VATANDASLIK - yargi organlari (Bölüm 2)

1. İptal davası ve itiraz (somut norm denetimi) yolları arasındaki temel farklardan biri aşağıdakilerden hangisinde doğru verilmiştir?

• A) İtiraz yolunda Anayasa Mahkemesi karar verene kadar dava otomatik olarak düşer.
• B) İptal davası herhangi bir kişi tarafından açılabilirken itiraz yalnızca savcılar tarafından yapılabilir.
• C) İptal davasında süre sınırı yoktur; itiraz yolunda ise altmış günlük süre vardır.
• D) İtiraz yolunda Anayasa Mahkemesi'nin kararı yalnızca davayı görüşen mahkeme için bağlayıcıdır.
• E) İptal davası belirli makamlar tarafından açılabilirken itiraz yolu bir davada uygulanacak kanunun anayasaya aykırılığı iddiasıyla o davayı gören mahkeme tarafından başvurulur. ✓

İptal davası (soyut norm denetimi) yalnızca Cumhurbaşkanı, TBMM'deki iktidar ve ana muhalefet parti grupları ile TBMM üye tam sayısının en az beşte biri kadar milletvekili tarafından açılabilir. İtiraz (somut norm denetimi) ise bir davayı gören mahkemenin, o davada uygulanacak bir kuralın anayasaya aykırı olduğu kanısına varması ya da tarafların bu yönde ciddi itirazda bulunması üzerine Anayasa Mahkemesi'ne başvurmasıdır. Anayasa Mahkemesi kararları herkes için bağlayıcıdır. İtiraz başvurusunda dava beş ay bekletilir; bu sürede karar gelmezse mahkeme davayı yürürlükteki kuralla sonuçlandırır.

2. Türkiye'de yargı bağımsızlığını doğrudan zedeleyebilecek bir uygulama olarak aşağıdakilerden hangisi gösterilebilir?

• A) Yargı kararlarının gerekçeli olarak kamuoyuyla paylaşılması
• B) Hâkimlerin görevle ilgili açıklamalarının basın özgürlüğü kapsamında değerlendirilmesi
• C) Hâkimlerin zorunlu mesleki eğitime tabi tutulması
• D) Hâkimlerin mesleki sicillerinin HSK tarafından tutulması
• E) Yürütme organının yargı kararlarını dikkate almaksızın uygulamaması ✓

Yargı bağımsızlığı yalnızca kurumsal güvencelerle değil, yargı kararlarının fiilen icra edilmesiyle anlam kazanır. Yürütmenin kesinleşmiş yargı kararlarını uygulamayı reddetmesi veya görmezden gelmesi hem hukuk devleti ilkesini hem de yargı bağımsızlığını doğrudan zedeler. Diğer seçenekler yargı bağımsızlığını koruyucu ya da bağımsızlıkla çelişmeyen uygulamalardır.

3. Anayasa Mahkemesi'nin siyasi partilerin kapatılmasına karar verebilmesi için gereken nitelikli çoğunluk aşağıdakilerden hangisinde doğru verilmiştir?

• A) Üye tam sayısının dörtte üçü (9 üye) ✓
• B) Üye tam sayısının üçte ikisi (8 üye)
• C) Toplantıya katılan üyelerin üçte ikisi
• D) Üye tam sayısının salt çoğunluğu (7 üye)
• E) Oy birliği (12 üye)

Anayasa'nın 69. maddesine göre bir siyasi partinin kapatılmasına, ancak Anayasa Mahkemesi üye tam sayısının dörtte üçünün oyu ile karar verilebilir. 12 asıl üyeden oluşan mahkemede bu oran 9 üye demektir. 2010 anayasa değişiklikleriyle kapatma eşiği yükseltilerek bu güçlü çoğunluk şartı getirilmiştir; kapatma yerine hazine yardımından yoksun bırakma kararı ise salt çoğunlukla alınır.

4. Anayasa'da 'kanunla' kurulacağı belirtilen mahkemeler ile 'anayasayla' kurulan mahkemeler arasındaki ayrıma ilişkin aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

• A) Kanunla kurulan mahkemeler, Anayasa Mahkemesi denetimine tabi değildir.
• B) Anayasa Mahkemesi, Danıştay, Yargıtay ve Sayıştay doğrudan Anayasa'yla kurulmuş ve varlıkları anayasal güvence altına alınmıştır. ✓
• C) Yargıtay, Anayasa'da düzenlenmemiş olup yalnızca kanuni dayanağa sahiptir.
• D) Sulh hukuk mahkemeleri, Anayasa'nın 142. maddesiyle doğrudan kurulmuştur.
• E) İdare mahkemeleri anayasal güvenceye sahip oldukları için kanunla kaldırılamazlar.

Anayasa'nın ilgili maddeleri (146-160) Anayasa Mahkemesi, Danıştay, Yargıtay, Uyuşmazlık Mahkemesi ve Sayıştay gibi yüksek mahkemeleri doğrudan anayasal düzeyde kurar ve varlıklarını güvence altına alır. Bu mahkemeler olağan bir kanunla kaldırılamaz; kaldırılabilmeleri için anayasa değişikliği gerekir. Sulh hukuk mahkemeleri ve idare mahkemeleri gibi genel mahkemeler ise Anayasa'nın 142. maddesinde öngörülen 'mahkemelerin kuruluşu kanunla düzenlenir' ilkesi çerçevesinde kanunla kurulur.

5. Anayasa Mahkemesi'ne bireysel başvuru hakkına ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

• A) Başvuru yolu tüketilmeden bireysel başvuru yapılamaz.
• B) Yalnızca Türkiye Cumhuriyeti vatandaşları bireysel başvuruda bulunabilir. ✓
• C) Tüzel kişiler de belirli koşullarda bireysel başvuruda bulunabilir.
• D) Başvuru hakkı, yargı kararlarıyla oluşan ihlaller için de kullanılabilir.
• E) Bireysel başvuru, temel hak ve özgürlüklerin ihlali iddiasıyla yapılabilir.

Bireysel başvuru hakkı yalnızca TC vatandaşlarına tanınmamıştır. Anayasa'nın 148. maddesi uyarınca herkes —yani Türk vatandaşları dışında yabancı uyruklu bireyler de— kendi haklarının ihlali iddiasıyla bireysel başvuruda bulunabilir. Bu nedenle A seçeneği yanlıştır. Diğer seçenekler ise bireysel başvuru kurumunun doğru özelliklerini yansıtmaktadır.

6. Danıştay'ın görevlerine ilişkin aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

• A) Danıştay, hakim ve savcıların disiplin işlemlerini karara bağlar.
• B) Danıştay, Bakanlar Kurulu kararnamelerini re'sen denetleme yetkisine sahiptir.
• C) Danıştay kararları kesin olup hiçbir mercide itiraz konusu yapılamaz.
• D) Danıştay, milletvekili seçimlerine yönelik itirazları kesin olarak karara bağlar.
• E) Danıştay, başbakanlık ve bakanlıklarca gönderilen kanun tasarıları ile tüzük taslaklarını inceler. ✓

Anayasa'nın 155. maddesi uyarınca Danıştay; idare mahkemelerince verilen kararların son inceleme mercii olmanın yanı sıra, kanun tasarılarını ve tüzükleri incelemek, idari uyuşmazlıkları ve davaları çözümlemek görevlerini üstlenir. A seçeneği YSK'nın, E seçeneği HSK'nın görevidir. D seçeneği ise yanıltıcıdır; Danıştay kararları da kanun yollarına taşınabilir.

7. Anayasa Mahkemesi'nin iptal kararlarına ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

• A) İptal kararları geriye yürür ve daha önce tamamlanan işlemleri kendiliğinden geçersiz kılar.
• B) İptal kararları Resmî Gazete'de yayımlandığı tarihten itibaren hüküm ifade eder.
• C) Anayasa Mahkemesi, iptal kararında yürürlük tarihini en fazla bir yıl erteleyebilir. ✓
• D) Mahkeme, kanunun tamamını değil yalnızca belirli maddelerini iptal edemez.
• E) İptal edilen kanun hükmü, karar tarihinden önceki dönem için yeniden uygulamaya girer.

Anayasa'nın 153. maddesi gereğince Anayasa Mahkemesi, iptal kararının oluşturacağı hukuki boşluğu göz önünde bulundurarak bu kararın yürürlüğe gireceği tarihi en fazla bir yıl erteleyebilir. A ve E seçenekleri yanlıştır; kural olarak iptal kararları geriye yürümez. C seçeneği kısmen doğru olmakla birlikte, Mahkeme'nin erteleme yetkisini görmezden geldiğinden eksik ve yanıltıcıdır.

8. Yargıtay ile Danıştay'ın ortak özelliği aşağıdakilerden hangisidir?

• A) Her ikisi de Adalet Bakanlığı'na bağlı olarak görev yapar.
• B) Her ikisi de anayasaya aykırılık iddiasıyla önlerine gelen itirazları sonuçlandırır.
• C) Her ikisinin üyeleri de HSK tarafından seçilir.
• D) Her ikisi de kendi alanındaki davalarda içtihat birliğini sağlamakla görevlidir. ✓
• E) Her ikisi de hem ilk derece hem de temyiz mahkemesi olarak görev yapar.

Yargıtay adli yargı, Danıştay idari yargı alanında en yüksek mahkeme sıfatını taşır ve kendi yargı kolunda içtihat birliğini sağlamak her ikisinin de temel işlevleri arasındadır. A seçeneği Danıştay için kısmen doğru olsa da Yargıtay için ilk derece yargılaması istisnai durumlara özgüdür. C seçeneği yanlıştır; anayasaya aykırılık itirazları Anayasa Mahkemesi'nce karara bağlanır. E seçeneği ise her iki yüksek mahkemenin bağımsız yapısıyla çelişir.

9. Hâkimler ve Savcılar Kurulu (HSK) hakkında aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

• A) HSK kararlarına karşı idare mahkemelerinde dava açılabilir.
• B) HSK, hâkim ve savcıların mali haklarını belirlemekle görevlidir.
• C) HSK Başkanı, Cumhurbaşkanı tarafından HSK üyeleri arasından seçilir.
• D) HSK üyelerinin tamamı Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından seçilir.
• E) Adalet Bakanı, HSK'nın doğal üyesi ve Başkanı'dır. ✓

2017 Anayasa değişikliklerinin ardından HSK; Adalet Bakanı başkanlığında, Adalet Bakanlığı Müsteşarı doğal üye olmak üzere toplam 13 üyeden oluşmaktadır. Adalet Bakanı doğal başkan, Müsteşar ise doğal üyedir. C seçeneği yanlıştır; HSK kararları kesin olup yargı yolu kapalıdır. D seçeneği kısmen doğru olmakla birlikte eksiktir; üyelerin bir bölümü Cumhurbaşkanı tarafından atanmaktadır.

10. Uyuşmazlık Mahkemesi'ne ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

• A) Uyuşmazlık Mahkemesi kararları Resmî Gazete'de yayımlanmaz.
• B) Adli ve idari yargı mercileri arasındaki görev ve hüküm uyuşmazlıklarını kesin olarak çözer.
• C) Uyuşmazlık Mahkemesi, bireysel başvuruları karara bağlar.
• D) Anayasa Mahkemesi üyeleri arasından seçilen kişi Uyuşmazlık Mahkemesi'ne başkanlık eder. ✓
• E) Uyuşmazlık Mahkemesi'nin başkanlığını Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı yürütür.

Anayasa'nın 158. maddesi uyarınca Uyuşmazlık Mahkemesi'ne Anayasa Mahkemesi'nden bir üye başkanlık eder. Mahkeme; adli, idari ve askeri yargı mercileri arasındaki görev ve hüküm uyuşmazlıklarını kesin olarak çözüme kavuşturmaktadır. B seçeneği içerik olarak doğru olmakla birlikte D seçeneği başkanlık yapısını daha doğru tanımladığından doğru yanıt D'dir. C seçeneği yanlış bir görevli tanımlamaktadır.

11. Anayasa Mahkemesi'nde soyut norm denetimine (iptal davası) başvurabilecekler arasında aşağıdakilerden hangisi yer almaz?

• A) Salt çoğunlukla seçilmiş milletvekili grubu ✓
• B) Cumhurbaşkanı
• C) İktidar partisi meclis grubu
• D) Ana muhalefet partisi meclis grubu
• E) Türkiye Büyük Millet Meclisi'nde en fazla üyeye sahip ikinci parti meclis grubu

Soyut norm denetimi için Anayasa'nın 150. maddesi uyarınca başvuru yetkisi; Cumhurbaşkanı, TBMM'de en az 110 milletvekili, iktidar partisi meclis grubu ve ana muhalefet partisi meclis grubuna tanınmıştır. Belirli bir çoğunlukla seçilmiş milletvekillerinden oluşan bir gruba doğrudan dava açma yetkisi verilmemiştir. 110 milletvekili şartı, ayrı bir başvuru koşulu olup salt çoğunluk aranmamaktadır.

12. Aşağıdaki durumların hangisinde somut norm denetimi yoluna gidilir?

• A) İktidar partisinin aleyhine olduğunu düşündüğü bir kanuna itiraz etmesi
• B) Görülmekte olan bir davada mahkemenin uygulanacak kanunun anayasaya aykırı olduğu kanısına varması ✓
• C) Bireyin temel haklarının ihlal edildiği gerekçesiyle yargı yollarını tükettikten sonra başvurması
• D) Yüksek mahkemelerin içtihat farklılığını gidermek amacıyla başvurması
• E) Bir kanunun yürürlüğe girmesinden önce Cumhurbaşkanı tarafından Anayasa Mahkemesi'ne gönderilmesi

Somut norm denetimi; bir davaya bakan mahkemenin, uygulanacak kanunun Anayasa'ya aykırı olduğu kanısına varması ya da taraflardan birinin bu yönde ciddi ve tutarlı bir itirazını haklı bulması durumunda Anayasa Mahkemesi'ne başvurmasıdır. A seçeneği önleyici denetimi, D seçeneği bireysel başvuruyu, E seçeneği ise içtihadı birleştirme yolunu tanımlamaktadır.

13. Yüce Divan sıfatıyla Anayasa Mahkemesi'nde yargılanamayacak kişi aşağıdakilerden hangisidir?

• A) Cumhurbaşkanı yardımcıları
• B) Bakanlar
• C) Milletvekilleri ✓
• D) Cumhurbaşkanı
• E) Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı

Anayasa'nın 148. maddesi uyarınca Anayasa Mahkemesi Yüce Divan sıfatıyla; Cumhurbaşkanı, Cumhurbaşkanı yardımcıları, bakanlar, Anayasa Mahkemesi, Yargıtay, Danıştay, Askeri Yargıtay, Askeri Yüksek İdare Mahkemesi ve Hâkimler ve Savcılar Kurulu üyeleri ile Başsavcı, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı, Cumhuriyet Başsavcıvekili ve Sayıştay Başkanı'nı yargılar. Milletvekilleri bu listede yer almamaktadır; milletvekilleri yasama dokunulmazlığı kapsamında değerlendirilir.

14. Türkiye'de idari yargı sistemi hakkında aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

• A) Danıştay'da görülen tüm davalar doğrudan Anayasa Mahkemesi'ne taşınabilir.
• B) İdare mahkemelerinin kararlarına karşı doğrudan Danıştay'a temyiz başvurusu yapılır.
• C) İdari yargıda dava açma süresi ceza davalarındaki zamanaşımı süreleriyle aynıdır.
• D) Vergi mahkemeleri, yalnızca yerel yönetimlerin vergi uyuşmazlıklarını çözer.
• E) Bölge idare mahkemeleri, idari yargıda istinaf mercii olarak görev yapar. ✓

İdari yargıda üç kademeli bir yapı mevcuttur: idare ve vergi mahkemeleri (ilk derece), bölge idare mahkemeleri (istinaf) ve Danıştay (temyiz). Bu nedenle B seçeneği doğrudur. A seçeneği yanlıştır; 2016 yılından itibaren yürürlüğe giren düzenlemeyle önce istinaf (bölge idare mahkemesi) yoluna başvurulması zorunlu hâle getirilmiştir. C seçeneği de yanlıştır; vergi mahkemeleri merkezi hükümetin vergi uyuşmazlıklarında da yetkilidir.

15. Anayasa Mahkemesi'nin çalışma usulüne ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

• A) İptal davalarına Genel Kurul bakar.
• B) Anayasa Mahkemesi üye tam sayısının salt çoğunluğuyla toplanır.
• C) Anayasa Mahkemesi, Genel Kurul ve bölümler hâlinde çalışır.
• D) Siyasi parti kapatma davalarında karar yeter sayısı üye tam sayısının salt çoğunluğudur. ✓
• E) Bireysel başvurular öncelikle komisyonlarca incelenir.

Siyasi partilerin kapatılmasına karar verilebilmesi için Anayasa'nın 69. maddesi uyarınca Anayasa Mahkemesi üye tam sayısının üçte iki çoğunluğu (en az 10 üye) aranmaktadır; salt çoğunluk yeterli değildir. Diğer seçenekler doğrudur: Mahkeme Genel Kurul ve iki bölüm hâlinde çalışır, bireysel başvurular önce komisyon aşamasından geçer, toplanma yeter sayısı ise salt çoğunluktur.

16. Sayıştay'ın görevleri arasında aşağıdakilerden hangisi yer almaz?

• A) Kamu idarelerine ait taşınmazların sicilini tutmak ✓
• B) TBMM adına yürütme organının mali işlemlerini denetlemek
• C) Kamu idarelerinin hesaplarını denetlemek
• D) Mali konularda kesin hüküm niteliğinde kararlar vermek
• E) Kamu kurumlarının harcamalarının kanunlara uygunluğunu denetlemek

Sayıştay; kamu idarelerinin gelir, gider ve mallarını TBMM adına denetlemek, kesin hükme bağlamak ve sorumluların hesaplarını yargılamakla görevlidir. Taşınmaz sicillerini tutmak ise Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü'nün görev alanına girmekte olup Sayıştay'ın yetki çerçevesinde yer almamaktadır. Bu nedenle C seçeneği doğru yanıttır.

17. Aşağıdakilerden hangisi Türkiye'de olağanüstü hal döneminde çıkarılan Cumhurbaşkanlığı kararnamelerine ilişkin doğru bir ifadedir?

• A) Bu kararnameler hiçbir koşulda yargısal denetime tabi tutulamaz.
• B) Olağanüstü hal kararnameleri Anayasa Mahkemesi tarafından denetlenebilir. ✓
• C) Olağanüstü hal kararnameleri yalnızca TBMM onayından sonra yürürlüğe girer.
• D) Olağanüstü hal süresince çıkarılan kararnameler anayasa değişikliği niteliği taşır.
• E) Bu kararnameler Danıştay tarafından iptal edilebilir.

2017 anayasa değişikliklerinin ardından olağanüstü hal kapsamında çıkarılan Cumhurbaşkanlığı kararnameleri Anayasa Mahkemesi denetimine tabidir. 2016 darbe girişimi sonrasında çıkarılan olağanüstü hal KHK'larının denetimi ise uzun süre tartışma konusu olmuş; Anayasa Mahkemesi kural olarak bu KHK'lar üzerinde şekli denetim yetkisini kabul etmekle birlikte esas denetimden kaçınmıştır. Yeni anayasa çerçevesinde olağanüstü hal kararnameleri şekli açıdan anayasal denetime açıktır.

18. Anayasa Mahkemesi üyelerine ilişkin aşağıdaki bilgilerden hangisi doğrudur?

• A) Anayasa Mahkemesi 12 asıl üyeden oluşur ve üyelerin tamamı Cumhurbaşkanı tarafından atanır.
• B) Anayasa Mahkemesi üyelerinin en az yarısının hukuk fakültesi mezunu olması zorunludur.
• C) Bir kimse Anayasa Mahkemesi'ne ikinci kez üye seçilemez. ✓
• D) Tüm üyeler Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından seçilir.
• E) Üyeler 12 yıl görev yapar; görev süresi dolmadan emekliye ayrılamazlar.

Anayasa'nın 147. maddesi uyarınca Anayasa Mahkemesi üyeleri 12 yıl için seçilir ve bir kimse iki kez üye olamaz; görev süresi dolmadan yeniden seçilme veya atanma mümkün değildir. B seçeneği kısmen doğrudur; Mahkeme 12 asıl üyeden oluşmaktadır, ancak üyelerin tamamı değil üçü TBMM, diğerleri Cumhurbaşkanı tarafından belirlenmektedir. Bu nedenle tam olarak doğru olan D seçeneğidir.

19. Yargı bağımsızlığına ilişkin aşağıdaki anayasal ilkelerden hangisi yanlış ifade edilmiştir?

• A) Cumhurbaşkanı, ulusal güvenlik gerekçesiyle herhangi bir hâkimi görevden alabilir. ✓
• B) Hâkimler görevlerinde bağımsızdır; Anayasa, kanun ve hukuka göre karar verirler.
• C) Hâkimler meslekten çıkarılmayı gerektiren bir suçtan mahkûm olmaları hâlinde görevlerine son verilebilir.
• D) Hâkimler görevden alınamaz ve Anayasa'da belirtilen koşullar dışında aylıklarından yoksun bırakılamaz.
• E) Yasama ve yürütme organları yargı kararlarını değiştiremez ve geciktiremez.

Yargı bağımsızlığı ilkesi gereğince hâkimler; yürütme organı, Cumhurbaşkanı veya herhangi bir merci tarafından keyfi biçimde görevden alınamaz. Anayasa'nın 138-140. maddeleri, hâkimlerin görevden alınmasını yalnızca HSK kararı ve Anayasa'da öngörülen sınırlı koşullara bağlamıştır. D seçeneğinde dile getirilen 'ulusal güvenlik gerekçesiyle görevden alma' yetkisi Cumhurbaşkanı'na tanınmamış olup bu yetki anayasal güvenceleri açıkça ihlal ederdi.

20. Anayasa Mahkemesi'ne bireysel başvuru hakkıyla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

• A) Bireysel başvuru yolu, Anayasa'da güvence altına alınmış temel hak ve özgürlüklerin ihlali iddiasıyla kullanılabilir.
• B) Anayasa Mahkemesi'ne bireysel başvuru ancak iç hukuk yolları tüketildikten sonra yapılabilir.
• C) Bireysel başvuru hakkı, yalnızca Türk vatandaşlarına tanınmış olup yabancılar bu haktan yararlanamaz. ✓
• D) Anayasa Mahkemesi, kabul edilemezlik kararlarını kural olarak oy birliğiyle değil, oy çokluğuyla verebilir.
• E) Bireysel başvuru, ihlale yol açtığı ileri sürülen işlem, eylem ya da ihmalden dolayı güncel ve kişisel bir hakkı etkilenenler tarafından yapılabilir.

Bireysel başvuru hakkı yalnızca Türk vatandaşlarına değil, Türkiye'nin taraf olduğu uluslararası insan hakları sözleşmelerinde güvence altına alınan haklar söz konusu olduğunda yabancılara da tanınmıştır. Bu nedenle C şıkkı yanlıştır. Diğer şıklardaki ifadeler Anayasa ve 6216 sayılı Kanun çerçevesinde doğrudur.

21. Aşağıdakilerden hangisi Danıştay'ın görevleri arasında yer almaz?

• A) Cumhurbaşkanlığı kararnameleri hakkında görüş bildirmek
• B) Başbakanlık ve Bakanlar Kurulu'ndan gönderilen kanun tasarılarını incelemek
• C) Adli yargı mahkemelerince verilen hükümlerin istinaf aşamasında denetlenmesi ✓
• D) Kamu hizmetleri ile ilgili imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerini incelemek
• E) İdare mahkemelerince verilen kararların temyiz mercii olarak incelenmesi

Danıştay, idare ve vergi mahkemelerinin kararlarını temyiz mercii olarak inceleyen en yüksek idari yargı organıdır. Adli yargı mahkemelerindeki istinaf aşaması ise Bölge Adliye Mahkemeleri tarafından yürütülür. Danıştay'ın adli yargı ile herhangi bir istinaf bağlantısı bulunmamaktadır. E şıkkı bu nedenle yanlıştır ve doğru yanıttır.

22. Anayasa Mahkemesi'nin norm denetimi göreviyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

• A) Anayasa Mahkemesi'nin iptal kararları geriye yürür ve daha önce verilmiş mahkeme kararlarını kendiliğinden hükümsüz kılar.
• B) Somut norm denetimi, bir davaya bakan mahkemenin uygulanacak kuralın anayasaya aykırılığı iddiasını ciddi bulması durumunda Anayasa Mahkemesi'ne başvurmasıdır. ✓
• C) Soyut norm denetiminde dava açma hakkı yalnızca muhalefet partisi liderlerine tanınmıştır.
• D) Soyut norm denetimi, kanunun Resmî Gazete'de yayımlanmasından itibaren altı ay içinde yapılmalıdır.
• E) Anayasa Mahkemesi, kanun hükmünde kararnameleri biçim bakımından denetleyemez; yalnızca esas bakımından inceler.

Somut norm denetimi (itiraz yolu), görülmekte olan bir davada uygulanacak kanun veya kanun hükmünde kararnamenin anayasaya aykırı olduğu kanısına varan mahkemenin ya da taraflardan birinin bu konuyu ileri sürmesi üzerine Anayasa Mahkemesi'ne başvurulmasıdır. A yanlıştır; soyut norm denetimini Cumhurbaşkanı, iktidar ve ana muhalefet partisi grupları ile TBMM üyelerinin beşte biri açabilir. D yanlıştır; süre altı ay değil, 60 gündür. E yanlıştır; iptal kararları kural olarak geriye yürümez.

23. Uyuşmazlık Mahkemesi ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

• A) Uyuşmazlık Mahkemesi'nin başkanlığını Anayasa Mahkemesi'nin belirlediği üyelerden biri yürütür.
• B) Uyuşmazlık Mahkemesi, adli ve idari yargı mercileri arasındaki görev ve hüküm uyuşmazlıklarını kesin olarak çözümler. ✓
• C) Uyuşmazlık Mahkemesi kararlarına karşı Danıştay'a itiraz yolu açıktır.
• D) Uyuşmazlık Mahkemesi, ceza uyuşmazlıklarında adli yargı lehine karar vermek zorundadır.
• E) Uyuşmazlık Mahkemesi, aynı zamanda askeri ve sivil yargı arasındaki çatışmaları da çözmekle görevlidir.

Uyuşmazlık Mahkemesi, adli ve idari yargı mercileri arasında çıkan görev ve hüküm uyuşmazlıklarını kesin olarak çözüme kavuşturur. Kararları kesin olduğundan D şıkkı yanlıştır. A şıkkı yanlıştır; böyle bir zorunluluk yoktur. B şıkkı yanlıştır; başkanlığı Anayasa Mahkemesi'nden belirlenen bir üye yürütür ancak bu 'Anayasa Mahkemesi'nin belirlediği' değil, Anayasa Mahkemesi üyeleri arasından seçimle gelir. E şıkkı artık geçerli değildir; askeri yargı büyük ölçüde kaldırılmıştır.

24. Türk yargı sisteminde 'kanun yolu' kavramıyla ilgili aşağıdaki eşleştirmelerden hangisi doğrudur?

• A) İstinaf – Bölge Adliye Mahkemeleri – İlk derece adli yargı mahkemesi kararlarının hem maddi vakıa hem hukuki yön bakımından yeniden incelenmesi ✓
• B) Temyiz – Danıştay – Adli yargı mahkemelerinin nihai kararlarının hukuka uygunluk denetimi
• C) Karar düzeltme – Yargıtay – Temyiz incelemesinde gözden kaçan usul hatalarını gidermek amacıyla kullanılır
• D) Temyiz – Yargıtay – İlk derece mahkemelerinin tüm kararlarına karşı doğrudan başvurulan olağan kanun yolu
• E) İstinaf – Bölge İdare Mahkemeleri – İdare Mahkemesi kararlarının hem hukuki hem maddi yönden yeniden incelenmesi

İstinaf kanun yolu, ilk derece adli yargı mahkemelerinin kararlarına karşı Bölge Adliye Mahkemeleri'nde kullanılır ve bu aşamada hem maddi vakıa hem hukuki yön incelenir. A şıkkı kısmen doğru olmakla birlikte idare mahkemelerindeki istinaf yolu Bölge İdare Mahkemeleri'nde yalnızca hukuki denetimle sınırlıdır, her iki yön birlikte incelenmez. B yanlıştır; Danıştay adli yargı değil, idari yargı merciidir. E yanlıştır; temyiz doğrudan ilk derece mahkemesine karşı değil, istinaf kararlarına karşı kullanılır.

25. Aşağıdaki yargı organlarından hangisi 2017 Anayasa değişiklikleriyle birlikte kaldırılmıştır?

• A) Bölge İdare Mahkemeleri
• B) Anayasa Mahkemesi Genel Kurulu
• C) Uyuşmazlık Mahkemesi
• D) Askeri Yargıtay ve Askeri Yüksek İdare Mahkemesi ✓
• E) Bölge Adliye Mahkemeleri

2017 yılında yapılan Anayasa değişiklikleriyle Askeri Yargıtay ve Askeri Yüksek İdare Mahkemesi (AYİM) kaldırılmıştır. Bu mahkemelerin görevleri sırasıyla Yargıtay ve Danıştay'a devredilmiştir. Diğer seçeneklerdeki kurumlar hâlâ faaliyettedir.