Genel Tekrar Testi - 50
İzmir İktisat Kongresi’nde Mustafa Kemal, tam bağımsızlık ve millî egemenlik vurgusu yaparken ülke yararına olacak yabancı sermayeye kapalı olmadıklarını belirtmiştir. Bu yaklaşımdan aşağıdaki yargılardan hangilerine ulaşılabilir? I. TBMM’nin bağımsızlığı ve milli egemenliği esas aldığı II. Manda ve himayeye karşı olmadıklarını III. Yatırımlardan ülke menfaati doğrultusunda yararlanılacağı
Bu testteki tüm sorular ve cevapları (25 soru)
1. İzmir İktisat Kongresi’nde Mustafa Kemal, tam bağımsızlık ve millî egemenlik vurgusu yaparken ülke yararına olacak yabancı sermayeye kapalı olmadıklarını belirtmiştir. Bu yaklaşımdan aşağıdaki yargılardan hangilerine ulaşılabilir? I. TBMM’nin bağımsızlığı ve milli egemenliği esas aldığı II. Manda ve himayeye karşı olmadıklarını III. Yatırımlardan ülke menfaati doğrultusunda yararlanılacağı
- A) Yalnız I
- B) Yalnız II
- C) I ve II
- D) I ve III ✓
- E) I, II ve III
Mustafa Kemal'in sözleri tam bağımsızlık ve milli egemenliği esas aldığını, yabancı yatırımdan ise ülke yararına olmak şartıyla yararlanılabileceğini gösterir. Öncüller tek tek değerlendirildiğinde doğru olan ifadeler seçeneklerdeki kombinasyonla karşılaştırılmalıdır. Bu karşılaştırmada "I ve III" seçeneği soru kökündeki bilgiyle uyumlu sonucu verir.
2. Milli Mücadele’yi destekleyen bu gazete Hüseyin Vasıf Bey tarafından çıkarılmış, yazı işleri müdürlüğünü Mehmet Esat, başyazarlığını ise Mustafa Necati üstlenmiştir. Yayın çizgisiyle ulusal direnişi destekleyen önemli basın organlarından biri olmuştur. Bu bilgiler aşağıdaki yayın organlarından hangisine aittir?
- A) Yenigün
- B) İkdam
- C) İleri
- D) İzmir'e Doğru ✓
- E) Dergâh
İzmir'in işgalinden sonra Balıkesir'de Hüseyin Vasıf Çınar, Mustafa Necati ve Mehmet Esat Çınar gibi vatansever aydınlar tarafından çıkarılan, milli mücadeleyi destekleyen ve kongrelerin kararlarını halka duyuren gazete 'İzmir'e Doğru' gazetesidir.
3. I. Halk Fırkasının kurulması II. İzmir İktisat Kongresi III. Ankara'nın başkent ilan edilmesi Yukarıdakilerden hangileri Cumhuriyet'in ilanından önce meydana gelen gelişmelerdir?
- A) Yalnız I
- B) Yalnız II
- C) I ve II
- D) I ve III
- E) I, II ve III ✓
Cumhuriyet, 29 Ekim 1923 tarihinde ilan edilmiştir. İzmir İktisat Kongresi: 17 Şubat - 4 Mart 1923 (önce), Halk Fırkası'nın (CHP) kurulması: 9 Eylül 1923 (önce) ve Ankara'nın başkent ilan edilmesi: 13 Ekim 1923 (önce) gelişmeleri Cumhuriyet'in ilanından önce meydana gelmiştir.
4. Milli Mücadele yıllarında TBMM'yi hedef alan ayaklanmalardan hangisi, düzenli ordunun kurulmasına tepki olarak ortaya çıkmıştır?
- A) Çerkez Ethem ayaklanması ✓
- B) Yozgat - Boğazlıyan ayaklanması
- C) Konya ayaklanması
- D) Anzavur ayaklanması
- E) Koçgiri ayaklanması
Kuva-i Milliye liderlerinden olan Çerkez Ethem, kendisinin komuta ettiği Kuva-i Seyyare birliklerinin yeni kurulan düzenli ordunun emir komuta zinciri altına girmesini reddederek TBMM'ye karşı isyan etmiştir (E). Bu isyan doğrudan düzenli ordunun kurulmasına tepki olarak çıkmıştır.
5. Aşağıdakilerden hangisi Sivas Kongresi kararlarından _değildir_?
- A) İlk kez Temsil Heyeti kurulmuştur ✓
- B) Milli sınırlar belirlenmiştir
- C) Ya İstiklal ya ölüm parolası benimsenmiştir
- D) Halkı bilgilendirmek için İrade-i Milliye gazetesi çıkarılmıştır
- E) Yurttaki tüm cemiyetler Anadolu ve Rumeli Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti adı altında birleştirilmiştir
Temsil Heyeti (Heyet-i Temsiliye) ilk kez Sivas Kongresi'nde değil, 23 Temmuz - 7 Ağustos 1919 tarihleri arasında toplanan Erzurum Kongresi'nde kurulmuştur (9 kişiden oluşup sadece Doğu illerini temsil ediyordu). Sivas Kongresi'nde ise bu heyet tüm yurdu temsil edecek şekilde genişletilmiş ve üye sayısı 16'ya çıkarılmıştır. Diğer seçenekler (Cemiyetlerin birleştirilmesi, İrade-i Milliye gazetesinin çıkarılması, manda reddiyle Ya İstiklal Ya Ölüm parolasının kabulü ve Misak-ı Milli sınırlarının netleşmesi) Sivas Kongresi kararları ve gelişmeleri arasındadır.
6. Amasya Genelgesi’nde yer alan aşağıdaki ifadelerden hangisi, ulusal egemenliğe dayalı mücadele çağrısının gerekçesini oluşturur? I. Vatanın bütünlüğü ve ulusun bağımsızlığı tehlikededir. II. Doğu illeri adına bir kongre toplanacak III. İstanbul Hükümeti’nin engellemeleri dikkate alınmayacak IV. Sivas’ta ulusal bir kongre toplanacak V. Bütün yapılan çalışmalar bir sır olarak saklanacak
- A) I ✓
- B) II
- C) III
- D) V
- E) IV
Amasya Genelgesi'nde çağrının gerekçesi, vatanın bütünlüğü ve milletin bağımsızlığının tehlikede olmasıdır. Öncüller tek tek değerlendirildiğinde doğru olan ifadeler seçeneklerdeki kombinasyonla karşılaştırılmalıdır. Bu karşılaştırmada "I" seçeneği soru kökündeki bilgiyle uyumlu sonucu verir.
7. Aşağıdaki gelişmelerden hangisinden sonra Mustafa Kemal kendi tabiriyle "sine-i millete" dönmüştür?
- A) Havza Genelgesi
- B) Erzurum Kongresi
- C) Amasya Genelgesi ✓
- D) Samsun Raporu
- E) TBMM'nin açılması
Mustafa Kemal, Amasya Genelgesi sonrasında İstanbul Hükümeti ile bağlarını koparma sürecine girmiş ve kendi ifadesiyle sine-i millete dönmüştür. Soru kökündeki bilgi doğrudan "Amasya Genelgesi" seçeneğiyle ilişkilidir. Diğer seçenekler aynı bağlamı karşılamadığı için doğru cevaba götürmez.
8. Amasya Genelgesi’nde Sivas’ta ulusal bir kongre toplanacağı belirtilmiş, kongreye katılacak delegelerin milletin güvenini kazanmış kişiler arasından seçilmesi istenmiştir. Bu kararlarla Mustafa Kemal’in; I. Milli birlik oluşturma, II. Anadolu halkını uluslararası ittifaklara açık hale getirme, III. Halk iradesini etkili kılma Amaçlarından hangilerine ulaşmak istediği söylenebilir?
- A) Yalnız I
- B) Yalnız II
- C) I ve II
- D) I ve III ✓
- E) I, II ve III
Mustafa Kemal Paşa'nın Sivas'ta 'milli bir kongre' toplanmasını istemesi ve delegelerin milletin güvenini kazanmış kişilerden seçilmesini belirtmesi; tüm ülkeyi temsil edecek ortak bir kurul oluşturarak milli birliği sağlama (I) amacını taşır. Ayrıca delegelerin halk tarafından (Milli Cemiyetler veya belediyelerce) seçilmesi, gelecekte kurulacak yeni devletin temel dayanağı olan halk egemenliğini (ulusal iradeyi) tüm yurda hakim kılma (III) düşüncesini yansıtır. Ancak Anadolu halkını uluslararası ittifaklara açık hale getirmek (II) gibi bir hedef bu kararlardan çıkarılamaz. Dolayısıyla cevap I ve III'tür.
9. II. İnönü zaferi sonunda Zonguldak'tan çekilerek TBMM ile anlaşma ortamı arayan Fransızların anlaşma için belli bir süre beklemeye başlamalarında aşağıdakilerden hangisi etkili olmuştur?
- A) İsmet Paşa'nın düzenli ordu kurma emri alması
- B) Sovyetlerin milli mücadeleye destek vermesi
- C) Mustafa Kemal'in başkomutanlığa getirilmesi
- D) İngilizlerin Mebusan Meclisi'ni dağıtması
- E) Kütahya-Eskişehir savaşlarının kaybedilmesi ✓
II. İnönü Savaşı zaferinin ardından Fransa, Zonguldak'tan çekilmiş ve TBMM ile ikili bir barış antlaşması (Ankara Antlaşması) yapmak üzere görüşmeler başlatmıştır. Ancak Temmuz 1921'de Türk ordusunun Kütahya-Eskişehir Savaşları'nda yenilgiye uğrayarak Sakarya'nın doğusuna çekilmesi üzerine Fransa, Türk ordusunun tamamen mağlup olma ihtimaline karşı antlaşma sürecini askıya almış ve gelişmeleri izlemek üzere beklemeye koyulmuştur. Sakarya Savaşı kazanılınca Fransızlar anlaşmayı imzalamıştır.
10. Milli Mücadele Dönemi'nde, Sovyet Rusya'nın Anlaşma Devletlerinin Anadolu'dan yapabilecekleri herhangi bir saldırıya engel olmak için TBMM Hükümeti'ni tanıması ve desteklemesi, I. devlet çıkarlarının ülke politikalarına yön verdiği, II. aynı rejime sahip devletlerin işbirliği içinde olduğu, III. İtilaf Grubu'nun dağıldığı Yargılarından hangilerine kanıt olarak gösterilebilir?
- A) Yalnız I ✓
- B) Yalnız II
- C) Yalnız III
- D) I ve III
- E) I, II ve III
Sovyet Rusya'nın, ideolojik olarak farklı olmasına rağmen, kendi güney sınırlarının (Karadeniz ve Kafkasya) güvenliğini korumak ve İtilaf Devletlerinin (ortak düşmanın) çevrelemesini engellemek amacıyla TBMM ile ittifak yapması, uluslararası ilişkilerde devlet çıkarlarının ülke politikalarına doğrudan yön verdiğini (I) gösterir. Bu durum rejim ortaklığından (II) kaynaklanmamıştır.
11. Anadolu'da başlayan işgaller ve azınlık taşkınlıklarına karşı kurulan; I. Anadolu Kadınları Cemiyeti II. Gizli Karakol Cemiyeti III. Milli Kongre Cemiyeti IV. Doğu Anadolu Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti V. Redd-i İlhak Cemiyeti Gibi cemiyetlerden hangisinin kurulmasında Mustafa Kemal'in doğrudan katkısı olduğu söylenebilir?
- A) I ✓
- B) II
- C) III
- D) V
- E) IV
Sivas Valisi Reşit Bey'in eşi Melek Reşit Hanım ve arkadaşları tarafından Sivas'ta kurulan Anadolu Kadınları Müdafaa-i Vatan Cemiyeti'nin (I) kurulması, bizzat Sivas'ta bulunan Mustafa Kemal Paşa'nın teşviki, isteği ve doğrudan yönlendirmesiyle gerçekleşmiştir. Diğer yararlı cemiyetler (Karakol, Milli Kongre, Doğu Anadolu Müdafaa-i Hukuk, Redd-i İlhak) ise Mustafa Kemal'in doğrudan müdahalesi veya teşviki olmaksızın, yerel/bölgesel sivil ve askeri figürler tarafından bağımsız olarak kurulmuşlardır.
12. Aşağıdakilerden hangisi 17 Şubat 1923'te İzmir'de toplanan İktisat Kongresi kararlarından biri _değildir_?
- A) Koruyucu gümrük politikalarının uygulanması
- B) Sanayinin teşvik edilmesi
- C) Topraksız köylüye toprak dağıtılması ✓
- D) Ülke madenlerinin tespit edilmesi
- E) Milli bankalar kurulması
İzmir İktisat Kongresi'nde (Misak-ı İktisadi) yerli sanayinin korunması, yerli üretimin teşvik edilmesi (B, E), madenlerin tespiti (C) ve milli bankaların kurulması (D) gibi ekonomik bağımsızlık ve kalkınma kararları alınmıştır. Topraksız köylüye toprak dağıtılması (A) ise bu kongrenin doğrudan kararlarından biri değildir; bu konu Cumhuriyet döneminde daha çok Tarım Reformu yasalarıyla mecliste ayrıca ele alınmıştır.
13. Aşağıdakilerden hangisi 10 Ağustos 1920'de imzalanan Sevr Antlaşmasının hukuken geçersiz olduğunu kanıtlar?
- A) Milli Mücadelecilerin karşı çıkması
- B) Meclis-i Mebusan tarafından onaylanmaması ✓
- C) ABD'nin onayının alınmaması
- D) San Remo Konferansında hazırlanması
- E) Versay Antlaşmasından daha ağır hükümler içermesi
Osmanlı anayasası olan Kanun-i Esasi'ye göre, imzalanan uluslararası antlaşmaların geçerli olabilmesi için Meclis-i Mebusan'ın onayından geçmesi gerekirdi. Sevr imzalandığında Mebusan Meclisi kapatılmış olduğundan antlaşma meclis onayından geçememiş, bu nedenle hukuken ölü doğmuş/geçersiz bir antlaşma olarak kalmıştır.
14. Ankara'nın 13 Ekim 1923'te alınan kararla başkent yapılmasının nedenleri arasında; I. etrafının dağ ve nehirlerle çevrili oluşu, II. Hilafet kurumunu yalnızlaştırma, III. Milli Mücadele'nin bu kentten yürütülmüş olması Gelişmelerinden hangilerinin yer aldığı söylenebilir?
- A) Yalnız I
- B) Yalnız III
- C) I ve III
- D) II ve III
- E) I, II ve III ✓
Ankara'nın başkent seçilmesinde coğrafi, askeri ve siyasi nedenler etkilidir: Jeopolitik olarak güvenli, etrafı savunmaya uygun dağlarla çevrili olması (I), İstanbul'daki hilafet/saltanat yanlısı kurumların etkisini azaltmak ve hilafeti yalnızlaştırmak (II) ve en önemlisi Milli Mücadele'nin merkez üssü olması, TBMM'nin burada açılmış olması (III) etkilidir. Cevap anahtarına göre her üç öncül de nedenler arasında yer alır.
15. Mustafa Kemal İzmir'in işgaline karşı ilk tepkisini aşağıdakilerden hangisi ile dile getirmiştir?
- A) Erzurum Kongresi
- B) Samsun Raporu ✓
- C) Sivas Kongresi
- D) Amasya Genelgesi
- E) Havza Genelgesi
İzmir 15 Mayıs 1919'da işgal edilmiştir. 19 Mayıs 1919'da Samsun'a çıkan Mustafa Kemal Paşa, 22 Mayıs 1919'da İstanbul Hükümeti'ne sunduğu Samsun Raporu (C) ile Rumların iddialarının asılsız olduğunu ve halkın İzmir'in haksız işgalini asla kabul etmeyeceğini belirterek işgale karşı ilk resmi ve yazılı tepkisini ortaya koymuştur. Havza Genelgesi (B) ise halka yönelik yayımlanan ilk genelgedir ve Samsun Raporu'ndan sonradır.
16. Milli Mücadele’ye tüm halkıyla katıldığı kabul edildiği için tüzel kişiliğine İstiklal Madalyası verilen şehir aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Gaziantep
- B) Adana
- C) Kahramanmaraş ✓
- D) Şanlıurfa
- E) İnebolu
Milli Mücadele'ye tüm halkıyla katıldığı kabul edilen Kahramanmaraş'ın tüzel kişiliğine İstiklal Madalyası verilmiştir. Soru kökündeki bilgi doğrudan "Kahramanmaraş" seçeneğiyle ilişkilidir. Diğer seçenekler aynı bağlamı karşılamadığı için doğru cevaba götürmez.
17. • Millî Mücadele'nin amaç, yöntem ve gerekçesinin belirlendiği • Sivas'ta millî bir kongrenin toplanması gerektiği • Millî bir kurulun oluşturulması gerektiği Yukarıdaki özellikler aşağıdakilerden hangisinin kapsamındadır?
- A) Amasya Tamimi ✓
- B) Havza Genelgesi
- C) Bilecik Görüşmeleri
- D) Amasya Görüşmeleri
- E) Erzurum Kongresi
22 Haziran 1919'da yayımlanan Amasya Genelgesi (Amasya Tamimi) (E); Milli Mücadele'nin gerekçesini, amacını ve yöntemini ilk kez ortaya koymuş, Sivas'ta ulusal bir kongrenin toplanması çağrısı yapmış ve her türlü denetimden uzak 'milli bir kurulun' (Temsil Heyeti'nin temeli) oluşturulması fikrini ilk kez belirtmiştir.
18. Amasya Genelgesinde imzası ya da onayı bulunan paşalar arasında aşağıdakilerden hangisi _gösterilemez_?
- A) Kazım Karabekir
- B) Refet Bele
- C) Ali Fuat Cebesoy
- D) Cemal Paşa
- E) Fevzi Çakmak ✓
Amasya Genelgesi'nde Fevzi Çakmak'ın imzası ya da onayı yoktur. Refet Bele, Ali Fuat Cebesoy, Kazım Karabekir ve Cemal Paşa süreçte yer almıştır. Soru olumsuz köklü olduğu için seçenekler doğru bilgi aramak yerine aykırı kalan ifadeyi bulma mantığıyla değerlendirilmelidir. Bu nedenle "Fevzi Çakmak" seçeneği diğerlerinden ayrılır ve doğru cevap olur.
19. İstanbul Hükümetinin başındaki Sadrazam Damat Ferit Paşa, Sivas Kongresi'ni basması ve delegeleri tutuklaması için aşağıdakilerden hangisini görevlendirmiştir?
- A) Çerkez Ethem
- B) Dürrizade Abdullah
- C) Ali Galip ✓
- D) Ali Rıza Paşa
- E) Tevfik Paşa
Damat Ferit Paşa hükümeti, Sivas Kongresi'nin toplanmasını engellemek, kongreyi basmak ve Mustafa Kemal ile delegeleri tutuklamak amacıyla Elazığ Valisi Ali Galip'i görevlendirmiştir (Tarihte 'Ali Galip Olayı' olarak bilinir).
20. EOKA faaliyetlerine karşı 1955 yılında kurulan teşkilat aşağıdakilerden hangisidir?
- A) AGİK
- B) Türk Mukavemet Teşkilatı ✓
- C) Milli Kongre Teşkilatı
- D) KEİ
- E) Teşkilat-ı Mahsusa
Kıbrıs'ı Yunanistan'a bağlamayı (Enosis) amaçlayan Rum terör örgütü EOKA'ya karşı Kıbrıs Türklerinin can ve mal güvenliğini korumak amacıyla 1955'ten itibaren direniş örgütlenmiş ve 1958'de bu mücadele Türk Mukavemet Teşkilatı (TMT) adı altında birleştirilmiştir.
21. Aşağıdakilerden hangisiyle İstanbul Hükümeti açıkça yok sayılmıştır?
- A) Komutanlar Toplantısı
- B) TBMM'nin açılması ✓
- C) Havza Genelgesi
- D) Samsun Raporu
- E) Amasya Görüşmeleri
23 Nisan 1920'de Ankara'da TBMM'nin açılması ve ardından kabul edilen 1 numaralı önerge (hükümet kurulması, TBMM'nin üzerinde hiçbir gücün olmadığının belirtilmesi) ile İstanbul Hükümeti ve padişah fiilen ve açıkça yok sayılmıştır. Amasya Görüşmeleri (A) ise İstanbul Hükümeti'nin Temsil Heyeti'ni resmi olarak tanıdığının kanıtıdır.
22. I. Alaşehir Kongresi II. Erzurum Kongresi III. Sivas Kongresi Yukarıda verilen kongrelerden hangilerinin toplanmasında Mustafa Kemal'in bir katkısı ve etkisi yoktur?
- A) Yalnız I
- B) I ve II ✓
- C) I ve III
- D) II ve III
- E) I, II ve III
Alaşehir Kongresi ve Erzurum Kongresi'nin toplanmasında Mustafa Kemal'in doğrudan başlatıcı etkisi yoktur; Sivas Kongresi ise onun çağrısıyla toplanmıştır. Öncüller tek tek değerlendirildiğinde doğru olan ifadeler seçeneklerdeki kombinasyonla karşılaştırılmalıdır. Bu karşılaştırmada "I ve II" seçeneği soru kökündeki bilgiyle uyumlu sonucu verir.
23. I. Havza Genelgesi II. Amasya Genelgesi III. Erzurum Kongresi IV. Sivas Kongresi V. Misak-ı Milli Kararları Yukarıda verilenlerden hangisi veya hangilerinde Ulusal Egemenlik ile ilgili bir karar alınmıştır?
- A) III ve IV
- B) II, III ve IV ✓
- C) II, IV ve V
- D) III, IV ve V
- E) I, II, III, IV ve V
Ulusal egemenlik, devlet yönetiminde halkın karar verici olmasıdır. Amasya Genelgesi'ndeki 'Milletin bağımsızlığını yine milletin azim ve kararı kurtaracaktır' maddesi (II) ve Erzurum Kongresi'ndeki 'Kuvayı Milliyeyi amil, iradey-i milliyeyi hakim kılmak esastır' (III) kararı ulusal egemenliğin ilk resmi adımlarıdır. Sivas Kongresi'nde (IV) Erzurum kararları genişletilerek kabul edilmiştir. Havza Genelgesi ve Misak-ı Milli'de ise doğrudan ulusal egemenlikten ziyade ulusal bağımsızlık/sınırlar konusu işlenmiştir. Dolayısıyla doğru cevap II, III ve IV'tür (A).
24. Aşağıdakilerden hangisinin gerçekleştirilmesinde Temsil Kurulu'nun etkili olduğu _söylenemez_?
- A) TBMM'nin açılmasında
- B) Amasya Görüşmelerinin yapılmasında
- C) İrade-i Milliye Gazetesi'nin çıkarılmasında
- D) Ankara'nın merkez seçilmesinde
- E) Erzurum Kongresi'nin toplanmasında ✓
Erzurum Kongresi'nin toplanmasında Temsil Kurulu etkili değildir; çünkü Temsil Kurulu Erzurum Kongresi'nde oluşturulmuştur. Soru olumsuz köklü olduğu için seçenekler doğru bilgi aramak yerine aykırı kalan ifadeyi bulma mantığıyla değerlendirilmelidir. Bu nedenle "Erzurum Kongresi'nin toplanmasında" seçeneği diğerlerinden ayrılır ve doğru cevap olur.
25. 30 Ekim 1918'de imzalanan Mondros Ateşkes Anlaşması'ndan sonra Anadolu'daki işgallere tepki olarak; I. Vatan ve Hürriyet Cemiyeti, II. Hürriyet ve İtilaf Fırkası, III. Millî Kongre Cemiyeti, IV. Trakya Paşaeli Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti Kuruluşlarından hangileri ortaya çıkmıştır?
- A) I ve II
- B) I ve III
- C) III ve IV ✓
- D) I, III, IV
- E) II, III, IV
Mondros Ateşkes Anlaşması'ndan sonra işgallere tepki olarak kurulan yararlı cemiyetler arasında Milli Kongre Cemiyeti (III) ve Trakya Paşaeli Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti (IV) yer alır. Vatan ve Hürriyet Cemiyeti (I), 1906 yılında Mustafa Kemal tarafından Şam'da kurulmuş olup Mondros sonrasıyla ilişkili değildir. Hürriyet ve İtilaf Fırkası (II) ise İkinci Meşrutiyet döneminde kurulan, Milli Mücadele'ye muhalefet eden ve işgallere karşı tepki göstermek bir yana teslimiyetçi politika izleyen bir siyasi partidir. Dolayısıyla doğru cevap III ve IV'tür.