VATANDASLIK - yasama tbmm (Bölüm 4)

1. Aşağıdaki anayasa değişikliği senaryolarından hangisi, 1982 Anayasası'nın öngördüğü prosedür açısından doğru bir süreç tanımlamaktadır?

• A) Anayasa değişiklikleri için her durumda 400 kabul oyu ve ardından zorunlu halkoylaması şarttır.
• B) 400 ile 360 arasında kalan kabul oyuyla geçen değişikliği Cumhurbaşkanı halkoyuna sunabilir. ✓
• C) 360 milletvekilinin kabul oyuyla kabul edilen değişikliği Cumhurbaşkanı doğrudan yürürlüğe koyabilir.
• D) 400 milletvekilinin kabul oyuyla kesinleşen değişiklik, halkoyuna sunulmak zorundadır.
• E) 330 kabul oyuyla geçen bir değişiklik, Anayasa Mahkemesi onayından sonra yürürlüğe girer.

1982 Anayasası'na göre anayasa değişikliği teklifleri TBMM üye tam sayısının en az beşte üçü (360 oy) ile kabul edilmelidir. 360-400 oy aralığında kabul edilen değişikliği Cumhurbaşkanı halkoyuna sunabilir veya bir kez daha görüşülmek üzere Meclis'e iade edebilir ya da yayımlar. 400 veya daha fazla oyla (üçte iki) kabul edilen değişikliği ise Cumhurbaşkanı halkoyuna sunabilir ya da doğrudan yayımlayabilir; zorunlu halkoylaması yoktur. Dolayısıyla C seçeneği doğru prosedürü tanımlamaktadır.

2. Türkiye Büyük Millet Meclisi'nin denetim işlevleri arasında yer alan 'gensoru' ile 'güvensizlik oyu' arasındaki ilişki 2017 anayasa değişikliklerinden sonra nasıl şekillenmiştir?

• A) Gensoru yalnızca bakanlar için geçerliyken güvensizlik oyu yalnızca Cumhurbaşkanı için öngörülmüştür.
• B) Gensoru kaldırılmış, güvensizlik oyu yeni bir biçimde düzenlenmiştir.
• C) Hem gensoru hem de güvensizlik oyu, parlamenter sistemin sona ermesiyle birlikte anayasal dayanağını yitirmiştir. ✓
• D) Her iki mekanizma da korunmuş, sadece uygulama usulü değiştirilmiştir.
• E) Güvensizlik oyu kaldırılmış, gensoru ise daha güçlü bir mekanizma olarak düzenlenmiştir.

2017 anayasa değişiklikleriyle Türkiye hükümet sistemi parlamenter sistemden cumhurbaşkanlığı hükümet sistemine geçmiştir. Bu değişiklikle Bakanlar Kurulu kaldırıldığından, Bakanlar Kurulu'na yönelik siyasi denetim araçları olan gensoru ve güvensizlik oyu da anayasal dayanağını yitirmiştir. Mevcut sistemde bakanlar Cumhurbaşkanı tarafından atanıp görevden alındığından, Meclis'in gensoru ve güvensizlik oyuyla yürütmeyi denetleme mekanizması işlevsiz kalmış ve anayasal metinden çıkarılmıştır.

3. TBMM Başkanlık Divanı'nın oluşumuna ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

• A) Başkanlık Divanı, genel kurulun salt çoğunluğuyla seçilir ve tüm üyeler eşit yetkiye sahiptir.
• B) Başkanlık Divanı'nda muhalefet partilerinin temsili anayasal güvence altındadır.
• C) TBMM Başkanı, divan üyelerini tek başına atar.
• D) Başkanlık Divanı üyeleri, yasama dönemi boyunca değiştirilemez.
• E) Başkanlık Divanı, başkan, başkanvekilleri, idare amirleri ve katiplerden oluşur ve üyeler grupların güçleri oranında belirlenir. ✓

Anayasa'nın 94. maddesi ve İçtüzük uyarınca Başkanlık Divanı; TBMM Başkanı, başkanvekilleri, idare amirleri ve katiplerden oluşur. Divan üyeleri, TBMM'de grubu bulunan siyasi partilerin üye sayısı oranında belirlenir; bu sayede siyasi grupların temsilini sağlamak amaçlanır. Başkan tek başına atama yapamaz ve divan üyelerinin güçleri farklılaşabilir. İlk iki yasama yılı için ayrı, son üç yıl için ayrı seçim yapılır.

4. Bir milletvekilinin yasama sorumsuzluğundan yararlanabilmesi için hangi koşulların bir arada bulunması zorunludur?

• A) Milletvekili grubunun onayı ve TBMM Başkanlığı'nın tescili gerekmektedir.
• B) Söz konusu eylem yasama görevi kapsamında olmalı ve milletvekili bu eylemden vazgeçmemiş olmalıdır.
• C) Milletvekilinin göreve başlama tarihinden itibaren en az bir yıl geçmiş olması şartı aranır.
• D) Eylem yasama görevi sırasında oy, düşünce veya beyan şeklinde tezahür etmiş olmalı ve bu nitelik dışarıda da korunmalıdır. ✓
• E) Milletvekilinin eylemi Meclis'te gerçekleşmiş olmalı ve TBMM bu dokunulmazlığı kaldırmamış olmalıdır.

Anayasa'nın 83. maddesine göre yasama sorumsuzluğu, milletvekillerinin yasama faaliyetleri kapsamında kullandıkları oylar ile yaptıkları açıklamalar bakımından geçerlidir. Bu koruma, milletvekili sıfatı sona erse dahi sürmekte; yani söz konusu eylemler hiçbir zaman yargılamaya konu olamayacaktır. Yasama sorumsuzluğu mutlak nitelikte olup TBMM kararıyla kaldırılamaz. Yasama dokunulmazlığından farklı olarak bu ayrıcalık, belirli bir onay mekanizmasına veya süre koşuluna bağlı değildir.

5. Aşağıdaki durumlardan hangisinde TBMM, seçimlerin yenilenmesine karar veremez?

• A) Meclis'in kendi seçimlerini yenilemek için üye tam sayısının beşte üçüyle karar alması hâlinde
• B) Cumhurbaşkanı seçiminde iki tur sonunda kazanan çıkmaması hâlinde ✓
• C) Cumhurbaşkanlığı seçimi ile aynı anda yapılması gereken ancak yapılamayan TBMM seçimleri hâlinde
• D) Seçim döneminin dolmasından önce Cumhurbaşkanı ile Meclis'in birlikte karar alması hâlinde
• E) Cumhurbaşkanının TBMM seçimlerini yenileme kararı alması hâlinde

2017 anayasa değişiklikleri kapsamında düzenlenen Anayasa'nın 116. maddesine göre Cumhurbaşkanı seçiminde ikinci turda da gerekli çoğunluğun sağlanamaması, TBMM seçimlerinin yenilenmesini gerektirmez; bu durumda en fazla oy alan iki aday arasında üçüncü tur yapılır. TBMM seçimlerinin yenilenmesi ise ya Meclis'in kendi kararıyla (beşte üç çoğunluk) ya da Cumhurbaşkanının bu yönde karar almasıyla gerçekleşebilir ve her iki durumda da Cumhurbaşkanlığı seçimi eş zamanlı yapılır.

6. Kanun hükmünde kararname (KHK) ile cumhurbaşkanlığı kararnamesi arasındaki en temel anayasal fark aşağıdakilerden hangisidir?

• A) KHK'lar Anayasa Mahkemesi denetimine tabi değilken cumhurbaşkanlığı kararnameleri tabidir.
• B) Her iki düzenleme arasında işlevsel açıdan fark yoktur; yalnızca adlandırma değişmiştir.
• C) Cumhurbaşkanlığı kararnameleri temel hakları düzenleyebilirken KHK'lar düzenleyemez.
• D) KHK'lar yürürlüğe girdiğinde Resmi Gazete'de yayımlanmaz, cumhurbaşkanlığı kararnameleri yayımlanır.
• E) KHK'lar TBMM'nin yetki devriyle çıkarılırken cumhurbaşkanlığı kararnameleri böyle bir yetkiye dayanmaksızın doğrudan anayasadan kaynaklanan bir yetkiyle çıkarılır. ✓

Parlamenter sistemde çıkarılan KHK'lar, TBMM'nin çıkardığı bir yetki kanununa dayanmaktaydı; bu nedenle KHK çıkarma yetkisi dolaylı ve türev bir yetkiydi. 2017'de kurulan cumhurbaşkanlığı hükümet sisteminde ise cumhurbaşkanlığı kararnameleri, doğrudan Anayasa'nın 104. maddesinden kaynaklanan asli bir yetki temelinde çıkarılmaktadır; herhangi bir yetki kanununa gerek yoktur. Her iki düzenleme de Anayasa Mahkemesi denetimine tabidir. Bununla birlikte cumhurbaşkanlığı kararnameleri, kanunla düzenlenen konularda ya da temel haklar alanında işlem yapamaz.

7. Türkiye Büyük Millet Meclisi'nde 'iç tüzük' değişikliğinin kabulü için gereken çoğunluk ve bu değişikliklerin yargısal denetimi hakkında hangisi doğrudur?

• A) İçtüzük değişiklikleri üye tam sayısının salt çoğunluğuyla kabul edilir ve Anayasa Mahkemesi denetimine tabi değildir.
• B) İçtüzük değişiklikleri üye tam sayısının beşte üçü ile kabul edilir ve Danıştay tarafından denetlenir.
• C) İçtüzük değişiklikleri beşte üç çoğunlukla kabul edilir ve Cumhurbaşkanı'nın onayına tabidir.
• D) İçtüzük değişiklikleri üye tam sayısının salt çoğunluğuyla kabul edilir ve Anayasa Mahkemesi'ne iptal davası açılabilir. ✓
• E) İçtüzük değişiklikleri üçte iki çoğunlukla kabul edilir ve yalnızca şekil yönünden denetlenir.

Anayasa'nın 95. maddesine göre TBMM İçtüzüğü, üye tam sayısının salt çoğunluğuyla (301 oy) kabul edilir. İçtüzük değişiklikleri, kanun niteliğinde olmamakla birlikte Anayasa'nın 85. maddesi kapsamında Anayasa Mahkemesi'nin denetimine tabidir. Anayasa Mahkemesi içtüzük hükümlerini hem şekil hem de esas yönünden inceleyebilir. Cumhurbaşkanı'nın onayı aranmaz; Danıştay'ın herhangi bir denetim yetkisi de söz konusu değildir.

8. Bir milletvekilinin partisinden istifa etmesi ya da partisinden ihraç edilmesi durumunda milletvekilliği sıfatına ne olur?

• A) TBMM Genel Kurulu üçte iki çoğunlukla milletvekilliğini düşürebilir.
• B) Milletvekilliği Yüksek Seçim Kurulu kararıyla sona erdirilebilir.
• C) Milletvekilliği sıfatı, partiden ayrılmayla birlikte kendiliğinden sona erer.
• D) Milletvekilliği sıfatı devam eder; ancak ayrılan milletvekili bağımsız olarak görevini sürdürür. ✓
• E) Anayasa Mahkemesi, partiden ayrılan milletvekilinin sıfatını sonlandırma yetkisine sahiptir.

Türk anayasa hukukunda milletvekilleri, partilerden bağımsız olarak seçmenler tarafından seçilmektedir. Bu nedenle bir milletvekilinin partisinden istifası ya da ihraç edilmesi, milletvekilliği sıfatını sona erdirmez. Söz konusu milletvekili bağımsız olarak ya da başka bir partiye geçerek görevini sürdürebilir. Milletvekilliğinin düşürülmesi yalnızca Anayasa'da öngörülen sınırlı hâllerde (örneğin yasama dokunulmazlığının kaldırılmasına bağlı olmayan istifa, kesinleşmiş mahkumiyet vb.) mümkündür ve bu kararı TBMM Genel Kurulu alır.

9. Aşağıdaki bütçe sürecine ilişkin ifadelerden hangisi 1982 Anayasası ile örtüşmemektedir?

• A) Milletvekilleri, bütçe görüşmelerinde gider artırıcı veya gelirleri azaltıcı tekliflerde bulunamaz.
• B) TBMM, bütçeyi mali yılın başına kadar kabul etmezse bir önceki yıl bütçesi geçici bütçe olarak uygulanır. ✓
• C) Bütçe kanun tasarısını görüşmek üzere kurulan Plan ve Bütçe Komisyonu'nda iktidara yakın üyeler çoğunluğu oluşturur.
• D) Kesin hesap kanunu tasarıları, Sayıştay'ın görüşleriyle birlikte TBMM'ye sunulur.
• E) Merkezi yönetim bütçe kanunu tasarısı, mali yılbaşından en az yetmiş beş gün önce TBMM'ye sunulur.

Anayasa'nın 162. maddesine göre bütçe kanun tasarısı mali yılın başına kadar TBMM tarafından kabul edilmezse, yeni bütçe kabul edilinceye kadar bir önceki yılın bütçesi yeniden değerleme oranında artırılarak uygulanır; salt bir önceki yılın bütçesinin aynen uygulanması söz konusu değildir. Bu nedenle B seçeneği anayasal gerçeklikle örtüşmemektedir. Plan ve Bütçe Komisyonu gerçekten iktidara yakın üye çoğunluğuna sahip olacak biçimde oluşturulmakta; milletvekilleri de gider artırıcı teklifler sunamaktadır.

10. Aşağıdaki durumların hangisinde TBMM üyesi hakkında Anayasa Mahkemesi'nde dava açılabilir?

• A) Milletvekilinin Meclis çalışmalarında defalarca devamsızlık yapması
• B) Milletvekilinin başka bir siyasi partiye geçmesi
• C) Milletvekilinin yasama sorumsuzluğu kapsamındaki beyanları nedeniyle
• D) Milletvekilinin yasama dokunulmazlığına rağmen Meclis kararıyla dokunulmazlığı kaldırılan suç isnadı ✓
• E) Milletvekilinin kendi partisinin grup kararına aykırı oy kullanması

Anayasa'nın 83. maddesi uyarınca yasama dokunulmazlığı, TBMM'nin kararıyla kaldırılabilir. Dokunulmazlığı kaldırılan milletvekili hakkında bu kararın ardından yargısal süreç başlatılabilir; milletvekili aynı zamanda kaldırma kararının iptali için Anayasa Mahkemesi'ne başvurabilir. Devamsızlık, parti değişikliği veya grup kararına aykırı oy kullanma, milletvekilliği sıfatını sona erdirmez ve bunlar için Anayasa Mahkemesi'nde dava açılamaz. Yasama sorumsuzluğu kapsamındaki beyanlar ise mutlak koruma altında olup hiçbir yargısal denetime tabi tutulamaz.

11. Türkiye Büyük Millet Meclisi'nin bir uluslararası antlaşmayı onaylaması ile bir kanunu yürürlüğe koyması arasındaki prosedürel farklılık aşağıdakilerden hangisinde doğru biçimde ifade edilmiştir?

• A) Uluslararası antlaşmalar üçte iki çoğunlukla onaylanırken kanunlar salt çoğunlukla kabul edilir.
• B) Uluslararası antlaşmaların onaylanması bir uygun bulma kanunuyla gerçekleşir ve antlaşma metninde değişiklik yapılamaz; kanunlarda ise komisyon ve genel kurul aşamalarında değişiklik yapılabilir. ✓
• C) Uluslararası antlaşmaları yalnızca Cumhurbaşkanı onaylayabilir; TBMM'nin bu süreçte rolü yoktur.
• D) Uluslararası antlaşmalar için her durumda halkoylaması gerekirken kanunlar için gerekmez.
• E) Uluslararası antlaşmalar, kanun gibi TBMM İçtüzüğü'ne göre üç okuma usulüne tabidir.

Uluslararası antlaşmalar, Anayasa'nın 90. maddesi uyarınca bir 'uygun bulma kanunu' çıkarılarak TBMM tarafından onaylanır. Bu süreçte TBMM, antlaşma metnine herhangi bir değişiklik yapamaz; antlaşmayı bütünüyle kabul ya da reddeder. Kanun yapım sürecinde ise hem komisyon hem de genel kurul aşamasında maddeler üzerinde değişiklik önergesi verilebilir, eklemeler veya çıkarmalar yapılabilir. Olağan antlaşmalarda salt çoğunluk yeterliyken bazı özel durumlarda (toprak bütünlüğüne ilişkin antlaşmalar gibi) farklı çoğunluklar aranabilir.

12. 1982 Anayasası'na göre, TBMM'nin olağanüstü toplantıya çağrılması usulüyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

• A) Cumhurbaşkanı, TBMM'yi olağanüstü toplantıya çağırabilir.
• B) Olağanüstü toplantıda gündem, toplantıyı talep eden organ ya da milletvekilleri tarafından belirlenir ve yalnızca bu gündem görüşülür.
• C) Meclis olağanüstü toplantıya çağrıldığında, Meclis Başkanı bu çağrıyı reddedebilir. ✓
• D) TBMM Başkanı, TBMM'yi olağanüstü toplantıya çağırabilir.
• E) Üye tamsayısının en az beşte biri oranındaki milletvekillerinin yazılı istemiyle TBMM olağanüstü toplanır.

Anayasa m.93'e göre TBMM; Cumhurbaşkanı, TBMM Başkanı veya üye tamsayısının en az beşte birinin yazılı istemiyle olağanüstü toplantıya çağrılabilir. Bu çağrı yapıldığında Meclis Başkanı'nın bunu reddetme yetkisi yoktur; çağrı koşulları gerçekleşmişse Meclis toplanmak zorundadır. Bu nedenle E seçeneği yanlıştır.

13. Bir milletvekilinin yasama dokunulmazlığı kapsamı ve kaldırılması prosedürü açısından aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

• A) Anayasa Mahkemesi kararıyla yasama dokunulmazlığı kaldırılabilir.
• B) Yasama dokunulmazlığı, seçimden önce ya da sonra işlenen suçlar için milletvekili hakkındaki kovuşturma ve tutuklamayı engeller; TBMM kararıyla kaldırılabilir. ✓
• C) Yasama sokunulmazlığının kaldırılması, ancak üye tamsayısının salt çoğunluğuyla değil, beşte üç çoğunlukla mümkündür.
• D) Yasama dokunulmazlığı, milletvekilinin göreviyle ilgili ya da ilgisiz her türlü eylem ve söylemini kapsar; kaldırılması mümkün değildir.
• E) Yasama dokunulmazlığı sadece ceza kovuşturmalarını değil aynı zamanda hukuk davalarını da kapsar ve bu nedenle milletvekilleri hukuk mahkemelerinde de yargılanamaz.

Anayasa m.83'e göre yasama dokunulmazlığı, seçimden önce veya sonra işlenen suçlardan dolayı milletvekilinin sorgulanmasını, tutuklanmasını, gözaltına alınmasını ve yargılanmasını engeller; ancak TBMM'nin üye tamsayısının salt çoğunluğuyla alacağı kararla kaldırılabilir. Hukuk davaları bu güvence kapsamında değildir. Dolayısıyla C doğrudur.

14. Anayasa'nın 87. maddesinde TBMM'nin görev ve yetkileri sayılmıştır. Aşağıdakilerden hangisi bu maddede açıkça düzenlenen yetkiler arasında yer ALMAZ?

• A) Cumhurbaşkanı kararnamelerini onaylamak ✓
• B) Savaş ilanına karar vermek
• C) Kanun koymak, değiştirmek ve kaldırmak
• D) Para basılmasına karar vermek
• E) Bütçe ve kesin hesap kanun tekliflerini görüşmek ve kabul etmek

Anayasa m.87'de TBMM'nin görev ve yetkileri; kanun yapmak, bütçeyi kabul etmek, para basılmasına karar vermek, savaş ilanı ve silahlı kuvvet kullanılmasına izin vermek gibi yetkiler sayılmıştır. 'Cumhurbaşkanı kararnamelerini onaylamak' böyle bir düzenleme değildir; aksine Cumhurbaşkanı kararnameleri kanunların aksine TBMM onayına tabi değildir ve TBMM ancak aynı konuyu kanunla düzenleyerek kararnameyi geçersiz kılabilir.

15. TBMM İçtüzüğü'ne aykırı bir Meclis kararına karşı aşağıdaki hangi yola başvurulabilir?

• A) Danıştay'da iptal davası açılabilir.
• B) Cumhurbaşkanı, söz konusu kararı veto ederek Meclis'e iade edebilir.
• C) Anayasa Mahkemesi'nde bireysel başvuru yoluyla iptal istenebilir.
• D) TBMM İçtüzüğü'ne aykırılık tek başına bir yargısal denetim nedeni oluşturmaz; Meclis kararları yargısal denetime tabi değildir. ✓
• E) Anayasa Mahkemesi'nde soyut norm denetimi yoluyla iptali istenebilir.

Anayasa Mahkemesi içtihadına ve Anayasa m.148'e göre Meclis kararları kural olarak yargısal denetime tabi değildir. İçtüzük Anayasa Mahkemesi'nde denetlenebilir olmakla birlikte, İçtüzük'e aykırı bir Meclis kararı için doğrudan yargı yolu kapalıdır. Cumhurbaşkanı'nın veto yetkisi ise sadece kanunlar için söz konusudur. Bu nedenle D seçeneği doğrudur.

16. Türkiye Büyük Millet Meclisi'nin bütçe kanunu üzerindeki yetkisine ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

• A) Bütçe kanununun süresinde yürürlüğe giremediği hallerde Cumhurbaşkanlığı kararnamesiyle geçici bütçe çıkarılamaz, bir önceki yıl bütçesi uygulanır.
• B) Cumhurbaşkanı bütçeyi veto ettiğinde TBMM, üçte iki çoğunlukla bu vetoyu aşabilir.
• C) TBMM, bütçe görüşmelerinde kendi iç kararlarıyla harcama kalemlerini serbestçe artırabilir.
• D) Bütçe kanun teklifi TBMM'ye sunulmadan önce Danıştay'ın görüşüne sunulmak zorundadır.
• E) TBMM, bütçe kanun teklifinde gider artırıcı veya gelir azaltıcı değişiklik öneremez. ✓

Anayasa m.161/4'e göre TBMM üyeleri, bütçe kanunu görüşmelerinde gider artırıcı veya gelirleri azaltıcı teklifte bulunamazlar. Bu, bütçe hakkının önemli bir sınırlamasıdır. Diğer şıklar yanlıştır: bütçede veto usulü farklı işler, geçici bütçe kanunla çıkarılır ve Danıştay'ın bütçe üzerinde zorunlu bir görüş yetkisi bulunmamaktadır.

17. Milletvekilliği sıfatının sona ermesi bakımından aşağıdakilerden hangisi yanlış bir eşleştirmedir?

• A) Anayasa Mahkemesi tarafından milletvekilliğine son verilmesi – yasama dokunulmazlığının kaldırılmasına bağlıdır. ✓
• B) Devamsızlık – belirli koşullar altında Meclis tarafından düşürülebilir.
• C) İstifa – Meclis Genel Kurulu kararıyla kesinleşir.
• D) Seçim iptaline ilişkin YSK kararı – milletvekilliğini doğrudan sona erdirir.
• E) Milletvekilliğiyle bağdaşmayan bir görev ya da hizmeti sürdürmek – Meclis Genel Kurulu kararıyla düşürülür.

Anayasa Mahkemesi'nin milletvekilliğini düşürme kararı (m.69), siyasi partinin kapatılması hâlinde söz konusu olup yasama dokunulmazlığının kaldırılmasıyla doğrudan ilişkili değildir; bunlar birbirinden bağımsız hukuki müesseselerdir. Dolayısıyla C yanlış bir eşleştirmedir.

18. 2017 anayasa değişiklikleriyle (Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi) TBMM'nin yürütme üzerindeki denetim araçlarından hangisi ortadan kalkmıştır?

• A) Meclis soruşturması
• B) Meclis araştırması
• C) Genel görüşme
• D) Yazılı soru
• E) Gensoru ✓

Parlamenter sistemde bakanlar kurulunun ve bakanların siyasi sorumluluğunu gündeme taşıyan gensoru müessesesi, 2017 değişiklikleriyle Anayasa'dan çıkarılmıştır; zira Cumhurbaşkanlığı sisteminde bakanlar münferiden Cumhurbaşkanı'na karşı sorumludur ve Meclis'e karşı siyasi sorumlulukları yoktur. Yazılı soru, Meclis araştırması ve genel görüşme varlığını korumaktadır.

19. Kanun yapım sürecinde aşağıdaki hangi aşama Anayasa'da açıkça düzenlenmemiştir?

• A) İade edilen kanunun TBMM tarafından salt çoğunlukla yeniden kabul edilmesi
• B) Cumhurbaşkanı'nın kanunu onaylaması ya da bir kez daha görüşülmek üzere iade etmesi
• C) Kanunun Resmî Gazete'de yayımlanmasından önce zorunlu olarak Anayasa Mahkemesi denetimine tabi tutulması ✓
• D) Kanun teklifinin komisyonda görüşülmesi
• E) Genel Kurul'da madde madde ve tümü üzerinde oylanması

Türk hukukunda kanunlar Resmî Gazete'de yayımlanmadan önce zorunlu olarak Anayasa Mahkemesi'ne gönderilmez; bu denetim ancak iptal davası veya itiraz yoluyla (somut norm denetimi) gerçekleşir. Yayım öncesi zorunlu denetim (önleyici/a priori denetim) Türk hukukuna yabancı bir kavramdır. Diğer seçeneklerin hepsi Anayasa'da yer almaktadır.

20. TBMM seçimlerinin yenilenmesi (erken seçim) konusunda aşağıdaki ifadelerden hangisi 2017 sonrası anayasal düzenlemeye uygundur?

• A) Yalnızca Cumhurbaşkanı erken seçim kararı alabilir; TBMM'nin bu konuda yetkisi yoktur.
• B) TBMM seçimlerinin yenilenmesi kararı ancak anayasa değişikliğiyle mümkündür.
• C) Erken seçim kararını yalnızca YSK verebilir.
• D) TBMM, üye tamsayısının beşte üç çoğunluğuyla seçimlerin yenilenmesine karar verebilir; bu durumda Cumhurbaşkanlığı seçimi de birlikte yenilenir. ✓
• E) Cumhurbaşkanı seçimlerin yenilenmesine karar verirse yalnızca TBMM seçimleri yenilenir, Cumhurbaşkanlığı seçimi yenilenmez.

Anayasa m.116'ya göre TBMM, üye tamsayısının beşte üç çoğunluğuyla seçimlerin yenilenmesine karar verebilir. Aynı maddeye göre Cumhurbaşkanı da seçimlerin yenilenmesine karar verebilir. Her iki hâlde de Cumhurbaşkanlığı ve TBMM seçimleri birlikte yenilenir. Dolayısıyla C doğrudur; B yanlıştır çünkü Cumhurbaşkanı kararıyla da her iki seçim birden yenilenir.

21. Anayasa m.148 uyarınca Anayasa Mahkemesi'nde soyut norm denetimi (iptal davası) açma yetkisine sahip olanlar arasında aşağıdakilerden hangisi YER ALMAZ?

• A) Ana muhalefet partisi meclis grubu
• B) TBMM'de en fazla üyeye sahip siyasi parti grubu ✓
• C) Cumhurbaşkanı
• D) İktidar partisi meclis grupları
• E) Üye tamsayısının en az beşte biri oranındaki milletvekilleri

Anayasa m.150'ye göre iptal davası açma yetkisi; Cumhurbaşkanı, iktidar partisi ve ana muhalefet partisi TBMM grupları ile üye tamsayısının en az beşte biri oranındaki milletvekillerine aittir. 'En fazla üyeye sahip siyasi parti grubu' diye ayrı bir kategori öngörülmemiştir; bu grup zaten iktidar ya da ana muhalefet partisi olabilir ama bu sıfat zorunlu değildir. Anayasa 'iktidar partisi' ve 'ana muhalefet partisi' gruplarını saymıştır; 'en fazla üye' ölçütü mevcut değildir.

22. Türkiye'de bir Cumhurbaşkanlığı kararnamesiyle kanunla düzenlenen bir alanın aksine hüküm getirildiğinde ortaya çıkan çatışma nasıl çözülür?

• A) Cumhurbaşkanlığı kararnamesi her koşulda üstündür; kanun hükmü uygulanamaz hale gelir.
• B) Kanun hükmü esas alınır; çünkü Anayasa, Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin kanunla çelişemeyeceğini öngörmüştür. ✓
• C) Kararname sonraki tarihli olduğundan kanunun önüne geçer; 'sonraki norm öncekini ilga eder' ilkesi uygulanır.
• D) Anayasa Mahkemesi iki düzenlemeyi karşılaştırarak hangisinin daha güçlü hukuki temele sahip olduğuna karar verir.
• E) Çatışma, Danıştay'ın bağlayıcı yorumuyla giderilir.

Anayasa m.104/17'ye göre Cumhurbaşkanlığı kararnameleri, Anayasa'da münhasıran kanunla düzenlenmesi öngörülen konularda çıkarılamaz; kanunda açıkça düzenlenen konularda da Cumhurbaşkanlığı kararnamesiyle farklı hüküm getirilmez. Çelişki hâlinde kanun uygulanır. Bu nedenle B doğrudur.

23. Meclis soruşturması ile Meclis araştırması arasındaki temel farkı en doğru biçimde ifade eden seçenek hangisidir?

• A) Meclis araştırması sonucunda ilgili kişi yargılanabilirken, Meclis soruşturması yalnızca idari yaptırım doğurur.
• B) Meclis soruşturması Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanlar hakkında cezai sorumluluk doğurabilecek incelemeyi kapsarken, Meclis araştırması belirli bir konuyu bilgi edinmek amacıyla inceleme niteliği taşır. ✓
• C) Meclis soruşturması yalnızca muhalefet partileri tarafından açılabilir.
• D) Her iki denetim aracı da yürütme organı hakkında kullanılır ve her ikisi de dokunulmazlığın kaldırılmasını zorunlu kılar.
• E) Meclis araştırması bireysel milletvekilleri tarafından açılabilirken, Meclis soruşturması yalnızca siyasi parti grupları tarafından açılabilir.

Anayasa m.98'e göre Meclis araştırması, belli bir konuda bilgi edinmek amacıyla yapılan incelemedir. Meclis soruşturması ise m.100'e göre Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanlar hakkında görevleriyle ilgili suç işledikleri iddiasıyla yürütülen ve sonucunda Yüce Divan'a sevki mümkün kılan anayasal bir denetim aracıdır. Dolayısıyla B doğrudur.

24. Anayasa'nın 149. maddesi çerçevesinde Anayasa Mahkemesi'nin iptal kararlarının etkisi bakımından hangisi doğrudur?

• A) İptal kararları geriye yürür; iptal edilen norma dayanan tüm bireysel işlemler kendiliğinden hükümsüz hale gelir.
• B) Anayasa Mahkemesi iptal kararlarının yürürlük tarihini belirleyemez; bu tarih otomatik olarak kararın açıklandığı gün olarak kabul edilir.
• C) İptal kararı Resmî Gazete'de yayımlanmadan önce Cumhurbaşkanı tarafından onaylanmak zorundadır.
• D) İptal kararları yalnızca gelecekteki işlemlere uygulanır ve kesinlikle geriye yürütülemez; Mahkeme'nin bu konuda takdir yetkisi yoktur.
• E) İptal kararları kural olarak geriye yürümez ve Resmî Gazete'de yayımlandığı tarihten itibaren hüküm doğurur; Mahkeme gerekli gördüğünde yürürlüğü erteleyebilir. ✓

Anayasa m.153'e göre Anayasa Mahkemesi'nin iptal kararları geriye yürümez (hukuki güvenlik ilkesi gereği). Kararlar Resmî Gazete'de yayımlandığı tarihten itibaren hüküm ifade eder. Ancak Mahkeme, kanun koyucunun yeni düzenleme yapması için süre tanımak amacıyla yürürlüğün ertelenmesine karar verebilir; bu erteleme bir yılı aşamaz. Dolayısıyla B doğrudur.

25. Türkiye Büyük Millet Meclisi'nin 'olağan' ve 'olağanüstü' dönemlere göre çalışma takvimi değerlendirildiğinde, aşağıdaki ifadelerden hangisi Anayasa'ya aykırıdır?

• A) Tatil ya da ara verme sırasında Meclis olağanüstü toplantıya çağrılabilir.
• B) Meclis tatil sürelerini belirleyebilir ve çalışmalarına ara verebilir.
• C) Yasama yılı Ekim'de başlar ve Temmuz'da sona erer; gerektiğinde bu süre uzatılabilir.
• D) TBMM, tatil veya ara verme sırasında olağanüstü toplanmayı gerektirecek durumlardan bağımsız olarak her yıl Ağustos ve Eylül aylarını kapsayan zorunlu çalışma dönemine tabidir. ✓
• E) TBMM her yıl Ekim ayının ilk günü kendiliğinden toplanır.

Anayasa m.93'e göre TBMM'nin olağan çalışma dönemi Ekim ayı başından Temmuz ayına kadar sürer. Ağustos ve Eylül aylarını kapsayan 'zorunlu çalışma dönemi' diye bir düzenleme Anayasa'da yer almamaktadır. Meclis bu aylarda ancak olağanüstü toplantıya çağrılırsa toplanır; yoksa tatildedir. Bu nedenle C ifadesi Anayasa'ya aykırıdır.