Genel Tekrar Testi - 16
1961 Anayasası'nda yapılan 1971-1973 değişiklikleri arasında aşağıdakilerden hangisi gösterilemez?
Bu testteki tüm sorular ve cevapları (25 soru)
1. 1961 Anayasası'nda yapılan 1971-1973 değişiklikleri arasında aşağıdakilerden hangisi gösterilemez?
- A) Bakanlar Kuruluna kanun hükmünde kararname çıkarma yetkisinin tanınması
- B) Millî Güvenlik Kurulunun kurulması ✓
- C) Memurların sendika kurma hakkının kaldırılması
- D) TRT'nin özerkliğinin kaldırılması ve üniversite özerkliğinin zayıflatılması
- E) Devlet Güvenlik Mahkemelerinin kurulması
1971 ve 1973 askeri muhtıraları sonrasında yürütme organını güçlendirmek amacıyla anayasada köklü revizyonlara gidilmiştir. Bu kapsamda TRT'nin özerkliği kaldırılmış, DGM'ler kurulmuş ve KHK çıkarma yetkisi tanınmıştır. Ancak MGK, bu değişikliklerle değil 1961 anayasal düzeninin en başından itibaren yürürlükte olan bir kurumdur.
2. Basın yayın organlarında kendisiyle ilgili asılsız iddialarda bulunulan veya onuru zedelenen kişilere anayasa tarafından tanınan güvence hangisidir?
- A) Basın hürriyeti
- B) İspat hakkı
- C) Düzeltme ve cevap hakkı ✓
- D) Hak arama hürriyeti
- E) Kanuni hâkim güvencesi
Kişilerin şeref ve haysiyetine dokunan veya kendileriyle ilgili gerçeğe aykırı yayınlar yapılması halinde, mağdur olan kişilere tanınan anayasal güvence düzeltme ve cevap hakkıdır.
3. Bir kamu kurumu veya idari merciin, bir kişiyi gözaltında tutması veya özgürlüğünü sınırlandıracak şekilde alıkoyması öncelikle hangi anayasal ilkeyle çelişir?
- A) Kanuna aykırı elde edilen veriler delil sayılamaz.
- B) Cezai yaptırımlar ancak kanunla belirlenebilir.
- C) Suçluluğu kanıtlanana kadar herkes masumdur.
- D) Hiç kimse sözleşmeden doğan bir yükümlülük için özgürlüğünden yoksun bırakılamaz.
- E) İdare, kişi hürriyetini kısıtlayıcı yaptırım uygulayamaz. ✓
Anayasa uyarınca, idari makamlar şahısların hürriyetini kısıtlayıcı nitelikte hapis ya da alıkoyma gibi cezai yaptırımlar uygulama yetkisine sahip değildir.
4. Vatandaşların kişisel verilerinin korunmasını talep etme hakkı, hangi yıl yapılan anayasa değişikliği ile güvenceye kavuşturulmuştur?
- A) 2010 ✓
- B) 2007
- C) 1995
- D) 2004
- E) 2001
Bireylere kendileriyle ilgili kişisel verilerin korunmasını isteme hakkı ilk kez 2010 yılındaki anayasa değişiklikleriyle tanınmıştır.
5. 1982 Anayasası uyarınca, hangi kurumun getirdiği yükümlülükler hariç olmak üzere, bir Türk vatandaşının suç işlediği gerekçesiyle yabancı bir ülkeye iade edilmesi yasaktır?
- A) Avrupa İnsan Hakları Mahkemesine
- B) Uluslararası Ceza Divanına ✓
- C) Avrupa Adalet Divanına
- D) Uluslararası Deniz Hukuku Mahkemesine
- E) Lahey Adalet Divanına
Türk vatandaşlarının yabancı devletlere iade edilmesi anayasal olarak yasaktır. Bu kuralın tek anayasal istisnası Uluslararası Ceza Divanının getirdiği yükümlülüklerdir.
6. İşlenen bir suçtan ötürü suçlunun yakınlarının veya aile üyelerinin cezalandırılamayacağını öngören temel anayasal ilke hangisidir?
- A) Hukuka aykırı delil yasağı
- B) Geçmişe yürüme yasağı
- C) Masumiyet karinesi
- D) Kanunilik ilkesi
- E) Ceza sorumluluğunun şahsiliği ✓
Anayasa'nın 38. maddesine göre ceza sorumluluğu şahsidir. Bu ilke uyarınca hiç kimse işlediği bir suçtan dolayı başkalarının cezalandırılmasını isteyemez veya başkası adına cezalandırılamaz.
7. 1982 Anayasası'nın suç ve cezalara ilişkin esasları dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?
- A) Ceza ve güvenlik tedbirleri ancak kanunla konulabilir.
- B) Hukuka aykırı yollarla elde edilmiş olan bulgular, mahkemelerde delil olarak kullanılabilir. ✓
- C) Yalnızca sözleşmesel bir yükümlülüğün yerine getirilememesi nedeniyle kimse özgürlüğünden alıkonulamaz.
- D) İdari makamlar, kişi hürriyetinin kısıtlanması sonucunu doğuran bir yaptırım uygulayamaz.
- E) Suçluluğu mahkeme hükmüyle kesinleşene kadar hiç kimse suçlu sayılamaz.
Anayasa'nın 38. maddesi gereğince, hukuka aykırı yöntemlerle elde edilmiş bulgular hiçbir şekilde mahkemede delil olarak kabul edilemez ve hükme dayanak yapılamaz.
8. Aşağıdakilerden hangisi, masumiyet (suçsuzluk) karinesinin ihlal edildiği bir durumu doğrudan örnekler?
- A) Yargılama süreci devam eden bir kişinin medyada suçlu olarak ilan edilip tanıtılması ✓
- B) Savcılığın şüpheli hakkında soruşturma açıp iddianame hazırlaması
- C) Sanığın mahkeme önünde kendi lehine olan delilleri sunması
- D) Savcılık makamının kamu davası açması
- E) Mahkûmiyet kararı kesinleşen bir kişinin suçlu olarak nitelendirilmesi
Hakkındaki mahkûmiyet hükmü kesinleşmeyen herkes masum kabul edildiğinden, yargılama aşamasındaki bir kişinin suçlu olarak ilan edilmesi veya tanıtılması masumiyet karinesine aykırıdır.
9. Olağan dönemlerde temel hak ve hürriyetlere getirilecek sınırlandırmalar hiyerarşik olarak hangi hukuki norm ile yapılmak zorundadır?
- A) Milletlerarası anlaşma
- B) Cumhurbaşkanlığı kararnamesi
- C) İçtihat
- D) Yönetmelik
- E) Kanun ✓
Olağan anayasal düzende temel hak sınırlamaları yürütmenin tasarruflarıyla değil, sadece yasama organı tarafından çıkarılan kanunla yapılabilir.
10. Aşağıdaki hak ve güvencelerden hangisi, 1982 Anayasası'nın 'kişinin hakları ve ödevleri' (koruyucu haklar) başlığı altında yer almayıp, sosyal ve ekonomik bir hak olarak düzenlenmiştir?
- A) Mülkiyet hakkı
- B) Zorla çalıştırma yasağı
- C) Ailenin korunması ve çocuk hakları ✓
- D) Düzeltme ve cevap hakkı
- E) Basın hürriyeti
Ailenin korunması ve çocuk hakları, devletin koruyucu ve destekleyici rolünü gerektiren sosyal ve ekonomik haklar (pozitif statü) arasında yer almaktadır.
11. Aşağıdakilerden hangisi 1982 Anayasası'nda düzenlenen sosyal ve ekonomik haklar (pozitif statü hakları) kapsamında yer alan haklardan biri değildir?
- A) Sağlık hakkı
- B) Konut hakkı
- C) Eğitim ve öğrenim hakkı
- D) Miras hakkı ✓
- E) Çalışma hakkı
Miras hakkı, mülkiyet hakkıyla birlikte kişinin hakları ve ödevleri (negatif statü) başlığı altında yer alır; sosyal haklar arasında değildir.
12. 1982 Anayasası uyarınca, Türkiye'de bulunan yabancıların karşılıklılık esasına uyulması şartıyla kullanabileceği siyasi hak hangisidir?
- A) Seçme ve seçilme hakkı
- B) Dilekçe hakkı ✓
- C) Askerlik yapma yükümlülüğü
- D) Devlet memuru olma hakkı
- E) Siyasi parti üyeliği
Yabancı uyruklu kişilerin Türkiye'de dilekçe hakkını kullanabilmesi, kendi ülkelerinin de Türk vatandaşlarına aynı hakkı tanımasına (karşılıklılık ilkesine) ve Türkiye'de ikamet etmelerine bağlıdır.
13. Aşağıdakilerden hangisi 1982 Anayasası'nda sosyal ve ekonomik haklar (pozitif statü hakları) arasında düzenlenmemiştir?
- A) Ailenin korunması
- B) Grev ve lokavt hakkı
- C) Toplantı ve gösteri yürüyüşü düzenleme hakkı ✓
- D) Kıyılardan yararlanma hakkı
- E) Çalışma ve sözleşme hürriyeti
Toplantı ve gösteri yürüyüşü düzenleme hakkı, bireyleri devlete karşı koruyan kişi hak ve ödevleri (negatif statü) başlığı altında yer alır.
14. 1982 Anayasası'nın vatandaşlık bağına dayandırdığı ve yabancıların yararlanması mümkün olmayan hak hangisidir?
- A) Çalışanların sendika kurma hakkı
- B) Kamu hizmetlerine ve devlet memurluğuna girme hakkı ✓
- C) Yetkili makamlara dilekçe hakkı
- D) Kişisel haberleşme hürriyeti
- E) Kamu kurumlarından bilgi edinme hakkı
Kamu hizmetlerine girme hakkı, anayasal niteliği gereği sadece Türk vatandaşlarına tanınmıştır. Dilekçe veya bilgi edinme haklarından ise yabancılar da belirli şartlarla yararlanabilir.
15. Yürürlükteki seçim mevzuatı ve anayasal kurallara göre, aşağıdaki kişilerden hangisi milletvekili genel seçimlerinde oy kullanma hakkına sahiptir?
- A) Ayırt etme gücünden tamamen yoksun kişiler
- B) Kasıtlı suçtan hükümlü olarak ceza infaz kurumunda bulunanlar
- C) Askerî öğrenciler
- D) Taksirli suçtan bir yıl veya daha fazla hüküm giyenler ✓
- E) Silahaltındaki er ve erbaşlar
Taksirli suçlardan dolayı cezaevinde bulunan hükümlüler, aldıkları ceza süresi ne olursa olsun oy kullanma hakkına sahiptirler.
16. 1982 Anayasası'na göre aşağıdakilerden hangisi sosyal ve ekonomik haklar (isteme hakları) arasında sayılmayıp, kişi hakları arasında düzenlenmiştir?
- A) Eğitim ve öğrenim hakkı
- B) Çalışma hakkı
- C) Toplantı ve gösteri yürüyüşü düzenleme hakkı ✓
- D) Konut hakkı
- E) Sağlıklı ve dengeli çevrede yaşama hakkı
Toplantı ve gösteri yürüyüşü düzenleme hakkı, bireyin hak hürriyetlerini koruyan kişi hak ve ödevleri (negatif statü) arasındadır; diğer şıklar ise sosyal-ekonomik haklardır.
17. Türkiye'de bulunan yabancıların karşılıklılık esasına göre yararlanabileceği anayasal hak hangisidir?
- A) Din ve vicdan hürriyeti
- B) Bilgi edinme hakkı ✓
- C) Sağlık hizmetleri
- D) Konut hakkı
- E) Çalışma hakkı
Yabancılar karşılıklılık ilkesine uyulması şartıyla dilekçe, bilgi edinme ve Kamu Denetçisine başvurma haklarından yararlanabilirler.
18. Siyasi partilerin uymakla yükümlü olduğu anayasal kurallar ve mali yapıları hakkında aşağıdaki bilgilerden hangisi yanlıştır?
- A) Parti faaliyetleri ve parti içi düzenlemeler demokrasi ilkelerine aykırı olamaz.
- B) Kapatılan parti başka bir ad altında kurulamaz.
- C) Devlet siyasi partilere hakça ve yeterli düzeyde mali yardım yapar.
- D) Siyasi partilerin mali denetimini Sayıştay yapar. ✓
- E) Siyasi partiler yabancı devlet ve uluslararası kuruluşlardan maddi yardım alamaz.
Siyasi partilerin mali denetim yetkisi sadece Anayasa Mahkemesi'ne aittir; Sayıştay bu süreçte sadece Anayasa Mahkemesine yardımcı bir organ olarak denetim yapar.
19. Spor federasyonlarının disiplin ve yönetim kararlarına karşı anayasa uyarınca başvurulan, kararları kesin olan ve yargı yolunu kapatan zorunlu kurul hangisidir?
- A) Devlet Denetleme Kurulu
- B) Kamu Denetçiliği Kurumu
- C) Kamu Görevlileri Hakem Kurulu
- D) Tahkim Kurulu ✓
- E) Yüksek Hakem Kurulu
Anayasa'nın 59. maddesine eklenen fıkra uyarınca, spor federasyonlarının kararlarına karşı ancak zorunlu tahkim yoluna (Tahkim Kurulu) başvurulabilir ve bu kurulun kararlarına karşı başka hiçbir yargı mercine gidilemez.
20. Aşağıde belirtilen haklardan hangisi yalnızca Türk vatandaşlarına özgülenmiş bir siyasi hak olmayıp, ülkemizde bulunan yabancılar dahil herkes için geçerli olan bir kişi hakkıdır?
- A) Vatan hizmeti
- B) Özel hayatın gizliliği ✓
- C) Seçme ve seçilme hakkı
- D) Kamu hizmetine girme hakkı
- E) Mal bildirimi
Özel hayatın gizliliği ve korunması hakkı, vatandaşlık şartı aranmaksızın ülkede bulunan herkesin yararlanabileceği bir kişi hakkı (negatif statü hakkı) niteliğindedir.
21. 1982 Anayasası'na göre Türk vatandaşlığı ve vatandaşlık hakları hakkında aşağıdaki bilgilerden hangisi yanlıştır?
- A) Türk Devleti'ne vatandaşlık bağıyla bağlı olan herkes Türk'tür.
- B) Türk babanın veya Türk annenin çocuğu Türk'tür.
- C) Vatandaşlıktan çıkarma işlemlerine karşı yargı yolu kapalıdır. ✓
- D) Vatandaşlık kanunun gösterdiği şartlarla kazanılır ve kaybedilir.
- E) Hiçbir Türk vatana bağlılıkla bağdaşmayan bir eylemde bulunmadıkça vatandaşlıktan çıkarılamaz.
Anayasa uyarınca, Cumhurbaşkanı tarafından verilen vatandaşlıktan çıkarma kararlarına karşı Danıştayda dava açılabilir; yani yargı yolu tamamen açıktır.
22. Temel hak ve özgürlüklerin hukuki niteliği ve kapsamı hakkında aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?
- A) Temel hak ve özgürlükler sınırsızdır. ✓
- B) Herkes temel hak ve özgürlüklere sahiptir.
- C) Temel hak ve özgürlükler devredilmez ve vazgeçilmezdir.
- D) Temel hak ve özgürlükler kişinin topluma, ailesine ve diğer kişilere karşı sorumluluklarını da içerir.
- E) Temel hak ve özgürlükler kişiliğe bağlı ve dokunulmazdır.
Temel hak ve özgürlükler dokunulmaz, devredilmez ve vazgeçilmez niteliktedir; ancak toplumsal düzenin korunması adına anayasal sınırlar içinde sınırlandırılabilir, yani sınırsız değildir.
23. Aşağıdakilerden hangisi 1982 Anayasası'nın sağladığı sosyal haklardan biri olarak kabul edilir?
- A) Taşınmaz mülkiyeti
- B) Asgari yaşam standardı ✓
- C) Seçme ve seçilme hakkı
- D) Siyasi parti kurma
- E) Diplomatik dokunulmazlık
Sosyal devlet, her vatandaşın asgari bir yaşam standardına sahip olmasını sağlamak için iktisadi ve sosyal tedbirler almakla yükümlüdür.
24. Savaş, seferberlik veya olağanüstü dönemlerde dahi sınırlandırılması veya durdurulması kesinlikle yasak olan hak grubuna ne ad verilir?
- A) İsteme hakları
- B) Katılma hakları
- C) Mutlak haklar
- D) Çekirdek haklar ✓
- E) Koruyucu haklar
Olağanüstü yönetim usullerinde dahi dokunulması yasak olan asgari anayasal güvencelere çekirdek haklar (dokunulmaz alan) denir.
25. Aşağıdakilerden hangisi 1982 Anayasası'nda düzenlenen siyasi haklar ve ödevler (aktif statü hakları) grubuna dahil değildir?
- A) Vergi ödevi
- B) Kıyılardan yararlanma hakkı ✓
- C) Dilekçe hakkı
- D) Seçme ve seçilme hakkı
- E) Vatandaşlık hakkı
Kıyılardan yararlanma hakkı, anayasal sistemimizde sosyal ve ekonomik haklar başlığı altında yer alır; siyasi bir hak değildir.