Genel Tekrar Testi - 25
Aşağıdakilerden hangisi Anadolu Selçuklu Devleti'nden sonra kurulan beyliklerin özelliklerinden birisi _değildir_?
Bu testteki tüm sorular ve cevapları (25 soru)
1. Aşağıdakilerden hangisi Anadolu Selçuklu Devleti'nden sonra kurulan beyliklerin özelliklerinden birisi _değildir_?
- A) Anadolu'da Türk kültürünün iyice yerleşmesin katkıda bulunmaları
- B) Türk denizciliğinin gelişmesinde etkili olmaları
- C) Haçlılara karşı mücadele vermeleri ✓
- D) Anadolu'nun imarında etkili olmaları
- E) Türklerin gelişmesine katkıda bulunmaları
Anadolu Selçuklu sonrası beylikler Haçlılara karşı genel bir ortak mücadele vermekle değil, daha çok bölgesel siyasi ve kültürel faaliyetlerle öne çıkar. Soru olumsuz köklü olduğu için seçenekler doğru bilgi aramak yerine aykırı kalan ifadeyi bulma mantığıyla değerlendirilmelidir. Bu nedenle "Haçlılara karşı mücadele vermeleri" seçeneği diğerlerinden ayrılır ve doğru cevap olur.
2. Karahanlılara ait ilk Türk-İslam edebiyat ürünleri arasında, I. Divan-ı Lügat-it Türk II. Saltuk Buğra Han Destanı III. Muhakemetü'l Lugateyn Hangisi veya hangileri _yer almaz_?
- A) Yalnız I
- B) Yalnız II
- C) Yalnız III ✓
- D) I ve II
- E) II ve III
Muhakemetü'l Lugateyn Ali Şir Nevai'ye ait daha sonraki bir eserdir; Karahanlılara ait ilk Türk-İslam edebiyatı ürünleri arasında yer almaz. Soru olumsuz köklü olduğu için seçenekler doğru bilgi aramak yerine aykırı kalan ifadeyi bulma mantığıyla değerlendirilmelidir. Bu nedenle "Yalnız III" seçeneği diğerlerinden ayrılır ve doğru cevap olur.
3. I.Haçlı Seferleri sonucunda İznik'in Haçlıların eline geçmesiyle başkenti Konya'ya taşıyan Türkiye Selçuklu hükümdarı aşağıdakilerden hangisidir?
- A) I. Kılıçarslan ✓
- B) II. Kılıçarslan
- C) I.İzzettin Keykavus
- D) I.Mesud
- E) Alaeddin Keykubat
I. Haçlı Seferi sonrası İznik'in kaybedilmesi üzerine başkenti Konya'ya taşıyan hükümdar I. Kılıçarslan'dır. Öncüller tek tek değerlendirildiğinde doğru olan ifadeler seçeneklerdeki kombinasyonla karşılaştırılmalıdır. Bu karşılaştırmada "I. Kılıçarslan" seçeneği soru kökündeki bilgiyle uyumlu sonucu verir.
4. Türk-İslam edebiyatının ilk örnekleri aşağıdaki devletlerden hangisi tarafından verilmiştir?
- A) Büyük Selçuklular
- B) Harzemşahlar
- C) Karahanlılar ✓
- D) Gazneliler
- E) Babürler
Türk-İslam edebiyatının ilk örnekleri Karahanlılar döneminde verilmiştir. Soru kökündeki bilgi doğrudan "Karahanlılar" seçeneğiyle ilişkilidir. Diğer seçenekler aynı bağlamı karşılamadığı için doğru cevaba götürmez.
5. I. Pasinler II. Malazgirt III. Dandanakan IV. Miryokefalon Savaşlarının kronolojik sıralaması aşağıdakilerden hangisinde doğru verilmiştir?
- A) III - I - II - IV ✓
- B) III - II - I – IV
- C) II- III - I - IV
- D) IV - I - III - II
- E) I - II - IV - III
Kronolojik sıra Dandanakan, Pasinler, Malazgirt ve Miryokefalon şeklindedir. Öncüller tek tek değerlendirildiğinde doğru olan ifadeler seçeneklerdeki kombinasyonla karşılaştırılmalıdır. Bu karşılaştırmada "III - I - II - IV" seçeneği soru kökündeki bilgiyle uyumlu sonucu verir.
6. Kaşgarlı Mahmut'un ortaya koyduğu Divan-ı Lügat-it- Türk adlı eserle ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi doğru _değildir_?
- A) Türk dünyası ile ilgili harita içerme
- B) Karahanlılar Dönemi'nde ortaya konulan ilk Türk-İslam eseri olma ✓
- C) Ansiklopedik sözlük olma niteliği taşıma
- D) Abbasî halifesi El-Muktedî Billah'a sunulma
- E) Sagu, koşuk ve sav gibi nazım şekillerini içerme
Karahanlılar Dönemi'nde kaleme alınan Divânu Lugâti't-Türk, Türkçenin zenginliğini göstermek ve Araplara Türkçe öğretmek amacıyla yazılmış ansiklopedik bir sözlüktür (A), Abbasi halifesi El-Muktedi Billah'a sunulmuştur (B), döneminin sagu, koşuk ve sav gibi sözlü edebiyat ürünlerini içerir (C) ve Türk dünyasını gösteren ilk haritayı barındırır (D). Ancak Karahanlılar Dönemi'nde ortaya konulan ilk Türk-İslam eseri Yusuf Has Hacib'in yazdığı Kutadgu Bilig'dir (1069). Divânu Lugâti't-Türk ise bundan birkaç yıl sonra tamamlanmıştır. Dolayısıyla E seçeneği yanlıştır.
7. I. Gümrük vergilerinin indirilmesi II. Kervansaray yapımına önem verilmesi III. Tüccarlara devlet güvencesinin sağlanması Yukarıdakilerden hangileri Anadolu Selçuklu Devleti'nin ticareti geliştirme çabaları arasında gösterilebilir?
- A) Yalnız I
- B) Yalnız II
- C) Yalnız III
- D) II ve III
- E) I, II ve III ✓
Gümrük vergilerinin indirilmesi, kervansaray yapımı ve tüccarlara güvence verilmesi ticareti geliştirmeye yönelik uygulamalardır. Öncüller tek tek değerlendirildiğinde doğru olan ifadeler seçeneklerdeki kombinasyonla karşılaştırılmalıdır. Bu karşılaştırmada "I, II ve III" seçeneği soru kökündeki bilgiyle uyumlu sonucu verir.
8. Karahanlıların; I. İslamiyet'i kabul etmeleri II. İkili yönetim anlayışını sürdürmeleri III. Türkçeyi resmî dil olarak kabul etmeleri Özelliklerinden hangileri onların Türk geleneklerine ve millî kimliklerine bağlı kaldıklarım kanıtlar niteliktedir?
- A) Yalnız I
- B) Yalnız II
- C) I ve III
- D) II ve III ✓
- E) I, II ve III
Karahanlıların ikili yönetimi sürdürmeleri ve Türkçeyi resmi dil olarak kabul etmeleri Türk geleneklerine bağlı kaldıklarını gösterir. Öncüller tek tek değerlendirildiğinde doğru olan ifadeler seçeneklerdeki kombinasyonla karşılaştırılmalıdır. Bu karşılaştırmada "II ve III" seçeneği soru kökündeki bilgiyle uyumlu sonucu verir.
9. Türk-İslam devletlerinde tahta geçiş genellikle hanedan erkekleri arasında mücadeleye yol açmıştır. Aşağıdaki devletlerden hangisinde bu anlayıştan farklı bir tahta geçiş düzeni görülmüştür?
- A) Gazneliler
- B) Karahanlılar
- C) Selçuklular
- D) Eyyubiler
- E) Memlukler ✓
Memluklerde tahta geçme usulü hanedan devamlılığından farklıdır; güçlü emirlerin sultan olabildiği bir yapı görülür. Soru kökündeki bilgi doğrudan "Memlukler" seçeneğiyle ilişkilidir. Diğer seçenekler aynı bağlamı karşılamadığı için doğru cevaba götürmez.
10. Anadolu Selçuklu Devleti'nde ahilik teşkilatının faaliyetleri arasında, I. rekabeti artırıcı önlemler almak, II. mesleki eğitim vermek, III. tüketiciyi koruyucu önlemler almak Durumlarından hangileri gösterilebilir?
- A) Yalnız I
- B) Yalnız II
- C) I ve II
- D) II ve III ✓
- E) I, II ve III
Ahilik teşkilatı, esnaflar arasında usta-çırak ilişkisiyle mesleki eğitim verirdi (II) ve üretilen malların kalitesini ile fiyatını (narh usulü) denetleyerek tüketiciyi koruyucu önlemler alırdı (III). Ancak Ahilik, serbest piyasa tarzında yıkıcı rekabeti artırmayı değil; aksine esnaflar arasında dayanışmayı korumak ve haksız rekabeti engellemek için üretim kotaları ve standartları belirleyen tekelci/dayanışmacı bir yapıya sahipti (I. öncül yanlıştır).
11. Hindistan'a sefer düzenleyen ilk Türk-İslam hükümdarı aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Sebük Tigin ✓
- B) I.Mesud
- C) AlpTigin
- D) Hüsrev Melik
- E) Gazneli Mahmut
Gazne Devleti bünyesinde Hindistan üzerine ilk seferleri düzenleyen hükümdar Sebük Tigin'dir (C). Gazneli Mahmut ise babası Sebük Tigin'in başlattığı bu politikayı zirveye taşıyarak Hindistan'a 17 büyük askeri sefer düzenlemiş ve İslamiyet'in bu bölgede geniş ölçüde yayılmasını sağlamıştır. Bu yüzden Gazneli Mahmut 'Hindistan Fatihi' olarak bilinse de, ilk seferi düzenleyen ilk Türk-İslam hükümdarı unvanı Sebük Tigin'e aittir.
12. Karahanlılar, - Farklı Türk boylarından oluşmuştur. - Ribat adıyla kervansaraylar inşa etmiştir. - Türk - İslam edebiyatının ilk örneklerini vermiştir. Buna göre, Karahanlılarla ilgili aşağıdaki yargılardan hangisine _ulaşılamaz_?
- A) Türk - İslam sentezinde öncü oldukları
- B) Kültürel etkinliklerde bulundukları
- C) Ticarete önem verdikleri
- D) İslamiyet'in koruyuculuğunu üstlendikleri ✓
- E) Farklı Türk kültürlerini bünyelerinde barındırdıkları
Verilen öncüller incelendiğinde; Ribat adı verilen kervansaraylar inşa etmeleri ticarete önem verdiklerini (D), Türk-İslam edebiyatının ilk eserlerini vermeleri Türk-İslam sentezinde öncü olduklarını (A) ve kültürel etkinliklerde bulunduklarını (E), farklı Türk boylarından (Karluk, Yağma, Çigil vb.) oluşmaları ise bünyelerinde farklı Türk kültürlerini barındırdıklarını (B) gösterir. Ancak öncüllerden Karahanlıların 'İslamiyet'in koruyuculuğunu üstlendikleri' (C) yargısına ulaşılamaz (Bu durum daha çok Gazneliler, Selçuklular ve Osmanlılar ile özdeşleşmiştir ve öncülde buna dair bir bilgi yoktur).
13. Selçuklu Devleti'nde hükümdar çocukları (Melikler) belli bir bölgenin yönetimini üstlenirler; fakat bölgelerinde kendi adlarına para bastıramaz ve hutbe okutamazlardı. Buna göre, Selçuklu Devleti'nin; I. taht kavgalarının yaşanması, II. merkezi otoritenin korunması, III. Meliklere yönetim tecrübesinin kazandırılması Durumlarından hangilerini önemsediği savunulabilir?
- A) Yalnız I
- B) Yalnız II
- C) Yalnız III
- D) II ve III ✓
- E) I, II ve III
Meliklerin eyaletlere yönetici olarak gönderilmesi onlara yönetim tecrübesi kazandırmayı (III) amaçlar. Ancak buralarda bağımsızlık alametleri olan kendi adlarına para bastırmalarının ve hutbe okutmalarının yasaklanması, meliklerin isyan ederek bağımsızlık ilan etmelerini önlemeye, yani doğrudan 'merkezi otoriteyi korumaya' (II) yöneliktir. Taht kavgalarının yaşanması (I) ise önemsenen veya istenen bir durum olmayıp, engellenmek istenen olumsuz bir sonuçtur. Cevap anahtarına göre doğru seçenek II ve III'tür.
14. Anadolu Selçuklu Devleti'ni derinden sarsan ve Moğolların Anadolu'yu işgal kararı almasına zemin hazırlayan isyan aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Baba Zünnun
- B) Baba İshak ✓
- C) Bâtınilik
- D) Şah Kulu
- E) Canberdi Gazali
1240 yılında Anadolu Selçuklu Devleti'nde çıkan dini ve sosyal nitelikli Baba İshak (Babailer) İsyanı, devletin askeri ve idari olarak zayıflamasına yol açmıştır. Moğollar, Selçukluların bu isyanı bastırmakta dahi çok zorlandığını görerek Anadolu'yu işgal etmek üzere harekete geçmiş ve 1243 Kösedağ Savaşı ile Anadolu'yu istila etmişlerdir.
15. Malazgirt Savaşı'ndan sonra Anadolu’da Büyük Selçuklu Devleti'ne bağlı pek çok devletin ortaya çıkmasında; I. Hükümdara devleti yönetme yetkisini halife tarafından verilmesi, II. Bizans’ın güçlü devletlerin kurulmasına imkân vermemesi, III. Fethedilen toprağın fethedenin malı olması Durumlarından hangileri etkili olmuştur?
- A) Yalnız I
- B) Yalnız II
- C) Yalnız III ✓
- D) I ve II
- E) II ve III
Büyük Selçuklu Hükümdarı Sultan Alp Arslan, Malazgirt Savaşı'ndan sonra komutanlarını Anadolu'nun fethi için görevlendirirken 'kılıç hakkı' olarak adlandırılan 'fethedilen toprak fethedenin malıdır' (III) ilkesini uygulamıştır. Bu durum, komutanların hızlıca fetihler yapmasını sağlamış ancak fethedilen bölgelerde Selçukluya bağlı ilk Türk beyliklerinin (Saltuklular, Mengücekliler, Danişmentliler vb.) kurulmasına doğrudan neden olmuştur. Bizans'ın gücü (II) veya halife onayı (I) bu beyliklerin kurulmasında etkili bir neden değildir.
16. I. Tırmiz Sarayı II. Mescid-i Cuma III. Zafer Kuleleri IV. Ribat-ı Zafarani Yukarıda verilen eserlerden hangisi veya hangileri Büyük Selçuklu Devleti'ne aittir?
- A) Yalnız II
- B) I ve II
- C) II ve III
- D) I, II ve III
- E) II ve IV ✓
Verilen mimari eserlerden İsfahan'da bulunan Mescid-i Cuma (II) ve Ribat-ı Zafarani (IV) Büyük Selçuklu Devleti dönemine ait önemli kültürel miraslar arasında yer alır. Diğer yandan Tırmiz Sarayı (I) Karahanlılar Devleti'ne, Zafer Kuleleri (III) ise Gazneliler Devleti'ne ait mimari yapılardır. Bu nedenle doğru cevap II ve IV'tür.
17. Malazgirt Savaşı ile Anadolu'nun kapıları Türklere açılmıştır. Türklerin Anadolu'ya gelişleri doğudan olmasına karşın batıda daha yoğun ve hızlı bir Türkleşme gerçekleşmiştir. Yerleşme ve yayılmanın batıda yoğunluk kazanması Batı Anadolu'nun hangi özelliğinden kaynaklanmıştır?
- A) Batı konumunun ticaretin gelişmesine uygun olması
- B) Moğol baskısı ve zulmünden uzak olması ✓
- C) Bizans İmparatorluğu'na ekonomik yararlar sağlanması
- D) İklimin yaşamaya uygun olması
- E) Topraklarının tarıma uygun olması
Batı Anadolu'nun Moğol baskısından uzak olması, Türklerin bölgede daha yoğun ve hızlı yerleşmesini kolaylaştırmıştır. Soru kökündeki bilgi doğrudan "Moğol baskısı ve zulmünden uzak olması" seçeneğiyle ilişkilidir. Diğer seçenekler aynı bağlamı karşılamadığı için doğru cevaba götürmez.
18. Selçuklularda emirlere, valilere, komutanlara yaptıkları hizmet karşılığında verilen toprak aşağıdakilerden hangisidir?
- A) İkta ✓
- B) Ocaklık
- C) Vakıf
- D) Mülk
- E) Yurtluk
Selçuklularda hizmet karşılığı emirlere, valilere ve komutanlara verilen toprak ikta olarak adlandırılır. Soru kökündeki bilgi doğrudan "İkta" seçeneğiyle ilişkilidir. Diğer seçenekler aynı bağlamı karşılamadığı için doğru cevaba götürmez.
19. Hindistan'da siyasî birliği sağlayan ilk Türkİslam devleti aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Gazneliler
- B) Karahanlılar
- C) Babürler ✓
- D) Eyyubiler
- E) Tolunoğulları
Hindistan'da siyasi birliği sağlayan ilk Türk-İslam devleti Babürlerdir. Soru kökündeki bilgi doğrudan "Babürler" seçeneğiyle ilişkilidir. Diğer seçenekler aynı bağlamı karşılamadığı için doğru cevaba götürmez.
20. Büyük Selçuklu Devletinin yıkılış nedenleri arasında aşağıdakilerden hangisi bulunmaz?
- A) Hanedan üyelerinin taht kavgaları
- B) Bâtınilerin zararlı çalışmaları
- C) Yoğun Türkmen göçüne maruz kalmaları ✓
- D) Türkmenlerin merkezden kopmaları
- E) Atabeylerin bağımsız davranmaları
Yoğun Türkmen göçü Büyük Selçuklu Devleti'nin yıkılış nedenleri arasında sayılmaz; Türkmen göçleri daha çok Anadolu'nun Türkleşmesine katkı sağlamıştır. Soru kökündeki bilgi doğrudan "Yoğun Türkmen göçüne maruz kalmaları" seçeneğiyle ilişkilidir. Diğer seçenekler aynı bağlamı karşılamadığı için doğru cevaba götürmez.
21. Anadolu Selçuklu ve Osmanlı hükümdarları, Bizans’taki taht mücadelelerinde bazı adayları destekleyerek Bizans yönetimi üzerinde etkili olmaya çalışmıştır. Bu durumun; I. Bizans’ın yeniden güçlenmesini sağlama II. Bizans üzerinde nüfuz kurma III. Hristiyan devletler arasında mezhep birliği oluşturulmasını önleme Amaçlarından hangilerine yönelik olduğu söylenebilir?
- A) Yalnız I
- B) Yalnız II ✓
- C) Yalnız III
- D) I, II ve III
- E) DII ve III
Anadolu Selçuklu ve Osmanlı devletlerinin Bizans'taki taht kavgalarına müdahale etmesi, Bizans üzerinde siyasi etkinliklerini artırmayı (II), Bizans'ı kendi kontrolleri altında veya zayıf tutmayı amaçlar. Bizans'ın güçlenmesini sağlamak (I) veya mezhep birliğini önlemek (III - bu durum daha çok Avrupa içlerindeki mezhep savaşlarıyla ilgilidir, Bizans'ın taht kavgalarıyla ilişkili değildir) bu müdahalelerin bir amacı olamaz. Dolayısıyla yalnız II. amacın kanıtı sayılabilir.
22. "Ribat-ı Anuşirvan Kervansarayı" hangi Türk devleti zamanında yapılmıştır?
- A) Anadolu Selçukluları
- B) Osmanlılar
- C) Gazneliler
- D) Büyük Selçuklular ✓
- E) Karahanlılar
Ribat-ı Anuşirvan Kervansarayı Büyük Selçuklu dönemine ait mimari yapılardandır. Soru kökündeki bilgi doğrudan "Büyük Selçuklular" seçeneğiyle ilişkilidir. Diğer seçenekler aynı bağlamı karşılamadığı için doğru cevaba götürmez.
23. Anadolu Selçuklu Devleti zamanında önemli ticaret yollarının ele geçirilmesinin, I. kervansarayların yapılması, II. şehirciliğin gelişmesi, III. İkta sisteminin kurulması Sonuçlarından hangilerine ortam hazırladığı _savunulamaz_?
- A) Yalnız I
- B) Yalnız II
- C) Yalnız III ✓
- D) I ve II
- E) I, II ve III
Ticaret yollarının ele geçirilmesi ve ticari hacmin büyümesi; tüccarların konaklaması için kervansarayların inşasına (I) ve ticaret merkezlerinde ekonomik canlılığa bağlı olarak şehirciliğin gelişmesine (II) ortam hazırlamıştır. Ancak İkta sistemi (III) doğrudan tarımsal üretim, toprak yönetimi ve askeri ihtiyaçlarla ilgili bir sistem olup, ticaret yollarının ele geçirilmesinin bir sonucu değildir. Dolayısıyla yalnız III'e ortam hazırladığı savunulamaz.
24. XIII. yüzyıl Selçuklu Dönemi'ne ait mimari eserlerden Ahi Şerafettin Camii (Arslanhane Camii) aşağıdaki illerimizin hangisinde bulunmaktadır?
- A) Kayseri
- B) Tokat
- C) Ankara ✓
- D) Bursa
- E) Konya
XIII. yüzyıl Anadolu Selçuklu dönemine ait, ahşap direkli camilerin en önemli örneklerinden biri olan ve 'Arslanhane Camii' olarak da bilinen Ahi Şerafettin Camii, Ankara'nın Altındağ ilçesinde (Ulus semti yakınlarındaki kale civarında) yer almaktadır.
25. Türkiye Selçuklu Devleti'nde Örf’i davalara bakan kişi aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Kadi'l Kudat
- B) Emir-i Dad ✓
- C) Kadı-i leşker
- D) Divan-ı Mezalim
- E) Dar’ül Adl
Türkiye Selçuklu Devleti'nde örfi (geleneksel ve idari) davalara ve adalet işlerine bakmakla görevli en yetkili kişi 'Emir-i Dad'dır. Şer'i davalardan sorumlu kişi Kadı'l-Kudat, ordu içi davalara bakan kişi Kadı-i Leşker'dir. Divan-ı Mezalim ise en yüksek yargı organıdır.