Genel Tekrar Testi - 27
Ceza hukukumuzda bedensel cezalara veya insan onuruna aykırı cezalara yer verilmemesi hangi ilkenin gereğidir?
Bu testteki tüm sorular ve cevapları (25 soru)
1. Ceza hukukumuzda bedensel cezalara veya insan onuruna aykırı cezalara yer verilmemesi hangi ilkenin gereğidir?
- A) Hümanizm ilkesi ✓
- B) Kanuni hâkim ilkesi
- C) Eşitlik ilkesi
- D) İdarenin düzenleyici işlemleriyle suç ve ceza koyma yasağı
- E) Kusursuz ceza olmaz ilkesi
Hümanizm ilkesi, cezaların insan onuruna uygun biçimde düzenlenmesini gerektirir. Bedensel cezalara yer verilmemesi bu ilkenin bir yansımasıdır.
2. Türk Borçlar Kanunu'na göre, bir haksız fiil sorumluluğunun doğması ve tazminat yükümlülüğünün ortaya çıkması için gereken kurucu şartlar arasında yer almaz?
- A) Kusur
- B) Nedensellik bağı
- C) Hukuki fiil ✓
- D) Haksız fiil
- E) Zarar
Haksız fiil sorumluluğu için hukuka aykırı fiil, kusur, zarar ve fiille zarar arasında uygun nedensellik bağı aranır. Hukuki fiil adıyla ayrıca bir koşul yoktur.
3. Borçlunun ifa etmediği muaccel borçtan dolayı alacaklının, devletin yetkili icra organları aracılığıyla borçlunun mal varlığına el koyarak borcu tahsil etmesi işlemine ne ad verilir?
- A) Haciz ✓
- B) Kefalet
- C) Rehin
- D) Cayma hakkı
- E) İpotek
Haciz, borçlunun mal varlığına icra organları aracılığıyla el konularak alacağın tahsil edilmesini sağlar. Rehin ve ipotek ise alacağı önceden güvence altına alan araçlardır.
4. Sahibine bir eşya üzerinde kullanma, yararlanma ve tasarruf etme yetkilerini eksiksiz tanıyan tek sınırsız ayni hak hangisidir?
- A) Rehin hakkı
- B) Mülkiyet hakkı ✓
- C) Geçit hakkı
- D) Kaynak hakkı
- E) İntifa hakkı
Mülkiyet hakkı sahibine eşya üzerinde kullanma, yararlanma ve tasarrufta bulunma yetkilerinin tümünü verir. Diğer seçenekler sınırlı ayni haklardır.
5. Ölümüne kesin gözle bakılacak bir kaza veya felaket anında kaybolan ve cesedine ulaşılamayan bir kimsenin hukuki durumunun çözümü için hangi müessese uygulanir?
- A) Bir yıl sonra gaiplik kararı alınmalıdır.
- B) Kişiliğin sona ermesi için mahkemeye başvurulmalıdır.
- C) Beş yıl sonra gaiplik kararı alınmalıdır.
- D) Mirasçılar ancak teminat göstererek terekeyi kazanmalıdır.
- E) En büyük mülki idare amirinin yazısıyla nüfus kütüğüne ölüm kaydı düşülmelidir. ✓
Ölümüne kesin gözle bakılacak bir olayda kaybolan kişi hakkında ölüm karinesi uygulanır. Mahkeme kararı ve bekleme süresi gerekmeden yetkili idari makamın bildirimiyle nüfus kütüğüne ölüm kaydı düşülür.
6. Kerem, hukukun kaynaklarına ilişkin hazırladığı tabloda şu eşleştirmeleri yapmıştır: Asli kaynaklar: - Anayasa, kanun, Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi - Örf ve âdet hukuku Yardımcı kaynaklar: - Bilimsel görüşler (Doktrin) - Yönetmelik Buna göre Kerem, hangisini yanlış başlık altına yazmıştır?
- A) Kanun
- B) Doktrin
- C) Anayasa
- D) Örf ve âdet hukuku
- E) Yönetmelik ✓
Yönetmelik, kamu tüzel kişileri ve bakanlıklarca çıkarılan bağlayıcı ve emredici bir hukuk kuralı olduğu için ASLİ (bağlayıcı) yazılı kaynaklar arasındadır. Yardımcı kaynak değildir (E şıkkı doğru cevaptır). 💡 ÖSYM Püf Noktası (Adayların Sıkça Karıştırdığı Kavramlar): • ASLİ (BAĞLAYICI) KAYNAKLAR: Yazılı Kaynaklar (Anayasa, Kanun, CBK, Yönetmelik vb.) + Yazısız Kaynak (Örf ve Âdet Hukuku). • YARDIMCI KAYNAKLAR: Yargısal Kararlar (İçtihatlar) ve Bilimsel Görüşler (Doktrin). (Adayların yaptığı yaygın hata: Örf ve âdet hukuku yazısızdır ama hâkim için ASLİ/bağlayıcı kaynaktır. Yönetmelik ise bağlayıcı/ASLİ kaynaktır).
7. Medeni Kanun'un 'Yerleşim yeri, bir kimsenin sürekli kalmak niyetiyle oturduğu yerdir.' şeklindeki hükmü hangi kural türüne örnektir?
- A) Emredici hukuk kuralı
- B) Yetki verici hukuk kuralı
- C) Tamamlayıcı hukuk kuralı
- D) Tanımlayıcı hukuk kuralı ✓
- E) Yorumlayıcı hukuk kuralı
Hüküm, yerleşim yeri kavramının ne anlama geldiğini açıkladığından tanımlayıcı hukuk kuralıdır.
8. Türk hukukuna göre; I. Alıcının hileyle aldatılarak aldığı ürünün sahte çıkması II. Satışı kanunen yasak olan bir kamu malının satılması işlemlerinin tabi olacağı yaptırımlar sırasıyla hangisinde doğru verilmiştir?
- A) Tek taraflı bağlamazlık - Yokluk
- B) Mutlak butlan - Tek taraflı bağlamazlık
- C) Mutlak butlan - Nispi butlan
- D) Nispi butlan - Yokluk
- E) Nispi butlan - Mutlak butlan ✓
Hile ile mal satılması irade sakatlığı oluşturduğundan nispi butlana tabidir. Kanunen satılamayacak bir malın satışı ise başlangıçtaki imkansızlık/emredici kurala aykırılık nedeniyle mutlak butlandır.
9. Aşağıdaki yargısal kararlardan veya bilimsel çalışmalardan hangisi hukukun yardımcı kaynakları arasında yer almaz?
- A) Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kurulu tarafından alınan içtihadı birleştirme kararı ✓
- B) Bir asliye hukuk mahkemesi hakiminin benzer bir uyuşmazlıkta verdiği karar
- C) Bir doktora öğrencisinin yazdığı idare hukukuna ilişkin doktora tezi
- D) Bölge adliye mahkemesinin (istinaf) verdiği bir emsal karar
- E) Bir akademisyen tarafından kaleme alınmış olan Ceza Hukuku ders kitabı
Hukukun kaynaklarında bağlayıcılık esastır: • Yardımcı Kaynaklar (Bağlayıcı Değildir): Akademik tezler, ders kitapları (doktrin) ile mahkemelerin emsal kararları (içtihatlar) hâkimi bağlamaz, sadece yol gösterir. • Asli Kaynaklar (Bağlayıcıdır): Yargıtay ve Danıştay İçtihadı Birleştirme Kararları Resmî Gazete'de yayımlanır ve kanun gibi tüm yargı organlarını ve hâkimleri bağlar. Bu nedenle yardımcı kaynak değil, bağlayıcı asli kaynaktır.
10. Medeni Kanun'daki hak ehliyetinin usul hukukundaki karşılığı olan ve mahkemede davacı veya davalı olabilmeyi ifade eden kavram hangisidir?
- A) Fiil ehliyeti
- B) Dava ehliyeti
- C) Ceza ehliyeti
- D) Taraf ehliyeti ✓
- E) Hak ehliyeti
Davada davacı veya davalı olabilme yeteneği taraf ehliyetiidir. Taraf ehliyeti, medeni hukuktaki hak ehliyetinin usul hukukundaki görünümüdür.
11. Kişinin bizzat kullanması gereken, başkasına devredilemeyen ve miras yoluyla da geçmeyen (şahsa sıkı sıkıya bağlı) haklar hangileridir? I. Alacak hakkı II. Telif hakkı (mali haklar) III. Ölüme bağlı tasarrufta bulunma (vasiyet yapma) hakkı IV. Nafaka talep etme hakkı
- A) III ve IV ✓
- B) II ve III
- C) II ve IV
- D) Yalnız III
- E) I ve II
Ölüme bağlı tasarrufta bulunma ve nafaka hakları kişiye sıkı sıkıya bağlıdır. Alacak ve mali nitelikteki telif hakları ise kural olarak devredilebilir.
12. Bir örf ve âdet kuralının hukuki değer kazanıp asli bir kaynak haline gelmesi için gereken kurucu unsurlar hangileridir? I. Süreklilik (Maddi unsur) II. Genel inanış (Manevi unsur) III. Devlet yaptırımı (Hukuki unsur) IV. Kanunilik (Yazılılık) unsuru
- A) Yalnız III
- B) II, III ve IV
- C) I, II, III ve IV
- D) I, II ve IV
- E) I, II ve III ✓
Örf ve âdet hukukunun oluşması için davranışın uzun süredir tekrarlanması, toplumda uyulmasının zorunlu olduğuna dair genel inanış bulunması ve kuralın devlet gücüyle desteklenmesi gerekir.
13. Yalnızca sözleşme yapılan belirli kişilere karşı ileri sürülebilen haklara ---- haklar; evlat edinen ile evlatlık arasındaki hukuki bağa ise ---- hısımlığı denir. Boşluklara sırasıyla hangileri getirilmelidir?
- A) Alelade - Kayın
- B) Devredilemeyen - Kan
- C) Nispi - Evlatlık ✓
- D) Ayni - Kan
- E) Mutlak - Evlatlık
Yalnızca belirli kişilere karşı ileri sürülebilen alacak gibi haklar nispi haklardır. Evlat edinenle evlatlık arasındaki bağ ise evlatlık hısımlığıdır.
14. Miras bırakanın ölümünden sonra yasal mirasçıların miras paylarını gösteren veraset ilamını (mirasçılık belgesini) vermeye yetkili görevli mahkeme hangisidir?
- A) Asliye hukuk mahkemesi
- B) İş mahkemesi
- C) Kadastro mahkemesi
- D) Sulh hukuk mahkemesi ✓
- E) Ticaret mahkemesi
Mirasçılık belgesi, diğer adıyla veraset ilamı, başvuru üzerine sulh hukuk mahkemesince verilebilir.
15. Türk hukukunda karşılaşılan bazı işlemler şunlardır: I. Yetkili nikah memuru olmadan yapılan evlilik II. 15 yaşındaki birinin velisinin izni olmadan pahalı bir mal alması III. Hileyle aldatılarak yapılan bir satış sözleşmesi Bu işlemlere uygulanacak geçersizlik yaptırımları sırasıyla hangisinde doğru verilmiştir?
- A) Yokluk - Nispi butlan - Tek taraflı bağlamazlık
- B) Yokluk - Tek taraflı bağlamazlık - Nispi butlan ✓
- C) Mutlak butlan - Nispi butlan - Tek taraflı bağlamazlık
- D) Mutlak butlan - Tek taraflı bağlamazlık - Nispi butlan
- E) Yokluk - Mutlak butlan - Nispi butlan
Resmî memur önünde yapılmayan evlilik yokluk ile sakattır. Sınırlı ehliyetsizin tek başına yaptığı işlem tek taraflı bağlamazlığa tabidir. Hileli işlem ise nispi butlan doğurur.
16. Kullanılmasıyla mevcut bir hukuki ilişkiyi sona erdiren (bozucu yenilik doğuran) haklar arasında yer alıp, tek taraflı irade beyanıyla değil ancak bir mahkeme kararıyla sonuç doğuran durum hangisidir?
- A) Azil
- B) Fesih
- C) İstifa
- D) Boşanma ✓
- E) Takas
Azil, takas, fesih ve istifa tek taraflı irade açıklamasıyla mevcut hukuki ilişkiyi sona erdirebilir. Boşanma ise mahkeme kararı gerektirdiğinden bu grupta değerlendirilmez.
17. Yabancı bir ülke vatandaşı ile Türk vatandaşı arasındaki evlilik veya miras gibi özel hukuk uyuşmazlıkları hangi hukuk dalının konusudur?
- A) Aile hukuku
- B) Ticaret hukuku
- C) Devletler özel hukuku ✓
- D) Devletler genel hukuku
- E) Uluslararası hukuk
Yabancılık unsuru taşıyan kişiler arası özel hukuk ilişkilerinde hangi ülke hukukunun uygulanacağını devletler özel hukuku belirler.
18. Hukukta, varlığı bilinen bir olgudan yola çıkılarak bilinmeyen başka bir olgu hakkında sonuç çıkarılması durumuna ne ad verilir?
- A) Kıyas
- B) Karine ✓
- C) Alıntı
- D) Faraziye
- E) Tespit
Bilinen bir olgudan bilinmeyen başka bir olgu hakkında sonuç çıkarılmasına karine denir. Kıyas ise benzer bir hukuki ilişki için konulmuş hükmün hakkında kural bulunmayan başka bir ilişkiye uygulanmasıdır.
19. Aşağıdakilerden hangisi tanımlayıcı hukuk kurallarının özelliğini belirtmektedir?
- A) Bir hukuki kavramın veya kurumun ne anlama geldiğini açıklayan kurallardır. ✓
- B) Tarafların sözleşmede düzenlemediği ikinci derecedeki noktaları tamamlayan kurallardır.
- C) Mevcut bir hukuk kuralını yürürlükten kaldıran kurallardır.
- D) Tarafların kullandığı fakat anlamını açıklamadığı ifadeleri yorumlayan kurallardır.
- E) Tarafların kendi iradeleriyle değiştiremediği kurallardır.
Bir hukuki kavramın veya kurumun anlamını ve kapsamını açıklayan hükümlere tanımlayıcı hukuk kuralları denir.
20. Borçlar hukukunda, bir borcun alacaklı tarafından talep edilebilir ve borçlu tarafından ödenmesi zorunlu hale geldiği zaman dilimini ifade eden kavram hangisidir?
- A) Rehin
- B) İfa
- C) Muacceliyet ✓
- D) İbra
- E) Temerrüt
Borcun ifa zamanının gelerek alacaklı tarafından talep edilebilir hâle gelmesine muacceliyet denir. Temerrüt ise muaccel borcun zamanında yerine getirilmemesidir.
21. Sosyal hayatı düzenleyen bazı kurallar ve bunlara ait yaptırımlar verilmiştir: I. Ahlak kuralları - Tazminat II. Din kuralları - Günahkâr sayılma III. Hukuk kuralları - Ceza IV. Görgü kuralları - Ayıplama Buna göre, hangi kuralın yaptırımı yanlış eşleştirilmiştir?
- A) II ve III
- B) I ve IV
- C) Yalnız III
- D) Yalnız I ✓
- E) Yalnız II
Ahlak kurallarının yaptırımı tazminat değil; vicdani rahatsızlık veya kınama gibi manevi sonuçlardır. Tazminat, hukuk kurallarının ihlalinde uygulanan maddi bir yaptırımdır.
22. Medeni Kanun'un 'Bir hakkın açıkça kötüye kullanılmasını hukuk düzeni korumaz.' şeklindeki hükmü, niteliği yönünden hangi hukuk kuralı türüne örnektir?
- A) Yorumlayıcı
- B) İlga edici
- C) Tamamlayıcı
- D) Tanımlayıcı
- E) Emredici ✓
Hakkın kötüye kullanılması yasağı tarafların aksini kararlaştıramayacağı, doğrudan uygulanması gereken bir hükümdür. Bu nedenle emredici hukuk kuralı niteliğindedir.
23. Aşağıdakilerden hangisi bir hukuki yaptırım türü değildir?
- A) Kıyas ✓
- B) Geçersizlik
- C) Tazminat
- D) Hapis cezası
- E) İptal
Tazminat, iptal, ceza ve geçersizlik yaptırım türleridir. Kıyas ise kanunda boşluk olduğunda uygulanan bir yorum ve boşluk doldurma yöntemidir; yaptırım değildir.
24. Ceza hukukunda, suç işleyen bireye verilecek cezanın eziyet veya öç alma amacıyla değil, onu ıslah edip yeniden topluma kazandırma amacıyla uygulanmasını öngören ilke hangisidir?
- A) Kusursuz imkânsızlık ilkesi
- B) Masumiyet karinesi
- C) Kanunilik ilkesi
- D) Hümanizm ilkesi ✓
- E) Mülkilik ilkesi
Hümanizm ilkesi cezanın öç alma aracı değil, kişiyi ıslah ederek topluma yeniden kazandırma aracı olmasını esas alır.
25. Bir ülkede belli bir dönemde yürürlükte olan yazılı ve yazısız hukuk kurallarının tümünü ifade eden kavram hangisidir?
- A) Doğal hukuk
- B) Pozitif hukuk ✓
- C) Mevzu hukuk
- D) Tarihî hukuk
- E) Tabii hukuk
Pozitif hukuk, belirli bir ülkede ve zamanda yürürlükte bulunan yazılı ve yazısız hukuk kurallarının bütünüdür. Mevzu hukuk ise yalnızca yetkili makamlarca konulan yazılı kuralları kapsar.