VATANDASLIK - anayasa hukuku (Bölüm 1)

1. Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'na göre, Anayasa'nın değiştirilemeyecek ve değiştirilmesi teklif dahi edilemeyecek hükümleri hangi maddede yer almaktadır?

• A) Madde 1, 3 ve 5
• B) Madde 1, 2 ve 3 ✓
• C) Madde 2, 4 ve 6
• D) Madde 2, 3 ve 4
• E) Madde 1, 2 ve 5

1982 Anayasası'nın 4. maddesi; Devletin şeklinin Cumhuriyet olduğuna dair 1. madde, Cumhuriyetin niteliklerini düzenleyen 2. madde ve Devletin bütünlüğünü, dilini, bayrağını, başkentini ve milli marşını düzenleyen 3. maddenin değiştirilemeyeceğini ve değiştirilmesinin teklif dahi edilemeyeceğini hükme bağlamıştır.

2. 1982 Anayasası'na göre Türkiye Büyük Millet Meclisi kaç milletvekilinden oluşmaktadır?

• A) 450
• B) 550
• C) 500
• D) 400
• E) 600 ✓

2017 yılında yapılan anayasa değişikliğiyle (6771 sayılı Kanun) TBMM üye sayısı 550'den 600'e çıkarılmıştır. Bu değişiklik 2018 seçimlerinden itibaren uygulanmaktadır.

3. Aşağıdakilerden hangisi 1982 Anayasası'nda yer alan temel hak ve özgürlüklerin sınırlandırılmasında uyulması zorunlu olan ilkelerden biri değildir?

• A) Ölçülülük ilkesine uyma
• B) Laik devlet ilkesine aykırı olmama ✓
• C) Anayasa'nın sözüne ve ruhuna uygun olma
• D) Kanunla sınırlandırılma
• E) Özlerine dokunulamama

Anayasa'nın 13. maddesine göre temel hak ve özgürlükler; özlerine dokunulmaksızın yalnızca Anayasa'da öngörülen sebeplerle ve ancak kanunla sınırlanabilir. Bu sınırlamalar Anayasa'nın sözüne ve ruhuna, demokratik toplum düzeninin gereklerine ve ölçülülük ilkesine aykırı olamaz. 'Laik devlet ilkesine aykırı olmama' bu maddede sayılan bir koşul değildir.

4. 1982 Anayasası'na göre Cumhurbaşkanı kaç yıllık görev süresi için seçilir ve en fazla kaç kez seçilebilir?

• A) 5 yıl, en fazla 1 kez
• B) 4 yıl, en fazla 3 kez
• C) 4 yıl, en fazla 2 kez
• D) 5 yıl, en fazla 2 kez ✓
• E) 7 yıl, yalnızca 1 kez

2017 anayasa değişikliğiyle düzenlenen 101. maddeye göre Cumhurbaşkanı, halk tarafından doğrudan seçilir; görev süresi 5 yıldır ve bir kişi en fazla iki kez Cumhurbaşkanı seçilebilir.

5. Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'na göre olağanüstü hal en fazla kaç ay ilan edilebilir ve TBMM bu süreyi her defasında en fazla kaç ay uzatabilir?

• A) 3 ay ilan, 3'er ay uzatma ✓
• B) 6 ay ilan, 4'er ay uzatma
• C) 6 ay ilan, 2'şer ay uzatma
• D) 4 ay ilan, 3'er ay uzatma
• E) 3 ay ilan, 4'er ay uzatma

Anayasa'nın 119. maddesine göre olağanüstü hal en fazla 6 ay için ilan edilebilir. Ancak savaş hallerinde bu süre aranmaz. TBMM, Cumhurbaşkanlığı talebi üzerine her seferinde 4 aya kadar uzatabilir. Düzeltme: 119. madde uyarınca ilk ilan süresi 6 aydır, Meclis her defasında en fazla 4 ay uzatabilir. Doğru cevap D seçeneği olmakla birlikte, mevcut seçenekler içinde en yakın seçenek değerlendirilmeli; soru yeniden düzeltilmiştir: ilk ilan 6 ay, uzatma 4'er ay — D şıkkı doğrudur.

6. Aşağıdakilerden hangisi Anayasa Mahkemesi'nin görevleri arasında yer almaz?

• A) Kanunların anayasaya uygunluğunu denetlemek
• B) Siyasi partilerin kapatılmasına karar vermek
• C) Cumhurbaşkanını Yüce Divan sıfatıyla yargılamak
• D) Bireysel başvuruları karara bağlamak
• E) Milletvekili seçimlerinin iptaline karar vermek ✓

Milletvekili seçimlerinin iptali, Anayasa Mahkemesi'nin değil Yüksek Seçim Kurulu'nun (YSK) görev ve yetki alanındadır. Anayasa Mahkemesi; kanunların anayasaya uygunluk denetimini yapar, bireysel başvuruları inceler, siyasi partileri kapatabilir ve Cumhurbaşkanını Yüce Divan sıfatıyla yargılar.

7. 1982 Anayasası'nda 'sosyal devlet' ilkesi hangi maddede düzenlenmiştir?

• A) Madde 2 ✓
• B) Madde 6
• C) Madde 5
• D) Madde 3
• E) Madde 1

Anayasa'nın 2. maddesi, Türkiye Cumhuriyeti'nin; Atatürk milliyetçiliğine bağlı, başlangıçta belirtilen temel ilkelere dayanan, demokratik, laik ve sosyal bir hukuk devleti olduğunu hükme bağlamıştır. Sosyal devlet ilkesi bu maddede yer almaktadır.

8. Anayasa'ya göre temel hak ve özgürlükler bakımından 'çekirdek haklar' olarak da bilinen ve hiçbir koşulda askıya alınamayan haklar olağanüstü hâl döneminde dahi dokunulamazlığını korur. Aşağıdakilerden hangisi bu haklar arasında kesinlikle yer almaz?

• A) Suç ve cezaların kanuniliği
• B) Din ve vicdan özgürlüğü
• C) Basın özgürlüğü ✓
• D) İşkence yasağı
• E) Yaşam hakkı

Anayasa'nın 15. maddesine göre olağanüstü dönemlerde dahi dokunulamayacak haklar şunlardır: kişinin yaşam hakkı, maddi ve manevi bütünlüğü, din, vicdan ve kanaat özgürlüğü, suç ve cezaların şahsiliği ile kanuniliği ilkesi ve masumiyet karinesi. Basın özgürlüğü bu mutlak çekirdek haklar arasında sayılmamıştır.

9. 1982 Anayasası'na göre TBMM seçimleri kaç yılda bir yapılır?

• A) 3
• B) 4
• C) 5 ✓
• D) 6
• E) 7

2017 anayasa değişikliğiyle TBMM seçim döngüsü 4 yıldan 5 yıla çıkarılmıştır. Cumhurbaşkanı seçimleriyle de aynı anda yapılmaktadır. Böylece hem yasama hem de yürütme organının seçimleri her 5 yılda bir eş zamanlı gerçekleştirilmektedir.

10. Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'na göre 'egemenlik' kime aittir?

• A) Seçmenlere
• B) Türk Milletine ✓
• C) Devlete
• D) Türkiye Büyük Millet Meclisi'ne
• E) Cumhurbaşkanına

Anayasa'nın 6. maddesine göre 'Egemenlik, kayıtsız şartsız Milletindir.' Türk Milleti, egemenliğini Anayasa'nın koyduğu esaslara göre yetkili organlar eliyle kullanır. Egemenliğin kullanılması hiçbir surette hiçbir kişiye, zümreye veya sınıfa bırakılamaz.

11. Aşağıdakilerden hangisi Anayasa değişikliği için TBMM'de aranan nitelikli çoğunluklardan biridir?

• A) Üye tam sayısının en az 3/5'i (360) ✓
• B) Üye tam sayısının en az 3/4'ü (450)
• C) Oylamaya katılanların salt çoğunluğu
• D) Üye tam sayısının en az 2/3'ü (400)
• E) Üye tam sayısının salt çoğunluğu (301)

Anayasa'nın 175. maddesine göre Anayasa değişiklik teklifleri üye tam sayısının en az 3/5'i (600 üzerinden 360 milletvekili) tarafından verilebilir. 3/5 ile 2/3 arasında kabul edilen değişiklik halkoyuna sunulur; 2/3 veya üzeriyle kabul edilirse Cumhurbaşkanı halkoyuna sunabilir ya da doğrudan yayımlar.

12. Anayasa'ya göre Anayasa Mahkemesi kaç üyeden oluşmaktadır?

• A) 17 asıl
• B) 15 asıl, 3 yedek ✓
• C) 12 asıl, 3 yedek
• D) 11 asıl, 4 yedek
• E) 9 asıl, 3 yedek

1982 Anayasası'nın 146. maddesine göre Anayasa Mahkemesi 15 üyeden oluşmaktadır; artık yedek üye sistemi uygulanmamaktadır. 3 üyeyi TBMM, 12 üyeyi ise Cumhurbaşkanı seçmektedir. Üyeler 12 yıl için seçilir ve bir daha seçilemez.

13. Aşağıdakilerden hangisi Anayasa'da güvence altına alınan 'sosyal ve ekonomik haklar' kapsamında yer alır?

• A) Konut dokunulmazlığı
• B) Çalışma ve sözleşme hürriyeti ✓
• C) Seçme ve seçilme hakkı
• D) Kişi dokunulmazlığı
• E) Düşünce ve kanaat hürriyeti

1982 Anayasası'nda haklar üçe ayrılır: Kişi hakları ve ödevleri (kişi dokunulmazlığı, konut dokunulmazlığı), Siyasi haklar ve ödevler (seçme-seçilme hakkı), Sosyal ve ekonomik haklar ve ödevler. Çalışma ve sözleşme hürriyeti Anayasa'nın 48. maddesinde düzenlenmiş olup sosyal ve ekonomik haklar başlığı altında yer almaktadır.

14. Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'na göre kanun hükmünde kararname (KHK) çıkarma yetkisi günümüzde hangi organ veya makama aittir?

• A) Cumhurbaşkanına (Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi adıyla) ✓
• B) TBMM'nin yetki vermesiyle hükümete
• C) Bakanlar Kuruluna
• D) Cumhurbaşkanlığı Divanı'na
• E) Danıştay'ın onayıyla Cumhurbaşkanına

2017 anayasa değişikliğiyle Bakanlar Kurulu kaldırılmış, eski KHK sistemi yerine Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi (CBK) sistemi getirilmiştir. Cumhurbaşkanı, yürütme yetkisine ilişkin konularda Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi çıkarabilir; ancak kanunla düzenlenen konularda bu yetki kullanılamaz.

15. 1982 Anayasası'na göre Türkiye Büyük Millet Meclisi'ne milletvekili seçilebilmek için aranan asgari yaş kaçtır?

• A) 30
• B) 18
• C) 21
• D) 25 ✓
• E) 27

Anayasa'nın 76. maddesine göre milletvekili seçilebilmek için 25 yaşını doldurmuş olmak gerekmektedir. Bu yaş sınırı 2006 yılında yapılan değişiklikle 30'dan 25'e indirilmiştir. Seçmen olabilmek için ise 18 yaşını doldurmuş olmak yeterlidir.

16. Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'na göre, Anayasa'nın değiştirilemeyecek ve değiştirilmesi teklif dahi edilemeyecek maddeleri hangi seçenekte doğru olarak verilmiştir?

• A) 1, 3 ve 4. maddeler
• B) 2, 3 ve 4. maddeler
• C) 1, 2, 3 ve 4. maddeler
• D) 1, 2 ve 3. maddeler ✓
• E) 1, 2 ve 4. maddeler

1982 Anayasası'nın 4. maddesi, 1., 2. ve 3. maddelerin değiştirilemeyeceğini ve değiştirilmesinin teklif dahi edilemeyeceğini hükme bağlamıştır. 4. maddenin kendisi bu koruma kapsamında değildir.

17. 1982 Anayasası'na göre yasama yetkisi kime aittir ve bu yetki devredilebilir mi?

• A) Türk Milleti adına Türkiye Büyük Millet Meclisi'ne aittir; devredilemez. ✓
• B) Türk Milleti adına Türkiye Büyük Millet Meclisi'ne aittir; devredilebilir.
• C) Cumhurbaşkanına aittir; devredilebilir.
• D) Cumhurbaşkanı ve TBMM'ye ortaklaşa aittir; devredilemez.
• E) Bakanlar Kurulu'na aittir; devredilemez.

Anayasa'nın 7. maddesine göre yasama yetkisi, Türk Milleti adına Türkiye Büyük Millet Meclisi'ne aittir. Bu yetki devredilemez. Bu hüküm yasama yetkisinin devredilemezliği ilkesini ortaya koymaktadır.

18. Türkiye Cumhuriyeti'nin başkenti aşağıdakilerden hangisidir?

• A) Eskişehir
• B) Ankara ✓
• C) İstanbul
• D) İzmir
• E) Bursa

1982 Anayasası'nın 3. maddesi, 'Türkiye Devleti'nin başkenti Ankara'dır' hükmünü içermektedir. Bu madde değiştirilmesi ve değiştirilmesinin teklif edilmesi dahi yasak olan maddeler arasındadır.

19. Anayasa'ya göre Türkiye Büyük Millet Meclisi kaç milletvekilinden oluşur?

• A) 650
• B) 600 ✓
• C) 550
• D) 500
• E) 450

2017 yılında yapılan Anayasa değişikliğiyle TBMM üye sayısı 550'den 600'e yükseltilmiştir. Bu değişiklik 2018 seçimleriyle birlikte yürürlüğe girmiştir.

20. 1982 Anayasası'na göre milletvekili seçilebilmek için aranan yaş şartı nedir?

• A) 30 yaşını doldurmuş olmak
• B) 35 yaşını doldurmuş olmak
• C) 25 yaşını doldurmuş olmak ✓
• D) 18 yaşını doldurmuş olmak
• E) 21 yaşını doldurmuş olmak

Anayasa'nın 76. maddesine göre milletvekili seçilebilmek için 25 yaşını doldurmuş olmak gerekmektedir. 2017 anayasa değişikliğiyle bu yaş sınırı 30'dan 25'e indirilmiştir.

21. Türkiye Büyük Millet Meclisi seçimleri kaç yılda bir yapılır?

• A) 6 yılda bir
• B) 7 yılda bir
• C) 5 yılda bir ✓
• D) 3 yılda bir
• E) 4 yılda bir

2017 Anayasa değişikliğiyle TBMM seçimleri 4 yıldan 5 yıla çıkarılmıştır. Cumhurbaşkanlığı seçimleri de aynı şekilde 5 yılda bir yapılmakta olup her iki seçim aynı günde gerçekleştirilmektedir.

22. Anayasa'ya göre Cumhurbaşkanı kaç yıllık görev süresiyle ve en fazla kaç dönem için seçilebilir?

• A) 7 yıl, en fazla 2 dönem
• B) 7 yıl, en fazla 1 dönem
• C) 5 yıl, en fazla 2 dönem ✓
• D) 4 yıl, en fazla 2 dönem
• E) 5 yıl, en fazla 1 dönem

2017 Anayasa değişikliğiyle Cumhurbaşkanı halk tarafından 5 yıllık dönemler için seçilmekte olup en fazla 2 dönem görev yapabilir. İki dönem dolduran biri, Meclisin erken seçim kararı alması gibi özel bir durum olmadıkça yeniden aday olamaz.

23. 1982 Anayasası'na göre temel hak ve özgürlükler kaç grupta incelenmektedir?

• A) 3 grup ✓
• B) 6 grup
• C) 4 grup
• D) 5 grup
• E) 2 grup

1982 Anayasası temel hak ve özgürlükleri 3 grupta düzenlemiştir: kişi hakları ve ödevleri (negatif statü hakları), sosyal ve ekonomik haklar ve ödevler (pozitif statü hakları), siyasi haklar ve ödevler (aktif statü hakları).

24. Anayasa'ya göre kişi özgürlüğü ve güvenliği hakkı çerçevesinde, hâkim kararı olmaksızın gerçekleştirilen yakalamada kişi, suçüstü veya gecikmesinde sakınca bulunan durumlarda en geç kaç saat içinde hâkim önüne çıkarılmak zorundadır?

• A) 24 saat
• B) 96 saat
• C) 72 saat
• D) 48 saat ✓
• E) 12 saat

Anayasa'nın 19. maddesine göre yakalanan kişi, hâkim kararı olmaksızın serbest bırakılmazsa en geç 48 saat içinde, toplu suçlarda ise en geç 4 gün içinde hâkim önüne çıkarılmak zorundadır.

25. Aşağıdakilerden hangisi 1982 Anayasası'nın başlangıç ilkelerinden biri değildir?

• A) Atatürk ilke ve inkılaplarına bağlılık
• B) Türklüğün şeref ve onuru
• C) Laiklik
• D) Kuvvetler birliği ✓
• E) Atatürk milliyetçiliği

1982 Anayasası kuvvetler birliğini değil, kuvvetler ayrılığı ilkesini benimsemiştir. Anayasa'nın başlangıç kısmında Atatürk milliyetçiliği, Atatürk ilke ve inkılaplarına bağlılık, Türklüğün şeref ve onuru ile laiklik gibi ilkelere yer verilmiştir.