Genel Tekrar Testi - 72

1. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde soru anlamı 'mi' ekiyle sağlanmıştır?

• A) Neden beni aramadın?
• B) Hangi kalemi istiyorsun?
• C) Beni duyuyor musun? ✓
• D) Kim geldi?

Doğru‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ cevap C seçeneğidir. • 'Beni duyuyor musun?' cümlesinde soru anlamı, soru eki olan 'mu' (mi) ile sağlanmıştır. Diğer seçeneklerde soru anlamı sağlayan sözcük türleri: • Neden: Soru Zarfı • Hangi: Soru Sıfatı • Kim: Soru Zamiri

2. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde cümlenin ögesi olmayan 'ünlem' kullanılmıştır?

• A) Hey, buraya bakın! ✓
• B) Yarın mutlaka gel.
• C) Seni çok seviyorum.
• D) Hızlıca koştu.

Doğru‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ cevap A seçeneğidir. Sorunun doğru cevabına ve çözüm mantığına bakıldığında, 'Hey' ünlemdir ve cümle dışı unsurdur. Bu kural ve açıklamalar, ALES/KPSS Türkçe sınavındaki benzer soru tiplerini çözebilmek için temel bir rehber niteliğindedir.

3. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'hem...hem...' bağlacı farklı bir görevde kullanılmıştır?

• A) Hem suçlu hem güçlü.
• B) Hem annesini hem babasını aradı. ✓
• C) Hem okuyor hem çalışıyor.
• D) Hem ağlarım hem giderim.

B‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ seçeneğinde nesneleri bağlamıştır. A'da sıfatları, C ve D'de yüklemleri (cümleleri) bağlamıştır.

4. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'büyük ünlü uyumu'na aykırı bir ek getirilmiştir?

• A) Geliyor. ✓
• B) Sabahleyin.
• C) Meslektaş.
• D) Teyzemgil.

Doğru‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ cevap A seçeneğidir. Sorunun doğru cevabına ve çözüm mantığına bakıldığında, '-yor' eki her zaman kalındır ve büyük ünlü uyumunu bozar. 'Gel-i-yor' (e-i-o). Bu kural ve açıklamalar, ALES/KPSS Türkçe sınavındaki benzer soru tiplerini çözebilmek için temel bir rehber niteliğindedir.

5. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'koşul' anlamı yoktur?

• A) İstersen gelirsin.
• B) Ders çalışırsan başarırsın.
• C) Eve gelirse beni ara.
• D) Keşke o da gelse. ✓

Doğru‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ cevap D seçeneğidir. Metnin anlam bütünlüğü ve iletisi göz önüne alındığında, D şıkkında '-se/-sa' eki istek/dilek anlamı katmıştır, şart anlamı yoktur. Bu doğrultuda paragrafta veya cümlede vurgulanan temel düşünceyi doğrudan yansıtan seçenek doğru cevaptır.

6. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'N-B' çatışmasına aykırı bir kullanım vardır?

• A) İstanbul ✓
• B) Sümbül
• C) Tembel
• D) Çember

Özel‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ isimlerde (İstanbul, Safranbolu) n-b çatışması kuralı (n'nin m olması) uygulanmaz.

7. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde kısaltmaların yazımı yanlıştır?

• A) TDK'nin kütüphanesi çok zengin.
• B) THY'nin uçuş seferleri arttı.
• C) ABD'de seçim heyecanı yaşanıyor.
• D) SGK'nın yeni düzenlemesi yayınlandı. ✓

Büyük‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ harflerle yapılan kısaltmalara getirilen eklerde, kısaltmanın son harfinin okunuşu esas alınır. Türkçede 'K' sesi 'ka' değil 'ke' diye okunur. Dolayısıyla 'Se Ge Ka'nın' değil, 'Se Ge Ke'nin' (SGK'nin) şeklinde yazılmalıdır.

8. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'ki' bağlacı kalıplaşmış olduğu için bitişik yazılmıştır?

• A) Mademki gelmeyecektin haber verseydin. ✓
• B) Sen ki beni hiç üzmezdin.
• C) Anladım ki bu iş olmayacak.
• D) Evdeki hesap çarşıya uymaz.

'SOMBAHÇEM'‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ (Sanki, Oysaki, Mademki, Belki, Ahalbuki, Halbuki, Çünkü, Meğerki) kodlamasındaki kelimelerde 'ki' bağlacı kalıplaşarak bitişik yazılır. 'Mademki' bunlardan biridir. D'deki 'evdeki' sıfat yapan ki'dir, bağlaç değildir.

9. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'birleşik yapılı' bir fiil yoktur?

• A) Beni görünce mutlu oldu.
• B) Bu soruyu çözebilirim.
• C) Giden geminin ardından bakakaldı.
• D) Çocuklar bahçede koşuyor. ✓

A'da‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ 'Mutlu oldu' (Yardımcı eylemle kurulan), B'de 'Çözebilirim' (Kurallı birleşik/Yeterlilik), C'de 'Bakakaldı' (Kurallı birleşik/Sürerlik) birleşik fiildir. D'deki 'koşuyor' ise basit yapılı bir fiildir.

10. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'türemiş' bir sözcük kullanılmamıştır?

• A) Yolcular otobüse bindi.
• B) Sessiz bir ortamda çalıştık.
• C) Kalemim masada kalmış. ✓
• D) Gözlüklerini taktı.

A'da‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ 'Yol-cu', B'de 'Ses-siz' ve 'Çalış-tık', D'de 'Göz-lük' yapım eki almış türemiş sözcüklerdir. C seçeneğinde 'Kalem-im' (iyelik eki) sadece çekim eki almıştır, bu yüzden basit sözcüktür.

11. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'kinayeli' (tersini kastetme) bir anlatım vardır?

• A) O kadar zeki ki bütün derslerden kaldı. ✓
• B) Hava bugün çok güzel.
• C) Seni gördüğüme sevindim.
• D) Bu yemek çok lezzetli olmuş.

Cümlede‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ kişinin 'zeki' olduğu söylenirken aslında derslerden kalmasıyla 'tembel' veya 'başarısız' olduğu alaycı bir dille (kinaye) kastedilmiştir.

12. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'koşul-sonuç' (şart) anlamı vardır?

• A) Düzenli çalışırsan kazanırsın. ✓
• B) Çalıştığı için kazandı.
• C) Çalışmak üzere odasına gitti.
• D) Çalışıp kazandı.

Kazanma‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ eyleminin gerçekleşmesi 'düzenli çalışma' şartına bağlanmıştır (-sa/-se eki).

13. Aşağıdaki cümlelerden hangisi hem biçimce hem de anlamca olumsuzdur?

• A) Bu yemeği sevmiyor değilim.
• B) Sanki bunları ben söyledim!
• C) Evde ne ekmek ne de su kalmış.
• D) Sınıfta hiç kimse yoktu. ✓

Cümlenin‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ yükleminde 'yok' olumsuzluk sözcüğü bulunduğu için biçimce olumsuzdur. Anlam olarak da bir varlığın bulunmadığını bildirdiği için anlamca da olumsuzdur.

14. Aşağıdaki cümlelerden hangisi bağımlı sıralı bir cümledir?

• A) Hava karardı, yıldızlar parladı.
• B) Çocuk içeri girdi, sessizce yerine oturdu. ✓
• C) Öğretmen anlattı, öğrenciler dinledi.
• D) Kardeşim geldi, hepimiz sevindik.

Bağımlı‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ sıralı cümlede, sıralanan cümleler arasında en az bir ortak öğe (özne, nesne, tümleç vb.) bulunur. 'Çocuk içeri girdi' ve '(Çocuk) sessizce yerine oturdu' cümlelerinin özneleri ('Çocuk') ortaktır. Bu nedenle bağımlı sıralı cümledir.

15. Aşağıdaki cümlelerden hangisinin yapı özelliği yanlış verilmiştir?

• A) Güneşin batışını izlemek huzur veriyor. -> Birleşik Cümle
• B) Çok yürüdüm ve yoruldum. -> Bağlı Cümle
• C) Herkes sustu, onu dinledi. -> Sıralı Cümle
• D) Bu konuyu hiç anlamadım. -> Birleşik Cümle ✓

'Bu‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ konuyu hiç anlamadım.' cümlesinde tek bir yüklem ('anlamadım') vardır ve içinde fiilimsi bulunmaz. Bu nedenle yapısına göre basit bir cümledir, birleşik değildir. Diğer seçeneklerin yapıları doğru verilmiştir.

16. 'Çocuk, renkli balonun arkasından bakakaldı.' cümlesinin çatı özelliği hangisidir?

• A) Etken - Geçişsiz ✓
• B) Edilgen - Geçişsiz
• C) Dönüşlü - Geçişli
• D) Etken - Geçişli

Fiil‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ 'bakakaldı'. Bakakalan kim? -> Çocuk (gerçek özne). Dolayısıyla fiil etkendir. 'Onu bakakaldı' diyemediğimiz için fiil aynı zamanda geçişsizdir.

17. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde fiil, işteş çatılıdır?

• A) İki eski dost, yıllar sonra durakta karşılaştı. ✓
• B) Güneşin batışını saatlerce izledi.
• C) Baharın gelmesiyle ortalık güzelleşti.
• D) Zorlu yokuşu tırmanırken çok yoruldu.

İşteş‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ çatılı fiiller, eylemin birden fazla özne tarafından karşılıklı veya birlikte yapıldığını bildirir ve '-ş' ekini alır. 'karşılaştı' fiili, karşılıklı yapılan bir eylemi bildirdiği için işteştir.

18. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde çatı aranmaz?

• A) Sınav sonuçları oldukça iyiydi. ✓
• B) Sabaha kadar ders çalışmış.
• C) Bu konuyu bir daha görüşelim.
• D) Herkes sessizce onu dinliyordu.

Çatı‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ özelliği sadece fiil cümlelerinde aranır. 'iyiydi' (iyi idi) yüklemi bir isim olduğu için bu cümle bir isim cümlesidir ve bu cümlenin yükleminde çatı özelliği aranmaz.

19. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde eylemin 'başkası tarafından yapıldığı' anlamı vardır?

• A) Misafirler için hemen hazırlandı.
• B) Sokaklar baştan sona temizlendi. ✓
• C) Küçük çocuk, annesine sıkıca sarıldı.
• D) İki kardeş uzun uzun dertleşti.

Eylemin‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ başkası tarafından yapıldığı anlamı edilgen çatılı fiillerde bulunur. 'temizlendi' yükleminin öznesi 'Sokaklar'dır (sözde özne). Temizleme işini yapan ise belli değildir (başkası).

20. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde '-n' eki alan fiil, dönüşlü çatı özelliği kazanmıştır?

• A) Sınavdan önce konular tekrar edildi.
• B) Toplantı için şık bir elbise giyindi. ✓
• C) Duvara büyük bir afiş asıldı.
• D) Kaybolan cüzdan karakolda bulundu.

Dönüşlü‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ çatıda özne işi hem yapar hem de işten etkilenir. 'giyindi' yükleminin öznesi 'O'dur (gizli). Giyinme işini yapan da, bu işten etkilenip giyinmiş olan da aynı kişidir. Diğer seçeneklerdeki fiiller edilgendir.

21. Geçişsiz bir fiile '-r, -t, -dır' ekleri getirilerek fiilin geçişli yapılmasına 'oldurgan çatı' denir. Buna göre hangisi oldurgan çatılı bir fiildir?

• A) Çocuğu erkenden uyuttu. ✓
• B) Bütün evi ona temizletti.
• C) Bu mektubu müdüre yazdırdı.
• D) Arabayı sonunda tamir ettirdi.

Fiilin‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ kökü 'uyu-'dur. 'onu uyumak' anlamsız olduğu için geçişsizdir. '-t' ekini alarak 'uyut-' fiili oluşmuştur. 'onu uyutmak' anlamlı olduğu için fiil geçişli hale gelmiştir. Geçişsizken geçişli yapıldığı için oldurgandır.

22. Geçişli bir fiile '-r, -t, -dır' ekleri getirilerek fiilin geçişlilik derecesinin artırılmasına 'ettirgen çatı' denir. Buna göre hangisi ettirgen çatılı bir fiildir?

• A) Bebek, annesinin sözleriyle güldü.
• B) Komik fıkra hepimizi güldürdü.
• C) Tenceredeki yemeği pişirdi.
• D) Misafirler için annesine yemek pişirtti. ✓

Fiilin‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ kökü 'pişir-'dir. 'onu pişirmek' anlamlı olduğu için geçişlidir. '-t' ekini alarak 'pişirt-' fiili oluşmuştur. Bu fiil de geçişlidir. Geçişliyken tekrar çatı eki alarak geçişlilik derecesi artırıldığı ve işi başkasına yaptırma anlamı kazandığı için ettirgendir.

23. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde eylemin 'birlikte yapıldığı' anlamı vardır?

• A) İki komşu sürekli selamlaşır.
• B) Yıllardır hiç mektuplaşmadılar.
• C) Çocuklar hep bir ağızdan gülüştü. ✓
• D) İki ülke sonunda anlaştı.

İşteş‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ çatılı fiillerden 'gülüştü' fiili, eylemin birden fazla özne tarafından aynı anda, 'birlikte' yapıldığını ifade eder. Diğer seçeneklerdeki fiiller 'karşılıklı yapma' anlamı taşır.

24. 'Kadın, aynanın karşısında süslendi.' cümlesindeki fiilin çatı özelliği hangisidir?

• A) Edilgen
• B) Etken
• C) İşteş
• D) Dönüşlü ✓

'süslendi'‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ fiilinin öznesi 'Kadın'dır. Süslenme işini yapan da, bu işten etkilenip süslü hale gelen de kadının kendisidir. Fiil '-n' ekini almıştır. Bu nedenle dönüşlü çatılıdır.

25. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde eylemi yapan da eylemden etkilenen de aynı varlıktır?

• A) Araba, tamirci tarafından onarıldı.
• B) Küçük çocuk, annesinin arkasına saklandı. ✓
• C) Tüm sorular doğru cevaplandı.
• D) İki arkadaş bir süre bakıştı.

Bu‍​‌​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​‍ tanım, dönüşlü çatının tanımıdır. 'saklandı' fiilinin öznesi 'küçük çocuk'tur. Saklanma eylemini yapan da, bu eylem sonucunda saklanmış olan da çocuğun kendisidir.