İdare Hukuku 7

1. Yasal şartları taşıyan bir memurun kademe ilerlemesi yapabilmesi için onay vermeye yetkili makam hangisidir?

• A) Kamu Görevlileri Etik Kurulu
• B) Yüksek Disiplin Kurulu
• C) Mülki idare amiri
• D) Disiplin amiri
• E) Atamaya yetkili amir ✓

Kademe ilerlemesi için memurun bulunduğu kademede gerekli süreyi tamamlaması ve derecesinde ilerleyebileceği kademenin bulunması gerekir. Şartların gerçekleşmesi hâlinde kademe ilerlemesine ilişkin onay yetkisi atamaya yetkili amire aittir. Kademe ilerlemesinde onay mercii atamaya yetkili amirdir.

2. Kamu hizmetlerine egemen olan temel ilkelerden biri olan 'uyarlama (değişkenlik)' ilkesinin tanımı hangisidir?

• A) Devletin bu hizmetlerden kâr etmeyi düşünmemesidir.
• B) Kamu hizmetlerinin sürekli ve düzenli olarak yürütülmesidir.
• C) Kamu hizmetlerinin değişen ve gelişen koşullara uyarlanmasıdır. ✓
• D) Kamu hizmetlerinin tüm ülkeye ve vatandaşlara eşit bir biçimde götürülmesidir.
• E) İdarenin kamu hizmetlerini yürütürken belirli kişiler ya da kişi grupları arasında ayrım yapmamasıdır.

Uyarlama veya değişkenlik ilkesi, kamu hizmetlerinin teknolojik, ekonomik ve toplumsal gelişmelere göre yenilenmesini ve değişen ihtiyaçlara uygun hâle getirilmesini gerektirir. Kamu hizmeti aynı biçimde donup kalmaz. Değişen ve gelişen koşullara uyum sağlama, değişkenlik ya da uyarlama ilkesidir.

3. Merkezi idarenin, yerinden yönetim kuruluşlarının eylem ve işlemlerinin hukuka uygunluğunu denetlemek üzere sahip olduğu anayasal yetkiye ne ad verilir?

• A) İdarenin bütünlüğü ilkesi
• B) Hiyerarşik denetim yetkisi
• C) Kamu hizmeti sunumu
• D) Yetki genişliği ilkesi
• E) İdari vesayet denetimi ✓

İdari vesayet, merkezî idarenin yerinden yönetim kuruluşlarının organ ve işlemleri üzerinde kanunun açıkça verdiği ölçüde kullandığı sınırlı denetim yetkisidir. Farklı kamu tüzel kişileri arasında gerçekleşir ve hiyerarşiden farklı olarak genel değil istisnai bir yetkidir. Merkezî idare ile ayrı tüzel kişiliğe sahip yerinden yönetim kuruluşu arasındaki denetim idari vesayettir.

4. Belli bir uzmanlık veya sektörle sınırlı olan özel idari kolluk birimlerinin görev alanına girmeyen faaliyet hangisidir?

• A) Özel şirket veya bankaların güvenliğinin denetlenmesi
• B) Ören yerlerinin ve müzelerin korunması
• C) Toplum sağlığını tehdit eden bulaşıcı hastalıklarla genel mücadele ✓
• D) Ormanlık alanların ve doğal çevrenin korunması
• E) Gümrük kapılarındaki giriş çıkış işlemlerinin denetimi

Özel idari kolluk belirli bir faaliyet alanı veya kişi grubu bakımından yetkilidir; özel güvenlik, müze, orman ve gümrük kolluğu buna örnektir. Bulaşıcı hastalıklarla mücadele ise genel sağlığın korunmasına yönelik genel idari kolluk faaliyetidir. Genel sağlık kamu düzeninin unsurudur ve genel idari kolluğun görev alanındadır.

5. Milli güvenlik siyasetinin belirlenmesinde görevli olan Milli Güvenlik Kurulu (MGK), ülkemizde ilk kez hangi anayasa ile kurulmuştur?

• A) 1982 Anayasası
• B) 1876 Kanun-ı Esasi
• C) 1924 Anayasası
• D) 1961 Anayasası ✓
• E) 1921 Anayasası

Millî Güvenlik Kurulu ilk kez 1961 Anayasası'nın 111. maddesinde anayasal bir kurum olarak düzenlenmiş, ardından 1962 tarihli kanunla kurulmuştur. 1982 Anayasası da kurulu koruyarak yapısını yeniden düzenlemiştir. MGK'nin anayasal sisteme ilk girişi 1961 Anayasasıyladır.

6. İdare hukukunun genel nitelikleri ve yargısal rejimi dikkate alındığında, bu dalın özellikleri arasında hangileri yer alır?

• A) İçtihadi olması, kamu yararı gütmesi, idari yargıya tabi olması ve statü hukuku olması ✓
• B) Doğan tüm idari uyuşmazlıkların idari yargı kolunda çözülmesi
• C) İdari statüleri, hakları ve kuralları belirleyen bir statü hukuku olması
• D) İçtihadi olması, kamu yararı amacı gütmesi ve idari yargıya tabi olması
• E) İdari yargıda çözülmesi ve statü hukuku olması

İdare hukuku mahkeme içtihatlarıyla gelişen, kamu yararı düşüncesinin egemen olduğu ve idari statüleri düzenleyen bağımsız bir kamu hukuku dalıdır. Bu alandan doğan uyuşmazlıklar kural olarak idari yargıda çözümlenir. Bu nedenle dört öncül de doğrudur. İçtihadi olma, kamu yararı, idari yargı ve statü hukuku niteliklerinin tamamı idare hukukuna aittir.

7. Kamu hizmetlerinin devlet tüzel kişiliği bünyesinde, başkent teşkilatı ve taşra birimleri vasıtasıyla tek elden yürütülmesi ilkesi hangisidir?

• A) Kamu tüzel kişiliği
• B) Merkezden yönetim ilkesi ✓
• C) İdarenin bütünlüğü ilkesi
• D) Coğrafi yerinden yönetim
• E) İdari vesayet yetkisi

Merkezî yönetim, kamu hizmetlerinin devlet tüzel kişiliği içinde başkent ve taşra teşkilatı aracılığıyla, merkezden ve tek elden yürütülmesidir. Karar alma ve denetim yetkisi merkezî idarenin hiyerarşisi içinde kullanılır. Hizmetlerin başkentten ve tek elden yürütülmesi merkezî yönetimin ayırt edici özelliğidir.

8. Devletin merkezden yönetim (merkeziyetçilik) yapılanması ile ilgili aşağıdaki bilgilerden hangisi yanlıştır?

• A) Bölgesel eşitsizlikleri artırarak ülkenin milli birliğini ve bütünlüğünü zayıflatır. ✓
• B) Merkezden yönetim yapılanmasında devlet tüzel kişiliği tektir.
• C) Hizmetlerin uzmanlık alanlarına göre bölünmesiyle bakanlıklar kurulur.
• D) Taşra teşkilatındaki görevliler merkezi idarenin hiyerarşik denetimi altındadır.
• E) Kamu hizmetlerinin sunumu için gereken mali kaynaklar merkezi bütçede toplanır.

Merkezden yönetimde devlet tüzel kişiliği tektir; kamu hizmetleri bakanlıklar biçiminde örgütlenir, gelir ve giderler merkezî bütçede toplanır ve taşra teşkilatı merkezin emirlerine bağlıdır. Merkezden yönetim ulusal birliği güçlendirir ve bölgeler arası eşitliği sağlamaya yardımcı olur. Ülke birliğini bozma ve bölgesel eşitsizliği artırma riski merkezden yönetimin değil, yerinden yönetimin sakıncaları arasında sayılır.

9. 657 sayılı Kanun'a tabi ve 13 yıl fiili hizmet süresi bulunan bir devlet memurunun yasal yıllık izin süresi kaç gündür?

• A) 20 gün
• B) 30 gün ✓
• C) 15 gün
• D) 25 gün
• E) 10 gün

Devlet memurlarının yıllık izin süresi hizmeti bir yıldan on yıla kadar olanlar için 20 gün, on yıldan fazla olanlar için 30 gündür. On üç yıllık hizmet süresi on yılı aştığından yıllık izin 30 gündür. On yıldan fazla hizmette yıllık izin 30 gündür.

10. Kamu hizmetlerinin konuları, sunum yöntemleri ve alanlarına göre yapılan sınıflandırmalarda, hangileri kamu hizmeti türleri kapsamında kabul edilir?

• A) Tekelli-tekelsiz kamu hizmetleri
• B) Tekelli-tekelsiz, milli-mahalli ve yararlanma biçimine göre olanlar
• C) Tekelli-tekelsiz ile milli-mahalli kamu hizmetleri
• D) Tekelli-tekelsiz, milli-mahalli, yararlanma biçimine göre olanlar ve bilimsel-kültürel olanların tamamı ✓
• E) Milli-mahalli ile bilimsel-kültürel kamu hizmetleri

Kamu hizmetleri faaliyet konusu, hizmetin yürütüldüğü alan, yararlanma biçimi ve tekel niteliği gibi farklı ölçütlere göre sınıflandırılabilir. Tekelli-tekelsiz, millî-mahallî, bireysel-birlikte yararlanılan ve bilimsel-kültürel kamu hizmetlerinin tamamı geçerli sınıflandırmalardır. Dört öncül de kamu hizmetlerine ilişkin kabul edilen tür ayrımlarındandır.

11. Yasal çerçevede, bir il belediyesinin büyükşehir belediyesine dönüştürülebilmesi için aranan asgari toplam nüfus sınırı kaçtır?

• A) 750.000 ✓
• B) 1.000.000
• C) 400.000
• D) 500.000
• E) 100.000

Belediye sınırları içindeki ve bu sınırlara en fazla on bin metre uzaklıktaki yerleşim birimlerinin toplam nüfusu 750.000'den fazla olan il belediyeleri, fiziki yerleşim durumu ve ekonomik gelişmişlik düzeyi dikkate alınarak kanunla büyükşehir belediyesine dönüştürülebilir. Büyükşehir belediyesi için nüfus ölçütü 750.000'dir; dönüşüm kanunla yapılır.

12. İl taşra teşkilatında valiye danışmanlık yapan ve kararlar alan il idare kurulunun daimi/sürekli üyeleri arasında yer almayan görevli hangisidir?

• A) İl tarım müdürü
• B) İl emniyet müdürü ✓
• C) Defterdar
• D) İl milli eğitim müdürü
• E) Hukuk işleri müdürü (vali yardımcısı)

İl idare kurulu valinin veya görevlendirdiği vali yardımcısının başkanlığında hukuk işleri müdürü, defterdar ve ilgili il müdürlerinden oluşur. İl emniyet müdürü il idare şube başkanlarından biri olmakla birlikte kurulun sürekli üyeleri arasında yer almaz. Emniyet müdürü taşra teşkilatında görev yapar ancak il idare kurulunun sürekli üyesi değildir.

13. Merkezi idarenin yerel yönetimler üzerindeki, idari bütünlüğü ve kamu hizmetlerinde birliği sağlama amaçlı yasal denetim yetkisi hangisidir?

• A) Hiyerarşik denetim
• B) İmza yetkisi devri
• C) İdari vesayet denetimi ✓
• D) Yetki genişliği yetkisi
• E) Hukuki yetki devri

İdari vesayet, merkezî idarenin ayrı kamu tüzel kişiliğine sahip yerinden yönetim kuruluşlarının organ ve işlemleri üzerinde kanunun açıkça tanıdığı ölçüde kullandığı denetim yetkisidir. Amaç idarenin bütünlüğünü ve kamu hizmetlerinde uyumu sağlamaktır. Ayrı kamu tüzel kişileri arasındaki kanuna dayalı sınırlı denetim idari vesayettir.

14. Köy Kanunu'na göre, seçimle gelmeyip köy ihtiyar heyetinin doğal/daimi üyesi sayılan kişiler hangileridir?

• A) Köy muhtarı ve köy öğretmeni
• B) Köy muhtarı ve köy imamı
• C) Muhtar, imam ve öğretmenin tamamı
• D) Köy muhtarı
• E) Köy imamı ve köy öğretmeni ✓

Köy ihtiyar meclisinin doğal üyeleri köy imamı ile köy öğretmenidir. Köy muhtarı ihtiyar meclisinin başkanıdır. Doğal üyeler II (imam) ve III (öğretmen)'tür.

15. Kamu düzenini sarsan bir suç işlendikten sonra delilleri toplamak ve şüphelileri adli makamlara sevk etmekle görevli kolluk hangisidir?

• A) Askeri kolluk
• B) Özel kolluk
• C) Önleyici kolluk
• D) Adli kolluk ✓
• E) İdari kolluk

İdari kolluk kamu düzeni bozulmadan önce önleyici nitelikte faaliyet gösterir. Kamu düzeni bozulduktan ve suç işlendikten sonra suçun failini ve delillerini ortaya çıkarmaya yönelik faaliyetler ise adli kolluk tarafından yürütülür. Suç öncesi idari kolluk, suç sonrası adli kolluk görev yapar.