Osmanlı Kuruluş ve Yükselme Dönemi 1

1. Türkiye tarihinin farklı dönemlerinde kurulan Anadolu Türk siyasi birliği, aşağıda yapılan hangi savaşlar sonrası bozulmuştur?

• A) Malazgirt - Kösedağ
• B) Kösedağ - Ankara ✓
• C) Miryokefalon - Varna
• D) I. Kosova - Malazgirt

Anadolu‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ Türk siyasi birliği ilk olarak 1243'te Türkiye Selçuklu Devleti ile İlhanlılar arasında yapılan Kösedağ Savaşı ile ikinci olarak ise 1402'de Osmanlı Devleti ile Timur arasında yapılan Ankara Savaşı ile bozulmuştur. (Anadolu'da beyliklerin kurulması Türk siyasi birliğinin bozulması anlamına gelir.)

2. Kanuni Sultan Süleyman'ın, Kutsal Roma-Cermen İmparatoru Şarlken'e karşı 1532'de düzenlediği, ancak Şarlken'in karşısına çıkmaya cesaret edemediği sefer hangisidir?

• A) Zigetvar Seferi
• B) Alman Seferi ✓
• C) İtalya Seferi
• D) I. Viyana Kuşatması

Alman‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ Seferi (1532), Kanuni'nin Şarlken'i bir meydan savaşına çekmek için düzenlediği bir gövde gösterisidir. Osmanlı ordusu Viyana kapılarına kadar ilerlemiş ancak ne Şarlken ne de Ferdinand (Avusturya Arşidükü) karşılarına çıkamamıştır. Bu sefer, Osmanlı'nın askeri gücünün zirvede olduğunu göstermiştir.

3. Yavuz Sultan Selim'in _Mısır Seferi_'nin (1517) en önemli _dini_ sonucu nedir?

• A) Doğu Akdeniz'de hakimiyetin güçlenmesi
• B) Baharat Yolu'nun ele geçirilmesi
• C) Halifeliğin ve Kutsal Emanetlerin Osmanlı'ya geçmesi ✓
• D) Venediklilerin Kıbrıs için ödediği verginin Osmanlı'ya geçmesi

Mısır'ın‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ fethiyle, Memlük himayesindeki Abbasi Halifesi İstanbul'a getirilmiştir. Halifelik makamı ve Kutsal Emanetler (Hz. Muhammed'in hırkası, kılıcı vb.) Osmanlı hanedanına geçmiştir. Böylece Yavuz, ilk Osmanlı Halifesi olmuştur.

4. Osmanlı Devleti'nin Safevi Devleti (İran) ile imzaladığı _ilk resmi antlaşma_ hangisidir?

• A) Kasr-ı Şirin Antlaşması
• B) Serav Antlaşması
• C) Amasya Antlaşması ✓
• D) Ferhat Paşa Antlaşması

Amasya‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ Antlaşması (1555), Kanuni Sultan Süleyman döneminde Safevilerle yapılan uzun savaşlar sonunda imzalanmıştır. Bu, iki devlet arasındaki ilk resmi antlaşmadır ve Doğu Anadolu'da Osmanlı hakimiyetini tanımıştır.

5. Kanuni Sultan Süleyman'ın, Avusturya ve Kutsal Roma-Cermen İmparatorluğu'na karşı üstünlüğünü kabul ettirdiği ve 'Avusturya Arşidükü'nün Osmanlı Veziriazamına denk' sayıldığı antlaşma hangisidir?

• A) Amasya Antlaşması (1555)
• B) İstanbul Antlaşması (1533) ✓
• C) Edirne Antlaşması (1547)
• D) Zitvatorok Antlaşması (1606)

1533‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ İstanbul Antlaşması (İbrahim Paşa Antlaşması) ile Avusturya Arşidükü protokol bakımından Osmanlı Veziriazamına denk sayılmış ve Osmanlı'nın üstünlüğü tescillenmiştir. Bu diplomatik üstünlük, 1606 Zitvatorok Antlaşması'na kadar sürmüş ve Zitvatorok ile Avusturya arşidükü yeniden Osmanlı padişahına denk sayılmıştır.

6. Sırp Krallığı yeniden kurulacak ve Sırplar Osmanlı Devleti'ne vergi verecek. Antlaşma 10 yıl geçerli olacak. Eflâk, Osmanlılara vergi vermek koşuluyla Macaristan'ın himayesine bırakılacak. Yukarıda alınan kararlar Osmanlı Devleti'nin 1444 yılında Macaristan Devleti ile imzaladığı hangi antlaşmaya aittir?

• A) Edirne-Segedin ✓
• B) Belgrad
• C) Karlofça
• D) Amasya

Osmanlı‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ Devleti, 1444'te Haçlılar ile yapılan savaşı kaybetmesi ve aynı anda Karamanoğulları'nın isyan etmesi nedeniyle barış isteğinde bulunmuş ve Macarlarla Edirne Segedin Antlaşması'nı imzalamıştır. Bu antlaşmada Sırp Krallığı yeniden kurulacak ve Sırplar Osmanlı Devleti'ne vergi verecek gibi maddeler yer almıştır.

7. Osmanlı Devleti'nin kuruluş tarihi olarak kabul edilen yıl hangisidir?

• A) 1299 ✓
• B) 1326
• C) 1402
• D) 1453

Geleneksel‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ tarih anlayışına ve genel müfredata göre kuruluş 1299 kabul edilir. Osman Bey bu tarihte bağımsızlığını ilan etmiştir. (Ek Bilgi: Ünlü tarihçimiz Halil İnalcık ise kuruluşun 1302 Koyunhisar Savaşı ile gerçekleştiğini savunur, ancak geleneksel testlerde aksi belirtilmedikçe cevap 1299'dur.)

8. Osmanlı Devleti'nin beylikten devlete geçiş sürecinde başkent yapılan ilk büyük şehir hangisidir?

• A) Edirne
• B) Söğüt
• C) Bursa ✓
• D) İstanbul

Osmanlı‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ Devleti'nin beylikten devlete geçiş sürecinde teşkilatlanıp başkent yapılan ilk büyük şehir Orhan Bey döneminde fethedilen Bursa'dır. Söğüt ise beyliğin ilk kurulduğu yer ve aşiret/idari merkezidir (yurt) ancak devlet yapısındaki ilk resmi başkent Bursa kabul edilir.

9. Osmanlı Devleti'nin kurucusu kimdir?

• A) Ertuğrul Gazi
• B) I. Murad
• C) Osman Bey ✓
• D) Orhan Bey

Osman‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ Bey (1258-1326), Osmanlı Devleti'nin kurucusudur. Ertuğrul Gazi'nin oğlu olan Osman Bey, 1299'da bağımsızlığını ilan etmiştir. Kayı boyundan gelen Osman Bey, 'Gazi' unvanını almış, Bizans'a karşı cihat yapmıştır. Ölümünden sonra oğlu Orhan Bey tahta geçmiştir.

10. Osmanlı Devleti'nde _ilk defa Rumeli'ye geçiş_ hangi padişah döneminde gerçekleşmiştir?

• A) Orhan Bey ✓
• B) I. Murad
• C) Yıldırım Bayezid
• D) II. Mehmet

Rumeli'ye‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ ilk geçiş Orhan Bey döneminde (1353) olmuştur. Bizans'taki taht kavgaları sırasında Kantakuzen'e yardım karşılığında askeri üs olarak _Çimpe Kalesi_ alınmıştır. Bu, Osmanlı'nın Rumeli'deki fetihlerinin başlangıç noktasıdır. (Not: I. Murad dönemi ise sistematik fetihlerin başladığı dönemdir.)

11. Osmanlı Devleti'nin _ilk düzenli ordusunu_ kim kurmuştur?

• A) I. Murad
• B) Orhan Bey ✓
• C) Osman Bey
• D) Yıldırım Bayezid

Orhan‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ Bey (1326-1362), Osmanlı'nın ilk düzenli ordusunu kurmuştur. 'Yaya ve Müsellem' adı verilen bu birlikler, devletin askeri yapısının kurumsallaşmasının ilk adımıdır. Bu ordu, sonraki dönemlerde geliştirilerek Yeniçeri Ocağı'na dönüşmüştür.

12. Anadolu'da Türk siyasi birliğini (ATSB) sağlama yolunda _ilk adımı_ atan ve Karesioğulları Beyliği'ni alan padişah kimdir?

• A) I. Murad
• B) Osman Bey
• C) Orhan Bey ✓
• D) Yıldırım Bayezid

Anadolu'da‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ Türk siyasi birliğini sağlama çabası, Orhan Bey döneminde Karesioğulları Beyliği'nin alınmasıyla başlamıştır. Bu beyliğin alınmasıyla Osmanlı, ilk kez donanma sahibi olmuş ve Rumeli'ye geçiş kolaylaşmıştır. (Not: Yıldırım Bayezid ise bu politikayı en hızlı ve geniş çaplı uygulayan padişahtır.)

13. Osmanlı Devleti'nin Anadolu Türk siyasi birliğinin sağlanması yolunda attığı ilk adım aşağıdakilerden hangisidir?

• A) Bursa'nın fethedilerek merkez yapılması
• B) Kapıkulu Ocağının kurulması
• C) Karesioğulları Beyliği'ne son verilmesi ✓
• D) Haçlı ordularıyla mücadele edilmesi

Orhan‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ Bey; 1345 yılında iç karışıklıklar yaşayan Karesioğulları Beyliği'nin üzerine yürüyerek bu beyliği topraklarına katmıştır. Böylece Osmanlı Devleti'ne katılan ilk beylik (devlet) Karesioğulları olmuştur. Bu da Anadolu Türk siyasi birliğinin sağlanması yolunda atılmış ilk adım olarak tarihe geçmiştir.

14. Tarihçi Gibbons "Padişahlığı boyunca Hristiyanlara papalıktan daha iyi muamele etmiştir." sözleri ile 1362-1384 yılları arasında hükümdarlık yapan hangi Osmanlı padişahının hoşgörüsüne vurgu yapmıştır?

• A) I.Mehmet
• B) Osman Bey
• C) I.Murat ✓
• D) Orhan Bey

I.Murat‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ padişahlığı boyunca dinî hoşgörüsü sayesinde Katolik ve Ortodoks Hristiyanların takdirini kazanmıştır. Gayrimüslimleri ibadetlerinde serbest bırakan I.Murat'tan, tarihçi Gibbons övgü dolu sözlerle bahsetmiştir.

15. Osmanlı padişahlarının hangisinin zamanında Bizans'la yapılan antlaşmayla; İstanbul'da bir Türk mahallesinin kurulması, Türklerin davalarına bakmak için bir kadı tayin edilmesi ve Bizans'ın Osmanlı Devleti'ne her yıl vergi vermesi kararlaştırılmıştır?

• A) I.Murat
• B) Orhan Bey
• C) Osman Bey
• D) I.Bayezit ✓

Yıldırım‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ Bayezit, İstanbul'u dört defa kuşatmıştır. Yıldırım Bayezit Doğu'da Timur tehlikesinin görülmesi üzerine Bizans ile bir antlaşma yaparak kuşatmayı kaldırmıştır. Bu antlaşmaya göre; İstanbul'da bir Türk mahallesi kurulacak, İstanbul'daki Türklerin davalarına bakmak için bir kadı tayin edilecek ve Bizans, Osmanlı Devleti'ne her yıl vergi verecek gibi kararlar alınmıştır.

16. Osmanlı Devleti'nin 1298 yılında hangi şehri fethetmesi, sonraki dönemlerde buradaki demir madenini işleyerek ordunun silah ihtiyacını karşılamasına yardımcı olmuştur?

• A) İznik
• B) Bursa
• C) Bilecik ✓
• D) İzmit

Osman‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ Bey; 1292'de Yarhisar ve Bilecik'i Bizans'ın elinden almış ve devletin merkezini de Bilecik'e taşımıştır. Bilecik'in fethedilmesi ile buradaki demir madeni işlenerek ordunun silah ihtiyacı karşılanmaya çalışılmıştır.

17. 1391 yılında İstanbul'u kuşatan ilk Osmanlı padişahı aşağıdakilerden hangisidir?

• A) I. Bayezit ✓
• B) II.Murat
• C) I.Mehmet
• D) Orhan Bey

Yıldırım‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ Bayezit; Bizans'ın Osmanlı Devleti'ne karşı Avrupa devletlerini kışkırtması ve Karamanoğulları Beyliği ile ittifak hâlinde olması üzerine İstanbul'u kuşatmıştır. Böylece İstanbul'u kuşatan ilk Osmanlı padişahı da Yıldırım Bayezit (I.Bayezit) olmuştur.

18. Osmanlı'da Orhan Bey döneminde kurulan, I. Murad döneminde _Yeniçeri Ocağı_'nın temeli olan Kapıkulu Ocağı'nın ilk birliği hangisidir?

• A) Tımarlı Sipahiler
• B) Yaya ve Müsellemler ✓
• C) Akıncılar
• D) Azaplar

Yaya‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ (piyade) ve Müsellem (atlı) birlikleri, Orhan Bey döneminde kurulan ilk düzenli ve maaşlı ordudur. Bu birlikler, I. Murad döneminde kurulan Kapıkulu Ocaklarının (Yeniçeri, Topçu vb.) ve Devşirme sisteminin temelini atmıştır.

19. Osmanlı Devleti'nde Şeyh Bedrettin ve Mustafa Çelebi isyanları hangi padişah döneminde ortaya çıkmıştır?

• A) I.Bayezit
• B) I.Mehmet ✓
• C) II.Murat
• D) Orhan Bey

Fetret‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ Devri'nin getirdiği karışıklıklardan fırsat bularak kendi düşüncelerini Anadolu'da yaymak isteyen Şeyh Bedrettin ile Bizans İmparatorluğu'ndan aldığı destekle Osmanlı tahtını ele geçirmek isteyen Mustafa Çelebi, I.Mehmet Dönemi'nde isyan etmiştir.

20. Beyim Bizans'a karşı nasıl bir siyasi politika izlemeliyiz? - Bizans'a karşı cihat ve gaza geleneği ile hareket edeceğiz. Halkın canına ve malına dokunmayacağız. Türkmen beyliklerinin kendi aralarındaki mücadelelerinde yer almayacağız. Dursun Fakih sen de kadı olarak Karacahisar'da adıma hutbe okut ve fakir fukaraya sadaka dağıt. Yukarıda verilen diyalog aşağıda Osmanlı padişahlarından hangisinin döneminde yaşanmıştır?

• A) Osman Bey ✓
• B) I.Murat
• C) Orhan Bey
• D) I.Bayezit

Osman‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ Bey ile Dursun Fakih arasında geçen bu diyalogta Osman Bey'in cihat ve gaza ile hareket edileceğini, Türkmen beylikleri ile iyi geçinileceğini söylemiş, Dursun Fakih'i de Karacahisar'a kadı olarak atamıştır.

21. Aşağıdakilerden hangisi Osmanlı Devleti'nin kuruluş döneminde (XIV. yüzyıl) kısa sürede büyüyüp gelişmesinde etkili olan durumlardan biri değildir?

• A) Fethedilen yerlerde istimalet politikasını uygulaması
• B) Anadolu beyliklerinin Osmanlı sultanını halife olarak tanıması ✓
• C) Gaza ve cihat politikasını benimsemesi
• D) Anadolu'daki diğer Türk beylikleriyle ilk dönemlerde iyi ilişkiler kurması

Osmanlı‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ Devleti'nin kısa sürede büyümesinde; ahilerin desteği, fethedilen yerlerde uygulanan hoşgörü (istimalet) ve iskan politikaları, gaza ve cihat anlayışıyla yönünü Batı'ya (Bizans'a) çevirmesi ve bu sayede Anadolu beylikleriyle ilk dönemlerde çatışmaya girmemesi etkili olmuştur. Ancak B seçeneğindeki ifade yanlıştır. Halifelik makamı kuruluş döneminde (XIV. yüzyıl) değil, çok daha sonra yükselme döneminde (1517 Ridaniye Savaşı sonrasında) Yavuz Sultan Selim ile birlikte Osmanlı Devleti'ne geçmiştir.

22. I. Altın Orda II. Memlükler III. İlhanlılar Yukarıdaki devletlerden hangileri Osmanlı Devleti'nin kuruluş yılları ile çağdaştır?

• A) I ve III
• B) Yalnız II
• C) I ve II
• D) I, II ve III ✓

Çağdaş‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ olma; bir devletin yaşadığı dönemlerde diğer farklı bölgelerde hüküm süren diğer devletler ile aynı anda yaşamalarıdır. Osmanlı Devleti ise (1299) Karadeniz'in kuzeyinde bulunan Altın Orda (1227-1502), Mısır'da bulunan Memlükler (1250-1517) ve İran'da kurulan İlhanlılar devletleri ile (1256-1335) çağdaştır.

23. Osmanlı Devleti'nde Hüdavendigâr ve Gazi Hünkar ünvanları ile anılan padişah kimdir?

• A) Orhan Bey
• B) I. Murat ✓
• C) Osman Bey
• D) I. Bayezit

Osmanlı‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ padişahlarının çoğu lakap ve ünvanlarıyla anılmıştır. I. Murat'ın ünvanları ise "Hüdavendigar ve Gazi Hünkâr"dır.

24. İbn-i Batuta'nın "Türkmen hükümdarlarının en ulusu" olarak ifade ettiği ve teşkilatçı, toparlayıcı ve askerî bir deha olarak nitelendirdiği Osmanlı padişahı kimdir?

• A) I. Murat
• B) Orhan Bey ✓
• C) Osman Bey
• D) I. Mehmet

Osmanlı‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ Devleti'ni Osman Bey kurmuştur fakat onu teşkilatlandıran ve devlet hâline getiren Orhan Bey'dir. Teşkilatçı, toparlayıcı ve askerî bir deha olan Orhan Bey'i ünlü seyyah İbn-i Batuta, "Türkmen hükümdarlarının en ulusu" olarak nitelendirmiştir.

25. I. Maltepe Savaşı II. Sırpsındığı Savaşı III. I.Kosova Savaşı Yukarıdaki gelişmelerden hangileri Orhan Bey Dönemi'ne aittir?

• A) Yalnız I ✓
• B) Yalnız II
• C) I ve III
• D) I ve II

Orhan‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ Bey Dönemi'nde 1329'da Bizans ile Maltepe (Pelekanon) Savaşı yapılmıştır. Sırpsındığı Savaşı ve I. Kosova Savaşı ise I. Murat Dönemi'nde gerçekleşmiştir.