Cümlede Anlam 4
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'beğeni' anlamı vardır?
Bu testteki tüm sorular ve cevapları (25 soru)
1. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'beğeni' anlamı vardır?
- A) Oda çok dağınıktı ve havasızdı.
- B) Böyle yetenekli bir sanatçıyı izlemek bir ayrıcalıktı. ✓
- C) Bu kitap hakkında farklı görüşler var.
- D) Sınav sonuçları henüz açıklanmadı.
Beğeni, bir şeyi veya durumu 'güzel, iyi, başarılı' bulma, takdir etme duygusudur. 'Yetenekli' ve 'ayrıcalık' sözcükleri, sanatçıya ve onu izlemeye yönelik olumlu duyguları, yani beğeniyi ifade eder.
2. 'Kalıcı olmak isteyen sanatçı, yapıtlarında .... işlemez.' cümlesi, düşüncenin akışına göre aşağıdakilerden hangisiyle tamamlanmalıdır?
- A) evrensel konuları
- B) sadece güncel olanı ✓
- C) insanlığın ortak duygularını
- D) zamanın eskitemediği temaları
Kalıcılık, bir eserin yaratıldığı dönemi aşarak gelecekte de değerli bulunmasıdır. 'Sadece güncel olan' (gündelik, popüler) konular ise o günün modası geçtiğinde değerini yitirir. Kalıcı olmak isteyen sanatçı, geçici olanı değil, evrensel ve zamansız olanı işlemelidir. Bu nedenle 'sadece güncel olanı işlemez'.
3. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'yadsıma' (inkâr) anlamı vardır?
- A) Evet, bu hatayı ben yaptım.
- B) Gördüklerime inanamıyorum.
- C) Size bu sözleri söylediğimi kim söyledi? ✓
- D) Onunla dün görüştüğümüz doğru.
Yadsıma (inkâr), kişinin yaptığı bir eylemi veya söylediği bir sözü 'yapmadım', 'söylemedim' diyerek reddetmesidir. C seçeneğindeki 'Size bu sözleri söylediğimi kim söyledi?' sorusu, sözde soru cümlesi olup aslında 'Ben bu sözleri söylemedim' anlamında net bir yadsıma (inkâr) içermektedir. B seçeneğinde ise kişi gördüğü şeyi inkâr etmemekte, gördüğü manzara karşısında yaşadığı 'şaşkınlık ve hayret' duygusunu dile getirmektedir. A seçeneği 'itiraf', D seçeneği ise 'onaylama' anlamı taşır.
4. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde üslupla (biçem) ilgili bir yargı vardır?
- A) Şiirleri akıcıydı; fakat romanlarında tekdüze bir anlatımı vardı. ✓
- B) Her şey dalgalar ve bulutlar gibi geçer, silinir ve onlardan biraz sis kalır.
- C) Aslında hâlâ onun kıymetinin pek bilinmediğini düşünüyorum.
- D) Bu yazıyı yazarken başımı kaldırıp fırtınanın hırçınlaştırdığı denize bakıyorum.
Şiirlerin akıcılığı ve romanlardaki tekdüze (monoton) anlatım, yazarın dili kullanma tercihlerini yani üslubunu ifade etmektedir.
5. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'küçümseme' anlamı vardır?
- A) Ev ödevlerini bitirmek için sabaha kadar çalışmış.
- B) Bu minicik boyuyla basketbolcu olacakmış güya. ✓
- C) Bu kadar parayla ancak bir haftalık mutfak masrafı karşılanır.
- D) Dünkü maçta kaleci, üzerine gelen topları yakalamakta zorlandı.
Küçümseme, bir kişiyi veya bir durumu yetersiz, eksik veya değersiz görerek onu hafife almaktır. 'Basketbolcu olacakmış güya' ifadesi bir alay ve yetersiz bulma (küçümseme) içerir. Diğer seçeneklerden üçüncüsü ise bir miktar az bulma (azımsama) örneğidir.
6. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'ön yargı' (peşin hüküm) anlamı vardır?
- A) Filmi izledikten sonra yorum yapacağım.
- B) Maçın sonucu hakkında bir tahminim yok.
- C) Bu yazarın yeni kitabının da çok satacağına eminim. ✓
- D) Bence bu yemek çok lezzetli olmuş.
Ön yargı, bir kişi, durum veya olay hakkında, yeterli bilgi sahibi olmadan, genellikle olumlu veya (daha çok) olumsuz bir kanıya varmaktır. Kitap henüz çıkmamış veya yeni çıkmışken, içeriğini bilmeden 'çok satacağı' yönünde kesin bir fikir beyan etmek ön yargıdır.
7. 'Yere dökülen çayları görünce annemin kızacağını anladım.' cümlesi, aşağıdaki kavramlardan hangisine örnektir?
- A) Genelleme
- B) Çıkarım ✓
- C) Varsayım
- D) Öneri
Kişi, 'yere dökülen çaylar' (gözlem/bilgi) üzerinden 'annemin kızacağı' (sonuç) bilgisine ulaşmıştır. Bu bir çıkarım yapma eylemidir.
8. '(I) Bu film, yönetmenin en kişisel çalışması. (II) Filmde otobiyografik unsurlar ağır basıyor. (III) Sinematografisi ise adeta bir görsel şölen sunuyor. (IV) Ancak kurgudaki bazı kopukluklar filmin bütünlüğünü zedeliyor.' Numaralanmış cümlelerin hangisinde olumsuz bir eleştiri yapılmıştır?
- A) I
- B) II
- C) III
- D) IV ✓
Olumsuz eleştiri, bir eserin veya durumun beğenilmeyen, eksik veya hatalı yönlerini belirtmektir. (III) numaralı cümle olumlu bir değerlendirme ('görsel şölen') iken, (IV) numaralı cümle 'kurgudaki kopukluklar' ve 'bütünlüğü zedelemesi' ifadeleriyle olumsuz bir eleştiri içermektedir.
9. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'tasarı' (planlama) anlamı vardır?
- A) Keşke o günleri tekrar yaşayabilsem.
- B) Yağmur yağmazsa piknik yapacağız.
- C) Gelecek yıl tatile çıkmayı düşünüyorum. ✓
- D) Bu işin böyle olacağı belliydi.
Tasarı, gelecekte yapılması planlanan, düşünülen bir işi veya eylemi belirtir. Henüz gerçekleşmemiştir, plan aşamasındadır. 'Tatile çıkmayı düşünüyorum' ifadesi, gelecek yıla yönelik bir planı, bir tasarıyı ifade eder.
10. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'hem olumlu hem de olumsuz eleştiri' bir aradadır?
- A) Yazarın dili akıcı olsa da, konuları oldukça yüzeysel. ✓
- B) Bu film, yılın en başarılı yapımlarından biriydi.
- C) Eserdeki karakterler gerçek hayattan kopuk kurgulanmış.
- D) Şair, kullandığı imgelerle okuyucuyu etkilemeyi başarıyor.
Cümlede 'dilin akıcı olması' olumlu bir eleştiri (beğeni), 'konuların yüzeysel olması' ise olumsuz bir eleştiridir. İki durum bir arada verilmiştir.
11. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'öz eleştiri' söz konusudur?
- A) Konuyu yeterince araştırmadan konuştuğumu fark ettim. ✓
- B) Senin bu konudaki tavrını beğenmiyorum.
- C) Yazar, bu romanında dili çok savruk kullanmış.
- D) Bu sınav beklediğimden daha zordu.
Öz eleştiri, bir kişinin başkalarını değil, bizzat kendisini, kendi davranışlarını veya hatalarını eleştirmesi, sorgulamasıdır. 'Konuyu araştırmadan konuşmak' ifadesi, kişinin kendi yaptığı bir hatayı kabul etmesi ve kendini eleştirmesidir.
12. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir _varsayım_ söz konusudur?
- A) Bir an için her şeyi unuttuğunu düşünelim. ✓
- B) Her şeyi unutacağını sanmıyorum.
- C) Her şeyi unutmuş gibi davranıyordu.
- D) Her şeyi unuttuğu için çok üzgündü.
'...düşünelim.' ifadesi, o an için öyle olmasa bile bir durumu olmuş gibi kabul etmeyi, yani varsayım yapmayı teklif eder.
13. Aşağıdaki cümlelerden hangisi bir _olasılık_ cümlesi değildir?
- A) Belki biz de onlara katılırız.
- B) Uçak muhtemelen rötar yapacak.
- C) Ankara'ya varmış olabilirler.
- D) Sınav sonuçları yarın açıklanacak. ✓
'...yarın açıklanacak.' cümlesi bir olasılık değil, kesin bir bilgi veya plan aktarmaktadır. Diğer seçenekler ('Belki', 'Muhtemelen', '...olabilirler') kesinlik taşımaz.
14. Aşağıdaki cümlelerin hangisi bir 'tanım' cümlesidir?
- A) Eleştirmen, eseri okurla buluşturan bir köprü gibidir.
- B) Sanat, toplumun aynası olmalıdır.
- C) Şiir, duyguların dizelerle ifade edilmesidir. ✓
- D) İletişim, günümüzün en önemli becerisidir.
Tanım cümlesi, 'Bu nedir?' veya 'Kimdir?' sorularına tam olarak cevap veren, bir varlığın veya kavramın ne olduğunu belirten cümlelerdir. Genellikle '-dır, -dir' ekiyle biter. 'Şiir nedir?' sorusuna 'duyguların dizelerle ifade edilmesidir' cevabı verilebildiği için bu bir tanım cümlesidir.
15. (I) Yaşam öyküleri, insanların değişmeyen yeryüzü serüvenlerini en ayrıntılı şekilde anlatan yapıtlardır. (II) Dünyanın neresinde olursa olsun insan aynıdır. (III) Savaşlar, acılar, ayrılıklar karşısında bütün insanların birbirine benzer tepkileri vardır. (IV) Uluslar, inançlar ve coğrafyalar insanın kendine özgü bu yanını değiştiremez. Bu parçada numaralanmış cümlelerden hangisi tanım cümlesidir?
- A) I. ✓
- B) II.
- C) III.
- D) IV.
I. cümlede yaşam öyküsünün ne olduğu açıklanmış, 'Nedir?' sorusuna cevap verilerek bir tanım yapılmıştır.
16. Aşağıdaki cümlelerden hangisi bir _genelleme_ içermez?
- A) İtalyanlar, yemeklerine her zaman tutkuyla yaklaşır.
- B) Yazarlar, genellikle içe kapanık insanlardır.
- C) Bu sabah içtiğim kahve çok acıydı. ✓
- D) Bütün çocuklar dondurmayı sever.
'Bu sabah içtiğim kahve...' cümlesi, tekil ve spesifik bir deneyimi anlatır, bir grup hakkında genelleme yapmaz. Diğer seçenekler ('İtalyanlar', 'Yazarlar', 'Bütün çocuklar') genelleme içerir.
17. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'hayıflanma' anlamı vardır?
- A) Gençlikte bir dil daha öğrenseydim keşke! ✓
- B) Ona neden gerçeği anlattım ki?
- C) Bana bunu nasıl yaparsın?
- D) Bütün gün boş boş oturdu.
Hayıflanma, geçmişte kaçırılan bir fırsat veya yapılmayan bir iş için duyulan üzüntüdür ('Yapmadığıma üzülüyorum'). Pişmanlık ise yapılan bir işten duyulan üzüntüdür ('Yaptığıma üzülüyorum'). 'Dil öğrenmemek' geçmişte kaçırılmış bir fırsattır ve bunun için üzüntü duyulmaktadır. (İkinci seçenek pişmanlıktır).
18. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'hayali' (kurgusal) bir öge vardır?
- A) Masadaki kitapları rafa kaldırdı.
- B) Güneş, bu sabah bulutların arasından gülümsüyordu. ✓
- C) Saat dokuzda otobüs durağında bekliyordu.
- D) Yağmurdan ıslanan yollar kayganlaşmıştı.
Güneşin 'gülümsemesi' insana ait bir özelliktir (kişileştirme) ve gerçekte olamaz. Bu, yazarın hayal gücüne dayalı, kurgusal bir anlatımdır. Diğer seçenekler gerçek dünyada yaşanabilecek, gözlemlenebilir durumlardır.
19. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde, kişinin geçmişte yapmadığı bir eylemden dolayı duyduğu üzüntü dile getirilmiştir?
- A) Keşke o sözleri söylemeseydim, şimdi her şey farklı olurdu.
- B) Bu kadar erken yola çıkmasaydık, trafiğe kalmazdık.
- C) Gençliğimde daha çok kitap okusaydım, şimdi kültürüm daha zengin olurdu. ✓
- D) Ona güvenmekle büyük hata ettim, dersimi aldım.
C seçeneğinde 'okusaydım' ifadesiyle, geçmişte yapılmayan bir eylemden duyulan üzüntü (hayıflanma) dile getirilmiştir. Diğer seçeneklerde yapılan bir eylemden duyulan pişmanlık vardır.
20. (I) O öğle yemeğinin sonunda, memleketin sıkıcı mevzularından biraz içim karardı doğrusu. (II) Hayatın hakikatinden uzaklaşmak için kendime bir kitap aldım. (III) Aralarından bazılarını hatırlıyordum, mesela Eskici’yi. (IV) Hasan’ın anadilini büsbütün işitemediği bir ortamda susuşunu anlatır. Yukarıdaki numaralanmış cümlelerin hangisinde eser içeriğiyle (konu) ilgili bilgi verilmektedir?
- A) I.
- B) II.
- C) III.
- D) IV. ✓
Dördüncü cümlede Gurbet Hikayeleri adlı eserdeki Eskici hikayesinin neyi anlattığı (Hasan'ın susuşu) belirtilerek içeriğe değinilmiştir.
21. Aşağıdaki cümlelerden hangisinde şart (koşul) anlamı vardır?
- A) Hiçbir şey olmasa sabaha kadar ölür yolcular. ✓
- B) Patronun kamyonuyla kahramanlık mı yapıyorsun?
- C) Niyeti modern dünyanın sorunlarıyla ilgilenmek değildi.
- D) Göçebe bir hayatın özlemiyle tüm hayatını tüketti.
'Hiçbir şey olmasa' ifadesindeki '-sa/-se' eki cümleye şart (koşul) anlamı katmıştır; eylemin gerçekleşmesi bir duruma bağlanmıştır.
22. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'gözlem' söz konusudur?
- A) Bence bu işi o yapamaz.
- B) Sokaktaki çocuklar neşeyle top oynuyordu. ✓
- C) Keşke yarın hava güzel olsa.
- D) Bu projeyi seneye bitirmeyi planlıyoruz.
Gözlem, bir varlığın, olayın veya durumun duyularla (görerek, işiterek) algılanarak olduğu gibi aktarılmasıdır. Kişisel yorum veya duygu içermez. 'Çocukların neşeyle top oynaması' görülerek aktarılan bir tespittir, bir gözlemdir. Diğer seçenekler ön yargı, dilek ve tasarı içerir.
23. Aşağıdakilerden hangisi bir _varsayım_ cümlesidir?
- A) Sınav zor geçerse hepimiz üzülürüz.
- B) Sınavın zor geçtiğini farz edelim. ✓
- C) Sınavın zor geçeceğini tahmin ediyorum.
- D) Sınavın zor geçmesi bir olasılıktır.
'Farz edelim' ifadesi, bir durumu geçici olarak doğru kabul etmeyi, yani varsayım yapmayı belirtir.
24. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'değerlendirme' anlamı vardır?
- A) Bu kitabı okuduktan sonra hayata bakış açım değişti.
- B) Yazarın son romanı, eleştirmenler tarafından olumlu karşılandı.
- C) Toplantıda projenin artıları ve eksileri tartışıldı. ✓
- D) Geçen hafta tiyatroya gittik ve çok eğlendik.
'Toplantıda projenin artıları ve eksileri tartışıldı' ifadesi, bir konu üzerinde yapılan değerlendirmeyi (tartışmayı) ifade eder.
25. Modern çağın getirdiği hızlı yaşam temposu, bireylerin kendilerine ayırdıkları zamanı giderek azaltmaktadır. Bu durum, insanların hobilerinden uzaklaşmasına, sosyal ilişkilerinin zayıflamasına ve nihayetinde ruhsal yorgunluklar yaşamasına neden olmaktadır. Oysa insan, doğası gereği hem fiziksel hem de zihinsel olarak dinlenmeye ve kendini yenilemeye ihtiyaç duyar. Bu ihtiyaç giderilmediğinde, bireyin yaşam kalitesi düşer ve verimliliği azalır. Bu parçadan hareketle aşağıdaki yargılardan hangisine ulaşılabilir?
- A) Hobiler, modern yaşamın getirdiği yorgunlukları tamamen ortadan kaldırır.
- B) Hızlı yaşam temposu, bireylerin ruhsal sağlığını olumsuz etkileyebilir. ✓
- C) Sosyal ilişkiler, modern çağda tamamen önemini yitirmiştir.
- D) İnsanlar, dinlenme ihtiyacını sadece fiziksel aktivitelerle karşılar.
Parçada, hızlı yaşam temposunun insanların ruhsal yorgunluklar yaşamasına neden olabildiği ve yaşam kalitesini düşürdüğü belirtilmiştir.