VATANDASLIK - yerel yonetimler (Bölüm 1)

1. Türkiye'de il özel idarelerinin karar organı aşağıdakilerden hangisidir?

• A) Kaymakamlık
• B) İl Genel Meclisi ✓
• C) İl Encümeni
• D) Belediye Meclisi
• E) Valilik

İl özel idaresinin karar organı İl Genel Meclisi'dir. İl Genel Meclisi, il halkı tarafından seçimle belirlenir. Yürütme organı ise vali ve il encümeninden oluşur.

2. Belediye başkanı hakkında mazbatasının iptali dışında görevden uzaklaştırma kararı verme yetkisi aşağıdaki mercilerden hangisine aittir?

• A) Vali
• B) Cumhurbaşkanı
• C) Belediye Meclisi
• D) Danıştay
• E) İçişleri Bakanı ✓

5393 sayılı Belediye Kanunu'na göre belediye başkanı hakkında soruşturma açılması ve gerektiğinde görevden uzaklaştırma kararı İçişleri Bakanı tarafından verilebilir. Bu yetki merkezi idarenin yerel yönetimler üzerindeki vesayet denetiminin bir yansımasıdır.

3. Aşağıdakilerden hangisi büyükşehir belediyelerinin bulunduğu illerde kaldırılmış olan yerel yönetim birimidir?

• A) İl özel idaresi ✓
• B) Köy
• C) Mahalle muhtarlığı
• D) İlçe belediyesi
• E) Belde belediyesi

6360 sayılı Kanun ile 2012 yılında büyükşehir statüsüne alınan illerde il özel idareleri kaldırılmıştır. Büyükşehir sınırları içindeki köyler de mahalleye dönüştürülmüş, ancak mahalle muhtarlıkları varlığını sürdürmüştür.

4. Türkiye'de köy yönetiminin zorunlu organları aşağıdakilerden hangisinde doğru olarak verilmiştir?

• A) Muhtar ve ihtiyar meclisi ✓
• B) İhtiyar meclisi ve köy encümeni
• C) Muhtar ve köy derneği
• D) Muhtar ve köy encümeni
• E) Muhtar, ihtiyar meclisi ve köy derneği

442 sayılı Köy Kanunu'na göre köy yönetiminin iki zorunlu organı muhtar ve ihtiyar meclisidir. Köy derneği ise ihtiyar meclisinin seçildiği genel kuruldur, ayrı bir organ değildir.

5. Belediye meclisi üyeleri kaç yılda bir seçilmektedir?

• A) 4 yılda bir
• B) 6 yılda bir
• C) 5 yılda bir ✓
• D) 2 yılda bir
• E) 3 yılda bir

Belediye başkanı ve belediye meclisi üyeleri 5 yıllık dönemler için seçilmektedir. Bu seçimler mahalli idareler genel seçimleri kapsamında yapılır ve belediye başkanı da aynı süre için seçilir.

6. Türkiye'de yerel yönetimler üzerinde merkezi idarenin kullandığı denetim türü aşağıdakilerden hangisidir?

• A) Mali denetim
• B) Vesayet denetimi ✓
• C) Hiyerarşik denetim
• D) Teknik denetim
• E) İdari denetim

Merkezi idare ile yerel yönetimler arasında hiyerarşik bir bağ bulunmaz; bu nedenle merkezi idare, yerel yönetimler üzerinde hiyerarşik denetim değil vesayet (idari vesayet) denetimi uygular. Vesayet denetimi Anayasa'nın 127. maddesinde düzenlenmiştir.

7. Büyükşehir belediyelerinin yürütme organı aşağıdakilerden hangisidir?

• A) Büyükşehir belediye meclisi
• B) Vali
• C) Büyükşehir belediye başkanı ✓
• D) Büyükşehir belediye encümeni
• E) İl genel meclisi

5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu'na göre büyükşehir belediyesinin yürütme organı büyükşehir belediye başkanıdır. Karar organı büyükşehir belediye meclisi, danışma ve idari işler organı ise büyükşehir belediye encümenidir.

8. Türkiye'de il özel idaresi yönetimine ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

• A) İl özel idaresinin başı il genel meclis başkanıdır.
• B) İl özel idaresinin başı validir. ✓
• C) İl özel idaresinin başı Cumhurbaşkanı tarafından atanır.
• D) İl özel idaresinin başı halk tarafından seçilir.
• E) İl özel idaresinin başı İçişleri Bakanlığı tarafından belirlenir.

5302 sayılı İl Özel İdaresi Kanunu'na göre il özel idaresinin başı ve yürütme organı validir. Vali merkezi hükümet tarafından atanmakta olup aynı zamanda il özel idaresini de temsil eder. Bu durum, il özel idaresinin merkeze bağımlılığını gösteren önemli bir özelliktir.

9. Belediye encümeninin oluşumuna ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

• A) Hem seçimle gelen hem de atanan üyelerden oluşur. ✓
• B) Tamamı belediye başkanı tarafından atanır.
• C) Tamamı belediye meclisi tarafından seçilir.
• D) Tamamı halk tarafından doğrudan seçilir.
• E) Vali başkanlığında toplanır.

Belediye encümeni karma yapıya sahiptir. Üyelerinin bir kısmı belediye meclisi tarafından kendi üyeleri arasından seçilirken bir kısmı belediye başkanının birimlerin amirleri arasından seçeceği kişilerden oluşur. Belediye başkanı encümenin başkanıdır.

10. Aşağıdakilerden hangisi Türkiye'de yerel yönetim birimi değildir?

• A) Büyükşehir belediyesi
• B) Köy
• C) Kaymakamlık ✓
• D) Belediye
• E) İl özel idaresi

Kaymakamlık, merkezi idarenin taşra örgütüdür; yerel yönetim birimi değildir. Türkiye'de yerel yönetim birimleri belediyeler (büyükşehir, il ve ilçe belediyeleri), il özel idareleri ve köylerdir. Kaymakamlık, İçişleri Bakanlığı'na bağlı olarak çalışan genel idare birimidir.

11. Türkiye'de belediye kurulabilmesi için asgari nüfus şartı kaçtır?

• A) 3.000
• B) 1.000
• C) 2.000
• D) 5.000 ✓
• E) 10.000

5393 sayılı Belediye Kanunu'na göre belediye kurulabilmesi için en az 5.000 nüfus şartı aranmaktadır. Bu eşiğin altındaki yerleşim yerleri belediye kuramaz. 2012 yılı öncesinde bu rakam 2.000 olarak uygulanmaktaydı.

12. Mahalle muhtarı ve ihtiyar heyeti kaç yıllık dönem için seçilmektedir?

• A) 5 yıl ✓
• B) 6 yıl
• C) 3 yıl
• D) 4 yıl
• E) 2 yıl

Mahalle muhtarları ve ihtiyar heyeti üyeleri de yerel seçimlerle birlikte 5 yıllık dönemler için seçilmektedir. Bu seçimler belediye başkanı ve meclis üyesi seçimleriyle eş zamanlı yapılır.

13. Türkiye Anayasası'nda yerel yönetimlere ilişkin temel düzenleme hangi maddede yer almaktadır?

• A) Madde 127 ✓
• B) Madde 126
• C) Madde 130
• D) Madde 124
• E) Madde 123

1982 Anayasası'nın 127. maddesi yerel yönetimleri (mahalli idareleri) düzenlemektedir. Bu maddede yerel yönetimlerin kuruluşu, seçimle oluşması, görev ve yetkileri ile merkezi idare ile ilişkileri temel ilkeler çerçevesinde ele alınmıştır.

14. Aşağıdakilerden hangisi büyükşehir belediye meclisinin oluşumunda yer almaz?

• A) Halk tarafından seçilen meclis üyeleri
• B) İlçe belediye meclislerinden gelen üyeler
• C) Vali ✓
• D) Büyükşehir belediye başkanı
• E) İlçe belediye başkanları

Büyükşehir belediye meclisi; halk tarafından seçilen meclis üyelerinden, ilçe belediye başkanlarından ve ilçe belediye meclislerinden seçilen üyelerden oluşur. Meclisin başkanı büyükşehir belediye başkanıdır. Vali ise merkezi idarenin temsilcisi olup büyükşehir belediye meclisinde yer almaz.

15. Türkiye'de yerel yönetimlerin özerk bütçe hazırlama ve uygulama hakkını ifade eden kavram aşağıdakilerden hangisidir?

• A) Dekonsentrasyon
• B) İdari vesayet
• C) Yerinden yönetim
• D) Mali özerklik ✓
• E) Yetki genişliği

Mali özerklik, yerel yönetimlerin kendi bütçelerini bağımsız olarak hazırlayıp uygulayabilme hakkını ifade eder. Türkiye'deki yerel yönetimler Anayasa gereği özerk bütçeye sahiptir. Yetki genişliği ve dekonsentrasyon ise merkeziyetçiliğin araçlarıdır; yerinden yönetim ise daha geniş bir kavramdır.

16. Belediye başkanı, belediye meclisinin almış olduğu bir kararı kaç gün içinde yeniden görüşülmek üzere meclise iade edebilir?

• A) 5 gün ✓
• B) 15 gün
• C) 7 gün
• D) 10 gün
• E) 3 gün

5393 sayılı Belediye Kanunu'na göre belediye başkanı, meclisçe alınan kararları 5 gün içinde yeniden görüşülmek üzere meclise iade edebilir. Meclis kararı üçte iki çoğunlukla aynen kabul ederse karar kesinleşir.

17. Köylerin tüzel kişiliğini düzenleyen ve 'Köy Kanunu' olarak bilinen kanunun numarası aşağıdakilerden hangisidir?

• A) 657
• B) 442 ✓
• C) 2942
• D) 5393
• E) 5216

442 sayılı Köy Kanunu, 1924 yılında yürürlüğe girmiş olup köylerin kuruluşunu, görevlerini ve yönetimini düzenlemektedir. 5393 sayılı Kanun Belediye Kanunu, 5216 sayılı Kanun ise Büyükşehir Belediyesi Kanunu'dur.

18. Belediye meclisi olağan olarak her ay kaç kez toplanır?

• A) Her hafta bir kez
• B) İki haftada bir
• C) Ayda bir kez ✓
• D) İki ayda bir kez
• E) Üç ayda bir kez

5393 sayılı Belediye Kanunu'na göre belediye meclisi, her ay önceden belirlenen günde toplanır. Toplantı süresi en fazla beş gün sürebilir. Olağanüstü toplantı ise gerektiğinde belediye başkanı veya meclis üyelerinin beşte birinin yazılı talebiyle yapılır.

19. Büyükşehir belediyelerinde 'su ve kanalizasyon hizmetleri' hangi kuruluş tarafından yürütülür?

• A) Çevre ve Şehircilik Bakanlığı
• B) İl Özel İdaresi
• C) Büyükşehir Belediyesi Su ve Kanalizasyon İdaresi (BUSKİ vb.) ✓
• D) İlçe Belediyeleri
• E) Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü

Büyükşehirlerde su ve kanalizasyon hizmetleri, İSKİ, BUSKİ, MASKİ gibi büyükşehir belediyelerine bağlı Su ve Kanalizasyon İdareleri tarafından yürütülür. Bu idareler, büyükşehir belediyesinin bağlı kuruluşlarıdır.

20. Türkiye'de köy yönetiminin yürütme organı aşağıdakilerden hangisidir?

• A) Köy Derneği
• B) Kaymakam
• C) Belediye Başkanı
• D) Muhtar ✓
• E) İhtiyar Meclisi

Köy yönetiminin yürütme organı muhtardır. Karar organı ise İhtiyar Meclisi'dir. Köy Derneği ise tüm köylülerin katılımıyla oluşan ve belirli konularda karar alan genel kuruldur.

21. Aşağıdakilerden hangisi belediye encümeninin görevleri arasında yer alır?

• A) Kamulaştırma kararı almak ✓
• B) Vergi ve harçların oranlarını belirlemek
• C) Yıllık yatırım programlarını görüşerek kabul etmek
• D) Bütçe ve kesin hesabı kabul etmek
• E) Stratejik plan hazırlamak

Kamulaştırma kararı almak belediye encümeninin görevleri arasındadır. Bütçe ve kesin hesabı kabul etmek, stratejik planı kabul etmek, vergi ve harç oranlarını belirlemek ile yatırım programlarını kabul etmek ise belediye meclisinin görevleri arasında yer alır.

22. 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu'na göre büyükşehir belediye meclisi üyeleri nasıl oluşur?

• A) İlçe belediye meclis üyeleri arasından seçilir ✓
• B) İl genel meclisi üyelerinden oluşur
• C) Büyükşehir belediye başkanı tarafından atanır
• D) Cumhurbaşkanı tarafından atanır
• E) Doğrudan halk tarafından ayrıca seçilir

Büyükşehir belediye meclisi, ilçe belediye meclis üyeleri arasından beşte bir oranında seçilen üyelerden oluşur. Büyükşehir belediye başkanı ise doğrudan halk tarafından seçilir.

23. Yerel yönetimlerde 'mahalli müşterek ihtiyaç' kavramı neyi ifade eder?

• A) Yalnızca kırsal alanda yaşayanların ihtiyaçlarını
• B) Merkezi hükümetin taşraya yönelik hizmetlerini
• C) Belirli bir yerel topluluğun ortak ve gündelik yaşam gereksinimlerini ✓
• D) Sadece belediye sınırları içindeki imar ihtiyaçlarını
• E) Yalnızca altyapı ve ulaşım gereksinimlerini

Mahalli müşterek ihtiyaç; belde halkının tamamını veya büyük çoğunluğunu ilgilendiren, birlikte karşılanmasında yarar bulunan ve gündelik ortak yaşam gereksinimlerini kapsayan hizmetleri ifade eder. Bu kavram yerel yönetimlerin görev alanını belirleyen temel ölçüttür.

24. Türkiye'de belediyelerin nüfus alt sınırı kaç kişidir?

• A) 5.000 ✓
• B) 2.000
• C) 500
• D) 1.000
• E) 10.000

5393 sayılı Belediye Kanunu'na göre belediye kurulabilmesi için nüfusun en az 5.000 kişi olması gerekmektedir. Bu sınırın altına düşen belediyeler ise köye dönüştürülebilir.

25. İl özel idareleri hangi kanunla düzenlenmektedir?

• A) 5302 sayılı İl Özel İdaresi Kanunu ✓
• B) 442 sayılı Köy Kanunu
• C) 5393 sayılı Belediye Kanunu
• D) 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu
• E) 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu

İl özel idareleri, 2005 yılında yürürlüğe giren 5302 sayılı İl Özel İdaresi Kanunu ile düzenlenmektedir. Ancak 6360 sayılı Kanun'dan sonra büyükşehir statüsüne alınan illerde il özel idareleri kaldırılmış ve yerlerine yatırım izleme ve koordinasyon başkanlıkları kurulmuştur.