Genel Tekrar Testi - 82

1. Abbasi Devleti'nin ilk dönemlerinde, Bağdat'ta kurulan ve tercüme faaliyetlerinin yanı sıra astronomi, matematik ve tıp alanındaki çalışmalarıyla tanınan bilim merkezi aşağıdakilerden hangisidir?

• A) Beytü'l-Hikme ✓
• B) Darü'l-İlm
• C) Nizamiye Medresesi
• D) Camii'ül-El-Ezher
• E) Medresetü'l-Karaviyyin

Beytü'l-Hikme‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ (Hikmet Evi), Abbasilerin Bağdat şehrinde Halife Memun döneminde (9. yüzyıl) önemli bir tercüme ve bilim merkezi olarak kurulmuştur. Antik Yunan, Hint ve Pers eserleri Arapçaya çevrilmiştir. Nizamiye Medresesi Selçuklulara, El-Ezher ve Karaviyyin ise Fâtımî ve Murabıt dönemlerine aittir.

2. Endülüs'te kültürel ve bilimsel canlanmanın yaşandığı ve altın çağını yaşayan dönem, aşağıdaki devletlerden hangisinin yönetimi altında gerçekleşmiştir?

• A) Emeviler ✓
• B) Abbasiler
• C) Fâtımîler
• D) Murabıtlar
• E) Hafsîler

Endülüs‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ Emevileri (756-1031), İspanya'da kültür, sanat ve bilim alanında önemli bir altın çağ yaşamıştır. Kurtuba, Avrupa'nın en önemli kültür merkezlerinden biri haline gelmiş, astronomi, tıp, felsefe ve botanik alanında büyük ilerlemeler kaydedilmiştir.

3. İslam dünyasında 9. ve 10. yüzyıllarda yaşanan 'Tercüme Hareketi'nin en önemli merkezi aşağıdaki şehirlerden hangisidir?

• A) Şam
• B) Kurtuba
• C) Bağdat ✓
• D) Kahire
• E) Konya

Tercüme‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ Hareketi'nin en önemli merkezi, Abbasilerin başkenti Bağdat'ta bulunan Beytü'l-Hikme (Hikmet Evi) idi. 8. yüzyıldan itibaren burada Yunanca, Sanskritçe, Aramca ve Pehlevi eserleri Arapçaya tercüme edilerek İslam dünyası ile Batı arasında köprü oluşturulmuştur.

4. İslam hukukunun dört büyük mezhebinden biri olan ve Ebu Hanife tarafından kurulan mezhep aşağıdakilerden hangisidir?

• A) Hanbeli
• B) Şafii
• C) Maliki
• D) Hanefi ✓
• E) Zahiri

Hanefi‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ mezhebi, İmam-ı Azam Ebu Hanife (699-767) tarafından kurulmuş, Irak merkezli olmuş ve Osmanlı Devleti tarafından resmi mezhep olarak kabul edilmiştir. Günümüzde en yaygın Sünni mezheplerden biridir.

5. Abbasi Devleti'nde, devlet yönetiminde etkin olan ve zamanla iktidarı ele geçiren Türk komutanlar aşağıdakilerden hangisiyle anılır?

• A) Kölemenler (Memlükler) ✓
• B) Emir-i âli
• C) Atabegler
• D) Ulema
• E) Vezir-i azam

Abbasi‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ Devleti'nde 9. yüzyıldan itibaren Türk asıllı askerler (Memlükler) giderek güç kazanmış, Halife Mutasım döneminde Samarra'ya taşınarak devlet yönetiminde etkili olmuşlardır. Zamanla Memlükler, Abbasi halifelerini kontrol altına almışlardır.

6. Emevi Devleti ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

• A) Emeviler, Abbasilerin ardından İslam dünyasında iktidarı ele geçirmiştir.
• B) Emeviler, başkent olarak Şam'ı seçmişler ve İslamiyet'i İspanya'ya kadar yaymışlardır. ✓
• C) Emeviler, sadece Müslümanlara eşit haklar tanımıştır.
• D) Emeviler, Bağdat'ta Beytü'l-Hikme'yi kurmuşlardır.
• E) Emeviler, sadece Arap yarımadasında hüküm sürmüştür.

Emeviler‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ (661-750), başkent olarak Şam'ı seçmişler ve İslamiyet'i Kuzey Afrika, İspanya (Endülüs) ve Maveraünnehir'e kadar yaymışlardır. Abbasiler Emevilerden sonra gelmiş, Beytü'l-Hikme Abbasiler döneminde kurulmuştur.

7. İslam hukukunun dört büyük mezhebinden biri olan ve İmam-ı Azam Ebu Hanife tarafından kurulan mezhep aşağıdakilerden hangisidir?

• A) Hanbeli
• B) Şafii
• C) Maliki
• D) Hanefi ✓
• E) Zahiri

Hanefi‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ mezhebi, İmam-ı Azam Ebu Hanife (699-767) tarafından kurulmuş, Irak merkezli olmuş ve Osmanlı Devleti tarafından resmi mezhep olarak kabul edilmiştir. Günümüzde en yaygın Sünni mezheplerden biridir.

8. Orta Çağ İslam dünyasında yetişen ve 'Kitabü'l-Cebr ve'l-Mukabele' adlı eseriyle matematiğe katkı sağlayan bilim insanı aşağıdakilerden hangisidir?

• A) İbn-i Sina
• B) Biruni
• C) Harezmi ✓
• D) İbn-i Rüşd
• E) Farabi

Harezmi‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ (780-850), 'Kitabü'l-Cebr ve'l-Mukabele' adlı eseriyle cebir alanının temellerini atmıştır. 'Algoritma' ve 'cebir' kelimeleri onun adıyla ilişkilidir. İbn-i Sina tıp, Biruni astronomi, İbn-i Rüşd felsefe, Farabi ise felsefe ve mantık alanında tanınmıştır.

9. İslam hukukunun dört büyük mezhebinden biri olan ve İmam Malik tarafından kurulan mezhep aşağıdakilerden hangisidir?

• A) Hanbeli
• B) Şafii
• C) Maliki ✓
• D) Hanefi
• E) Zahiri

Maliki‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ mezhebi, İmam Malik (712-795) tarafından Medine'de kurulmuştur. Kuzey Afrika, Endülüs ve Sudan bölgelerinde yaygındır. Hanefi mezhebi Ebu Hanife'ye, Şafii İmam Şafii'ye, Hanbeli ise İmam Ahmed bin Hanbel'e aittir.

10. Orta Çağ İslam dünyasında yetişen ve 'El-Kanun fi't-Tıb' adlı eseriyle tıp alanında Batı'da da tanınan bilim insanı aşağıdakilerden hangisidir?

• A) İbn-i Sina ✓
• B) Biruni
• C) Harezmi
• D) İbn-i Rüşd
• E) Farabi

İbn-i‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ Sina (Avicenna), 'El-Kanun fi't-Tıb' (Tıp Kanunu) adlı eseriyle tıp alanında Batı'da da uzun süre temel kaynak olarak kullanılmıştır. Biruni matematik ve astronomi, Harezmi cebir, İbn-i Rüşd felsefe, Farabi ise felsefe ve mantık alanında tanınmıştır.

11. Abbasi Devleti'nde, Halife Mutasım döneminde başkentin Bağdat'tan Samarra'ya taşınması aşağıdaki sonuçlardan hangisine neden olmuştur?

• A) Devletin mali durumunun düzelmesine
• B) Türk komutanların siyasi güç kazanmasına ✓
• C) Arap nüfusunun imparatorluk içinde yeniden güçlenmesine
• D) İslam dünyasında siyasi birliğin sağlanmasına
• E) Beytü'l-Hikme'nin kapatılmasına

Halife‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ Mutasım (833-842), Türk asıllı muhafızlarına güvenmek için başkenti Samarra'ya taşımıştır. Bu, Türk komutanların (özellikle Memlükler) sarayda ve orduda giderek güç kazanmasına ve zamanla Abbasilerin kontrolünü ele geçirmesine zemin hazırlamıştır.

12. İslam dünyasında 'felsefe' ile 'kelam' arasındaki temel ayrım aşağıdakilerden hangisidir?

• A) Felsefe, akla; kelam ise vahye dayanır.
• B) Felsefe, Yunan kaynaklıdır; kelam ise özgün İslami bir disiplindir.
• C) Felsefe, evrensel sorulara; kelam ise itikadi konulara odaklanır.
• D) Hepsi ✓
• E) Hiçbiri

İslam‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ düşünce tarihinde felsefe (Aristoteles ve Platon etkili) akıl ve mantık yoluyla evrensel sorulara cevap ararken, kelam (İslam savunuculuğu) vahiy ve akıl dengesinde itikadi (inanç) meseleleri, Allah'ın sıfatları, kader, peygamberlik gibi konuları ele alır. Her ikisi de akla başvurur, ancak kaynakları ve amaçları farklıdır.

13. Haçlı Seferleri sırasında, Müslüman dünyasında birliğin sağlanmasında etkili olan ve sonunda Kudüs'ün geri alınmasını sağlayan süreç aşağıdakilerden hangisiyle başlamıştır?

• A) Selahaddin Eyyubi'nin Musul ve Halep'i ele geçirmesi
• B) Nureddin Mahmud'un Haçlılara karşı cihat ilan etmesi ✓
• C) Memlüklerin Mısır'da iktidarı ele geçirmesi
• D) Abbasi halifesinin Bağdat'tan Mısır'a taşınması
• E) İmam Gazzali'nin eserleriyle İslam dünyasını birleştirmesi

Nureddin‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ Mahmud (1146-1174), Haçlılara karşı cihat ilan ederek Müslüman dünyasında siyasi birliği ve dini motivasyonu güçlendirmiştir. Onun başlattığı birlik hareketi, Selahaddin Eyyubi tarafından devam ettirilmiş ve 1187'de Kudüs'ün fethiyle sonuçlanmıştır.

14. İslam medeniyetinde 'muktedir' (iktidar) ve 'müttekî' (takva sahibi) arasındaki gerilim, aşağıdaki tarihsel olaylardan hangisinde daha belirgindir?

• A) Abbasilerin Emevileri devirmesi
• B) Halife Mansur ile Ebu Müslim arasındaki çatışma
• C) Vezir İbnü'l-Mukaffa'nın idamı
• D) Halife Memun ile mihne (işkence) olayı ✓
• E) Endülüs Emevileri ile Abbasiler arasındaki rekabet

Mihne‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ olayı (833-848), Abbasilerin resmî mezhep olarak Mutezile'yi dayatması ve muhalif âlimleri (ör. Ahmed bin Hanbel) işkenceye tabi tutmasıdır. Bu, devletin siyasi iktidarı (muktedir) ile dini otorite (ulema) arasındaki gerilimin en açık örneklerinden biridir.

15. İslam dünyasında 'bilim' ve 'teknik' ilişkisi ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

• A) İslam dünyasında bilim, teknikten tamamen bağımsızdı.
• B) Müslüman bilim insanları, Yunan bilimini ezberlemiş, ancak teknik geliştirmeye hiç katkı sağlamamıştır.
• C) İslam dünyasında, özellikle müsbet bilimlerde (astronomi, tıp, matematik) teknik icatlar ve uygulamalı çalışmalar birlikte gelişmiştir. ✓
• D) Teknik gelişmeler, sadece mühendislik alanında; bilim ise tamamen teorikti.
• E) İslam dünyasında bilim ve teknik ayrımı bugünkünden çok daha kesindi.

İslam‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ altın çağında (9-13. yüzyıl), astronomi (rasathaneler, usturlap), tıp (hastaneler, cerrahi aletler), matematik (cebir, algoritma) gibi alanlarda teorik bilimle pratik teknik iç içe gelişmiştir. Örneğin, Harezmi'nin cebir çalışmaları, pratik miras hesaplamaları ve ticaret için kullanılmıştır.

16. Emevi Devleti'nin yıkılmasına giden süreçte 'Mevâlî' (Arap olmayan Müslümanlar) ile Araplar arasındaki gerilim, aşağıdaki olaylardan hangisinde kendini göstermiştir?

• A) Siffin Savaşı
• B) Kerbelâ Olayı
• C) Ebu Müslim Hareketi ✓
• D) Haricî İsyanları
• E) Cemel Vakası

Ebu‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ Müslim Hareketi (747-750), Horasan bölgesinde Arap olmayan Müslümanlar (mevâlî) ile Araplar arasındaki sosyal ve ekonomik eşitsizlikten beslenmiş ve Abbasi ihtilalinin en önemli itici gücü olmuştur. Mevâlî, Emevilerin Arap milliyetçiliğine dayalı politikalarına karşı çıkmıştır.

17. Abbasi Devleti'nde 'Vizir' (vezir) makamının güçlenmesi aşağıdaki sonuçlardan hangisine neden olmuştur?

• A) Halifenin mutlak gücünü pekiştirmesine
• B) Devlet yönetiminde bürokrasinin ve sivil unsurların etkisinin artmasına ✓
• C) Ordu üzerindeki kontrolün zayıflamasına
• D) İslam hukukunun uygulanmasının kolaylaşmasına
• E) Vergi gelirlerinin düzenli toplanmasını sağlamasına

Abbasi‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ Devleti'nde vezir, halifenin baş danışmanı ve yürütmenin başı olarak giderek güç kazanmıştır. Bu durum, bürokrasinin ve sivil yöneticilerin (genellikle İran kökenli) devlet işlerinde daha etkili olmasına ve halifenin daha çok sembolik bir konuma çekilmesine neden olmuştur.

18. Hititlerin tarihteki önemi aşağıdakilerden hangisiyle doğrudan ilişkilidir?

• A) Anadolu'da kurdukları ilk siyasi birlik ve Kadeş Antlaşması ✓
• B) Fenike alfabesini geliştirmeleri
• C) Satraplık sistemini uygulamaları
• D) Kast sistemini oluşturmaları
• E) Tek tanrılı inancı başlatmaları

Hititler,‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ Anadolu'da ilk siyasi birliği kuran uygarlıktır. Ayrıca tarihte bilinen ilk yazılı antlaşma olan Kadeş Antlaşması'nı (MÖ 1285) Mısırlılarla imzalamışlardır. Fenike alfabesi Fenikelilere, satraplık sistemi Perslere, kast sistemi Hintlere, tek tanrılı inanç ise Mısır'daki Aton inancına aittir.

19. Anadolu'da kurulan ilk uygarlık olan ve kendine özgü 'hiyeroglif' benzeri bir yazı kullanan uygarlık aşağıdakilerden hangisidir?

• A) Hititler ✓
• B) Frigler
• C) Lidyalılar
• D) Urartular
• E) İyonlar

Hititler,‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ Anadolu'da MÖ 2. binyılda kurulan ve kendine özgü hiyeroglif benzeri bir yazı sistemi (Hitit hiyeroglifi) kullanan ilk büyük uygarlıktır. Ayrıca çivi yazısını da kullanmışlardır.

20. Aşağıdaki uygarlıklardan hangisi, ticaret yollarının güvenliğini sağlamak amacıyla 'kral yolu'nu inşa etmiştir?

• A) Hititler
• B) Fenikeliler
• C) Persler ✓
• D) Romalılar
• E) Mısırlılar

Pers‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ İmparatorluğu (MÖ 6-4. yüzyıl), ticaret ve haberleşme amacıyla Kral Yolu'nu (Pers Kraliyet Yolu) inşa etmiştir. Bu yol Susa'dan Sardes'e kadar uzanıyordu ve posta teşkilatının ilk örneklerinden biridir.

21. Osmanlı Devleti'nde yapımına I. Mahmut döneminde başlanan ve III. Osman döneminde tamamlanan, Batı tarzındaki (Barok) ilk cami aşağıdakilerden hangisidir?

• A) Ortaköy Camii
• B) Laleli Camii
• C) Nuruosmaniye Camii ✓
• D) Selimiye Camii

22. Osmanlı Devleti'nde Batı'yı daha yakından tanımak amacıyla III. Ahmet döneminde Paris'e gönderilen ilk geçici elçi aşağıdakilerden hangisidir?

• A) Yusuf Agah Efendi
• B) Yirmisekiz Mehmet Çelebi ✓
• C) Ebubekir Ratıp Efendi
• D) Koca Ragıp Paşa

23. Lale Devri'nde yeniçerilerden oluşturulan ve Osmanlı Devleti'nin ilk itfaiye teşkilatı kabul edilen askeri ve idari birim aşağıdakilerden hangisidir?

• A) Humbaracı Ocağı
• B) Sürat Topçuları Ocağı
• C) Bostancı Ocağı
• D) Tulumbacılar Ocağı ✓

24. Doğu ve Batı klasiklerinin Türkçe'ye kazandırılması amacıyla ilk kez Tercüme Encümenliği (Heyeti) kurulan dönem ve padişah aşağıdakilerden hangisidir?

• A) III. Ahmet (Lale Devri) ✓
• B) I. Mahmut
• C) III. Mustafa
• D) III. Selim

25. III. Selim döneminde kurulan Nizam-ı Cedit ordusunun ihtiyaçlarını karşılamak amacıyla inşa edilen ünlü kışlalar aşağıdakilerden hangisidir?

• A) Davutpaşa ve Rami Kışlaları
• B) Taksim ve Maçka Kışlaları
• C) Maltepe ve Selimiye Kışlaları
• D) Levent ve Selimiye Kışlaları ✓