk Cemiyetlerinin amaçları ve mücadele yöntemleri arasında sayılamaz?
- A) Basın-yayın yoluyla mücadele etmek
- B) Bölgesel direnişi örgütlemek
- C) Ulusal birliği sağlamak ✓
- D) Silahlı mücadeleyi yürütmek
- E) İşgallere karşı önlem almak
Anadolu'daki Müdafaa-i Hukuk Cemiyetleri bölgesel direnişi örgütlemiş, işgallere karşı basın-yayın ve savunma çalışmaları yapmıştır. Ulusal birliği sağlamak başlangıçtaki yerel amaçları arasında değildir.
19. Osmanlı'da Duyun-u Umumiye İdaresinin kurulmasının; I. ekonomik bağımsızlığın kaybedilmesi II. azınlıkların ülkeden ayrılmasının engellenmesi III. ithalat oranlarının azalması Durumlarından hangilerine zemin hazırladığı söylenebilir?
- A) Yalnız I ✓
- B) I ve II
- C) I ve III
- D) II ve III
- E) I, II ve III
Osmanlı Devleti'nin dış borçlarını ödeyememesi üzerine 1881 yılında Muharrem Kararnamesi ile alacaklı Avusturya, Fransa, İngiltere, İtalya vb. devletlerin kurduğu Duyun-u Umumiye (Genel Borçlar) İdaresi, devletin önemli gelir kaynaklarına (tuz, ipek, tütün, pul, gümrük vb.) doğrudan el koymuştur. Bu durum Osmanlı Devleti'nin ekonomik bağımsızlığını tamamen kaybetmesine (I) zemin hazırlamıştır. Duyun-u Umumiye'nin azınlıkların ayrılmasını engellemek (II) veya ithalat oranlarını düşürmek (III) gibi bir işlevi veya sonucu yoktur. Bu nedenle doğru cevap yalnız I'dir.
20. I. General Harbord II. Amiral Bristol III. Dr. Esat Işık Yukarıdakilerden hangileri Yunan ordusunun İzmir ve çevresinin işgali sırasında yaşananları araştırmak amacıyla İtilaf Devletleri tarafından görevlendirilmiştir?
- A) Yalnız I
- B) Yalnız II ✓
- C) Yalnız III
- D) I ve II
- E) I ve III
Amiral Bristol, Yunanistan'ın İzmir ve çevresindeki işgalini ve Rum iddialarını araştırmak üzere İtilaf Devletlerince kurulan komisyonun başkanı olarak bölgeye gönderilmiş ve Türk tezlerinin haklılığını uluslararası alanda kanıtlayan 'Amiral Bristol Raporu'nu hazırlamıştır (II). General Harbord ise Doğu Anadolu'daki Ermeni iddialarını araştırmakla görevlendirilmiştir (I). Dr. Esat Işık ise rapor hazırlayan Türk hekim ve siyasetçi olup İtilaf Devletleri tarafından görevlendirilmemiştir (III).
21. Aşağıdakilerden hangisi Sakarya Savaşı'nın sonuçlarından biri _değildir_?
- A) Fevzi Çakmak'a mareşal unvanı verilmiştir ✓
- B) Ukrayna ile dostluk antlaşması imzalanmıştır
- C) İtilaf Bloğu parçalanmıştır
- D) Fransa İle Ankara Antlaşması imzalanmıştır
- E) İtalya Anadolu'yu tamamen boşaltmıştır
Sakarya Meydan Muharebesi zaferinin ardından Mustafa Kemal Paşa'ya Mareşallik rütbesi ve Gazilik unvanı verilmiştir. Fevzi Çakmak'a ise Mareşallik rütbesi Sakarya Savaşı'ndan sonra değil, Büyük Taarruz zaferinin ardından 31 Ağustos 1922 tarihinde TBMM tarafından verilmiştir. Diğer taraftan Sakarya sonrasında Ukrayna ile dostluk antlaşması imzalanmış (B), İtilaf bloğu parçalanmış (C), Fransa ile Ankara Antlaşması imzalanmış (D) ve İtalya Anadolu'yu tamamen boşaltmıştır (E).
22. Osmanlı İmparatorluğunda padişahın yasama yetkisini kullandığına, I. Ferman II. Kanunname III. Müsadere Unsurlarından hangileri kanıt olarak gösterilebilir?
- A) Yalnız I
- B) Yalnız II
- C) I ve II ✓
- D) I ve III
- E) I, II ve III
Ferman ve kanunnameler, padişahın yasama yetkisini kullandığını gösterir. Müsadere ise mallara el koyma uygulamasıdır. Öncüller tek tek değerlendirildiğinde doğru olan ifadeler seçeneklerdeki kombinasyonla karşılaştırılmalıdır. Bu karşılaştırmada "I ve II" seçeneği soru kökündeki bilgiyle uyumlu sonucu verir.
23. Aşağıdakilerden hangileri Musul meselesi ile ilgili gelişmelerden biri _değildir_?
- A) 1926 Ankara Antlaşması
- B) Sandler raporu ✓
- C) Brüksel Hattı
- D) Nasturi Ayaklanması
- E) Haliç Konferansı
Nasturi Ayaklanması, Brüksel Hattı (Milletler Cemiyeti sınır çizgisi), 1926 Ankara Antlaşması ve Haliç Konferansı doğrudan Türkiye-İngiltere arasındaki Musul sorunu ile ilgilidir. Sandler Raporu ise Hatay meselesinin çözümü için Milletler Cemiyeti tarafından hazırlanan rapordur, Musul ile bir ilgisi yoktur.
24. I. Balkan Savaşı'nda Osmanlı Devleti'ne karşı oluşan ittifakta, I. Sırbistan II. Romanya III. Bulgaristan Devletlerinden hangileri yer almamıştır?
- A) Yalnız I
- B) Yalnız II ✓
- C) Yalnız III
- D) I ve II
- E) II ve III
I. Balkan Savaşı (1912-1913), Osmanlı Devleti'ne karşı Karadağ, Sırbistan (I), Yunanistan ve Bulgaristan'ın (III) birleşmesiyle gerçekleşmiştir. Romanya (II) ise I. Balkan Savaşı'na katılmamış, ancak II. Balkan Savaşı'nda Bulgaristan'ın fazla toprak almasına karşı çıkarak Bulgaristan'a karşı savaşa dahil olmuştur. Dolayısıyla I. Balkan Savaşı ittifakında yer almayan devlet Romanya'dır (Yalnız II).
25. II. Dünya Savaşı sırasında Cumhurbaşkanı İsmet İnönü'nün katılımıyla toplanan ve Türkiye'nin savaşa girmesi konusunun görüşüldüğü konferans aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Yalta
- B) Quebec
- C) Postdam
- D) Tahran
- E) Kahire ✓
II. Dünya Savaşı sırasında, Cumhurbaşkanı İsmet İnönü ile ABD Başkanı Roosevelt ve İngiltere Başbakanı Churchill arasında 4-6 Aralık 1943 tarihlerinde düzenlenen II. Kahire Konferansı'na Türkiye de katılmıştır. Bu konferansta Türkiye, prensipte savaşa girmeyi kabul etmiş ancak askeri yardım şartını öne sürerek katılımını ertelemiştir. Doğru cevap E seçeneğidir.