Genel Tekrar Testi - 31
Taşra teşkilatının başı olan valinin, merkeze danışma zorunluluğu olmaksızın merkez adına karar alma ve uygulama yetkisi hangisidir?
Bu testteki tüm sorular ve cevapları (25 soru)
1. Taşra teşkilatının başı olan valinin, merkeze danışma zorunluluğu olmaksızın merkez adına karar alma ve uygulama yetkisi hangisidir?
- A) Geçici yetki devri
- B) Yetki genişliği ilkesi ✓
- C) Hiyerarşik denetim yetkisi
- D) İdari vesayet yetkisi
- E) İdari imza devri yetkisi
Yetki genişliği, merkezî idarenin taşradaki en üst temsilcisi olan valinin, merkeze danışmadan merkez adına karar alıp uygulayabilmesidir. Bu ilke merkezden yönetimin gecikme ve kırtasiyecilik gibi sakıncalarını azaltmayı amaçlar. Yetki valiye aittir, merkez adına kullanılır ve merkezî yönetim sistemi içinde kalır.
2. Memura, görevlerinde ve sergilediği davranışlarında kusurlu olduğunun yazılı olarak bildirilmesi hangi disiplin cezasıdır?
- A) Görevden uzaklaştırma tedbiri
- B) Kademe ilerlemesinin durdurulması
- C) Kınama cezası ✓
- D) Uyarma cezası
- E) Aylıktan kesme cezası
Kınama, memura görevinde ve davranışlarında kusurlu olduğunun yazıyla bildirilmesidir. Uyarma ise daha dikkatli olması gerektiğinin yazıyla bildirilmesidir. Görevden uzaklaştırma bir disiplin cezası değil, ihtiyati tedbirdir. 'Kusurlu olduğunun bildirilmesi' kınama; 'daha dikkatli olması gerektiği' uyarma cezasıdır.
3. İl özel idaresi, belediye ve köy gibi mahalli idarelerin (yerel yönetimlerin) anayasal özellikleri hakkında hangisi yanlıştır?
- A) Mahallî idareler kamu tüzel kişiliğine sahiptir.
- B) Yasal olarak kendilerine özgü bütçe ve gelir kaynakları bulunmaz. ✓
- C) Mahallî müşterek ihtiyaçları karşılamak için kurulurlar.
- D) İdarenin bütünlüğü ilkesine uygun olarak faaliyette bulunurlar.
- E) Karar organları seçmenler tarafından seçilerek oluşturulur.
Mahallî idareler ayrı kamu tüzel kişiliğine sahip, yerel ortak ihtiyaçları karşılayan ve karar organları seçimle oluşan özerk kuruluşlardır. Merkezî idarenin idari vesayet denetimine tabidirler ve görevleriyle orantılı gelir kaynaklarına sahip olmaları Anayasa'da güvence altına alınmıştır. Mahallî idarelerin kendilerine özgü gelir kaynakları vardır; aksi yöndeki ifade yanlıştır.
4. Yasal şartlar ve nüfus ölçütleri göz önüne alındığında, ülkemizde belediye veya büyükşehir belediyesi kurulabilecek yerleşim birimleri hangileridir?
- A) Büyükşehirler, nüfusu 5.000 üzeri yerler ve il merkezleri
- B) Büyükşehirler ile ilçe merkezleri
- C) Büyükşehirler, nüfusu 5.000 üzeri yerler, il ve ilçe merkezlerinin tamamı ✓
- D) Nüfusu 5.000 üzeri yerler ile il merkezleri
- E) Büyükşehirler ve nüfusu 5.000 üzeri olan yerler
İl ve ilçe merkezlerinde nüfusa bakılmaksızın belediye kurulması zorunludur. Nüfusu 5.000 ve üzerinde olan yerleşim yerlerinde kanundaki koşullarla belediye, 750.000 nüfus ölçütünü sağlayan il belediyelerinde ise kanunla büyükşehir belediyesi kurulabilir. Verilen dört yerleşim türünün tamamında ilgili şart ve usullerle belediye örgütlenmesi mümkündür.
5. Merkezi yönetimin, kamu hizmetlerini ülke genelinde yürütebilmek amacıyla başkent sınırları dışında kurduğu örgütsel yapı hangisidir?
- A) Belediye teşkilatı
- B) Taşra teşkilatı ✓
- C) Hizmet yerinden yönetim kuruluşları
- D) Yerel yönetim (mahalli idare) teşkilatı
- E) İl özel idaresi birimleri
Merkezî idarenin hizmetleri ülke genelinde yürütebilmek için başkent dışında il, ilçe ve gerektiğinde bölge düzeyinde örgütlenen bölümüne taşra teşkilatı denir. Taşra birimleri merkezî idarenin uzantısıdır ve onun hiyerarşisi içinde yer alır. Başkent dışındaki merkezî idare örgütlenmesi taşra teşkilatıdır.
6. Belediye meclisinin nitelikli çoğunlukla aldığı karar sonrasında, bir beldenin adının resmi olarak değiştirilmesi kimin onayıyla gerçekleşir?
- A) Vali
- B) Belediye başkanı
- C) Belediye meclisi kararı
- D) Kaymakam
- E) İçişleri Bakanlığı ✓
Beldenin adı, belediye meclisi üye tam sayısının en az dörtte üç çoğunluğunun kararı ve valinin görüşü üzerine İçişleri Bakanlığının onayıyla değiştirilir. Karar Resmî Gazete'de yayımlanır ve beldenin adıyla birlikte belediyenin adı da değişmiş sayılır. Meclis karar verir, vali görüş bildirir, nihai onay İçişleri Bakanlığınca verilir.
7. Belirli bir coğrafyadaki halkın yerel ve ortak ihtiyaçlarını karşılamak üzere karar organları seçimle oluşturulan kamu tüzel kişilerine ne ad verilir?
- A) Mahalli idareler (yerel yönetimler) ✓
- B) Valilik ve kaymakamlık taşra teşkilatı
- C) Merkezden yönetim birimleri
- D) Devletin başkent teşkilatı
- E) Hizmet yerinden yönetim kuruluşları
Mahallî idareler; il, belediye veya köy halkının yerel ortak ihtiyaçlarını karşılamak için oluşturulan kamu tüzel kişileridir. Kuruluş esasları kanunla düzenlenir ve karar organları seçmenler tarafından seçilir. İl, belediye ve köy halkının mahallî müşterek ihtiyaçları ile seçimle oluşan karar organları birlikte mahallî idareyi gösterir.
8. Devlet bünyesinde genel idare ilkelerine göre yürütülen asli ve sürekli görevleri yerine getirmekle yükümlü olan kamu personeli hangisidir?
- A) Sözleşmeli personel
- B) Sözleşmeli danışman
- C) Kamu işçisi
- D) Devlet memuru ✓
- E) Geçici aylıklı personel
Memurlar, devlet ve diğer kamu tüzel kişilerince genel idare esaslarına göre yürütülen asli ve sürekli kamu hizmetlerini yerine getiren kamu görevlileridir. İşçiler özel hukuk hükümlerine tabi iş sözleşmesiyle, sözleşmeli personel ise belirli uzmanlık gerektiren görevlerde sözleşmeyle çalışır. Genel idare esasları ile asli ve sürekli görev ifadeleri memuru tanımlar.
9. Yasal şartları taşıyan bir memurun kademe ilerlemesi yapabilmesi için onay vermeye yetkili makam hangisidir?
- A) Kamu Görevlileri Etik Kurulu
- B) Yüksek Disiplin Kurulu
- C) Mülki idare amiri
- D) Disiplin amiri
- E) Atamaya yetkili amir ✓
Kademe ilerlemesi için memurun bulunduğu kademede gerekli süreyi tamamlaması ve derecesinde ilerleyebileceği kademenin bulunması gerekir. Şartların gerçekleşmesi hâlinde kademe ilerlemesine ilişkin onay yetkisi atamaya yetkili amire aittir. Kademe ilerlemesinde onay mercii atamaya yetkili amirdir.
10. Devletin merkezden yönetim (merkeziyetçilik) yapılanması ile ilgili aşağıdaki bilgilerden hangisi yanlıştır?
- A) Bölgesel eşitsizlikleri artırarak ülkenin milli birliğini ve bütünlüğünü zayıflatır. ✓
- B) Merkezden yönetim yapılanmasında devlet tüzel kişiliği tektir.
- C) Hizmetlerin uzmanlık alanlarına göre bölünmesiyle bakanlıklar kurulur.
- D) Taşra teşkilatındaki görevliler merkezi idarenin hiyerarşik denetimi altındadır.
- E) Kamu hizmetlerinin sunumu için gereken mali kaynaklar merkezi bütçede toplanır.
Merkezden yönetimde devlet tüzel kişiliği tektir; kamu hizmetleri bakanlıklar biçiminde örgütlenir, gelir ve giderler merkezî bütçede toplanır ve taşra teşkilatı merkezin emirlerine bağlıdır. Merkezden yönetim ulusal birliği güçlendirir ve bölgeler arası eşitliği sağlamaya yardımcı olur. Ülke birliğini bozma ve bölgesel eşitsizliği artırma riski merkezden yönetimin değil, yerinden yönetimin sakıncaları arasında sayılır.
11. Yasal çerçevede, bir il belediyesinin büyükşehir belediyesine dönüştürülebilmesi için aranan asgari toplam nüfus sınırı kaçtır?
- A) 750.000 ✓
- B) 1.000.000
- C) 400.000
- D) 500.000
- E) 100.000
Belediye sınırları içindeki ve bu sınırlara en fazla on bin metre uzaklıktaki yerleşim birimlerinin toplam nüfusu 750.000'den fazla olan il belediyeleri, fiziki yerleşim durumu ve ekonomik gelişmişlik düzeyi dikkate alınarak kanunla büyükşehir belediyesine dönüştürülebilir. Büyükşehir belediyesi için nüfus ölçütü 750.000'dir; dönüşüm kanunla yapılır.
12. İl taşra teşkilatında valiye danışmanlık yapan ve kararlar alan il idare kurulunun daimi/sürekli üyeleri arasında yer almayan görevli hangisidir?
- A) İl tarım müdürü
- B) İl emniyet müdürü ✓
- C) Defterdar
- D) İl milli eğitim müdürü
- E) Hukuk işleri müdürü (vali yardımcısı)
İl idare kurulu valinin veya görevlendirdiği vali yardımcısının başkanlığında hukuk işleri müdürü, defterdar ve ilgili il müdürlerinden oluşur. İl emniyet müdürü il idare şube başkanlarından biri olmakla birlikte kurulun sürekli üyeleri arasında yer almaz. Emniyet müdürü taşra teşkilatında görev yapar ancak il idare kurulunun sürekli üyesi değildir.
13. 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu uyarınca memurluğa girişte aranan genel şartlardan biri olmayan veya yanlış verilen hüküm hangisidir?
- A) Görevin yapılmasına engel teşkil edecek sürekli bir akıl hastalığına sahip olmamak
- B) Taksirli suçlar hariç olmak üzere, kasten işlenen bir suçtan altı ay hapis cezası almış olmak ✓
- C) Genel kural olarak memuriyete giriş için 18 yaşını doldurmuş olmak
- D) Kamu haklarından yasaklı veya mahrum bulunmamak
- E) T.C. vatandaşı olma şartını taşımak
657 sayılı Kanun uyarınca memuriyete girişte Türk vatandaşı olmak, kural olarak on sekiz yaşını tamamlamak, kamu haklarından mahrum bulunmamak ve görevi sürekli yapmaya engel akıl hastalığı bulunmamak gibi şartlar aranır. Kasten işlenen bir suçtan mahkûmiyette genel sınır altı ay değil, bir yıl veya daha fazla hapis cezasıdır; ayrıca bazı katalog suçlar süreye bakılmaksızın engeldir. Seçenekteki altı aylık süre yanlıştır; kanundaki genel ölçüt bir yıl veya daha fazla hapis cezasıdır.
14. İdari faaliyetler arasında doğrudan halka sunulmayıp, idarenin kendi yapısını ve personel düzenini sağlamaya yönelik olan içsel faaliyet hangisidir?
- A) İç düzen/öz yönetim faaliyetleri ✓
- B) Kamu düzenini koruyucu kolluk faaliyetleri
- C) Özendirme ve destekleme çalışmaları
- D) Milli güvenlik faaliyetleri
- E) Kamu hizmeti sunumları
İç düzen veya öz yönetim faaliyetleri, idarenin personel alımı, personelin eğitimi, görevlendirilmesi ve disiplin işlemleri gibi kendi teşkilat yapısına yönelik faaliyetleridir. Bu nedenle doğrudan topluma sunulan bir hizmet niteliğinde değildir. Faaliyet idarenin kendi personeli ve iç işleyişiyle ilgiliyse doğrudan kamuya değil, idarenin kendisine yöneliktir.
15. Bakanlıkların kuruluşu ve teşkilatlanmasının doğrudan Cumhurbaşkanlığı kararnamesiyle yapılması, aşağıdaki idare hukukunun temel ilkelerinden hangisinin istisnasıdır?
- A) Hiyerarşik idare ilkesi
- B) Yerinden yönetim ilkesi
- C) İdarenin kanuniliği (kanuni idare) ilkesi ✓
- D) Merkezden yönetim ilkesi
- E) İdari bütünlük ilkesi
Kanuni idare ilkesi, idarenin kuruluş ve faaliyetlerinin kanuna dayanmasını gerektirir. Anayasa'nın açıkça Cumhurbaşkanlığı kararnamesiyle düzenlenmesine izin verdiği bakanlıkların kuruluşu, görevleri ve teşkilatı bu ilkenin istisnasını oluşturur. Kanun yerine doğrudan Cumhurbaşkanlığı kararnamesiyle düzenleme yapılması, kanuni idare ilkesinin istisnasıdır.
16. Olağanüstü hal, savaş veya afet bölgelerinde görevli bir memurun, yerine atanan kişi göreve başlamadan yerini terk etmesi durumunda uygulanacak yaptırım hangisidir?
- A) Hiçbir surette yeniden memurluğa kabul edilmez. ✓
- B) 1 yıl geçmeden
- C) 3 yıl geçmeden
- D) 6 ay geçmeden
- E) 2 yıl geçmeden
Olağanüstü hâl, seferberlik, savaş veya genel hayata etkili afet durumlarında görevden çekilmek isteyen memur, yerine atanan kişi gelip göreve başlamadan görevini bırakamaz. Bu kurala aykırı ayrılan kişi hiçbir surette yeniden devlet memurluğuna alınmaz. Olağanüstü dönemde devir gerçekleşmeden ayrılmanın yaptırımı süresiz memuriyet yasağıdır.
17. Belediye Kanunu'na göre belediye idaresinin yasal organları aşağıdakilerin hangisinde eksiksiz ve doğru olarak sayılmıştır?
- A) Belediye meclisi, belediye encümeni ve il encümeni
- B) Belediye başkanı, belediye meclisi ve il genel meclisi
- C) Belediye başkanı, il encümeni ve belediye başkan yardımcısı
- D) Belediye başkanı, belediye meclisi ve belediye encümeni ✓
- E) Belediye başkanı, belediye mali işler müdürü ve belediye encümeni
Belediyenin kanuni organları belediye meclisi, belediye encümeni ve belediye başkanıdır. Belediye meclisi temel karar organı, belediye başkanı belediye idaresinin başı ve yürütme organı, encümen ise karar ve yürütme görevleri bulunan organdır. Belediyenin üç organı başkan, meclis ve encümendir.
18. 1982 Anayasası'nın 127. maddesinde tanımlanan yerel yönetimler (mahalli idareler) arasında yer almayan idari birimler hangileridir?
- A) Köyler
- B) İlçeler ve büyükşehir belediyeleri
- C) İller
- D) İller, köyler ve büyükşehir belediyeleri
- E) İller ve ilçeler ✓
Anayasa'nın 127. maddesinde mahallî idareler il özel idaresi, belediye ve köy halkının mahallî müşterek ihtiyaçlarını karşılayan kamu tüzel kişileri olarak düzenlenir. İl ve ilçe ise merkezî idarenin taşra bölümleridir. Büyükşehir belediyesi belediye türü olduğundan mahallî idaredir. İl özel idaresi ile il aynı kavram değildir; il ve ilçe merkezî taşra birimidir.
19. Memurlara, kendisinin veya çocuğunun evlenmesi ya da birinci derecede yakınlarının ölümü durumlarında talebi üzerine kaç gün ücretli mazeret izni tanınır?
- A) 15 gün
- B) 20 gün
- C) 7 gün ✓
- D) 10 gün
- E) 5 gün
Memura kendisinin veya çocuğunun evlenmesi ya da eşinin, çocuğunun, kendisinin veya eşinin anne, baba ve kardeşinin ölümü hâlinde isteği üzerine yedi gün mazeret izni verilir. Evlilik ve belirtilen yakınların ölümü hâlindeki mazeret izni 7 gündür.
20. 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'na göre, memuriyete başlayan bir kişinin adaylık süresi yasal olarak en az ne kadar olmalıdır?
- A) 3 ay
- B) 9 ay
- C) 6 ay
- D) 1 yıl ✓
- E) 2 yıl
657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'na göre aday olarak atanmış devlet memurunun adaylık süresi bir yıldan az, iki yıldan çok olamaz. Aday memurun bu süre içinde başka kurumlara nakli yapılamaz. Adaylık süresinin alt sınırı bir yıl, üst sınırı iki yıldır.
21. Köy idaresinin, köyün ortak ve zorunlu işlerini yürütmek amacıyla köy sakinlerinin mali güçlerine göre topladığı yerel paraya ne ad verilir?
- A) Mahalli vergi
- B) Hizmet harcı
- C) Şerefiye bedeli
- D) Belediye resmi
- E) Salma ✓
Salma, köyün zorunlu işlerini ve ortak ihtiyaçlarını karşılamak amacıyla köy halkından mali gücü oranında toplanan köye özgü bir mali yükümlülüktür. Köy ihtiyar meclisinin kararı doğrultusunda uygulanır. Köy ihtiyaçları için gelir durumuna göre alınan para salmadır.
22. İdari teşkilat içinde doğrudan hiyerarşik denetime tabi olup, başka idari birimlerin idari vesayet denetimi kapsamı dışında kalan kamu görevlisi hangisidir?
- A) Karayolları Genel Müdürü
- B) İlçe Belediye başkanı
- C) Köy muhtarı
- D) İlçe Kaymakamı ✓
- E) Büyükşehir belediye başkanı
Kaymakam devlet tüzel kişiliği içindeki merkezî idarenin taşra görevlisidir ve üst makamların hiyerarşik denetimine tabidir. Köy, belediye ve diğer ayrı kamu tüzel kişiliğine sahip kuruluşların organları ise kanunun öngördüğü ölçüde idari vesayet denetimine tabi olabilir. Kaymakam ayrı bir kamu tüzel kişisinin organı değil, devlet tüzel kişiliği içindeki hiyerarşik görevlidir.
23. 657 sayılı Kanun hükümleri uyarınca, devlet memurluğu statüsünün sona ermesine yol açan yasal nedenler hangileridir?
- A) Sadece memuriyetten ölüm sebebiyle ayrılma
- B) Çekilme, bağdaşmazlık, ölüm ve emeklilik durumlarının tamamı ✓
- C) Memuriyetten çekilme (istifa) veya ölüm
- D) Çekilme, bağdaşmazlık ve ölüm durumları
- E) Ölüm ve emeklilik durumları
Memurluk çekilme veya çekilmiş sayılma, memurluk koşullarında eksiklik, bağdaşmazlık, ölüm ve emeklilik gibi nedenlerle sona erebilir. Verilen dört durumun tamamı memuriyet ilişkisinin sonlanmasına yol açar. İstifa, bağdaşmaz görev veya durum, ölüm ve emeklilik memurluğun sona erme nedenleridir.
24. Kendi kamu tüzel kişiliği bünyesinde en üst hiyerarşik amir olması nedeniyle, üzerinde herhangi bir hiyerarşik amir bulunmayan kişi hangisidir?
- A) Milli İstihbarat Teşkilatı (MİT) Başkanı
- B) Bakan yardımcısı
- C) Üniversite dekanı
- D) Belediye başkanı ✓
- E) İlçe Kaymakamı
Her kamu tüzel kişiliği içinde en üst hiyerarşik amir, kendisi üzerinde aynı tüzel kişilik içinde başka bir hiyerarşik üst bulunmayan kişidir. Belediyede en yüksek hiyerarşik amir belediye başkanıdır. Kaymakam valiye, bakan yardımcısı bakana ve dekan rektöre bağlıdır. Belediye tüzel kişiliğinin en üst hiyerarşik amiri belediye başkanıdır.
25. Mahalli idarelerde seçmenler tarafından doğrudan halk oyuyla seçilmeyip, atama veya meclis içi görevlendirmeyle oluşan kurul üyeleri hangisidir?
- A) Belediye başkanı
- B) Cumhurbaşkanı
- C) Belediye encümeni üyelerinin tamamı ✓
- D) Belediye meclisi üyeleri
- E) İl genel meclisi üyeleri
Belediye başkanı, il genel meclisi üyeleri, belediye meclisi üyeleri ve Cumhurbaşkanı doğrudan seçmenler tarafından seçilir. Belediye encümeninin bazı üyeleri belediye meclisince seçilir, bazıları ise belediye başkanınca birim amirleri arasından görevlendirilir. Belediye encümeninin bütün üyeleri halk tarafından doğrudan seçilmez.