Cümlede Anlam 3

1. Aşağıdaki cümlelerden hangisi bir _çıkarım_ cümlesidir?

• A) Yerde kar olduğuna göre, gece hava sıcaklığı sıfırın altına düşmüş. ✓
• B) Gece hava sıcaklığı sıfırın altına düştü.
• C) Yerde kar var.
• D) Umarım gece hava sıcaklığı düşmez.

Cümle,‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ 'yerde kar olması' (gözlem/veri) bilgisinden yola çıkarak 'hava sıcaklığının düştüğü' (sonuç) çıkarımını yapmaktadır.

2. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde koşul (şart) anlamı yoktur?

• A) Beni dinlersen, bu işten kârlı çıkarsın.
• B) Güneş açtı mı, içim neşeyle dolar.
• C) Seni görmek için her yolu denedim. ✓
• D) Seni görmeden buradan gitmem.

Soru‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ bizden koşul (şart) anlamı 'taşımayan' cümleyi bulmamızı istemektedir. 'Seni görmek için her yolu denedim.' cümlesi, eylemin bir amaç uğruna yapıldığını bildiren bir 'amaç-sonuç' cümlesidir ve içinde hiçbir koşul anlamı barındırmaz. Bu nedenle doğru cevaptır. Diğer seçeneklerde yer alan 'dinlersen', 'açtı mı' (açarsa) ve 'görmeden' (görmedikçe) ifadeleri ise yargının gerçekleşmesini net bir şarta bağlamıştır.

3. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde eylemin gerçekleşme amacı belirtilmiştir?

• A) Trafik kazası olduğu için yollar kapandı.
• B) Çok çalıştığından sınavı kazandı.
• C) Sağlıklı kalmak amacıyla düzenli spor yapıyor. ✓
• D) Yağmur yağınca her yer ıslandı.

Doğru‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ cevap C seçeneğidir. Dil bilgisi kurallarına göre, '...amacıyla' ifadesi eylemin hedefini yani amacını açıkça belirtmektedir. Bu durum, Türkçe'deki kelime türlerinin işlevlerini ve cümle içindeki anlamsal katkılarını kavramak açısından önemli bir kuraldır.

4. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'kararsızlık' anlamı vardır?

• A) Yarın mı gitsem, yoksa bugün mü kalsam bilemiyorum. ✓
• B) Bu konudaki fikrim kesinlikle değişmez.
• C) Ne olursa olsun oraya gideceğim.
• D) Neden böyle davrandığını anlamıyorum.

Kararsızlık,‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ iki veya daha fazla seçenek arasında seçim yapamama, tereddüt etme durumudur. 'Yarın mı gitsem, yoksa bugün mü kalsam' ifadesi, iki seçenek arasında yaşanan tereddütü ve kararsızlığı açıkça göstermektedir.

5. Aşağıdaki cümlelerden hangisinde eleştiri söz konusu değildir?

• A) Yazar bu eserinde de monotonluktan kurtulamamış.
• B) Uzun cümleler, okuru sıkmaktan öteye gitmiyor.
• C) Gereksiz bahar tasvirleri yapmasaydı iyi olurdu.
• D) Romanlarını o dönemin gazete ve dergilerinde yayınlamış. ✓

Son‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ cümlede eserin basıldığı mecralar hakkında nesnel bir bilgi verilmiştir. Herhangi bir olumlu veya olumsuz değerlendirme (eleştiri) yapılmamıştır.

6. 'Ayakları yere basmamak' deyimi aşağıdaki durumlardan hangisi için kullanılır?

• A) Çok mutlu olmak, sevinçten havalara uçmak ✓
• B) Sürekli acele etmek, telaş içinde olmak
• C) Bir yerde uzun süre kalamamak, gezgin olmak
• D) Çok yorulmak, ayakta duramayacak hâle gelmek

Türk‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ Dil Kurumuna (TDK) göre 'ayakları yere basmamak' deyiminin yaygın olarak bilinen ilk anlamı 'çok sevinmek'tir. Deyimin diğer bir resmi anlamı ise 'gerçekçi davranmamak, hayalperest olmak'tır. Sorumuzdaki doğru seçenek (A), deyimin aşırı sevinç ve mutluluk ifade eden bu temel anlamını karşılamaktadır.

7. Bir yazarın, 'Eserlerimin gelecekte de okunacağını umuyorum.' cümlesiyle anlatmak istediği anlam aşağıdakilerden hangisidir?

• A) Kesinlik
• B) Varsayım
• C) Olasılık
• D) Tahmin ✓

Cümledeki‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ 'umuyorum' ifadesi, yazarın bir veriye dayanmadan geleceğe dair bir beklentisini ve kişisel öngörüsünü dile getirmektedir. Dil bilgisinde akla veya hisse dayalı bu tarz gelecek bildirimleri 'Tahmin' kategorisine girer. Olasılık (ihtimal) ise genellikle gerçekleşme ihtimali %50-%50 olan durumlar için kullanılır.

8. (I) Her alanda olduğu gibi, sanatta da ustalaşmak, yaşın ilerlemesiyle doğru orantılıdır. (II) Gençlik yıllarımda tekniklerin hepsini biliyordum, diyenlerin ilk şiirlerinin kaçı şimdi yaşıyor? (III) Kişinin alnındaki çizgiler arttıkça, daha iyi eserler oluşturabileceği bir gerçektir. Bu parçada numaralanmış cümlelerden hangileri anlamca birbirine en yakındır?

• A) I. ve II.
• B) I. ve III. ✓
• C) II. ve III.
• D) Yalnız II

I.‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ cümlede 'sanatta ustalığın yaşla arttığı', III. cümlede ise 'alnındaki çizgiler arttıkça (yaşlandıkça) daha iyi eserler oluşturulduğu' belirtilmektedir. Bu iki cümle anlamca özdeştir.

9. '(I) Yolculuk boyunca sanki dünyadan kopmuş gibi sürekli dışarıyı izledi. (II) Belli ki bir şeye canı sıkılmıştı. (III) Belki de sadece yorgundu. (IV) Akşam teyzesine gideceklerdi.' Numaralanmış cümlelerden hangisi bir çıkarım (tahmin/yorum) değildir?

• A) I
• B) II
• C) III
• D) IV ✓

•‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ I, II ve III. Cümleler: Kişinin dış görünüşünden yola çıkılarak yapılan yorum ve tahminlerdir (Dünyadan kopmuş gibi, belli ki sıkkın, belki yorgun). • IV. Cümle: Sadece gerçekleşecek bir eylemi/planı bildiren nesnel bir cümledir, yorum içermez.

10. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde kişinin kendisine yönelik eleştirisi (öz eleştiri) daha belirgindir?

• A) Yarın Ankara’ya mı yoksa İstanbul’a mı gitsem bilemiyorum.
• B) Yirmili yaşlarda daha çok arabesk müzik dinlerdim.
• C) Yirmi beşli yaşlarda ise filmlere merak salar oldum.
• D) Demek ki anne babamın kıymetini anlamam için onlardan birisinin ölmesi gerekiyormuş. ✓

Kişi,‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ anne babasının değerini yaşamları sırasında anlamamış olmasını acı bir şekilde itiraf ederek doğrudan kendi hatalı tutumunu eleştirmektedir.

11. (I) Bu oyun, savaşın etkilerini derinlemesine irdeleyen bir yapıt. (II) Yalnız içeriğiyle değil, çarpıcı anlatımıyla da ağırlığını hissettiriyor. (III) Yıkımın çocuklara yansımaları oyunun kurgusuna ustaca aktarılmış. (IV) Bununla birlikte aile içi sorunlar başarıyla irdelenirken konunun dağılmasına neden olan ayrıntılara da yer verilmiş. Bu parçada numaralanmış cümlelerin hangisinde sözü edilen yapıtın 'hem olumlu hem olumsuz' yönleri bir arada verilmiştir?

• A) I.
• B) II.
• C) III.
• D) IV. ✓

IV.‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ cümlede 'aile içi sorunların başarıyla irdelenmesi' yazarın üslubuna yönelik olumlu bir eleştiriyken, 'konunun dağılmasına neden olan ayrıntılara yer verilmesi' eserin kurgusuna yönelik olumsuz bir eleştiridir. Her iki durum aynı cümlede verilmiştir.

12. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde _genelleme_ yapılmamıştır?

• A) Tüm politikacılar vaatlerini unutur.
• B) Kadınlar, detaylara erkeklerden daha çok dikkat eder.
• C) Japonlar çalışkan insanlardır.
• D) Arkadaşım Ali, çok çalışkan biridir. ✓

'Arkadaşım‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ Ali...' cümlesi, bir grup hakkında değil, tek bir kişi (Ali) hakkında bir tespit belirtir. Diğer seçenekler ('Tüm politikacılar', 'Kadınlar', 'Japonlar') bir grubu bütünüyle kapsayan genellemelerdir.

13. Aşağıdaki cümlelerin hangisi _olasılık_ ifade eder?

• A) Kitap okumayı çok seviyorum.
• B) Sınav sonuçları açıklandı.
• C) Bugün hava yağmurlu olabilir. ✓
• D) Bu sabah erkenden kalktım.

'Bugün‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ hava yağmurlu olabilir.' cümlesi, bir durumun gerçekleşme ihtimalini ifade etmektedir ve olasılık bildirmektedir.

14. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'dolaylı anlatım' kullanılmıştır?

• A) Annem, 'Yemeğini bitir!' diye seslendi.
• B) Müdür, toplantının başladığını duyurdu. ✓
• C) Arkadaşım, 'Sinemaya gidelim mi?' diye sordu.
• D) Descartes, 'Düşünüyorum, öyleyse varım.' der.

Dolaylı‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ anlatım, başkasının sözünü, aktaran kişinin kendi ifadesiyle, anlamını koruyarak ama şeklinde değişiklik yaparak aktarmasıdır. Genellikle '-dığını söyledi', '-eceğini belirtti' gibi ifadelerle biter. 'Toplantının başladığını duyurdu' ifadesi, müdürün 'Toplantı başladı.' sözünün dolaylı aktarımıdır.

15. 'Sanatçı, eserlerinde toplumsal sorunlara ayna tutuyor.' cümlesiyle anlatılmak istenen nedir?

• A) Sanatçının toplumu değiştirmeyi amaçladığı
• B) Sanatçının, yaşanan gerçekleri eserlerine yansıttığı ✓
• C) Sanatçının, eserlerinde hayali bir dünya kurduğu
• D) Sanatçının, üslubunun çok beğenildiği

'Ayna‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ tutmak' bir deyimdir ve 'var olan bir durumu, gerçeği olduğu gibi göstermek, yansıtmak' anlamında kullanılır. Bu cümlede sanatçının, toplumdaki sorunları (gerçekleri) eserlerinde işlediği, yani yansıttığı belirtilmektedir.

16. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'kinayeli' (iğneleyici) bir anlatım vardır?

• A) Toplantı beklediğimizden uzun sürdü.
• B) Ne kadar 'nazik' bir insan, kimseyi kırmaz! ✓
• C) Yazarın dili oldukça akıcı ve sade.
• D) Bu manzara karşısında büyülenmemek elde değil.

Kinayeli‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ anlatım (ironi), bir sözü, tam tersini kastederek, alaycı veya iğneleyici bir şekilde söylemektir. Genellikle parantez içinde ünlem işareti (!) ile gösterilir. Cümlede 'nazik' denilerek aslında kişinin 'kaba' olduğu, herkesi kırdığı kast edilmektedir.

17. (I) Yazarlık, yılların verdiği birikimin ortaya konmasıyla oluşan bir üretimdir. (II) Yazar; gezdiği yerler, okuduğu kitaplarla ilgili birtakım bilgiler edinir. (III) Tabii bu, hemen gerçekleşen bir durum değildir, yazarın yıllarını alabilir. (IV) Yazar, dünyayla ilgili düşünceleri kafasında sürekli yoğurur. (V) İşte bu yoğrulma sonucu oluşan deneyimlerin dile getirilmesidir yazarlık. Bu parçada numaralanmış cümlelerden hangileri savunulan düşünce yönünden anlamca en yakındır?

• A) I. ve II.
• B) I. ve V. ✓
• C) II. ve IV.
• D) III. ve IV.

Bu‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ tarz paragraf sorularında, savunulan düşüncenin en yakın olduğu cümleler genellikle aynı kavramı farklı sözcüklerle tanımlayan cümlelerdir. I. cümlede yazarlık, 'birikimin ortaya konması' olarak tanımlanmıştır. V. cümlede ise yazarlık, 'deneyimlerin dile getirilmesi' olarak tanımlanmıştır. Her iki cümle de yazarlığı, yaşanmışlıkların (birikim veya deneyim) yansıtılması olarak aynı ana düşünceyle vermektedir. Adayların sıklıkla çelişkiye düştüğü III. cümle ise I. cümleyle değil, kendinden önceki II. cümledeki bilgi edinme sürecinin uzunluğuyla bağlantılıdır.

18. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'abartma' (mübalağa) söz konusudur?

• A) Bugün hava oldukça soğuk.
• B) Çantası çok ağırdı, zor taşıdı.
• C) Gözyaşları sel olup aktı. ✓
• D) Yüzme yarışmasında birinci oldu.

Abartma,‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ bir durumu veya olayı, olduğundan çok daha fazla veya çok daha az göstererek anlatmaktır. 'Gözyaşlarının sel olması' fiziksel olarak imkânsızdır; ağlamanın çok şiddetli olduğunu vurgulamak için yapılan bir abartmadır.

19. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde _genelleme_ yapılmıştır?

• A) Bu yazarın sadece bir kitabını okudum.
• B) Kediler, nankör hayvanlardır. ✓
• C) Dün aldığım ekmek bayattı.
• D) Matematik sınavından 90 aldım.

'Kediler,‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ nankör hayvanlardır.' cümlesi, tekil bir deneyimden yola çıkarak tüm 'kediler' grubunu kapsayan bir yargı belirttiği için genellemedir.

20. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'kaygı' (endişe) anlamı vardır?

• A) Bu işi zamanında bitireceğinden eminim.
• B) Keşke sınav daha kolay olsaydı.
• C) Onunla yeniden görüşmek harika olacak.
• D) Acaba yolda başına bir şey mi geldi? ✓

Kaygı‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ (endişe), olumsuz bir durumun gerçekleşme ihtimaline karşı duyulan tedirginlik, üzüntü veya korkudur. 'Başına bir şey mi geldi?' sorusu, kişinin başına kötü bir şey gelmiş olma ihtimalinden duyulan endişeyi yansıtır.

21. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'azımsama' anlamı vardır?

• A) Senin o yarım yamalak bilginle mi bu projeyi bitireceğiz?
• B) Sabahtan beri uğraşıp sadece iki soru mu çözebildin? ✓
• C) Bu derme çatma arabayla mı uzun yola çıkmayı düşünüyorsunuz?
• D) Daha kendi odasını toplayamayan biri şirketi yönetecekmiş.

Azımsama,‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ bir şeyin sayısını veya miktarını yetersiz bulma durumudur. 'Sadece iki soru' ifadesinde çözülen soru adedi sayısal olarak az bulunduğu için net bir azımsama yapılmıştır. Adayların en çok karıştırdığı 'küçümseme' durumu ise nitelikle ilgilidir ve bir kişiye, nesneye veya duruma değer vermeme, hor görme anlamı taşır. A, C ve D seçeneklerinde miktar değil nitelik hedef alındığı için bu cümlelerde azımsama değil, küçümseme yapılmıştır.

22. Romancı, öykücü, ozan ya da denemeci öncelikle bir dil işçisidir ve onların yapıtlarını birbirinden ayıran, dilin kullanılma biçimidir. Bu cümleyle anlatılmak istenen aşağıdakilerden hangisidir?

• A) Sanatçıların, dili tüm incelikleriyle kullandığı
• B) Her sanatçının, dili çok güzel kullanması gerektiği
• C) Yazınsal ürünlerin, birbirinden anlatımlarıyla ayrıldığı ✓
• D) Dili en çok, sanatçıların geliştirdiği

Yapıtlar‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ arasındaki temel farkın 'dilin kullanılma biçimi' (anlatım/üslup) olduğu ifade edilmektedir.

23. 'Kütüphanedeki tüm kitapları okumuş, _(I)_ bitirmediği tek bir eser kalmamıştı. _(II)_ Bu imkansız, _(III)_ kütüphanede on binlerce kitap var. _(IV)_ O, sadece çok okumuş olmakla övünüyor.' Bu diyalogda _çelişki_ nerede başlamaktadır?

• A) I
• B) II ✓
• C) III
• D) IV

İkinci‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ konuşmacının (II) numaralı 'Bu imkansız' cümlesi, (I) numaralı iddiaya karşı ilk çelişen / itiraz eden düşüncenin başladığı noktadır. (III) numaralı cümlede ise bu çelişkinin mantıksal sebebi (kütüphanede on binlerce kitap bulunması) ifade edilmiştir. Dolayısıyla çelişkili durum II numaralı cümleyle başlar.

24. Aşağıdaki cümlelerden hangisi bir _çıkarım_ içerir?

• A) Arka arkaya iki gün yağmur yağdığına göre, dışarıda ıslaklık olabilir. ✓
• B) Bugün hava çok güzel.
• C) Sabah erkenden kalktım.
• D) Bu kitabı çok beğendim.

'Arka‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ arkaya iki gün yağmur yağdığına göre, dışarıda ıslaklık olabilir.' cümlesinde, verilen bilgilerden sonuç çıkarılmıştır. Bu bir çıkarım örneğidir.

25. Şiir kadar amacı kendisi olan başka bir yazın türü yoktur. Aşağıdakilerin hangisi bu cümleye anlamca en yakındır?

• A) Şiirin kendine özgü kuralları vardır.
• B) Bir şiirde anlatılanlar düzyazıyla ifade edilmez.
• C) Şiir, birçok açıdan diğer yazın türlerinden üstün bir sanattır.
• D) Şiir, sanattan başka hiçbir kaygı taşımadan yazılması yönüyle diğer türlerden ayrılır. ✓

Şiirin‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ sanat dışında bir amaç (öğreticilik, fayda vb.) gütmemesi, onun sanattan başka bir kaygı taşımadan yazıldığını gösterir.