Genel Tekrar Testi - 43
Devlet organlarının ve idari makamların, yargı mercilerince verilen kararları hiçbir şekilde değiştirememesi, uygulanmasını geciktirememesi veya bunlara uymamazlık edememesi kuralı, anayasada hangi ilke kapsamında güvenceye alınmıştır?
Bu testteki tüm sorular ve cevapları (25 soru)
1. Devlet organlarının ve idari makamların, yargı mercilerince verilen kararları hiçbir şekilde değiştirememesi, uygulanmasını geciktirememesi veya bunlara uymamazlık edememesi kuralı, anayasada hangi ilke kapsamında güvenceye alınmıştır?
- A) Hâkimlik ve savcılık teminatı
- B) Cezaların ve idarenin kanuniliği ilkesi
- C) Mahkemelerin bağımsızlığı ilkesi ✓
- D) Doğal/Kanuni hâkim güvencesi
- E) Adalet hizmetlerinin idari denetimi yetkisi
Mahkemelere ve hâkimlere emir veya talimat verilememesi, görülmekte olan davalar hakkında yasama organında yargı yetkisinin kullanılmasıyla ilgili görüşme yapılamaması ve mahkeme kararlarına uyma zorunluluğu mahkemelerin bağımsızlığı başlığı altında düzenlenmiştir. Kanuni hâkim güvencesi kişinin kanunen tabi olduğu mahkemeden başka bir merci önüne çıkarılamamasını; hâkimlik teminatı ise hâkim ve savcıların statü güvencelerini ifade eder.
2. Yürürlüğe giren kanun, kararname veya içtüzük maddelerinin esastan anayasaya aykırılığı gerekçesiyle doğrudan iptal davası açma yetkisine sahip kılınmayan makam hangisidir?
- A) Cumhurbaşkanı
- B) TBMM üye tam sayısının en az beşte biri
- C) Cumhurbaşkanı yardımcısı ✓
- D) TBMM Genel Kurulu'nda en fazla üyeye sahip ikinci siyasi parti grubu
- E) TBMM Genel Kurulu'nda en fazla üyeye sahip siyasi parti grubu
Esas bakımından iptal davası açma yetkisi Cumhurbaşkanına, TBMM üye tam sayısının en az beşte birine ve Mecliste en fazla üyeye sahip iki siyasi parti grubuna tanınmıştır. Cumhurbaşkanı yardımcısının doğrudan iptal davası açma yetkisi yoktur. Cumhurbaşkanına ait anayasal yetkiler Cumhurbaşkanı yardımcısına kendiliğinden geçmez. Yardımcının vekâlet hâli dışındaki sıfatı ona iptal davası açma yetkisi vermez.
3. Herhangi bir kamu organı, makam, merci ya da kişinin, devam eden yargısal süreçlerde mahkemelere ve hâkimlere talimat verememesi, tavsiye veya telkinde bulunamaması anayasal olarak hangi başlık altında düzenlenmiştir?
- A) Yargıçlik teminatı güvenceleri
- B) İdarenin eylem ve işlemlerinin kanuniliği
- C) Yargı bağımsızlığı ilkesi ✓
- D) Hâkimlik ve savcılık statü güvencesi
- E) Tabii/Kanuni hâkim ilkesi
Yargının bağımsızlığı, hâkimlerin karar verirken hiçbir organ, makam, merci veya kişiden emir ve talimat almamasını güvence altına alır. Hâkimler Anayasa'ya, kanuna ve hukuka uygun olarak vicdani kanaatlerine göre hüküm verir. Hâkimlik teminatı hâkim ve savcıların mesleki statüsünü korur; yargı bağımsızlığı ise yargılama faaliyetini dış müdahaleden korur.
4. Kabul edilen kanunların esastan anayasaya aykırı olduğu iddiasıyla AYM'de doğrudan iptal davası (soyut norm denetimi) açma süresi, kanunun Resmi Gazete'de yayımlanmasından itibaren kaç gündür?
- A) 7 gün
- B) 10 gün
- C) 60 gün ✓
- D) 15 gün
- E) 45 gün
Kanunların esas bakımından Anayasa'ya aykırılığı iddiasıyla doğrudan iptal davası açma süresi, kanunun Resmî Gazete'de yayımlanmasından başlayarak altmış gündür. Bu süre hak düşürücü niteliktedir. Esas denetimine ilişkin altmış günlük süre, kanunların şekil bakımından denetimindeki on günlük süreyle karıştırılmamalıdır.
5. Türkiye'deki anayasal denetim sınırları çerçevesinde, aşağıdaki kanun türlerinin hangisinin hükümleri hakkında Anayasa'ya aykırılık iddiasıyla AYM'de iptal davası açılması anayasal olarak mümkün değildir?
- A) Anayasa koruması altında bulunan İnkılap Kanunları ✓
- B) Yasama organının nitelikli çoğunlukla çıkardığı Af Kanunları
- C) Meclis Genel Kurulu'nda kabul edilen Bütçe Kanunu
- D) Seçim barajı ve usullerini düzenleyen Seçim Kanunları
- E) Yürütmeye kararname çıkarma izni veren Yetki Kanunları
Anayasa'nın 174. maddesinde sayılan İnkılap Kanunlarının Anayasa'ya aykırı olduğu ileri sürülemez. Bu koruma, söz konusu kanunların Anayasa'nın benimsediği laik ve çağdaş hukuk düzenini koruyan tarihsel işlevinden kaynaklanır. Bütçe, seçim ve af kanunları kanun niteliğindedir ve genel anayasal denetim kurallarına tabidir. İnkılap Kanunları ise Anayasa'da açıkça korunan istisnai gruptur.
6. Anayasa'ya göre, yeni bir mahkemenin kurulması, kaldırılması ya da görevlerinin belirlenmesi hangi düzenleme ile gerçekleştirilebilir?
- A) Meclis tarafından çıkarılacak bir kanunla ✓
- B) İlgili bakanlığın hazırlayacağı bir idari yönetmelikle
- C) TBMM Genel Kurulu'nda kabul edilecek bir meclis içtüzüğüyle
- D) Bakanlıklar ve Cumhurbaşkanı ortaklığındaki müşterek kararnameyle
- E) Doğrudan yayımlanacak bir Cumhurbaşkanlığı kararnamesiyle
Anayasa'ya göre mahkemelerin kuruluşu, görev ve yetkileri, işleyişi ve yargılama usulleri kanunla düzenlenir. Bu alan, yargı bağımsızlığı ve kanuni hâkim güvencesi nedeniyle yürütmenin düzenleyici işlemlerine bırakılamaz. Cumhurbaşkanlığı kararnamesiyle yürütmeye ilişkin konular düzenlenebilir; mahkemelerin kuruluşu ise münhasıran kanunla düzenlenmesi gereken bir alandır.
7. Meclis Genel Kurulu'nda kabul edilen bir anayasa değişikliğinin şekil (usul) yönünden iptali amacıyla Anayasa Mahkemesi'nde doğrudan iptal davası açma yetkisine sahip olan ikili hangisidir?
- A) TBMM üye tam sayısının beşte biri ile meclisteki en fazla üyeye sahip iki parti grubu
- B) TBMM üye tam sayısının beşte biri, Cumhurbaşkanı ve en fazla üyeye sahip iki parti grubu
- C) Yalnızca yürütmenin başı olan Cumhurbaşkanı
- D) TBMM üye tam sayısının beşte biri ile Cumhurbaşkanı ✓
- E) Yalnızca TBMM üye tam sayısının beşte biri
Anayasa değişikliklerine karşı şekil bozukluğuna dayalı iptal davası yalnızca Cumhurbaşkanı veya TBMM üye tam sayısının en az beşte biri (120 milletvekili) tarafından açılabilir. Siyasi parti gruplarının anayasa değişikliklerine karşı dava açma yetkisi bulunmamaktadır.
8. Anayasal denetim sınırları çerçevesinde, aşağıdaki hukuki işlemlerden hangileri Anayasa Mahkemesi'nin denetim yetkisinin tamamen dışındadır?
- A) Milletlerarası antlaşmalar, İnkılap Kanunları ve OHAL Cumhurbaşkanlığı kararnameleri ✓
- B) İnkılap Kanunları
- C) Bütçe Kanunu
- D) Olağanüstü hâl Cumhurbaşkanlığı kararnameleri
- E) Bütçe Kanunu, milletlerarası antlaşmalar, İnkılap Kanunları ve OHAL Cumhurbaşkanlığı kararnameleri
Usulüne göre yürürlüğe konulmuş milletlerarası antlaşmalar hakkında Anayasa'ya aykırılık iddiasıyla Anayasa Mahkemesine başvurulamaz. İnkılap Kanunlarının Anayasa'ya aykırı olduğu ileri sürülemez ve olağanüstü hâl Cumhurbaşkanlığı kararnameleri de Anayasa Mahkemesinde dava konusu edilemez. Bütçe kanunu bir kanundur ve anayasal denetime tabidir. Denetim dışında kalanlar II, III ve IV'tür.
9. Kanunda belirtilen usullere göre idari işlemle kurulmayıp, doğrudan kanunla kurulması gereken idari birim hangisidir?
- A) İller ✓
- B) Belediyeler
- C) Köyler
- D) Mahalleler
- E) Kamu iktisadi teşebbüsleri
Köy, mahalle, belediye ve kamu iktisadi teşekkülleri ilgili mevzuatta öngörülen idari kararlarla kurulabilir. İllerin kurulması, kaldırılması veya adlarının değiştirilmesi ise kanunla gerçekleştirilir. Seçenekler arasında doğrudan kanunla kurulan idari birim ildir.
10. 1982 Anayasası uyarınca, yeni bir kamu tüzel kişiliğinin (KTK) kurulabilmesi için kullanılması gereken hukuki araçlar hangileridir?
- A) Türkiye Büyük Millet Meclisi'nin çıkaracağı kanunla
- B) Kanunla veya Cumhurbaşkanlığı kararnamesiyle ✓
- C) Yayımlanacak bir Cumhurbaşkanlığı kararnamesiyle
- D) İlgili bakanlığın çıkaracağı bir idari yönetmelikle
- E) Kanun, kararname ya da idari yönetmeliklerin herhangi biriyle
Anayasa'nın 123. maddesine göre kamu tüzel kişiliği ancak kanunla veya Cumhurbaşkanlığı kararnamesiyle kurulur. Yönetmelik, mevcut üst normların uygulanmasını sağlamak için çıkarılır ve tek başına kamu tüzel kişiliği kuramaz. Kamu tüzel kişiliğinin iki kuruluş aracı kanun ve Cumhurbaşkanlığı kararnamesidir.
11. Köy Kanunu uyarınca, yeni bir köyün kurulması işlemi yasal olarak kimin kararı veya onayıyla gerçekleşir?
- A) İçişleri Bakanlığının onayıyla ✓
- B) Cumhurbaşkanlığı kararnamesiyle
- C) İlgili il genel meclisi kararıyla
- D) TBMM kararıyla
- E) Vali tarafından re'sen alacağı idari kararla
Yeni köy kurulması, gerekli inceleme ve görüşlerin tamamlanmasından sonra İçişleri Bakanlığının onayıyla gerçekleştirilir. Köyün kurulması için kanunda aranan nüfus ve yerleşim koşullarının sağlanması gerekir. Köy idari kararla kurulur ve nihai onay İçişleri Bakanlığına aittir.
12. 657 sayılı Kanun'a göre, devlet memurluğuna atanan bir kişinin adaylık süresi yasal olarak en fazla ne kadar olabilir?
- A) 15 ay
- B) 1 yıl
- C) 18 ay
- D) 2 yıl ✓
- E) 4 yıl
657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'na göre adaylık süresi bir yıldan az ve iki yıldan çok olamaz. Aday memur bu süre içinde başka kurumlara nakledilemez. Adaylık süresinin alt sınırı bir yıl, üst sınırı iki yıldır.
13. Bakanlıkların kurulması, kaldırılması ve teşkilatlanma yapılarının doğrudan Cumhurbaşkanlığı kararnamesiyle düzenlenmesi, aşağıdaki ilkelerden hangisinin istisnasını oluşturur?
- A) Merkezden yönetim ilkesi
- B) İdarenin kanuniliği (kanuni idare) ilkesi ✓
- C) Yerel yönetimlerin özerkliği
- D) Yerinden yönetim ilkesi
- E) Hiyerarşik denetim yetkisi
Kanuni idare ilkesi gereğince idarenin kuruluş ve faaliyetlerinin kanuna dayanması gerekir. Ancak Anayasa uyarınca bakanlıkların kuruluşu, kaldırılması, görevleri ve teşkilat yapısı doğrudan Cumhurbaşkanlığı kararnamesiyle düzenlendiğinden, bu durum kanuni idare ilkesinin anayasal bir istisnasını oluşturur.
14. 657 sayılı Kanun kapsamında, memura görev ve davranışlarında daha dikkatli davranması gerektiğinin yazılı olarak bildirilmesi hangi disiplin cezasıdır?
- A) Aylıktan kesme cezası
- B) Uyarma cezası ✓
- C) Kademe ilerlemesinin durdurulması cezası
- D) Kınama cezası
- E) Geçici görevden uzaklaştırma tedbiri
Uyarma, memura görevinde ve davranışlarında daha dikkatli olması gerektiğinin yazıyla bildirilmesidir. Kınama ise memura görevinde ve davranışlarında kusurlu olduğunun yazıyla bildirilmesidir. Görevden uzaklaştırma disiplin cezası değil, ihtiyati bir tedbirdir. Daha dikkatli olma bildirimi uyarma; kusurlu olduğunun bildirimi kınamadır.
15. Köy Kanunu'na göre köy muhtarını ve ihtiyar heyetini seçme yetkisine sahip olan köy derneği kimlerden teşekkül eder?
- A) Köyde ikamet eden ve seçmen niteliğine sahip kadın ve erkek seçmenlerin tamamından ✓
- B) Mahalli seçimlerde aday olan köy sakinlerinden
- C) Aynı ilçede yer alan komşu köylerin muhtarlarından
- D) Köy ihtiyar heyeti tarafından seçilen köy temsilcilerinden
- E) Köy ihtiyar heyeti ve köy azalarından
Köy derneği, köydeki kadın ve erkek seçmenlerin tamamından oluşan doğrudan katılım organıdır. Köy muhtarı ve ihtiyar meclisi bu seçmenler tarafından belirlenir. Köy derneği yalnızca seçilmiş üyelerden oluşmaz. Köy derneği, köyün seçmen niteliğindeki bütün halkıdır.
16. Barolar ve ticaret odaları gibi kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarının özellikleri hakkında hangisi yanlıştır?
- A) Kendilerine ait özerk bütçeleri ve mal varlıkları bulunur.
- B) Yönetim organlarını kendi üyeleri arasından seçimle belirlerler.
- C) Mesleği serbestçe icra edebilmek için bu kuruluşlara üyelik zorunlu değildir. ✓
- D) Kuruluşları kanunla veya kanunun verdiği açık yetkiyle gerçekleşir.
- E) Anayasal çerçevede kamu tüzel kişiliği niteliğine sahiptirler.
Kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları kanunla kurulan, kamu tüzel kişiliğine ve özerk bütçeye sahip kuruluşlardır; organlarını üyeleri arasından seçerler. Kural olarak belirli bir mesleği serbestçe icra edebilmek için ilgili meslek kuruluşuna üyelik zorunlu değildir ifadesi yanlıştır. Bu kuruluşların temel özelliklerinden biri zorunlu üyelik esasıdır; zorunlu olmadığını söyleyen ifade yanlıştır.
17. 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nda düzenlenen resmi hizmet sınıfları göz önüne alındığında, aşağıdakilerden hangisi bu hizmet sınıflarından biri değildir?
- A) Eğitim ve öğretim hizmetleri sınıfı
- B) Din hizmetleri sınıfı
- C) Emniyet hizmetleri sınıfı
- D) Sağlık ve yardımcı sağlık hizmetleri sınıfı
- E) Adalet hizmetleri sınıfı ✓
657 sayılı Kanun; genel idare, teknik, sağlık ve yardımcı sağlık, eğitim ve öğretim, avukatlık, din, emniyet ve diğer bazı hizmet sınıflarını düzenler. Kanunda bağımsız bir 'adalet hizmetleri sınıfı' bulunmaz. Adalet teşkilatında memurlar çalışsa da hizmet sınıfları arasında adalet hizmetleri adıyla ayrı bir sınıf yoktur.
18. Türk Ceza Kanunu'na göre, hükmedilen hapis cezasının süresi ne kadar veya daha az ise 'kısa süreli hapis cezası' olarak kabul edilir?
- A) 5 yıl
- B) 2 yıl
- C) 1 yıl ✓
- D) 6 ay
19. 657 sayılı Kanun'a tabi ve 13 yıl fiili hizmet süresi bulunan bir devlet memurunun yasal yıllık izin süresi kaç gündür?
- A) 20 gün
- B) 30 gün ✓
- C) 15 gün
- D) 25 gün
- E) 10 gün
Devlet memurlarının yıllık izin süresi hizmeti bir yıldan on yıla kadar olanlar için 20 gün, on yıldan fazla olanlar için 30 gündür. On üç yıllık hizmet süresi on yılı aştığından yıllık izin 30 gündür. On yıldan fazla hizmette yıllık izin 30 gündür.
20. Köy Kanunu'na göre, seçimle gelmeyip köy ihtiyar heyetinin doğal/daimi üyesi sayılan kişiler hangileridir?
- A) Köy muhtarı ve köy öğretmeni
- B) Köy muhtarı ve köy imamı
- C) Muhtar, imam ve öğretmenin tamamı
- D) Köy muhtarı
- E) Köy imamı ve köy öğretmeni ✓
Köy ihtiyar meclisinin doğal üyeleri köy imamı ile köy öğretmenidir. Köy muhtarı ihtiyar meclisinin başkanıdır. Doğal üyeler II (imam) ve III (öğretmen)'tür.
21. Yürütme organının idari kanadını oluşturan kamu idaresinin asli görev alanları incelendiğinde, hangisi bu idari görevler arasında yer almaz?
- A) Kamu düzenini korumaya yönelik asayiş ve kolluk faaliyetleri
- B) Sektörleri destekleyici teşvik ve özendirme faaliyetleri
- C) Kurumların iç işleyişine ilişkin öz yönetim/iç düzen faaliyetleri
- D) Kamu kaynaklarının verimli kullanımı için yürütülen planlama faaliyetleri
- E) Kanun yapma ve parlamento kararları alma niteliğindeki yasama faaliyetleri ✓
İdare kolluk, kamu hizmeti, özendirme ve destekleme, planlama, millî güvenlik ve iç düzen faaliyetleri yürütür. Genel, soyut ve asli hukuk kuralları koyma niteliğindeki yasama faaliyeti ise TBMM'ye aittir ve idarenin görevleri arasında değildir. Yasama yetkisi TBMM'nindir; idarenin düzenleme yetkisi yasama faaliyetiyle aynı değildir.
22. 657 sayılı Kanun'a göre, ikamet ettiği il sınırları (aynı yer) içerisindeki bir kadroya atanan memur, tebligattan sonra en geç ne zaman göreve başlamalıdır?
- A) Tebliğ tarihini takip eden ilk iş günü ✓
- B) Tebliğ tarihinden 15 gün sonra
- C) Tebliğ tarihinden 30 gün sonra
- D) Tebliğ tarihinden 7 gün sonra
- E) Tebliğ tarihinden 5 gün sonra
Aynı yerdeki bir göreve atanan memur, atama emrinin kendisine tebliğini izleyen iş günü göreve başlamak zorundadır. Başka yerdeki göreve atananlara ise tebliğden itibaren hareket süresi ve yol süresi tanınır. Aynı ilde atamada göreve başlama zamanı tebliği izleyen ilk iş günüdür.
23. Ülkemizde yeni bir ilin kurulması, sınırlarının veya merkezinin belirlenmesi hangi işlemle gerçekleşir?
- A) Çıkarılacak bir kanunla ✓
- B) İl İdare Kurulu kararıyla
- C) Cumhurbaşkanlığı kararnamesiyle
- D) İçişleri Bakanlığı idari kararıyla
- E) İlgili bakanların imzalayacağı müşterek kararnameyle
İllerin ve ilçelerin kurulması, kaldırılması, merkezlerinin belirtilmesi, adlarının değiştirilmesi ve bir ilçenin başka bir ile bağlanması kanunla gerçekleştirilir. Bu işlemler idari kararla veya Cumhurbaşkanlığı kararnamesiyle yapılamaz. İl kurulması TBMM'nin çıkaracağı kanunu gerektirir.
24. 657 sayılı Kanun'a göre aşağıdakilerden hangisi memurlara uygulanan bir disiplin cezası değildir?
- A) Aylıktan kesme
- B) Uyarma
- C) Görevden uzaklaştırma ✓
- D) Kınama
- E) Kademe ilerlemesinin durdurulması
Memurlara uygulanan disiplin cezaları uyarma, kınama, aylıktan kesme, kademe ilerlemesinin durdurulması ve devlet memurluğundan çıkarmadır. Görevden uzaklaştırma ise soruşturmanın güvenli yürütülmesi veya kamu hizmetinin korunması için alınan geçici bir ihtiyati tedbirdir. Görevden uzaklaştırma ceza değil, tedbirdir.
25. Anayasal çerçevede kuruluş usulleri dikkate alındığında, doğrudan kanunla kurulmayıp kanuni esaslara dayalı olarak idari kararla (Cumhurbaşkanı kararıyla) kurulan birim hangisidir?
- A) Büyükşehir belediyeleri
- B) Mülki birim niteliğindeki İller
- C) İl teşkilatının alt birimi olan İlçeler
- D) Hizmet yönünden yerinden yönetim kurumu olan Üniversiteler
- E) Yerel yönetim birimi olan Belediyeler ✓
İller, ilçeler, büyükşehir belediyeleri ve üniversiteler kanunla kurulur. Belediyeler ise kanunla değil, Cumhurbaşkanı kararıyla kurulur.