Genel Tekrar Testi - 2
• Karma hükûmet yapısını uygulayan • Yasama (meclis) yorumu sistemini barındıran • Çoğunlukçu demokrasi anlayışını esas alan • Hem tek partili hem çok partili yıllarda yürürlükte kalan Bu özellikler hangi anayasamıza aittir?
Bu testteki tüm sorular ve cevapları (25 soru)
1. • Karma hükûmet yapısını uygulayan • Yasama (meclis) yorumu sistemini barındıran • Çoğunlukçu demokrasi anlayışını esas alan • Hem tek partili hem çok partili yıllarda yürürlükte kalan Bu özellikler hangi anayasamıza aittir?
- A) 1921 Anayasası
- B) 1961 Anayasası
- C) 1982 Anayasası
- D) 1924 Anayasası ✓
- E) 1876 Anayasası
Meclis yorumu yetkisi, karma hükûmet modeli ve hem tek partili hem çok partili siyasi hayatta uygulanma özellikleri tamamen 1924 Anayasası'nın belirleyici yanlarıdır.
2. Egemenlik hakkının millet adına yetkili organlar eliyle kullanılmasını öngörerek kuvvetler ayrılığı ilkesini açıkça kabul eden ilk anayasa hangisidir?
- A) 1961 Anayasası ✓
- B) 1924 Anayasası
- C) 1921 Anayasası
- D) 1982 Anayasası
- E) 1876 Kanun-ı Esasi
1961 Anayasası, 'Egemenlik yetkili organlar eliyle kullanılır' hükmünü getirerek meclisin mutlak üstünlüğüne son vermiş ve yasama, yürütme ile yargıyı ayrı organlara dağıtmıştır. Bu, anayasal düzeyde kuvvetler ayrılığı ilkesinin ilk kez net biçimde benimsenmesini sağlamıştır.
3. Kanunlerin anayasaya uygunluğunu denetlemekle görevli olan Anayasa Mahkemesi ilk kez hangi anayasa ile kurulmuştur?
- A) 1921 Anayasası
- B) 1982 Anayasası
- C) 1961 Anayasası ✓
- D) 1961 Anayasası'nın 1971 değişiklikleri
- E) 1924 Anayasası'nın çok partili döneme geçiş değişiklikleri
Kanunların anayasal denetimini gerçekleştirmek ve anayasanın üstünlüğünü korumak amacıyla kurulan Anayasa Mahkemesi, ilk kez 1961 Anayasası ile hukuk sistemimize katılmıştır.
4. • Yargı organına ilişkin hüküm bulundurmayan • Temel hak ve hürriyetleri düzenlemeyen • Tek çerçeve anayasa niteliği taşıyan • Millî egemenlik ilkesini getiren Bu özellikler hangi anayasaya aittir?
- A) 1961 Anayasası
- B) 1876 Anayasası
- C) 1982 Anayasası
- D) 1921 Anayasası ✓
- E) 1924 Anayasası
Olağanüstü savaş koşullarında hazırlanan 1921 Anayasası, yargı teşkilatına ve temel hak-özgürlükler listesine yer vermeyen tek anayasamızdır.
5. Aşağıdaki anayasal ilkeler ve bu ilkelerin ilk kez açıkça yer aldığı anayasa eşleştirmelerinden hangisi yanlıştır?
- A) Hukuk devleti - 1982 Anayasası ✓
- B) Kuvvetler ayrılığı - 1961 Anayasası
- C) Laiklik - 1924 Anayasası
- D) Sosyal devlet - 1961 Anayasası
- E) Egemenliğin millete ait olması - 1921 Anayasası
Hukuk devleti ilkesi, Türkiye Cumhuriyeti Devleti'nin temel nitelikleri arasına ilk defa 1961 Anayasası'nın 2. maddesiyle girmiştir. Dolayısıyla bu ilkenin ilk olarak 1982 Anayasası ile kabul edildiğini iddia eden seçenek hatalıdır.
6. Aşağıdakilerden hangisi 1924 Anayasası üzerinde yapılan anayasa değişikliklerinden biri değildir?
- A) Laiklik ilkesinin anayasaya eklenmesi
- B) İstiklal Marşı'nın devletin millî marşı olarak anayasaya eklenmesi ✓
- C) Seçmen yaşının 18'den 22'ye yükseltilmesi
- D) Milletvekili yemin metnindeki dini ifadelerin kaldırılması
- E) Kadınlara milletvekili seçme ve seçilme hakkının verilmesi
1924 Anayasası üzerinde yapılan değişikliklerle sırasıyla 1928'de laikleşme kapsamında yemin metni ve dini ibareler çıkarılmış, 1934'te kadınlara seçme-seçilme hakları verilmiş, 1937'de ise Cumhuriyet'in niteliklerine laiklik ilkesi eklenmiştir.
7. Aşağıdakilerden hangisi 1921 Anayasası'nda 1923 yılında gerçekleştirilen değişikliklerden biri değildir?
- A) Başbakanın Cumhurbaşkanı tarafından meclis üyeleri arasından atanması
- B) Hükûmet şeklinin Cumhuriyet olduğunun belirtilmesi
- C) Cumhurbaşkanının TBMM tarafından kendi üyeleri arasından seçilmesi
- D) Devletin dininin İslam, resmî dilinin Türkçe olduğunun belirtilmesi
- E) Cumhuriyet rejimi hükmünün değiştirilemez olduğunun anayasaya eklenmesi ✓
Cumhuriyet rejiminin kabul edilmesinin yanı sıra bu hükmün değiştirilemeyeceğine dair değiştirme yasağı ilk kez 1924 Anayasası'nda (Madde 1) yer almıştır; 1921 Anayasası'nda henüz sert değiştirme yasakları bulunmamaktaydı.
8. Osmanlı-Türk anayasal gelişiminde yasama ve yürütme güçlerinin tamamen mecliste toplandığı anayasa aşağıdakilerden hangisidir?
- A) 1921 Anayasası ✓
- B) 1961 Anayasası
- C) 1982 Anayasası
- D) 1924 Anayasası
- E) 1876 Anayasası
1921 Teşkilat-ı Esasiye Kanunu, güçler birliği prensibinin en uç biçimi olan meclis hükûmeti modelini getirerek yasama ve yürütme yetkilerini tamamen ve doğrudan TBMM'ye vermiştir.
9. 27 Mayıs 1960 müdahalesinin ardından yeni anayasayı hazırlamak amacıyla kurulan Kurucu Meclisin kanatları aşağıdakilerden hangisinde doğru verilmiştir?
- A) Millî Birlik Komitesi - TBMM
- B) Millî Güvenlik Konseyi - Danışma Meclisi
- C) Millî Birlik Komitesi - Temsilciler Meclisi ✓
- D) Millî Güvenlik Konseyi - Temsilciler Meclisi
- E) Millî Birlik Komitesi - Danışma Meclisi
1960 müdahalesi sonrasında anayasayı hazırlayan Kurucu Meclis iki kanattan oluşmaktaydı: Askeri kanadı yönetimi elinde tutan subayların yer aldığı Milli Birlik Komitesi oluştururken, sivil kanat ise Temsilciler Meclisi olarak adlandırılmıştı.
10. Aşağıdaki anayasal kurumlardan hangisi, ilk kez 1982 Anayasası ile kurulan Atatürk Kültür, Dil ve Tarih Yüksek Kurumu, Devlet Denetleme Kurulu ve Yükseköğretim Kurulu ile aynı dönemde kurulmamış, daha önce 1961 Anayasası ile kurulmuştur?
- A) Sayıştay
- B) Atatürk Kültür, Dil ve Tarih Yüksek Kurumu
- C) Yükseköğretim Kurulu
- D) Anayasa Mahkemesi ✓
- E) Devlet Denetleme Kurulu
Devlet Denetleme Kurulu (DDK), Yükseköğretim Kurulu (YÖK) ve Atatürk Kültür, Dil ve Tarih Yüksek Kurumu gibi yapılar idari ve akademik hayatı düzenlemek üzere doğrudan 1982 Anayasası ile kurulmuş kurumlardır. Oysa Anayasa Mahkemesi, 1961 Anayasası döneminde hayata geçirilmiş köklü bir yargı merciidir.
11. Türk anayasa tarihinde, metnin başlangıç kısmına (preamble) yer veren iki anayasa aşağıdakilerin hangisinde birlikte verilmiştir?
- A) 1921 ve 1924 anayasaları
- B) 1924 ve 1982 anayasaları
- C) 1961 ve 1982 anayasaları ✓
- D) 1921 ve 1982 anayasaları
- E) 1924 ve 1961 anayasaları
Anayasa metninin felsefesini açıklayan başlangıç kısmı (preamble), Türk hukuk tarihinde ilk kez 1961 Anayasası'nda kullanılmıştır. Günümüzde yürürlükte olan 1982 Anayasası da bu geleneği devam ettirerek bir başlangıç metni içermektedir. 1921 ve 1924 anayasalarında ise böyle bir bölüme yer verilmemiştir.
12. 1924 Anayasası'nda yer alan 'Devletin dini İslam'dır' ibaresi hangi yıl yapılan anayasa değişikliğiyle metinden çıkarılmıştır?
- A) 1928 ✓
- B) 1929
- C) 1923
- D) 1937
- E) 1934
Laikleşme adımlarının bir gereği olarak 1928 yılında yapılan anayasa değişikliğiyle 'Devletin dini İslam'dır' ibaresi 1924 Anayasası'ndan tamamen çıkarılmıştır.
13. 1876 tarihli Kanun-ı Esasi'nin hükümleri incelendiğinde, aşağıdakilerden hangisi bu anayasanın özelliklerinden biri değildir?
- A) Yasama organının çift meclisli bir yapıdan oluşması
- B) Bakanlar Kurulunun parlamentoya karşı siyasi olarak sorumlu olması ✓
- C) Padişahın gerekli durumlarda Meclis-i Mebusan'ı feshedebilmesi
- D) Heyet-i Âyan üyelerinin padişah tarafından ömür boyu görevle atanması
- E) Meclisi tatil etme veya kapatma yetkisinin padişaha ait olması
Osmanlı Devleti'nin ilk anayasası olan Kanun-ı Esasi'nin 1876'daki orijinal metnine göre hükûmet (Heyet-i Vükela), icraatları bakımından padişaha karşı sorumluydu. Bakanlar Kurulunun meclise karşı siyasal sorumluluğu ise ancak II. Meşrutiyet dönemindeki 1909 anayasa değişiklikleriyle getirilmiştir.
14. 1961 Anayasası ile ilgili aşağıdaki yargılardan hangisi yanlıştır?
- A) Millet Meclisi ve Cumhuriyet Senatosu olmak üzere iki meclisli parlamento yapısı kurulmuştur.
- B) Hem tek partili hem de çok partili siyasi hayatta uygulanmıştır. ✓
- C) Siyasi partiler demokratik yaşamın vazgeçilmez unsurları olarak kabul edilmiştir.
- D) Hükûmet modeli olarak parlamenter sistem esas alınmıştır.
- E) Seçimlerin serbest, eşit, gizli oy, genel oy ve tek dereceli yapılması benimsenmiştir.
1924 Anayasası hem tek partili şeflik döneminde hem de 1946 sonrasındaki çok partili dönemde uygulanmıştır. Buna karşın 1961 Anayasası'nın yürürlükte olduğu dönemde Türkiye'de hep çok partili demokratik hayat geçerli olmuştur.
15. TBMM'nin egemenliğin tek temsilcisi ve egemenliği millet adına kullanan yegâne organ olma özelliğine son veren ilk anayasa hangisidir?
- A) 1961 Anayasası ✓
- B) 1876 Kanun-ı Esasi
- C) 1982 Anayasası
- D) 1921 Anayasası
- E) 1924 Anayasası
1961 Anayasası ile birlikte milli egemenliğin yalnızca meclis tarafından değil, anayasada belirtilen diğer yetkili organlar (örneğin bağımsız mahkemeler) eliyle de kullanılacağı hükme bağlanarak TBMM'nin mutlak egemenlik tekeli sonlandırılmıştır.
16. Aşağıdakilerden hangisi 1924 Anayasası'nın belirgin özelliklerinden biri değildir?
- A) Kişilerin tabii haklar anlayışına dayanan özgürlüklere sahip olması
- B) Meclis hükûmeti sisteminin aynen sürdürülmesi ✓
- C) Yargı yetkisinin bağımsız mahkemelere verilmiş olması
- D) Anayasanın üstünlüğü ilkesinin kabul edilmesi
- E) Meclis yorumlarına yer veren tek anayasa olması
1924 Anayasası meclis hükûmeti ile parlamenter sistemi harmanlayan 'karma hükûmet' modelini benimsemiştir. Dolayısıyla gücün tamamen tek başına meclise ait olduğu saf meclis hükûmeti sistemi 1924 Anayasası ile terk edilmiştir.
17. Türk anayasa tarihinde referandum (halk oylaması) yoluyla kabul edilerek yürürlüğe giren anayasalar aşağıdakilerin hangisinde birlikte verilmiştir?
- A) Yalnızca 1982 Anayasası
- B) Yalnızca 1961 Anayasası
- C) 1924 ve 1961 anayasaları
- D) 1961 ve 1982 anayasaları ✓
- E) Yalnızca 1924 Anayasası
1924 Anayasası herhangi bir halkoyuna sunulmadan doğrudan meclis içi oylamayla yasalaşmıştır. Buna karşın askeri dönemlerin ardından hazırlanan 1961 ve 1982 anayasaları, milletin doğrudan onayına sunuldukları referandum süreçleriyle kabul edilerek yürürlüğe sokulmuştur.
18. Türk anayasa tarihiyle ilgili aşağıdaki yargılardan hangisi yanlıştır?
- A) TBMM 30 Ekim 1922'de Osmanlı İmparatorluğu'nun sona erdiğini ve yeni Türkiye Devleti'nin doğduğunu ilan etmiştir.
- B) 3 Mart 1924'te halifelik kaldırılmış ve Osmanlı hanedanı mensuplarının yurt dışına çıkarılması kararlaştırılmıştır.
- C) 1921 Anayasası'nda Cumhuriyet hükûmet şekli, diğer anayasalarda devlet şekli olarak ifade edilmiştir.
- D) TBMM'nin 1 Kasım 1922 tarihli kararıyla saltanat ve hilafet makamları birbirinden ayrılmıştır.
- E) Tek yumuşak ve çerçeve anayasa 1924 Anayasası'dır. ✓
Türk hukuk tarihindeki tek yumuşak (kolay değiştirilebilen) ve çerçeve (kısa) anayasa 1921 Anayasası'dır. 1924 Anayasası ise sert ve kazuistik (ayrıntılı) bir yapıya sahipti.
19. Çift meclisli yasama yapısını kuran, Anayasa Mahkemesini hukukumuza dahil eden, sosyal ve ekonomik hakları düzenleyen ve kuvvetler ayrılığı ilkesini benimseyen anayasa hangisidir?
- A) 1982 Anayasası
- B) 1876 Kanun-ı Esasi
- C) 1921 Anayasası
- D) 1961 Anayasası ✓
- E) 1924 Anayasası
Kuvvetler ayrılığı ilkesinin kabul edilmesi, sosyal ve ekonomik hakların genişçe güvenceye alınması, anayasa yargısının (Anayasa Mahkemesi) tesisi ve Cumhuriyet Senatosu ile Millet Meclisi'nden oluşan çift meclisli yasama organı özellikleri doğrudan 1961 Anayasası ile getirilmiş yeniliklerdir.
20. Türk hukuk tarihinde; insan haklarına dayalı devlet, sosyal devlet, kuvvetler ayrılığı ilkeleri ile Anayasa Mahkemesi ve Millî Güvenlik Kurulu ilk kez hangi anayasada yer almıştır?
- A) 1961 Anayasası ✓
- B) 1982 Anayasası
- C) 1924 Anayasası
- D) 1921 Anayasası
- E) 1876 Kanun-ı Esasi
1961 Anayasası, Türk anayasa tarihinin en özgürlükçü metinlerinden biri kabul edilir. Bu anayasa ile hukuk devletinin somutlaşmış halleri olan sosyal devlet ve insan haklarına dayalı devlet kavramları mevzuatımıza girmiştir. Ayrıca yasama denetimi yapan Anayasa Mahkemesi ve güvenlik politikaları için MGK da ilk kez anayasal birer organ olarak kurulmuştur.
21. Cumhuriyet'in ilan edildiği 29 Ekim 1923 tarihinden günümüze kadar Türkiye'de uygulanan farklı anayasal rejimlerin (anayasa metinlerinin) sayısı kaçtır?
- A) 3
- B) 5
- C) 2
- D) 4 ✓
- E) 6
Cumhuriyet dönemi boyunca yürürlüğe giren ve uygulanan anayasal metinler 1921 (1923 değişikliği sonrası), 1924, 1961 ve 1982 anayasalarıdır. Bu çerçevede Cumhuriyet'in ilanından bu yana toplam 4 adet farklı anayasal rejim uygulanmış olmaktadır.
22. Aşağıdakilerden hangisi 1921 tarihli Teşkilat-ı Esasiye Kanunu'nun özelliklerinden biri değildir?
- A) Yumuşak anayasa yapısında olması
- B) Millî egemenlik ilkesini ilk kez benimsemesi
- C) Meclis hükûmeti sistemini getirmesi
- D) Yerinden yönetim ilkesine yer vermesi
- E) Kazuistik (ayrıntılı) anayasa niteliği taşıması ✓
1921 Teşkilat-ı Esasiye Kanunu, Türk tarihinin tek çerçeve (kısa ve öz) ve yumuşak anayasasıdır. Detaylı kurallardan oluşan ve değiştirilmesi zor olan 'kazuistik' anayasa yapısına sahip değildir.
23. Hükûmet şeklinin Cumhuriyet olması ve bunun değiştirilemeyeceğinin belirtilmesi, kuvvetler birliği, genel oy ilkesi ve başkentin Ankara olduğunun açıkça düzenlenmesi hangi anayasanın özellikleridir?
- A) 1876 Kanun-ı Esasi
- B) 1961 Anayasası
- C) 1924 Anayasası ✓
- D) 1921 Anayasası
- E) 1982 Anayasası
Devletin şeklinin Cumhuriyet olduğu ve bu hükmün değiştirilemeyeceği ilkesi ilk kez 1924 Anayasası ile getirilmiştir. Ayrıca Ankara'nın başkent oluşu, milletvekili seçimlerinde genel oy uygulanması ve meclis üstünlüğü sistemi भी 1924 Anayasası'nın kurucu nitelikleridir.
24. 1921 tarihli Teşkilat-ı Esasiye Kanunu'nda aşağıdaki konulardan hangisine ilişkin bir düzenleme yer almamıştır?
- A) Egemenliğin kime ait olduğu
- B) Temel hak ve hürriyetler ✓
- C) Taşra ve vilayet yönetimi
- D) Meclis seçimlerinin yenilenme süresi
- E) Yasama ve yürütme yetkilerinin kullanımı
1921 Anayasası, Kurtuluş Savaşı'nın olağanüstü koşullarında meclisin işleyişini sağlamak üzere kaleme alınmış son derece kısa bir metindir. Temel organların yetkilerini ve yerel idareyi düzenlemiş, ancak hak ve özgürlükleri güvenceye alan herhangi bir hükme yer vermemiştir. Bu anayasa Türk tarihindeki tek 'çerçeve' anayasa özelliğini taşır.
25. Türk anayasa tarihinde yasama organı çift meclisli (iki kanatlı) yapıya sahip olacak şekilde tasarlanmış olan anayasalar aşağıdakilerin hangisinde birlikte verilmiştir?
- A) Yalnızca 1876 Kanun-ı Esasi
- B) 1876 Kanun-ı Esasi ve 1961 Anayasası ✓
- C) 1876, 1921 ve 1961 anayasaları
- D) Yalnızca 1961 Anayasası
- E) 1921 ve 1961 anayasaları
Osmanlı döneminde Heyet-i Âyan ve Heyet-i Mebusan ile kurulan çift meclis yapısı, Cumhuriyet döneminde ise yalnızca 1961 Anayasası'ndaki Millet Meclisi ve Cumhuriyet Senatosu birlikteliğiyle uygulanmıştır.