Genel Tekrar Testi - 74
Anayasa Mahkemesi'nde soyut norm denetimine (iptal davası) başvurabilecekler arasında aşağıdakilerden hangisi yer almaz?
Bu testteki tüm sorular ve cevapları (25 soru)
1. Anayasa Mahkemesi'nde soyut norm denetimine (iptal davası) başvurabilecekler arasında aşağıdakilerden hangisi yer almaz?
- A) Salt çoğunlukla seçilmiş milletvekili grubu ✓
- B) Cumhurbaşkanı
- C) İktidar partisi meclis grubu
- D) Ana muhalefet partisi meclis grubu
- E) Türkiye Büyük Millet Meclisi'nde en fazla üyeye sahip ikinci parti meclis grubu
Soyut norm denetimi için Anayasa'nın 150. maddesi uyarınca başvuru yetkisi; Cumhurbaşkanı, TBMM'de en az 110 milletvekili, iktidar partisi meclis grubu ve ana muhalefet partisi meclis grubuna tanınmıştır. Belirli bir çoğunlukla seçilmiş milletvekillerinden oluşan bir gruba doğrudan dava açma yetkisi verilmemiştir. 110 milletvekili şartı, ayrı bir başvuru koşulu olup salt çoğunluk aranmamaktadır.
2. Aşağıdaki durumların hangisinde somut norm denetimi yoluna gidilir?
- A) İktidar partisinin aleyhine olduğunu düşündüğü bir kanuna itiraz etmesi
- B) Görülmekte olan bir davada mahkemenin uygulanacak kanunun anayasaya aykırı olduğu kanısına varması ✓
- C) Bireyin temel haklarının ihlal edildiği gerekçesiyle yargı yollarını tükettikten sonra başvurması
- D) Yüksek mahkemelerin içtihat farklılığını gidermek amacıyla başvurması
- E) Bir kanunun yürürlüğe girmesinden önce Cumhurbaşkanı tarafından Anayasa Mahkemesi'ne gönderilmesi
Somut norm denetimi; bir davaya bakan mahkemenin, uygulanacak kanunun Anayasa'ya aykırı olduğu kanısına varması ya da taraflardan birinin bu yönde ciddi ve tutarlı bir itirazını haklı bulması durumunda Anayasa Mahkemesi'ne başvurmasıdır. A seçeneği önleyici denetimi, D seçeneği bireysel başvuruyu, E seçeneği ise içtihadı birleştirme yolunu tanımlamaktadır.
3. Yüce Divan sıfatıyla Anayasa Mahkemesi'nde yargılanamayacak kişi aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Cumhurbaşkanı yardımcıları
- B) Bakanlar
- C) Milletvekilleri ✓
- D) Cumhurbaşkanı
- E) Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı
Anayasa'nın 148. maddesi uyarınca Anayasa Mahkemesi Yüce Divan sıfatıyla; Cumhurbaşkanı, Cumhurbaşkanı yardımcıları, bakanlar, Anayasa Mahkemesi, Yargıtay, Danıştay, Askeri Yargıtay, Askeri Yüksek İdare Mahkemesi ve Hâkimler ve Savcılar Kurulu üyeleri ile Başsavcı, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı, Cumhuriyet Başsavcıvekili ve Sayıştay Başkanı'nı yargılar. Milletvekilleri bu listede yer almamaktadır; milletvekilleri yasama dokunulmazlığı kapsamında değerlendirilir.
4. Türkiye'de idari yargı sistemi hakkında aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
- A) Danıştay'da görülen tüm davalar doğrudan Anayasa Mahkemesi'ne taşınabilir.
- B) İdare mahkemelerinin kararlarına karşı doğrudan Danıştay'a temyiz başvurusu yapılır.
- C) İdari yargıda dava açma süresi ceza davalarındaki zamanaşımı süreleriyle aynıdır.
- D) Vergi mahkemeleri, yalnızca yerel yönetimlerin vergi uyuşmazlıklarını çözer.
- E) Bölge idare mahkemeleri, idari yargıda istinaf mercii olarak görev yapar. ✓
İdari yargıda üç kademeli bir yapı mevcuttur: idare ve vergi mahkemeleri (ilk derece), bölge idare mahkemeleri (istinaf) ve Danıştay (temyiz). Bu nedenle B seçeneği doğrudur. A seçeneği yanlıştır; 2016 yılından itibaren yürürlüğe giren düzenlemeyle önce istinaf (bölge idare mahkemesi) yoluna başvurulması zorunlu hâle getirilmiştir. C seçeneği de yanlıştır; vergi mahkemeleri merkezi hükümetin vergi uyuşmazlıklarında da yetkilidir.
5. Anayasa Mahkemesi'nin çalışma usulüne ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?
- A) İptal davalarına Genel Kurul bakar.
- B) Anayasa Mahkemesi üye tam sayısının salt çoğunluğuyla toplanır.
- C) Anayasa Mahkemesi, Genel Kurul ve bölümler hâlinde çalışır.
- D) Siyasi parti kapatma davalarında karar yeter sayısı üye tam sayısının salt çoğunluğudur. ✓
- E) Bireysel başvurular öncelikle komisyonlarca incelenir.
Siyasi partilerin kapatılmasına karar verilebilmesi için Anayasa'nın 69. maddesi uyarınca Anayasa Mahkemesi üye tam sayısının üçte iki çoğunluğu (en az 10 üye) aranmaktadır; salt çoğunluk yeterli değildir. Diğer seçenekler doğrudur: Mahkeme Genel Kurul ve iki bölüm hâlinde çalışır, bireysel başvurular önce komisyon aşamasından geçer, toplanma yeter sayısı ise salt çoğunluktur.
6. Sayıştay'ın görevleri arasında aşağıdakilerden hangisi yer almaz?
- A) Kamu idarelerine ait taşınmazların sicilini tutmak ✓
- B) TBMM adına yürütme organının mali işlemlerini denetlemek
- C) Kamu idarelerinin hesaplarını denetlemek
- D) Mali konularda kesin hüküm niteliğinde kararlar vermek
- E) Kamu kurumlarının harcamalarının kanunlara uygunluğunu denetlemek
Sayıştay; kamu idarelerinin gelir, gider ve mallarını TBMM adına denetlemek, kesin hükme bağlamak ve sorumluların hesaplarını yargılamakla görevlidir. Taşınmaz sicillerini tutmak ise Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü'nün görev alanına girmekte olup Sayıştay'ın yetki çerçevesinde yer almamaktadır. Bu nedenle C seçeneği doğru yanıttır.
7. Aşağıdakilerden hangisi Türkiye'de olağanüstü hal döneminde çıkarılan Cumhurbaşkanlığı kararnamelerine ilişkin doğru bir ifadedir?
- A) Bu kararnameler hiçbir koşulda yargısal denetime tabi tutulamaz.
- B) Olağanüstü hal kararnameleri Anayasa Mahkemesi tarafından denetlenebilir. ✓
- C) Olağanüstü hal kararnameleri yalnızca TBMM onayından sonra yürürlüğe girer.
- D) Olağanüstü hal süresince çıkarılan kararnameler anayasa değişikliği niteliği taşır.
- E) Bu kararnameler Danıştay tarafından iptal edilebilir.
2017 anayasa değişikliklerinin ardından olağanüstü hal kapsamında çıkarılan Cumhurbaşkanlığı kararnameleri Anayasa Mahkemesi denetimine tabidir. 2016 darbe girişimi sonrasında çıkarılan olağanüstü hal KHK'larının denetimi ise uzun süre tartışma konusu olmuş; Anayasa Mahkemesi kural olarak bu KHK'lar üzerinde şekli denetim yetkisini kabul etmekle birlikte esas denetimden kaçınmıştır. Yeni anayasa çerçevesinde olağanüstü hal kararnameleri şekli açıdan anayasal denetime açıktır.
8. Anayasa Mahkemesi üyelerine ilişkin aşağıdaki bilgilerden hangisi doğrudur?
- A) Anayasa Mahkemesi 12 asıl üyeden oluşur ve üyelerin tamamı Cumhurbaşkanı tarafından atanır.
- B) Anayasa Mahkemesi üyelerinin en az yarısının hukuk fakültesi mezunu olması zorunludur.
- C) Bir kimse Anayasa Mahkemesi'ne ikinci kez üye seçilemez. ✓
- D) Tüm üyeler Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından seçilir.
- E) Üyeler 12 yıl görev yapar; görev süresi dolmadan emekliye ayrılamazlar.
Anayasa'nın 147. maddesi uyarınca Anayasa Mahkemesi üyeleri 12 yıl için seçilir ve bir kimse iki kez üye olamaz; görev süresi dolmadan yeniden seçilme veya atanma mümkün değildir. B seçeneği kısmen doğrudur; Mahkeme 12 asıl üyeden oluşmaktadır, ancak üyelerin tamamı değil üçü TBMM, diğerleri Cumhurbaşkanı tarafından belirlenmektedir. Bu nedenle tam olarak doğru olan D seçeneğidir.
9. Yargı bağımsızlığına ilişkin aşağıdaki anayasal ilkelerden hangisi yanlış ifade edilmiştir?
- A) Cumhurbaşkanı, ulusal güvenlik gerekçesiyle herhangi bir hâkimi görevden alabilir. ✓
- B) Hâkimler görevlerinde bağımsızdır; Anayasa, kanun ve hukuka göre karar verirler.
- C) Hâkimler meslekten çıkarılmayı gerektiren bir suçtan mahkûm olmaları hâlinde görevlerine son verilebilir.
- D) Hâkimler görevden alınamaz ve Anayasa'da belirtilen koşullar dışında aylıklarından yoksun bırakılamaz.
- E) Yasama ve yürütme organları yargı kararlarını değiştiremez ve geciktiremez.
Yargı bağımsızlığı ilkesi gereğince hâkimler; yürütme organı, Cumhurbaşkanı veya herhangi bir merci tarafından keyfi biçimde görevden alınamaz. Anayasa'nın 138-140. maddeleri, hâkimlerin görevden alınmasını yalnızca HSK kararı ve Anayasa'da öngörülen sınırlı koşullara bağlamıştır. D seçeneğinde dile getirilen 'ulusal güvenlik gerekçesiyle görevden alma' yetkisi Cumhurbaşkanı'na tanınmamış olup bu yetki anayasal güvenceleri açıkça ihlal ederdi.
10. Anayasa Mahkemesi'ne bireysel başvuru hakkıyla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?
- A) Bireysel başvuru yolu, Anayasa'da güvence altına alınmış temel hak ve özgürlüklerin ihlali iddiasıyla kullanılabilir.
- B) Anayasa Mahkemesi'ne bireysel başvuru ancak iç hukuk yolları tüketildikten sonra yapılabilir.
- C) Bireysel başvuru hakkı, yalnızca Türk vatandaşlarına tanınmış olup yabancılar bu haktan yararlanamaz. ✓
- D) Anayasa Mahkemesi, kabul edilemezlik kararlarını kural olarak oy birliğiyle değil, oy çokluğuyla verebilir.
- E) Bireysel başvuru, ihlale yol açtığı ileri sürülen işlem, eylem ya da ihmalden dolayı güncel ve kişisel bir hakkı etkilenenler tarafından yapılabilir.
Bireysel başvuru hakkı yalnızca Türk vatandaşlarına değil, Türkiye'nin taraf olduğu uluslararası insan hakları sözleşmelerinde güvence altına alınan haklar söz konusu olduğunda yabancılara da tanınmıştır. Bu nedenle C şıkkı yanlıştır. Diğer şıklardaki ifadeler Anayasa ve 6216 sayılı Kanun çerçevesinde doğrudur.
11. Aşağıdakilerden hangisi Danıştay'ın görevleri arasında yer almaz?
- A) Cumhurbaşkanlığı kararnameleri hakkında görüş bildirmek
- B) Başbakanlık ve Bakanlar Kurulu'ndan gönderilen kanun tasarılarını incelemek
- C) Adli yargı mahkemelerince verilen hükümlerin istinaf aşamasında denetlenmesi ✓
- D) Kamu hizmetleri ile ilgili imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerini incelemek
- E) İdare mahkemelerince verilen kararların temyiz mercii olarak incelenmesi
Danıştay, idare ve vergi mahkemelerinin kararlarını temyiz mercii olarak inceleyen en yüksek idari yargı organıdır. Adli yargı mahkemelerindeki istinaf aşaması ise Bölge Adliye Mahkemeleri tarafından yürütülür. Danıştay'ın adli yargı ile herhangi bir istinaf bağlantısı bulunmamaktadır. E şıkkı bu nedenle yanlıştır ve doğru yanıttır.
12. Anayasa Mahkemesi'nin norm denetimi göreviyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
- A) Anayasa Mahkemesi'nin iptal kararları geriye yürür ve daha önce verilmiş mahkeme kararlarını kendiliğinden hükümsüz kılar.
- B) Somut norm denetimi, bir davaya bakan mahkemenin uygulanacak kuralın anayasaya aykırılığı iddiasını ciddi bulması durumunda Anayasa Mahkemesi'ne başvurmasıdır. ✓
- C) Soyut norm denetiminde dava açma hakkı yalnızca muhalefet partisi liderlerine tanınmıştır.
- D) Soyut norm denetimi, kanunun Resmî Gazete'de yayımlanmasından itibaren altı ay içinde yapılmalıdır.
- E) Anayasa Mahkemesi, kanun hükmünde kararnameleri biçim bakımından denetleyemez; yalnızca esas bakımından inceler.
Somut norm denetimi (itiraz yolu), görülmekte olan bir davada uygulanacak kanun veya kanun hükmünde kararnamenin anayasaya aykırı olduğu kanısına varan mahkemenin ya da taraflardan birinin bu konuyu ileri sürmesi üzerine Anayasa Mahkemesi'ne başvurulmasıdır. A yanlıştır; soyut norm denetimini Cumhurbaşkanı, iktidar ve ana muhalefet partisi grupları ile TBMM üyelerinin beşte biri açabilir. D yanlıştır; süre altı ay değil, 60 gündür. E yanlıştır; iptal kararları kural olarak geriye yürümez.
13. Uyuşmazlık Mahkemesi ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
- A) Uyuşmazlık Mahkemesi'nin başkanlığını Anayasa Mahkemesi'nin belirlediği üyelerden biri yürütür.
- B) Uyuşmazlık Mahkemesi, adli ve idari yargı mercileri arasındaki görev ve hüküm uyuşmazlıklarını kesin olarak çözümler. ✓
- C) Uyuşmazlık Mahkemesi kararlarına karşı Danıştay'a itiraz yolu açıktır.
- D) Uyuşmazlık Mahkemesi, ceza uyuşmazlıklarında adli yargı lehine karar vermek zorundadır.
- E) Uyuşmazlık Mahkemesi, aynı zamanda askeri ve sivil yargı arasındaki çatışmaları da çözmekle görevlidir.
Uyuşmazlık Mahkemesi, adli ve idari yargı mercileri arasında çıkan görev ve hüküm uyuşmazlıklarını kesin olarak çözüme kavuşturur. Kararları kesin olduğundan D şıkkı yanlıştır. A şıkkı yanlıştır; böyle bir zorunluluk yoktur. B şıkkı yanlıştır; başkanlığı Anayasa Mahkemesi'nden belirlenen bir üye yürütür ancak bu 'Anayasa Mahkemesi'nin belirlediği' değil, Anayasa Mahkemesi üyeleri arasından seçimle gelir. E şıkkı artık geçerli değildir; askeri yargı büyük ölçüde kaldırılmıştır.
14. Türk yargı sisteminde 'kanun yolu' kavramıyla ilgili aşağıdaki eşleştirmelerden hangisi doğrudur?
- A) İstinaf – Bölge Adliye Mahkemeleri – İlk derece adli yargı mahkemesi kararlarının hem maddi vakıa hem hukuki yön bakımından yeniden incelenmesi ✓
- B) Temyiz – Danıştay – Adli yargı mahkemelerinin nihai kararlarının hukuka uygunluk denetimi
- C) Karar düzeltme – Yargıtay – Temyiz incelemesinde gözden kaçan usul hatalarını gidermek amacıyla kullanılır
- D) Temyiz – Yargıtay – İlk derece mahkemelerinin tüm kararlarına karşı doğrudan başvurulan olağan kanun yolu
- E) İstinaf – Bölge İdare Mahkemeleri – İdare Mahkemesi kararlarının hem hukuki hem maddi yönden yeniden incelenmesi
İstinaf kanun yolu, ilk derece adli yargı mahkemelerinin kararlarına karşı Bölge Adliye Mahkemeleri'nde kullanılır ve bu aşamada hem maddi vakıa hem hukuki yön incelenir. A şıkkı kısmen doğru olmakla birlikte idare mahkemelerindeki istinaf yolu Bölge İdare Mahkemeleri'nde yalnızca hukuki denetimle sınırlıdır, her iki yön birlikte incelenmez. B yanlıştır; Danıştay adli yargı değil, idari yargı merciidir. E yanlıştır; temyiz doğrudan ilk derece mahkemesine karşı değil, istinaf kararlarına karşı kullanılır.
15. Aşağıdaki yargı organlarından hangisi 2017 Anayasa değişiklikleriyle birlikte kaldırılmıştır?
- A) Bölge İdare Mahkemeleri
- B) Anayasa Mahkemesi Genel Kurulu
- C) Uyuşmazlık Mahkemesi
- D) Askeri Yargıtay ve Askeri Yüksek İdare Mahkemesi ✓
- E) Bölge Adliye Mahkemeleri
2017 yılında yapılan Anayasa değişiklikleriyle Askeri Yargıtay ve Askeri Yüksek İdare Mahkemesi (AYİM) kaldırılmıştır. Bu mahkemelerin görevleri sırasıyla Yargıtay ve Danıştay'a devredilmiştir. Diğer seçeneklerdeki kurumlar hâlâ faaliyettedir.
16. Anayasa Mahkemesi üyeliğiyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?
- A) Anayasa Mahkemesi Başkanı, kendi üyeleri arasından dört yıl için Genel Kurul tarafından seçilir.
- B) Anayasa Mahkemesi'nin 3 üyesi, Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından seçilir.
- C) Anayasa Mahkemesi üyelerinin görev süresi 12 yıldır ve bu süre uzatılamaz.
- D) Yetmiş yaşını dolduran Anayasa Mahkemesi üyeleri emekliye ayrılır.
- E) Anayasa Mahkemesi 12 üyeden oluşur. ✓
Anayasa Mahkemesi 12 değil, 15 üyeden oluşur. Bu 15 üyenin 12'si Cumhurbaşkanı tarafından, 3'ü TBMM tarafından seçilir. A şıkkındaki '12 üye' ifadesi yanlıştır. Diğer şıklar Anayasa'nın 146. maddesiyle uyumludur: üyelik süresi 12 yıl, emeklilik yaşı 65 (70 değil, bu da dikkat edilmesi gereken bir noktadır – ancak soruda C şıkkı doğru verilmiştir), başkan seçimi Genel Kurulca 4 yıl için yapılır.
17. İdari yargıda 'tam yargı davası' kavramıyla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
- A) Tam yargı davalarında mahkeme, iptal davalarının aksine idarenin yerine geçerek işlem tesis edebilir.
- B) Tam yargı davalarında dava açma süresi, iptal davalarından farklı olarak otuz gündür.
- C) Tam yargı davası açılabilmesi için öncelikle aynı konu hakkında iptal davası açılmış ve sonuçlanmış olması şarttır.
- D) Tam yargı davaları yalnızca idarenin sözleşmeden doğan sorumluluğuna karşı açılan davalardır.
- E) Tam yargı davaları, idarenin hukuka aykırı eylem veya işlemleri nedeniyle uğranılan zararın tazmini için açılır. ✓
Tam yargı (tazminat) davaları, idarenin hukuka aykırı işlem, eylem veya sözleşmelerinden ya da idarenin kusursuz sorumluluğuna giren durumlardan doğan zararların tazmini amacıyla açılır. A yanlıştır; kapsamı yalnızca sözleşmelerle sınırlı değildir. B yanlıştır; mahkeme idarenin yerine geçerek işlem tesis edemez. D yanlıştır; dava açma süresi genel olarak 60 gündür. E yanlıştır; tam yargı davası için önceden iptal davası açılması zorunlu değildir.
18. Yargı bağımsızlığını güvence altına almak amacıyla Anayasa'da yer alan düzenlemelerden hangisi yanlış verilmiştir?
- A) Hâkimlerin özlük işleri, Hâkimler ve Savcılar Kurulu tarafından yürütülür.
- B) Hâkimler görevlerinde bağımsızdır; hiçbir organ, makam, merci veya kişi yargı yetkisinin kullanılmasında onlara emir ve talimat veremez.
- C) Hâkimler, idarenin hiçbir işlemine tabi tutulamazlar ve tutuklanamazlar. ✓
- D) Hâkimler, Anayasa'da belirlenen istisnalar dışında devlet memurluğu ve diğer kamu görevlerini üstlenemez.
- E) Hâkimler, mahkûmiyet kararı olmadıkça görevden alınamaz.
Anayasa, hâkimlerin suçüstü halleri ile kendi kanunlarında öngörülen ayrık durumlar dışında, görevleri sırasında işledikleri suçlar nedeniyle tutuklanamayacaklarını düzenler; ancak bu tam anlamıyla 'hiçbir koşulda tutuklanamaz' şeklinde mutlak bir kural değildir. E şıkkındaki 'idarenin hiçbir işlemine tabi tutulamazlar ve tutuklanamazlar' ifadesi hem içerik hem kapsam bakımından yanlış ve yanıltıcıdır; Anayasa bu konuda sınırlandırılmış güvenceler öngörmektedir, mutlak bir dokunulmazlık değil.
19. Danıştay'ın danışma ve inceleme görevi kapsamında aşağıdakilerden hangisi yer almaz?
- A) İmtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerini incelemek
- B) Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin anayasaya uygunluğunu denetlemek ✓
- C) Yönetmelikler hakkında görüş bildirmek
- D) Kanun tasarılarını incelemek ve görüş bildirmek
- E) Tüzükleri incelemek
Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin anayasaya uygunluğunu denetlemek Danıştay'ın değil, Anayasa Mahkemesi'nin görevidir. Danıştay; kanun tasarılarını incelemek, imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerini incelemek, tüzük taslaklarını incelemek ve Cumhurbaşkanlığı ya da Başbakanlıkça gönderilen işleri inceleyip görüş bildirmek görevlerine sahiptir. C şıkkı bu nedenle yanlış olup doğru yanıttır.
20. Bir ilk derece idare mahkemesinin verdiği kararın kesinleşme ve kanun yolu süreçleriyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
- A) İdare mahkemesi kararları doğrudan Danıştay'a temyiz yoluyla taşınır; istinaf aşaması bulunmamaktadır.
- B) Bölge İdare Mahkemesi'nin bozma kararı üzerine ilk derece mahkemesi bu karara uymak zorunda değildir.
- C) Danıştay'da ilk derece mahkemesi sıfatıyla görülen davalar için de istinaf aşaması zorunludur.
- D) İdare mahkemesi kararlarına karşı kural olarak önce Bölge İdare Mahkemesi'nde istinaf, ardından Danıştay'da temyiz yoluna başvurulur. ✓
- E) İdare mahkemesi kararları istinafa taşındığında Bölge İdare Mahkemesi hem maddi vakıayı hem hukuki yönü yeniden değerlendirerek tam anlamıyla yeniden yargılama yapar.
İdari yargıda kanun yolu süreci 2016 yılından itibaren iki aşamalı hâle getirilmiştir: önce Bölge İdare Mahkemesi'nde istinaf, ardından Danıştay'da temyiz. A yanlıştır; istinaf aşaması mevcuttur. C yanlıştır; Bölge İdare Mahkemesi istinafta ağırlıklı olarak hukuki denetim yapar, adli yargıdaki istinaf gibi tam bir yeniden yargılama değildir. D yanlıştır; Danıştay'ın ilk derece mahkemesi sıfatıyla baktığı davalar için istinaf değil, doğrudan temyiz söz konusudur. E yanlıştır; bozma kararı bağlayıcıdır.
21. Anayasa Mahkemesi'nin çalışma usulüne ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
- A) Anayasa Mahkemesi Genel Kurulu, ancak tüm üyelerin katılımıyla toplanabilir.
- B) Anayasa Mahkemesi, siyasi partilerin kapatılması yerine Hazine yardımından kısmen veya tamamen yoksun bırakma kararı da verebilir. ✓
- C) İptal kararları, Resmî Gazete'de yayımlandıkları tarihten itibaren en geç üç ay sonra yürürlüğe girer.
- D) Anayasa Mahkemesi, bir kanun hükmünü iptal ederken aynı zamanda yeni bir düzenleme yapma yetkisine de sahiptir.
- E) Siyasi partilerin kapatılması davalarında Anayasa Mahkemesi, salt çoğunlukla kapatma kararı verebilir.
Anayasa Mahkemesi, siyasi parti kapatma davalarında kapatma yerine, partinin Anayasa'ya aykırı eylemlerin odağı hâline geldiğini tespit ettiğinde Hazine yardımından kısmen veya tamamen yoksun bırakma kararı da verebilir. A yanlıştır; Genel Kurul üçte iki çoğunlukla toplanır. B yanlıştır; parti kapatma kararı için üçte iki nitelikli çoğunluk gerekir. D yanlıştır; süre en fazla bir yıldır. E yanlıştır; Anayasa Mahkemesi yeni düzenleme yapma yetkisine sahip değildir.
22. Türkiye'de yargı örgütlenmesiyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?
- A) Vergi mahkemeleri, idari yargı kolu içinde yer alır ve vergi uyuşmazlıklarında ilk derece mahkemesi olarak görev yapar.
- B) İdari yargı, idare mahkemeleri, vergi mahkemeleri ve Bölge İdare Mahkemeleri'nden oluşmaktadır.
- C) Adli yargı içinde hukuk ve ceza yargısı olmak üzere iki temel kol bulunmaktadır.
- D) Sulh hukuk mahkemeleri, Asliye hukuk mahkemelerine göre daha ağır nitelikteki hukuk davalarına bakmaktadır. ✓
- E) Ağır ceza mahkemeleri, cezası ağırlaştırılmış müebbet hapis, müebbet hapis ve on yıldan fazla hapis cezası gerektiren suçlara bakar.
Sulh hukuk mahkemeleri, Asliye hukuk mahkemelerine kıyasla daha basit ve daha az değerli davalara bakar; bu nedenle 'daha ağır' nitelikteki davalar değil, aksine daha hafif ve sınırlı nitelikteki uyuşmazlıklar sulh hukuk mahkemelerinin görev alanındadır. Daha ağır ve karmaşık hukuk davaları Asliye hukuk mahkemelerinde görülür. C şıkkı bu nedenle yanlış olup sorunun doğru yanıtıdır.
23. Anayasa Mahkemesi'ne bireysel başvuru yolunda aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
- A) Bireysel başvuru hakkı yalnızca Türk vatandaşlarına tanınmıştır.
- B) Bireysel başvurudan vazgeçilmesi mümkün değildir.
- C) Bireysel başvuru, olağan kanun yolları tüketilmeden de yapılabilir.
- D) Başvuru, ihlale yol açtığı ileri sürülen işlem, eylem veya ihmalden dolayı güncel ve kişisel bir hakkın doğrudan etkilenmesi koşuluna bağlıdır. ✓
- E) Yargı kararları bireysel başvuru kapsamı dışındadır.
Anayasa m. 148/3 ve 6216 sayılı Kanun gereği bireysel başvuruda bulunabilmek için başvurucunun Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi ve buna ek Türkiye'nin taraf olduğu protokollerin ortak koruma alanındaki temel haklarından birinin ihlal edildiğini, bu ihlalden güncel ve kişisel olarak zarar gördüğünü ileri sürmesi gerekir. Yabancılar da kendi haklarına ilişkin başvurabilir (C şıkkı yanlış). Olağan kanun yollarının tüketilmesi zorunludur (A yanlış). Yargı kararları başvuru kapsamındadır (B yanlış). Başvurudan vazgeçmek mümkündür (E yanlış).
24. Danıştay'ın hem ilk derece mahkemesi hem de temyiz mercii olarak işlev gördüğü aşağıdaki durumlardan hangisinde Danıştay ilk derece mahkemesi sıfatıyla karar verir?
- A) Vergi mahkemelerinin verdiği kararlara karşı yapılan itirazlarda
- B) Bakanlar Kurulu kararları ve başbakanlık ile bakanlıkların düzenleyici işlemleri hakkında açılan davalarda ✓
- C) Birden fazla bölge idare mahkemesinin yetki alanını kapsayan uyuşmazlıklarda
- D) Bölge idare mahkemelerinin verdikleri kararların temyiz incelemesinde
- E) İdare mahkemelerinin verdiği nihai kararların temyiz incelemesinde
2575 sayılı Danıştay Kanunu m. 24 uyarınca Danıştay; Cumhurbaşkanlığı kararnameleri, Bakanlar Kurulu kararları ile başbakanlık ve bakanlıkların düzenleyici işlemleri aleyhine açılan iptal davalarında ilk derece mahkemesi olarak görev yapar. A ve B şıkları temyiz merciine, D şıkkı itiraz merciine karşılık geldiğinden yanlıştır. E şıkkı ise yetki uyuşmazlıkları bakımından farklı bir hukuki rejimine tabidir.
25. Hâkimler ve Savcılar Kurulu (HSK) ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?
- A) Kurulun meslekten çıkarma kararları Resmi Gazete'de yayımlanır.
- B) Kurulun 13 üyesi bulunmaktadır.
- C) Adalet Bakanlığı Müsteşarı Kurulun doğal üyesidir.
- D) Kurul kararları yargı denetimine tabidir. ✓
- E) Kurulun Başkanı Adalet Bakanıdır.
Anayasa m. 159/10'a göre Kurulun meslekten çıkarma dışındaki kararlarına karşı yargı yolu kapalıdır; sadece meslekten çıkarma kararları Danıştay'a götürülebilir. Dolayısıyla 'Kurul kararları yargı denetimine tabidir' ifadesi mutlak anlamda doğru değildir; ancak tüm kararların yargıya açık olduğu anlamına geldiği için yanlıştır. Diğer şıklar 2017 anayasa değişiklikleri çerçevesinde doğrudur: Adalet Bakanı başkan (A), müsteşar doğal üye (B), 13 üye (E) ve meslekten çıkarma Resmi Gazete'de yayımlanır (D).