TARIH - osmanli kurulus yukselme (Bölüm 7)

1. Osmanlı tarihinde ilk kez 'sultan' unvanını kullanan hükümdar aşağıdakilerden hangisidir?

• A) Orhan Bey
• B) I. Mehmed
• C) Yıldırım Bayezid
• D) Osman Bey
• E) I. Murat ✓

I. Murat, Osmanlı hükümdarları içinde 'sultan' unvanını ilk kullanan kişidir. Bu durum, Osmanlı'nın siyasi statüsünün güçlendiğinin ve devlet anlayışının geliştiğinin önemli bir göstergesidir.

2. Osmanlı Devleti'nin Balkanlardaki ilerleyişini kalıcı hale getiren ve Rumeli'deki varlığını pekiştiren şehrin fethi hangi olaydır?

• A) Belgrad'ın fethi
• B) Selanik'in fethi
• C) Sofya'nın fethi
• D) Atina'nın fethi
• E) Edirne'nin fethi ✓

Edirne 1361-1363 yılları arasında I. Murat döneminde fethedilmiş ve başkent yapılmıştır. Bu gelişme, Osmanlı'nın Rumeli'deki varlığını kalıcı kılmıştır.

3. Osmanlı padişahlarından Yıldırım Bayezid, Ankara Savaşı'nda (1402) kime yenilerek esir düşmüştür?

• A) Karamanoğulları
• B) Timur (Timurlenk) ✓
• C) Macar Ordusu
• D) Haçlı Birliği
• E) Memlük Devleti

Yıldırım Bayezid 1402'de Ankara Savaşı'nda Timur'a yenilmiş ve esir düşmüştür. Bu savaş Osmanlı tarihinde 'Fetret Devri' olarak bilinen kardeşler arası taht kavgası dönemini başlatmıştır.

4. Fetret Devri'ni sona erdirerek Osmanlı birliğini yeniden sağlayan hükümdar kimdir?

• A) II. Murat
• B) İsa Çelebi
• C) Çelebi Mehmed (I. Mehmed) ✓
• D) Süleyman Çelebi
• E) Musa Çelebi

Ankara Savaşı sonrası başlayan Fetret Devri (1402-1413), Çelebi Mehmed'in kardeşlerini yenerek tahta geçmesiyle sona ermiştir. Bu nedenle I. Mehmed 'devletin ikinci kurucusu' olarak da anılır.

5. Osmanlı Devleti'nde kapıkulu ocaklarının temeli sayılan yeniçeri teşkilatı hangi hükümdar döneminde kurulmuştur?

• A) II. Murat
• B) I. Mehmed
• C) Yıldırım Bayezid
• D) I. Murat ✓
• E) Orhan Bey

Yeniçeri ocağı I. Murat döneminde kurulmuştur. Devşirme sistemiyle toplanan gençlerden oluşturulan bu ordu, Osmanlı'nın en güçlü piyade kuvvetini temsil etmiştir.

6. Aşağıdakilerden hangisi Osmanlı Devleti'nin kuruluş döneminde Anadolu Selçuklu Devleti'nin dağılmasına zemin hazırlayan olayı ifade etmektedir?

• A) Kösedağ Savaşı ✓
• B) Miryokefalon Savaşı
• C) Pasinler Savaşı
• D) Çaldıran Savaşı
• E) Malazgirt Savaşı

Kösedağ Savaşı (1243), Moğolların Anadolu Selçuklu Devleti'ni yenmesiyle sonuçlanmış ve Selçuklu gücünü önemli ölçüde zayıflatmıştır. Bu gelişme, Anadolu'da Osmanlı dahil çeşitli beyliklerin güç kazanmasına ortam hazırlamıştır.

7. Osmanlı Devleti'nde ilk altın para (sikke) hangi hükümdar döneminde bastırılmıştır?

• A) II. Murat
• B) I. Murat
• C) I. Mehmed
• D) Orhan Bey
• E) Yıldırım Bayezid ✓

Osmanlı tarihinde ilk altın para Yıldırım Bayezid döneminde bastırılmıştır. Gümüş akçe ise ilk kez Orhan Bey döneminde kullanılmaya başlanmıştır.

8. Osmanlı Devleti'nin Balkanlarda aldığı ilk büyük galibiyetlerden biri olan ve Haçlı ordusunun bozguna uğratıldığı savaş hangisidir?

• A) Varna Savaşı
• B) II. Kosova Savaşı
• C) Niğbolu Savaşı
• D) Sırpsındığı Savaşı ✓
• E) I. Kosova Savaşı

Sırpsındığı Savaşı (1364) I. Murat döneminde kazanılmış; Balkan devletlerinin oluşturduğu Haçlı ordusu Osmanlı kuvvetleri tarafından bozguna uğratılmıştır. Bu zafer, Osmanlı'nın Balkan politikasını güçlendirmiştir.

9. Osmanlı tarihinde padişah öldürülen ilk büyük savaş aşağıdakilerden hangisidir?

• A) Ankara Savaşı
• B) I. Kosova Savaşı ✓
• C) Niğbolu Savaşı
• D) Sırpsındığı Savaşı
• E) II. Kosova Savaşı

I. Kosova Savaşı'nda (1389) Sırp asılzadesi Miloş Obiliç tarafından I. Murat şehit edilmiştir. Bu olay, Osmanlı tarihinde bir padişahın savaş meydanında öldürüldüğü ilk örnektir.

10. Osmanlı padişahları içinde 'Hüdavendigar' lakabıyla anılan hükümdar kimdir?

• A) II. Murat
• B) I. Murat ✓
• C) Orhan Bey
• D) I. Mehmed
• E) Yıldırım Bayezid

'Hüdavendigar' (hükümdar, efendi) lakabı I. Murat'a verilmiştir. I. Murat, Osmanlı topraklarını Balkanlara taşıyan, yeniçeri ve kapıkulu teşkilatlarını kuran önemli bir hükümdardır.

11. Osmanlı Devleti'nin kurulduğu sırada Söğüt ve çevresini yurt edinen boy hangisidir?

• A) Bayat boyu
• B) Avşar boyu
• C) Dodurga boyu
• D) Kayı boyu ✓
• E) Salur boyu

Osmanlı hanedanının mensup olduğu boy, Oğuzların Bozok koluna bağlı Kayı boyudur. Ertuğrul Gazi önderliğinde Söğüt ve Domaniç bölgesini yurt edinen bu boy, daha sonra büyük bir imparatorluğun çekirdeğini oluşturmuştur.

12. Osmanlı Devleti'nde ilk divan teşkilatını kuran padişah kimdir?

• A) I. Murat
• B) Yıldırım Bayezid
• C) Orhan Bey ✓
• D) II. Mehmed
• E) Osman Bey

İlk divan teşkilatını Orhan Bey kurmuştur. Orhan Bey döneminde ayrıca ilk düzenli ordu kurulmuş, ilk kadılıklar oluşturulmuş ve ilk Osmanlı parası basılmıştır.

13. Osmanlı Devleti'nin Anadolu'da Türk birliğini sağlamak amacıyla ilk kez uyguladığı politika aşağıdakilerden hangisidir?

• A) Fetih politikası
• B) İltizam sistemi
• C) İskan politikası ✓
• D) Devşirme sistemi
• E) Tımar sistemi

Osmanlılar fethedilen bölgelere Türk nüfusunu yerleştiren iskan politikası uygulamıştır. Bu politika hem Türk birliğini sağlamış hem de fethedilen bölgelerin Türkleşmesine ve İslamlaşmasına katkıda bulunmuştur.

14. Osmanlı Devleti hangi savaştan sonra Rumeli'ye geçmiş ve Avrupa'da toprak kazanmaya başlamıştır?

• A) Sırpsındığı Savaşı
• B) Varna Savaşı
• C) Çimpe Kalesi'nin alınması ✓
• D) Koyunhisar Savaşı
• E) Kosova Savaşı

Osmanlılar, Orhan Bey döneminde 1354'te Çimpe Kalesi'ni alarak Rumeli'ye geçmişlerdir. Bu, Osmanlıların Avrupa'daki ilk kalıcı üssü olmuş ve Balkanlardaki yayılmanın başlangıcı sayılmaktadır.

15. Yeniçeri ocağı hangi padişah döneminde kurulmuştur?

• A) Yıldırım Bayezid
• B) I. Murat ✓
• C) Orhan Bey
• D) I. Selim
• E) II. Mehmed

Yeniçeri Ocağı, I. Murat döneminde kurulmuştur. Devşirme sistemiyle toplanan Hristiyan çocuklarından oluşan bu düzenli piyade kuvveti, Osmanlı ordusunun temel taşını oluşturmuştur.

16. Osmanlı Devleti'nde toprak yönetiminin temelini oluşturan ve askeri-ekonomik bir sistem olan uygulama aşağıdakilerden hangisidir?

• A) Tımar sistemi ✓
• B) Mukataa sistemi
• C) İltizam sistemi
• D) Has sistemi
• E) Zeamet sistemi

Tımar sistemi, belirli gelir kaynaklarının hizmet karşılığında askeri ve sivil görevlilere bırakılmasına dayanan Osmanlı toprak düzeninin temelidir. Bu sistem sayesinde merkezi devlet, büyük bir orduyu hazineden para harcamadan besleyebiliyordu.

17. Ankara Savaşı'nda (1402) Osmanlı Devleti'ni yenilgiye uğratan Türk-Moğol hükümdarı kimdir?

• A) Karakoyunlu Kara Yusuf
• B) Hülagü Han
• C) Cengiz Han
• D) Timur ✓
• E) Ögedey Han

1402 Ankara Savaşı'nda Yıldırım Bayezid, Timur (Timurlenk) tarafından yenilgiye uğratılmış ve esir alınmıştır. Bu yenilginin ardından Osmanlı taht kavgalarının yaşandığı Fetret Devri başlamıştır.

18. Osmanlı Devleti'nde 'Fetret Devri' olarak adlandırılan dönem hangi iki padişah arasındaki taht kavgalarını kapsamaktadır?

• A) II. Bayezid - I. Selim
• B) Yıldırım Bayezid'in oğulları arasındaki dönem ✓
• C) II. Murat - II. Mehmed
• D) I. Murat - Yıldırım Bayezid
• E) I. Selim - Kanuni Sultan Süleyman

1402-1413 yılları arasında yaşanan Fetret Devri, Ankara Savaşı'nın ardından Yıldırım Bayezid'in oğulları (İsa, Musa, Mehmed, Süleyman) arasındaki taht mücadelelerini kapsar. Çelebi Mehmed (I. Mehmed) bu mücadeleden galip çıkarak devleti yeniden birleştirmiştir.

19. Osmanlı Devleti'nde 'Kanunname' geleneğini sistemli bir biçimde başlatan ve 'Kanuni' unvanını alan padişah kimdir?

• A) II. Mehmed (Fatih)
• B) I. Selim (Yavuz)
• C) I. Murat
• D) II. Bayezid
• E) I. Süleyman (Kanuni) ✓

I. Süleyman, hukuki düzenlemeleriyle 'Kanuni' unvanını almıştır. Osmanlı hukukunu derleyip düzenlemiş, şeriat hükümlerinin yanı sıra örfi hukuku da kanunname adı altında sistematize etmiştir.

20. Osmanlı Devleti'nin Mısır'ı ve Hicaz'ı (Kutsal Topraklar) fethederek halifeliği üstlendiği dönemde tahtta bulunan padişah kimdir?

• A) II. Bayezid
• B) Kanuni Sultan Süleyman
• C) Fatih Sultan Mehmed
• D) III. Murat
• E) Yavuz Sultan Selim ✓

Yavuz Sultan Selim (I. Selim), 1517'de Mısır'ı fethederek son Abbasi halifesinden halifeliği devralmıştır. Böylece Osmanlı sultanları hem siyasi hem de dini lider konumuna gelmiştir.

21. Osmanlı tarihinde 'Duraklama Dönemi'nin başlangıcı olarak kabul edilen antlaşma hangisidir?

• A) Zitvatorok Antlaşması ✓
• B) Pasarofça Antlaşması
• C) Karlofça Antlaşması
• D) Edirne Antlaşması
• E) Küçük Kaynarca Antlaşması

1606'da imzalanan Zitvatorok Antlaşması, Osmanlı tarihinde Duraklama Dönemi'nin başlangıcı kabul edilir. Avusturya ile imzalanan bu antlaşmayla Osmanlılar ilk kez bir Avrupalı devletle eşit düzeyde antlaşma imzalamak zorunda kalmıştır.

22. Osmanlı Devleti'nde sadrazamın yokluğunda ona vekalet eden ve ikinci önemli devlet görevlisi olarak kabul edilen kişi kimdir?

• A) Şeyhülislam
• B) Kazasker
• C) Defterdar
• D) Kaimakam ✓
• E) Kaptan-ı Derya

Kaimakam, sadrazamın İstanbul dışında seferde olduğu dönemlerde ona vekalet eden görevliydi. Sadrazamdan sonra ikinci en güçlü devlet adamı olarak önemli idari yetkiler üstlenirdi.

23. Osmanlı Devleti'nde ilk altın parayı (sikke) basan padişah kimdir?

• A) I. Murat
• B) Orhan Bey
• C) Yıldırım Bayezid
• D) II. Bayezid
• E) Fatih Sultan Mehmed ✓

Fatih Sultan Mehmed, İstanbul'un fethinden sonra 1477-1478 yıllarında ilk Osmanlı altın parasını (sultani) bastırmıştır. Bu gelişme Osmanlı ekonomisinin güçlendiğinin ve uluslararası ticaretteki etkinliğinin önemli bir göstergesidir.

24. Osmanlı Devleti'nde ilk düzenli ordu olan Yaya ve Müsellem birlikleri hangi padişah döneminde kurulmuştur?

• A) Osman Bey
• B) Yıldırım Bayezid
• C) II. Murat
• D) I. Murat
• E) Orhan Bey ✓

Yaya ve Müsellem adıyla ilk düzenli ordu birlikleri Orhan Bey döneminde kurulmuştur. Bu birlikler maaşlı askerlerden oluşmakta olup Osmanlı'nın düzenli ordu kurma sürecindeki ilk adımı temsil etmektedir.

25. Osmanlı Devleti'nin Rumeli'ye geçişini sağlayan ve bu süreçte önemli rol oynayan ilk fetih aşağıdakilerden hangisidir?

• A) Çimpe Kalesi'nin alınması ✓
• B) Edirne'nin fethi
• C) Selanik'in fethi
• D) Varna Savaşı
• E) Kosova Savaşı

Osmanlıların Rumeli'ye geçişi Orhan Bey döneminde Çimpe Kalesi'nin alınmasıyla (1354) başlamıştır. Bizans tahtı için yardım isteyen Kantakuzen'e destek verilmiş, karşılığında bu kale üs olarak kullanılmıştır.