Genel Tekrar Testi - 8
Yürürlükteki temel haklara ilişkin bir uluslararası antlaşma ile ulusal bir kanun çatıştığında, anayasal kural gereği hangisi üstün tutulur ve uygulanır?
Bu testteki tüm sorular ve cevapları (25 soru)
1. Yürürlükteki temel haklara ilişkin bir uluslararası antlaşma ile ulusal bir kanun çatıştığında, anayasal kural gereği hangisi üstün tutulur ve uygulanır?
- A) Ulusal kanun hükümleri öncelikli uygulanır.
- B) Milletlerarası antlaşma hükümleri esas alınır. ✓
- C) Uyuşmazlık konusunda Anayasa Mahkemesi karar verir.
- D) Sorunun çözümü için Cumhurbaşkanı hakemlik yapar.
- E) Konuyu çözmek üzere Uyuşmazlık Mahkemesi toplanır.
Temel hak ve özgürlüklere ilişkin usulüne göre yürürlüğe konulmuş milletlerarası antlaşmalarla kanunların çatışması hâlinde milletlerarası antlaşma hükümleri esas alınır.
2. Milletlerarası antlaşmaların onaylanabilmesi için bu süreci bir yasa çıkararak uygun bulma yetkisi kime aittir?
- A) Cumhurbaşkanlığına
- B) Türkiye Büyük Millet Meclisine ✓
- C) Anayasa Mahkemesine
- D) Cumhurbaşkanı yardımcılığına
- E) İçişleri Bakanlığına
Milletlerarası antlaşmaların onaylanması, kural olarak TBMM'nin onaylamayı bir kanunla uygun bulmasına bağlıdır.
3. Aşağıda sayılan anayasal yetkilerden hangisi TBMM'nin görevleri arasında yer almaz?
- A) Sayıştay Başkanı'nı ve üyelerini seçmek
- B) Meclis İçtüzüğü hazırlamak ve değiştirmek
- C) Cumhurbaşkanı tarafından alınan olağanüstü hâl kararlarını onaylamak veya uzatmak
- D) Anayasa Mahkemesi'nin tüm üyelerini belirlemek ve seçmek ✓
- E) Genel veya özel af ilan edilmesine karar vermek
Anayasa Mahkemesinin bütün üyelerini TBMM seçmez; TBMM yalnızca üç üyeyi seçer.
4. TBMM'nin denetim yetkisini kullandığı yöntemlerin hangilerinde konuyu incelemek amacıyla milletvekillerinden oluşan özel bir komisyon kurulması anayasal zorunluluktur?
- A) Genel görüşme ve meclis araştırması süreçlerinde
- B) Sadece genel görüşme sürecinde
- C) Genel görüşme ve yazılı soru süreçlerinde
- D) Genel görüşme, meclis araştırması ve meclis soruşturması süreçlerinde
- E) Meclis araştırması ve meclis soruşturması süreçlerinde ✓
Meclis araştırması ve Meclis soruşturması süreçlerinde konuyu detaylıca incelemek amacıyla meclis bünyesinde özel komisyonlar teşkil edilir.
5. 2017 anayasa değişiklikleri sonrasında, meclis denetim mekanizmaları arasından tamamen çıkarılan yöntem hangisidir?
- A) Mecliste genel görüşme açılması
- B) Meclis soruşturması komisyonu açılması
- C) Sözlü soru önergesi verilmesi ✓
- D) Meclis araştırması komisyonu kurulması
- E) Yazılı soru önergesi verilmesi
2017 Anayasa değişikliğiyle sözlü soru kaldırılmıştır. Yazılı soru, genel görüşme, Meclis araştırması ve Meclis soruşturması TBMM'nin bilgi edinme ve denetim yollarıdır.
6. Anayasa değişikliği yapılması usulü ve bu süreçte uyulması gereken kurallarla ilgili aşağıdaki bilgilerden hangisi yanlıştır?
- A) Teklifin kabul edilebilmesi için üye tam sayısının en az beşte üçünün gizli oyu aranır.
- B) Değişiklik maddelerinin halk oylamasında birlikte mi yoksa ayrı ayrı mı oylanacağına TBMM karar verir.
- C) Üye tam sayısının üçte iki çoğunluğuyla kabul edilen değişiklikler Cumhurbaşkanı tarafından halkoyuna sunulabilir.
- D) Acil veya ivedi durumlarda anayasa değişikliği teklifinin Genel Kurulda tek bir oylama ile kabul edilmesine karar verilebilir. ✓
- E) Anayasa değişikliği teklifi, Meclis üye tam sayısının en az üçte biri tarafından yazılı olarak sunulmalıdır.
Anayasa değişikliği teklifleri Meclis Genel Kurulunda iki defa görüşülür. Hızlı geçiş amacıyla bu sürecin tek oylamaya düşürülmesi hukuken imkansızdır.
7. 1982 Anayasası'na göre, bir Türk vatandaşının milletvekili adayı olabilmesi için doldurması gereken asgari yaş sınırı kaçtır?
- A) 25
- B) 21
- C) 18 ✓
- D) 20
- E) 30
On sekiz yaşını dolduran her Türk, Anayasa'daki diğer şartları da taşıması hâlinde milletvekili seçilebilir.
8. 1982 Anayasası'na göre, aşağıda sayılan anayasal yetkilerden hangisi doğrudan doğruya TBMM Başkanı'na verilmiştir?
- A) Yasama organı olan Türkiye Büyük Millet Meclisi'ni dışarıda temsil etmek ✓
- B) Anayasa Mahkemesi'nde iptal davası açma sürecini yönetmek
- C) Milletlerarası antlaşmaları tek başına onaylayıp yayımlatmak
- D) Milli güvenliğe yönelik iç ve dış politikaları belirlemek
- E) Gerektiğinde Cumhurbaşkanlığı makamına geçici olarak vekalet etmek
TBMM Başkanı, Meclisi Meclis dışında temsil eder. Diğer seçeneklerdeki görevler TBMM Başkanına ait değildir.
9. Özel bir anayasal kural bulunmadığı hallerde, TBMM Genel Kurulu'nun toplanma ve karar alma çoğunluğu oranları hangisinde birlikte doğru verilmiştir?
- A) Üye tam sayısının üçte biri ile toplanıp katılanların üçte ikisiyle karar verir.
- B) Üye tam sayısının beşte biri ile toplanıp katılanların üçte biriyle karar verir.
- C) Üye tam sayısının beşte biri ile toplanıp katılanların salt çoğunluğuyla karar verir.
- D) Üye tam sayısının üçte biri ile toplanıp katılanların salt çoğunluğuyla karar verir. ✓
- E) Üye tam sayısının üçte biri ile toplanıp katılanların beşte üçüyle karar verir.
TBMM üye tam sayısının en az üçte biriyle toplanır ve kural olarak toplantıya katılanların salt çoğunluğuyla karar verir.
10. 1982 Anayasası ve ilgili kanunlara göre, aşağıdaki kurumlardan hangisinin üyeleri TBMM tarafından seçilmemekte, Yargıtay ve Danıştay Genel Kurullarınca belirlenmektedir?
- A) Radyo ve Televizyon Üst Kurulu (RTÜK) üyeleri
- B) Sayıştay üyeleri ve Kamu Başdenetçisi
- C) Yüksek Seçim Kurulu üyeleri ✓
- D) Anayasa Mahkemesi üyeleri
- E) Hâkimler ve Savcılar Kurulu (HSK) üyeleri
Yüksek Seçim Kurulu (YSK) üyeleri, yüksek yargı organları olan Yargıtay ve Danıştay genel kurullarınca kendi üyeleri arasından seçilir. Diğer kurumların üyeleri ise TBMM tarafından seçilir.
11. Genelkurmay Başkanı, anayasada belirtilen hangi özel ve zorunlu durumda Silahlı Kuvvetler üzerindeki Başkomutanlık yetkilerini Cumhurbaşkanı adına üstlenir?
- A) Savaş halinin resmen başlaması durumunda ✓
- B) Olağanüstü hal (OHAL) uygulamalarında
- C) Ülke genelinde ilan edilen doğal afetlerde
- D) Devlet düzenine yönelik silahlı ayaklanmalarda
- E) Yurt genelinde ilan edilen seferberlik hallerinde
Genelkurmay Başkanı Başkomutanlık görevlerini Cumhurbaşkanı adına savaşta yerine getirir.
12. Anayasa'ya göre, aşağıdakilerden hangisi Cumhurbaşkanı'nın yerine getirebileceği bir görev veya anayasal yetki değildir?
- A) Danıştay üyelerinin dörtte birini mevcut yargıçlar arasından seçip atamak
- B) Anayasa Mahkemesi (AYM) üyelerinin bir kısmını doğrudan seçip atamak
- C) Kanunların anayasaya uygun olup olmadığını mahkeme sıfatıyla denetlemek ✓
- D) Gerekli koşullar ortaya çıktığında olağanüstü hal (OHAL) ilan etmek
- E) Yürütme alanını düzenlemek amacıyla Cumhurbaşkanlığı kararnamesi yayımlamak
Kanunların Anayasa'ya uygunluğunu denetleme görevi Anayasa Mahkemesine aittir.
13. Cumhurbaşkanı'nın anayasal görev ve yetkileri değerlendirildiğinde, aşağıdakilerden hangisi onun yerine getirebileceği bir işlem değildir?
- A) Anayasa Mahkemesi'nde doğrudan iptal davası açmak
- B) Gerekli gördüğünde meclisi doğrudan toplantıya çağırmak
- C) Uluslararası antlaşmaları resmi olarak onaylayıp yayımlamak
- D) Kanunları ve parlamento kararlarını meclise iade ederek veto etmek ✓
- E) TSK'nın kullanılmasına anayasal çerçevede karar vermek
Cumhurbaşkanı kanunları yeniden görüşülmek üzere TBMM'ye geri gönderebilir; ancak parlamento kararları Cumhurbaşkanına sunulmaz ve veto edilemez.
14. Cumhurbaşkanı'nın anayasal sınırları, kararları ve yargısal denetimi ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?
- A) Gerekli koşullar oluştuğunda tek başına ülke genelinde OHAL ilan edebilir.
- B) Yürütme alanını ilgilendiren konularda kararname çıkarabilir.
- C) Yüksek Seçim Kurulu (YSK) üyeliklerine doğrudan atama yapamaz.
- D) Yayımladığı idari işlemler ve kararlara karşı yargı yolu açıktır.
- E) Anayasa Mahkemesi (AYM) üyelerinin tamamını tek başına belirler. ✓
Anayasa Mahkemesinin on beş üyesinin on ikisini Cumhurbaşkanı, üçünü TBMM seçer. Bu nedenle seçeneği yanlıştır.
15. Planlı kalkınmayı sağlamak amacıyla Devlet Planlama Teşkilatı (DPT) ilk kez hangi anayasa ile kurulmuştur?
- A) 1921 Anayasası
- B) 1924 Anayasası
- C) 1961 Anayasası ✓
- D) 1982 Anayasası
16. Aşağıdakilerden hangisi 1982 Anayasası'nın temel özelliklerinden biridir?
- A) Yumuşak bir anayasa olması
- B) Çerçeve anayasa olması
- C) Kazuistik ve sert bir anayasa olması ✓
- D) Çift meclisli yasama organını benimsemesi
17. 1961 Anayasası'nda yer alan TRT'nin özerkliği hangi anayasa değişikliği ile kaldırılmıştır?
- A) 1971-1973 Değişiklikleri ✓
- B) 1982 Anayasası
- C) 1995 Değişiklikleri
- D) 2001 Değişiklikleri
18. Bakanlar Kuruluna ilk kez Kanun Hükmünde Kararname (KHK) çıkarma yetkisi hangi anayasa değişikliği ile verilmiştir?
- A) 1971-1973 Değişiklikleri ✓
- B) 1982 Anayasası
- C) 1937 Değişiklikleri
- D) 1995 Değişiklikleri
19. 1982 Anayasası'nın 1. maddesine göre Türkiye Devleti'nin şekli aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Monarşi
- B) Cumhuriyet ✓
- C) Federasyon
- D) Oligarşi
20. Cumhurbaşkanlığına bağlı bir denetim organı olan Devlet Denetleme Kurulu (DDK) ilk kez hangi anayasada yer almıştır?
- A) 1924 Anayasası
- B) 1961 Anayasası
- C) 1876 Kanun-i Esasi
- D) 1982 Anayasası ✓
21. Sosyal devlet ilkesi ilk kez hangi Türk anayasasında açıkça bir devlet niteliği olarak yer almıştır?
- A) 1924 Anayasası
- B) 1961 Anayasası ✓
- C) 1982 Anayasası
- D) 1921 Anayasası
22. Türk anayasa tarihinde 'Başlangıç' metnine ilk kez yer veren anayasa hangisidir?
- A) 1924 Anayasası
- B) 1961 Anayasası ✓
- C) 1982 Anayasası
- D) 1876 Kanun-i Esasi
23. Yasama organını 'Millet Meclisi' ve 'Cumhuriyet Senatosu' olarak iki meclisli şekilde düzenleyen anayasa hangisidir?
- A) 1961 Anayasası ✓
- B) 1924 Anayasası
- C) 1921 Anayasası
- D) 1982 Anayasası
24. Hukuk devleti ilkesi ilk kez hangi anayasada devletin temel nitelikleri arasında sayılmıştır?
- A) 1921 Anayasası
- B) 1924 Anayasası
- C) 1982 Anayasası
- D) 1961 Anayasası ✓
25. 'Egemenlik kayıtsız şartsız milletindir' ilkesi ilk kez hangi anayasada yer almıştır?
- A) 1961 Anayasası
- B) 1924 Anayasası
- C) 1921 Anayasası ✓
- D) 1982 Anayasası